alt

Για τη νουβέλα της Κατερίνας Ι. Παπαντωνίου Σκοτεινό ασανσέρ (εκδ. Τόπος).

Του Μάνου Μπονάνου
Φωτογραφία: Κωνσταντίνος Πίττας

Η Άννα Δελή, κληρονόμος και θυρωρός της πολυκατοικίας επί της οδού Σωκράτους 37, καλείται να απαντήσει τις ερωτήσεις της αστυνομίας για δύο υποθέσεις που θα μπορούσαν να συνδέονται: μιας ένοπλης ληστείας σε γειτονικό πολυκατάστημα και της εξαφάνισης ενός ενοίκου, του αλλοδαπού Αστρίτ Μπέντο. Η Φανή Τακοπούλου, κόρη των ιδιοκτητών του εγκαταλειμμένου πια εργαστηρίου εσωρούχων στην παραπάνω διεύθυνση και μεγαλωμένη εκεί, επιστρέφει κάθε Τετάρτη πρωί για να ταΐσει τις γάτες ενώ ψάχνει άνθρωπο για να επισκευάσει τον θερμοσίφωνα του διαμερίσματός της. Ρωτάει τον Αστρίτ Μπέντο αν γνωρίζει κάποιον ηλεκτρολόγο και εκείνος προθυμοποιείται να βοηθήσει. Η Ελένη Σωτηρίου, χήρα από το δικό της χέρι, αποφυλακίζεται ύστερα από δύο χρόνια και επιστρέφει στο σπίτι της. Τρεις γυναίκες, τρεις αλληλοτεμνόμενες ιστορίες, τρεις ματιές στο ένοχο παρελθόν και στο γκρίζο παρόν. Κοινός παρονομαστής: η Αθήνα. Όχι όμως η απρόσωπη μεγαλούπολη του παρόντος· η Αθήνα των ανθρώπων που μεγάλωσαν στους δρόμους της, που ορίστηκαν από τον περιβάλλοντα χώρο.

Στο Σκοτεινό Ασανσέρ της Κατερίνας Παπαντωνίου αληθινός πρωταγωνιστής αναδεικνύεται ο αστικός χώρος, η Αθήνα, τα κτίρια, οι δρόμοι της, οι τσιμεντένιοι σκελετοί και οι τούβλινοι τοίχοι, τα δέντρα και τα λουλούδια της.

Στο Σκοτεινό Ασανσέρ της Κατερίνας Παπαντωνίου αληθινός πρωταγωνιστής αναδεικνύεται ο αστικός χώρος, η Αθήνα, τα κτίρια, οι δρόμοι της, οι τσιμεντένιοι σκελετοί και οι τούβλινοι τοίχοι, τα δέντρα και τα λουλούδια της. Όλα μαζί συναπαρτίζουν μια κάποτε ροδαλή, σφριγηλή αστή Μάνα, που τώρα επιβιώνει αποστεωμένη, ισχνή.

Το ασανσέρ του ελλειπτικού μυθιστορήματος της Παπαντωνίου κινεί κατακόρυφα τους ήρωες, τους μεταφέρει σε ορόφους-άχρονους κόσμους της ιδιωτικότητας και της περιχαρακωμένης αστικής νοοτροπίας, σε μια κίνηση που εφορμεί από τα ψηλά για να καταλήξει στα χαμηλά, στα υπόγεια, θαμμένα, απωθημένα της ύπαρξης.

Ενιαία αφήγηση, εύκολες διέξοδοι και απροβλημάτιστες νοηματοδοτήσεις απουσιάζουν από το σύμπαν του βιβλίου. Η εστίαση είναι αεικίνητη, εναλλάσσεται φωτίζοντας τη γυναικεία ψυχοσύνθεση των τριών ηρωίδων μέσα από τα μάτια των οποίων εκτυλίσσεται αυτό το ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο, την αποσπασματική μνήμη που αναδύεται μέσα από συνειρμούς, εκμυστηρεύσεις σε αγνώστους, αποκόμματα εφημερίδων ή σωματοποιείται σε νεύματα του κεφαλιού. Μια μάλλον συλλογική, επηρεασμένη από την ίδια την πόλη ψυχοσύνθεση που βρίσκει έκφραση σε πράξεις άλογες, μοιραίες, κραυγές σιωπηλές σε άδεια δωμάτια.

Η γραφή έχει αποτινάξει εδώ καθετί περιττό για να εστιάσει στο ουσιώδες, ακόμα κι όταν φτάνει να χρησιμοποιήσει έμμονα εκτεταμένες και λεπτομερείς περιγραφές για να το επιτύχει. Το βιβλίο προσφέρει μια ιδιότυπη, ειλικρινή και συνάμα υποκειμενικά διαστρεβλωμένη ματιά στη σχεδόν στοιχειωμένη Αθήνα της εγκατάλειψης, των μεταναστών και των αστέγων, μιας παράλληλης πραγματικότητας που επιβιώνει ακόμα ποτισμένη στα υλικά, τη χλωρίδα και την πανίδα της πόλης. 

* Ο ΜΑΝΟΣ ΜΠΟΝΑΝΟΣ είναι επιμελητής και συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Οι φοίνικες στην πλατεία Αμερικής μόλις που ανέπνεαν. Καμένα λάστιχα, σκουπίδια και χημικά της έκαιγαν τα μάτια και της έγδερναν τον λαιμό. Δεν άκουσε να σπάνε πεζοδρόμια, μάρμαρα, τζάμια. Δεν είδε ξύλα και πέτρες να πετάγονται στον αέρα. Δεν είδε να σπρώχνουν βίαια πενήντα επτά συλληφθέντες μέσα στις ρινικές κοιλότητες της πόλης και από εκεί στους γκριζαρισμένους της βρόγχους, κι ακόμα πιο βαθιά, μέσα στους πνεύμονες, να διασχίζουν σκυμμένοι τα λεπτά τοιχώματα των αγγείων μέχρι που εισχώρησαν στην αέναη κυκλοφορία του αίματος. Εκείνο το βράδυ η Φανή δικαιολόγησε το βάρος στο στήθος και τις ταχυπαλμίες στην ατυχία της να μη βρεθεί κοντά ένας άντρας στον δρόμο». 


altΣκοτεινό ασανσέρ
Κατερίνα Ι. Παπαντωνίου
Τόπος 2016
Σελ. 120, τιμή εκδότη €9,30

alt


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3η εβδομάδα: «Σινεμά, Ανοιχτό» από το Ίδρυμα Ωνάση και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου

3η εβδομάδα: «Σινεμά, Ανοιχτό» από το Ίδρυμα Ωνάση και την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου

Οι νικητές των κινηματογραφικών Βραβείων Ίρις 2020, Σύλλας Τζουμέρκας, Ζαχαρίας Μαυροειδής και Διονύσης Σαμιώτης, επιλέγουν από δυο ελληνικές ταινίες που τους καθόρισαν και ενέπνευσαν το έργο τους. Από τις 19 Φεβρουαρίου και για τρία συνεχόμενα Σαββατοκύριακα, στο Onassis Channel στο YouTube. Από Παρασκευή 5...

Ανοιχτά βιβλιοπωλεία, όπως στη Γαλλία!

Ανοιχτά βιβλιοπωλεία, όπως στη Γαλλία!

Η Σύμπραξη Εκδοτών επανέρχεται με αίτημά της προς την κυβέρνηση, ζητώντας να χαρακτηριστούν τα ...

Διαβάζω τον Χαβιαρά, ονειρεύομαι τον Στρατή

Διαβάζω τον Χαβιαρά, ονειρεύομαι τον Στρατή

Μερικές σκέψεις για το έργο και το πρόσωπο του Στρατή Χαβιαρά, με αφορμή το κλείσιμο σήμερα ενός χρόνου από τον θάνατό του.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Τους φίλους συγγραφείς που έφυγαν από κοντά μας τους μνημονεύουμε ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί – Τριάντα έξι σύντομα κείμενα για ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, από την οικογένεια και τους φίλους μου ως το πάθος με το γράψιμο. Μια επιλεκτική αυτοβιογραφία». Κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις ε...

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση δύο ιστοριών από τη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Πούλου «Αμφίβια τέρατα – Ιστορίες στον δρόμο για τη λίμνη», που θα κυκλοφορήσει στις 10 Μαρτίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΕ ΑΣΗΜΕΝΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

...
Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ta-Nehisi Coates «Ο χορευτής του νερού» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη), το οποίο κυκλοφορεί στις 22 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Ίκαρος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όλη μου τη ζωή ήθελα να φύγω. Δεν ήταν κάτι ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

12 Φεβρουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βιβλία που θεμελίωσαν τον πολιτισμό μας: 10 διαλέξεις στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Οι συγγραφείς Σώτη Τριανταφύλλου και Κώστας Κατσουλάρης παρουσιάζουν θεμελιώδη βιβλία του πολιτισμού μας σε μια σειρά 10 διαλέξεων μέσω πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης, στο πλ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ