Μια επιλογή τίτλων από βιβλία λογοτεχνίας που κυκλοφόρησαν τις προηγούμενες εβδομάδες. Νέες και νέοι συγγραφείς, αλλά και ήδη γνωστοί μας, με βιβλία που θα μας κρατήσουν συντροφιά το προσεχές διάστημα.
Επιλογή-παρουσίαση: Φανή Χατζή
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Φώτης Μανίκας, Δεν υπήρχε πιο πιστό επιχείρημα ότι ήταν ζευγάρι από τον τρόπο που κοιτάξανε τον ουρανό (εκδ. Μεταίχμιο)
Ο Φώτης Μανίκας μας συστήθηκε το 2023 με τη συλλογή διηγημάτων Δεν θυμάμαι να υπήρχε κάποια πόρτα κοντά µας (εκδ. Loggia), το οποίο διακρίθηκε με το βραβείο «πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα» του περιοδικού «Ο αναγνώστης», ενώ o συγγραφέας έλαβε εξ ημισείας και το αντίστοιχο βραβείο νέων λογοτεχνών «Μένης Κουµανταρέας» από την Εταιρεία Συγγραφέων. Στο νέο του βιβλίο, ο Μανίκας δοκιμάζεται στο μυθιστόρημα και γράφει το χρονικό ενός χωρισμού. Δύο άνθρωποι δεν είναι πλέον μαζί κι όμως παραμένουν συνδεδεμένοι. Η ιστορία τους ξεδιπλώνεται μέσα από την οπτική και τα αισθητήρια όργανα και των δύο, με τα όρια ανάμεσα σε αυτούς ως μονάδες και τον οργανισμό που συναπάρτιζαν ως ζευγάρι να διαπλέκονται.
Ρένα Λούνα, Αγαπητή Μαρμάρινη πλάκα (εκδ. Ίκαρος)
Το ντεμπούτο της με τίτλο Οι αλεπούδες του Περ-Λασαίζ (εκδ. Μωβ Σκίουρος) ξεχώρισε τη Ρένα Λούνα ως μια πολλά υποσχόμενη νέα συγγραφική φωνή. Το δεύτερο μυθιστόρημά της, Αγαπητή Μαρμάρινη πλάκα φέρει άλλη αύρα, αν και παραμένει σε γαλλικό έδαφος. Μια φοιτήτρια συνδέεται με έναν μεγαλύτερό της παντρεμένο καθηγητή δημιουργικής γραφής στον οποίο γράφει επιστολές. Τα γράμματά της ξεκινάνε με τη φράση «Αγαπητή μαρμάρινη πλάκα», ένα ψευδώνυμο που παραπέμπει στην ακεραιότητα του αγαπημένου της. Δέκα χρόνια μετά, με αφορμή την συμμετοχή της στην έκθεση «Σύγχρονες καλλιτέχνιδες που τρελάθηκαν», η συγγραφέας των επιστολών επισκέπτεται το παρελθόν, που αρχίζει να ξυπνά ανεξέλεγκτα.
Μιχάλης Νταγγίνης, Πατημένα Τριάντα (εκδ. Διόπτρα)
Στο λογοτεχνικό του ντεμπούτο, ο νομικός και συγγραφέας Μιχάλης Νταγγίνης εστιάζει σε μια ομάδα ετερόκλητων ανθρώπων που έχουν «πατήσει» τα τριάντα και έρχονται αντιμέτωποι με τα προβλήματα της γενιάς τους. Ο Νικήτας, η Ιλένια, η Δάφνη, ο Θέμης και η Αλκμήνη βιώνουν την ύστερη ενηλικίωση σε μια Ελλάδα σε βαθύτατη κρίση, προσπαθώντας ο καθένας από αυτούς να διαρρήξει διαφορετικούς δεσμούς σύνδεσης και εξάρτησης. Προέρχονται από διαφορετικά κοινωνικά και ταξικά στρώματα, συναντούν διαφορετικές προκλήσεις, όλοι μαζί όμως χαρτογραφούν την πολύπαθη γενιά των millennials. Ένα φρέσκο πρώτο μυθιστόρημα με διεισδυτική ματιά αλλά και χιουμοριστική διάθεση.
Ελένη Πριοβόλου, Η βίβλος της Ιώβ (εκδ. Καστανιώτη)
Η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου (1867-1906) θεωρείται μία από τις πρώτες Ελληνίδες πεζογράφους. Διανοούμενη, εκπαιδευτικός, ένθερμη υποστηρίκτρια της δημοτικής, αλλά και πρώιμη φεμινίστρια, ήταν μια γυναίκα και συγγραφέας πρωτοπόρος. Η Ελένη Πριοβόλου ερεύνησε σε βάθος τη ζωή και τα γραπτά της και την επέλεξε ως πρωταγωνίστρια του νέου μυθιστορήματός της. Η Αλεξάνδρα νοσηλεύεται ως βαρέως νοσούσα, με παρέα το τετράδιό της και τη βιογραφία της Γεωργίας Σάνδη στο προσκεφάλι της. Σε αυτή τη «συγγράφισσα» και «αδελφή ψυχή» απευθύνεται για να αφηγηθεί τη ζωή της. Μια ιστορία για μια αντισυμβατική γυναίκα που ξεπέρασε τους έμφυλους, εκκλησιαστικούς, γλωσσικούς και κοινωνικούς περιορισμούς της εποχής της.
Λένα Κιτσοπούλου, Ο συμβολισμός της λεοπάρδαλης (εκδ. Μεταίχμιο)
Η Λένα Κιτσοπούλου επιστρέφει συγγραφικά μετά από πολλά χρόνια με μια νουβέλα που θα προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις. Ο Λάμπρος είναι τρανς άνδρας, δεν απαντά στο όνομα «Κική» που επαναλαμβάνει η μητέρα του όταν τον καλεί μετά από δέκα χρόνια που δεν μιλάνε. Κι όμως όταν σηκώνει το τηλέφωνο και μαθαίνει ότι πέθανε η γιαγιά του κλαίει «σαν κορίτσι». Μέσα στο πένθος παίρνει μια απόφαση εν θερμώ και επιστρέφει από το Βερολίνο στην επαρχιακή κωμόπολη στην οποία μεγάλωσε, ώστε να ζήσει στο σπίτι της γιαγιάς του. Εκεί ξαναπέφτει πάνω στον έρωτα της ζωής του, ο οποίος κινδυνεύει να τον τραυματίσει ξανά.
Μαντώ Παπαρρηγοπούλου και Μαρία Θάνου, Μπράβο Μαρία, φτιάχνεις ωραίες σαλάτες (εκδ. Yusra)
Μετά τις πυρκαγιές στο Μάτι το 2018, η Μαντώ βρίσκει στο οικογενειακό της σπίτι στον Νέο Βουτζά έναν πάκο από γράμματα που δεν έχει ξαναδιαβάσει. Πρόκειται για επιστολές που έστελνε η μητέρα της, Μαρία, στον σύντροφό της που σπούδαζε τότε στην Αμερική. Στα είκοσι δύο γράμματα, εκτός από την αγάπη της, περιγράφει στον αγαπημένο της και την περιπέτεια υγείας της, που καταλήγει σε νοσηλεία. Η Μαντώ, ενώ είναι έγκυος, διαβάζει για τη σχέση της μητέρας της με το σώμα της και αυτό που μάλλον σημάδεψε τη ζωή της, την ψυχογενή ανορεξία. Διαβάζοντας, καταθέτει τον δικό της προσωπικό λογοτεχνικό σχολιασμό. Το υβριδικό κείμενο της συνομιλίας μητέρας και κόρης φέρνει στην επιφάνεια ζητήματα ψυχικής και σωματικής υγείας, είναι ένα ντοκουμέντο αλλά και ελεγεία για το σώμα, τη μητρότητα και την απώλεια.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΜΕΝΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Ρομαίν Γκαρύ (Εμίλ Αζάρ), Η ζωή μπροστά (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Δώμα)
Ο Ρομαίν Γκαρύ δημιούργησε το ψευδώνυμο Εμίλ Αζάρ στο μέσο της καριέρας του και υπέγραψε με αυτό τέσσερα μυθιστορήματα. Το «κόλπο» του λειτούργησε, και ενώ ο ίδιος απείχε από τη γραφή για καιρό, τα βιβλία του «Αζάρ» έγιναν μπεστ σέλερ, ενώ για το Η ζωή μπροστά βραβεύτηκε με Γκονκούρ παρόλο που απαγορεύεται να δοθεί το βραβείο στον ίδιο άνθρωπο πάνω από μία φορά. Μόνο μετά θάνατον αποκαλύφθηκε ότι ο Αζάρ ήταν αυτός. Ένα αγόρι αραβικής καταγωγής, ο Μομό, ζει στο σπίτι της Μαντάμ Ροζά, μιας πρώην πόρνης που έχει στήσει ένα ιδιόμορφο οικοτροφείο για τα παιδιά των οποίων οι μητέρες τους εργάζονται στο επάγγελμα. Ανάμεσα στην πληθωρική γυναίκα και το μικρό αγόρι θα αναπτυχθεί μια ιδιαίτερη, πολύ τρυφερή σχέση.
Αλμπέρτο Μοράβια, Ο Κονφορμίστας (μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου εκδ. Ελληνικά Γράμματα)
Στο πλαίσιο της σειράς «Σύγχρονοι κλασικοί», και συγκεκριμένα μέρος των νέων μεταφράσεων του Αλμπέρτο Μοράβια, (Οι αδιάφοροι, Η πλήξη, Η περιφρόνηση), κυκλοφόρησε και o Κονφορμίστας, ένα από τα πλέον γνωστά βιβλία του Ιταλού συγγραφέα, που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Μπερνάρντο Μπερτολούτσι. Ο Μαρτσέλο Κλέριτσι ζει κουβαλώντας ένα παιδικό τραύμα που τον γεμίζει με τη βαθιά πεποίθηση ότι είναι διαφορετικός. Στην προσπάθεια να αφομοιωθεί, να ενσωματωθεί στην κοινωνία ως «κανονικός», παντρεύεται και εντάσσεται στο φασιστικό κόμμα, που του προσφέρει την ευκαιρία να ανήκει κάπου. Όπως γράφει ο Διονύσης Μαρίνος, ο Μοράβια «δεν περιορίζεται σε μια απλή πολιτική καταγγελία του φασισμού, αλλά προχωρά βαθύτερα, εξερευνώντας τις ψυχολογικές και υπαρξιακές ρίζες της ανθρώπινης συμμόρφωσης». Διαβάστε περισσότερα εδώ.
Κριστίν ντε Πιζάν, Το βιβλίο της πολιτείας των κυριών (μτφρ. Νίκος Ε. Καραπιδάκης και Νίκος Κοκκομέλης, εκδ. Εστία)
Η Κριστίν ντε Πιζάν (1364 – 1430), Ιταλίδα συγγραφέας του ύστερου Μεσαίωνα, η οποία εργαζόταν ως αυλική γραφέας, θεωρείται η πρώτη Ευρωπαία επαγγελματίας λογοτέχνιδα αλλά και «μητέρα του φεμινισμού», γνωστή σε εμάς από την ειδική μνεία της Σιμόν ντε Μποβουάρ σε αυτή στο Δεύτερο Φύλο. Στο διασημότερο έργο της, Το Βιβλίο της Πολιτείας των Κυριών, η ντε Πιζάν προσπαθεί να αντιστρέψει τα μισογυνικά στερεότυπα της ανδρικής λογοτεχνίας της εποχής της, εγκαλώντας τον Βοκάκιο, τον Οβίδιο και άλλους συγγραφείς. Στον αντίποδα, αναδεικνύει τη ζωή και το έργο σημαντικών γυναικών της ιστορίας και της μυθολογίας που αποσιωπήθηκαν. Πολύ πριν το «δωμάτιο», που οραματίστηκε η Γουλφ, η ντε Πιζάν έχτισε μια αλληγορική πολιτεία κυριών, ένα πνευματικό καταφύγιο για άντληση έμπνευσης και δύναμης, σημείο αναφοράς για γενεές γυναικών που ακολούθησαν.
Ερίκ Σακούρ, Όσα ξέρω για σένα (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο)
Ένα ντεμπούτο καναδικής προέλευσης που έκανε μεγάλη επιτυχία στα γαλλικά και ακόμα μεγαλύτερη μετά τη μετάφρασή του στα αγγλικά. Με διαρκή αφηγηματική μετακίνηση και μια πολύ ιδιαίτερη χρήση του β΄ενικού προσώπου, το βιβλίο περιγράφει τη ζωή ενός αγοριού που μεγαλώνει σε μια λεβαντίνικη κοινότητα στο Κάιρο. Ακολουθώντας τα βήματα του πατέρα του, όπως αναμένεται από αυτόν, ο Ταρέκ γίνεται γιατρός, αναλαμβάνει το ιατρείο του πατέρα του και παντρεύεται. Μία όμως ερωτική σχέση θα κλονίσει τον γάμο του, την καριέρα του, και θα τον οδηγήσει σε εθελούσια εξορία. Στο κρύο Μόντρεαλ, μακριά από όλους, προσπαθεί να ανασυνθέσει, κομμάτι κομμάτι, τη ζωή του.
Μανταλένα Βάλιο Ταλέτ, Αγαπημένη μας δασκάλα (μτφρ. Φωτεινή Ζερβού, εκδ. Πατάκη)
Σε ένα μικρό χωριό της Βόρειας Ιταλίας, το 1970, μια μαθήτρια, η εντεκάχρονη Τζιοβάννα, αυτοκτονεί. Η δασκάλα της, Σίλβια, σοκαρισμένη και γεμάτη τύψεις που την επέπληξε την προηγούμενη μέρα, αποφασίζει να εξαφανιστεί. Κρυμμένη στο δάσος για μέρες, διαγράφει τα ίχνη της, όσο ένα ολόκληρο χωριό ψάχνει την αγαπημένη δασκάλα. Την κρυψώνα της μέσα στο δάσος ανακαλύπτει ένα αγόρι που καταφτάνει από το Τορίνο, ένα παιδί που θα μοιραστεί το μυστικό της και δεν θα την προδώσει. Ένα μυθιστόρημα που εκφεύγει της κατηγοριοποίησης του θρίλερ και αποδεικνύεται μια βαθύτερη σπουδή στον φόβο, την ελπίδα και την ανθρώπινη επαφή.
Καμέλ Νταούντ, Ουρί (μτφρ. Γιάννης Στρίγκος, εκδ. Πατάκη)
Το βιβλίο Ουρί που κέρδισε το βραβείο Γκονκούρ το 2024 και ξεσήκωσε μεγάλο σκάνδαλο, μεταφράστηκε και κυκλοφορεί πλέον στα ελληνικά. Η Φαζρ γεννιέται στην Αλγερία, σε μια χώρα που βάσει νόμου απαγορεύεται οποιαδήποτε αναφορά στον αιματηρό εμφύλιο και τη «σκοτεινή δεκαετία» 1990-2000. Το σώμα της, όμως, φέρει το τραύμα του φανατισμού, καθώς μια μεγάλη ουλή, που της στέρησε τη φωνή, διατρέχει τον λαιμό της. Η ίδια, εδώ και χρόνια βουβή, έχει φτιάξει μια δική της εσωτερική γλώσσα και σε αυτήν τη γλώσσα απευθύνεται στο παιδί που κουβαλάει μέσα της, μια κόρη, όπως θέλει να υποθέτει, την οποία αποκαλεί «ουρί», κατά την ισλαμική παράδοση. Αβέβαιη για το εάν θα γεννήσει μια κόρη σε έναν κόσμο που εχθρεύεται το φύλο της, η Φαζρ επιστρέφει στο χωριό Χαντ Τσεκάλα, στον γενέθλιο τόπο της που κάποτε σφαγιάστηκε.
Ούρσουλα Χόνεκ, Λευκές Νύχτες (μτφρ. Ναταλία Σκανδάλη, εκδ. Βακχικόν)
Η Πολωνή ποιήτρια Ούρσουλα Χόνεκ έμελλε να γνωρίσει διεθνή φήμη με το πρώτο της πεζογράφημα, τη συλλογή ιστοριών Λευκές Νύχτες που έφτασαν μέχρι τη βραχεία λίστα του Διεθνούς Μπούκερ, ανάμεσα σε άλλες διακρίσεις. Οι Λευκές Νύχτες αποτελούνται από δεκατρείς ιστορίες που συνδέονται χαλαρά μεταξύ τους, όλες τοποθετημένες σε ένα μικρό χωριό της Πολωνίας. Δεκατρείς διαφορετικοί αφηγητές, δεκατρείς σκοτεινές αφηγήσεις για τα δεινά που βρίσκουν κάθε ήρωα, με τη φτώχεια, τη βία και την αίσθηση ματαιότητας να είναι κοινός παρονομαστής σε όλες. Η συγγραφέας θα παρευρεθεί στην επερχόμενη 22η ΔΕΒΘ ως καλεσμένη της Πρεσβείας της Πολωνικής Δημοκρατίας και στη συνέχεια θα παρουσιάσει το βιβλίο της και στην Αθήνα.
QNTM, Δεν υπάρχει υποδιεύθυνση αντιμιμιδίων (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Δώμα)
Το τέταρτο «παράδοξο» βιβλίο της ομώνυμης σειράς των εκδόσεων Δώμα είναι ένα βιβλίο που έχει πολύ ιδιαίτερη εκδοτική ιστορία, καθώς πρωτοεμφανίζεται σε πρώιμη μορφή ως μέρος του SCP Wiki, ενός είδους «δημοτικής» λογοτεχνίας. Στο σύμπαν που δημιούργησε ο qntm, υπάρχουν οντότητες, τα μιμίδια και τα αντιμιμίδια, που αποκαλούνται «άγνωστα». Τα αντιμιμίδια τρέφονται από τις αναμνήσεις των ανθρώπων, εισβάλλουν σαν παράσιτα στον κόσμο μας και έπειτα διαγράφουν τα ίχνη τους. Η επικεφαλής της Υποδιεύθυνσης Αντιμιμιδίων του Οργανισμού Αγνώστων, Μαρί Κουίν, κατηγορείται ξαφνικά για κατασκοπεία, όταν ο προϊστάμενός της επιμένει πως «δεν υπάρχει Υποδιεύθυνση Αντιμιμιδίων». Πώς θα καταπολεμήσει έναν εχθρό την παρουσία του οποίου είναι αδύνατο να εντοπίσει;
Για το βιβλίο έχει γράψει ο Διονύσης Μαρίνος, διαβάστε το άρθρο του εδώ.
Ανθολογία, Το σημάδι του θηρίου και άλλες ιστορίες αποικιοκρατικού τρόμου (μτφρ. - ανθολόγηση - επίμετρο Δημήτρης Λογοθέτης, εκδ. Μάγμα)
Οι ιστορίες τρόμου έχουν εισαχθεί πολύ δυναμικά στις εκδοτικές επιλογές των τελευταίων χρόνων και μάλιστα πολλοί εκδοτικοί οίκοι τους αφιερώνουν πλέον ξεχωριστή σειρά. Μια ενδιαφέρουσα και αρκετά πρωτότυπη ιδέα είναι η ανθολόγηση ιστοριών «αποικιοκρατικού τρόμου», μιας πολύ ειδικής κατηγορίας διηγημάτων που αποτυπώνουν τους φόβους του λευκού αποικιοκράτη απέναντι στην πολιτισμική «μόλυνση» και το εξωτικό στοιχείο. Κορυφαίοι συγγραφείς που έζησαν εκ των έσω την αποικιοκρατία, αναδεικνύουν τη σκοτεινή πλευρά της μέσα από τη λογοτεχνία του παράδοξου. Γουέλς, Χάουαρντ, Κίπλινγκ και άλλοι μας μεταφέρουν από τις Βρετανικές Ινδίες και την Αφρική μέχρι τον μετεμφυλιακό Αμερικανικό Νότο, διατρέχοντας την υφήλιο και τα συγκεκριμένα καθεστώτα, των οποίων οι ρίζες φτάνουν μέχρι σήμερα.
* Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι δημοσιογράφος και βιβλιοκριτικός.
