alt

Για την ποιητική συλλογή του Παναγιώτη Λογγινίδη Αναίτια εποχή (εκδ. Κέδρος).

Του Παναγιώτη Γούτα

Η συλλογή ποιημάτων Αναίτια εποχή είναι η πρώτη ποιητική κατάθεση του Παναγιώτη Λογγινίδη, που, όπως διαβάζουμε στο αυτί του βιβλίου του, είναι δικηγόρος, γεννήθηκε στο Ροδοχώρι Ημαθίας, έζησε στην Κομοτηνή και στην Τουλούζ, και ποιήματά του δημοσιεύτηκαν στο λογοτεχνικό περιοδικό της πόλης μας «ΕΝΕΚΕΝ». Σήμερα ζει στη Θεσσαλονίκη.

Η συλλογή περιλαμβάνει 39 ποιήματα, μοιρασμένα ανισομερώς σε 9 ποιητικές συστάδες, οι τίτλοι των οποίων αφορούν εποχές του έτους ή παρεμφερείς φράσεις: Φθινόπωρο, Φθινόπωρο+1, Χειμώνας, Χειμώνας μείον ένα καλοκαίρι, Πρωτάνοιξη, Άνοιξη, Καλοκαίρι, Κατακαλόκαιρο, Εκτός εποχής. Εντύπωση προξενεί πως σε δύο απ’ αυτές τις ενότητες, στο Φθινόπωρο+1 και στο Χειμώνας μείον ένα καλοκαίρι, περιλαμβάνεται μόλις ένα ποίημα κάθε φορά.

Αυτό το ιδιαίτερο όμως που ξεχωρίζει στη γραφή του Λογγινίδη είναι η σύζευξη, το πάντρεμα σκέψεων-ιδεών και συναισθημάτων με απτά, υλικά, καθημερινά αντικείμενα.

Το εύρημα να συνταιριάσει ο Λογγινίδης το περιεχόμενο των ποιημάτων του με εποχές του χρόνου είναι έξυπνο (παραπέμπει κάπως και στις «4 εποχές» του Βιβάλντι, ένα μουσικό θέμα για κάθε εποχή του έτους), ωστόσο νομίζω πως δεν ανταποκρίνεται πάντα με επιτυχία σε όλες τις περιπτώσεις, αφού κάποια του ποιήματα θα μπορούσαν κάλλιστα να ενταχθούν σε οποιαδήποτε ενότητα. Αυτό το ιδιαίτερο όμως που ξεχωρίζει στη γραφή του Λογγινίδη είναι η σύζευξη, το πάντρεμα σκέψεων-ιδεών και συναισθημάτων με απτά, υλικά, καθημερινά αντικείμενα, κάτι που θα το συναντήσουμε σε αρκετά ποιήματα της συλλογής, άλλοτε με ιδιαίτερη επιτυχία ως εκφορά της γλώσσας και του λόγου, και άλλοτε με λιγότερη επιτυχία. Κι αυτό, βέβαια, είναι παλιό και δοκιμασμένο εύρημα, που το χρησιμοποίησε, στο παρελθόν, με ιδιαίτερη επιτυχία στα ποιήματά του, ο μεγάλος Μπόρχες, ο διαδραστικότερος λογοτέχνης όλων των εποχών παγκοσμίως, ύστερα από μακροχρόνιες και έγκυρες έρευνες αμερικάνικων πανεπιστημίων.

Αντιγράφω σκόρπιους στίχους ή φράσεις του Λογγινίδη όπου γίνεται εμφανές αυτό το λεκτικό δίπολο σκέψεων-συναισθημάτων και υλικής, απτής καθημερινότητας, από την «Αναίτια εποχή»: αποφάσισα επιτέλους να καπνίσω πιο ελαφριές σκέψεις, μια ρουφηξιά παραισθησιογόνας λύπης, περίπολος θλίψης, έριξα άγκυρα σε δύο φίλες σκέψεις, κάλεσα την κοντινή ξαδέλφη απομόνωση, ήρεμη ψυχική θάλασσα, αχ άτιμε μετεωρολόγε ψυχισμέ, συνεχείς υδάτινες χαρμολύπες, θερισμός καταναγκαστικά ανθισμένων βλεμμάτων, χιλιάδες στάχυνες επιδείξεις απορρόφησης κτλ. Από τέτοια παράδοξα λεκτικά παιχνιδίσματα είναι γεμάτη η συλλογή του Λογγινίδη, όλα τους φανερώνουν δεξιοτεχνία, δημιουργική ποιητική φαντασία και επαρκή ποιητική αντίληψη, κάπου όμως νομίζω πως, με την υπέρμετρη χρήση τους, χάνεται το μέτρο, και αυτό είναι κάτι που ο ποιητής θα πρέπει να το προσέξει και να το περιορίσει στα επόμενα βιβλία του.

Ο Λογγινίδης δείχνει γενικά πως κατέχει καλά το ποιητικό παιχνίδι, η γλώσσα είναι ρέουσα και ελκυστική, το πρώτο πρόσωπο προσδίδει αμεσότητα στον ποιητικό στόχο.

Ο Λογγινίδης δείχνει γενικά πως κατέχει καλά το ποιητικό παιχνίδι, η γλώσσα είναι ρέουσα και ελκυστική, το πρώτο πρόσωπο προσδίδει αμεσότητα στον ποιητικό στόχο, ενώ κάποια εμβόλιμα δεύτερα πρόσωπα στα ρήματα που, παράλληλα, χρησιμοποιεί, κάνουν το ποιητικό σύνολο πιο προσιτό και οικείο στον αναγνώστη: π.χ. σελ. 63 (εναλλαγή α΄ και β΄ προσώπου) Συνάντησα στο δρόμο πολλούς γνωστούς / απ’ τις παλιές τηβέννους θλίψεις / και αποφάσισα γρήγορα γρήγορα να τις φορέσω / Πού ξέρεις, ίσως δεχτώ επίθεση απ’ τον καιρό απόψε…, ενώ αλλού κλείνει ως εξής ένα ποίημά του: Βλέπεις δύο στοιχεία δεν αρκούν ποτέ / να απειλήσουν ένα σύνολο / μιας αφανέρωτης επιθυμίας.

Όπως στους στίχους του Λογγινίδη ταυτίζονται ή αντιπαραβάλλονται συναισθήματα και σκέψεις με υλικά αντικείμενα, το ίδιο συμβαίνει και στους τίτλους των ποιημάτων. Υπάρχουν τίτλοι που αναφέρονται σε πράγματα και γι’ αυτά το ποίημα μιλά: Το σπίτι σου, Το δώρο, Το βάζο, Βιβλίο πεπαλαιωμένο. Σ’ άλλα πάλι ποιήματα τονίζεται εξ αρχής το συναίσθημα: Αγωνία, Αναμείνατε στα συναισθήματά σας, Εναέρια απομόνωση κτλ. Γενικά υπάρχει ένα συνεχόμενο δούναι και λαβείν ανάμεσα σε πράγματα και νοήματα-αισθήματα, ώστε, απ’ τη μια, τα πράγματα να εξαϋλώνονται και να αλλοιώνεται η υλική τους υπόσταση, και, απ’ την άλλη, τα νοήματα-αισθήματα να γίνονται πιο απτά, γήινα, υλικά, καθημερινά.

Επίσης ο Λογγινίδης δείχνει πως τα καταφέρνει καλά και στο μεγαλύτερης έκτασης ποίημα (μία, μιάμισης σελίδας) και στα σύντομα δίστιχα ή τρίστιχα (ή ολιγόστιχα) ποιήματα, όπου το νόημα υποχρεωτικά πυκνώνει και το ποιητικό αποτέλεσμα γίνεται καίριο και δραστικό. Αντιγράφω δυο τέτοια σύντομα ποιήματα: Οπτική φλυαρία: Σήμερα όλη μέρα κοιτούσα το διαφανές φεγγάρι / μέχρι να βαρεθώ απ’ τη συνήθεια. Και Παράπλευρος χρόνος: Ώρες ώρες κάθομαι / και περιμένω στο τέλος του χρόνου / Κι όλο αναβάλλω τη συνάντηση για χθες.

Μετωνυμίες, μεταφορές, συμβολισμοί, ασυνήθιστα νοηματικά λεκτικά δίπολα, εικόνες, υπαινιγμοί αφθονούν στην ποίηση του Λογγινίδη, που φαίνεται πως η ποίηση της Κικής Δημουλά αλλά και του Ελύτη, μάλλον τον έχουν επηρεάσει σε αρκετό βαθμό.

Μετωνυμίες, μεταφορές, συμβολισμοί, ασυνήθιστα νοηματικά λεκτικά δίπολα, εικόνες, υπαινιγμοί αφθονούν στην ποίηση του Λογγινίδη, που φαίνεται πως η ποίηση της Κικής Δημουλά αλλά και του Ελύτη, μάλλον τον έχουν επηρεάσει σε αρκετό βαθμό. Θέματα όπως ο χρόνος, οι λέξεις ως πρώτη ποιητική ύλη, τα ποιήματα, οι κατευθύνσεις των βλεμμάτων, η λήθη, η μνήμη, η θλίψη της καθημερινότητας, η ανθρώπινη επαφή, η αλληλουχία των εποχών πάντα σε αντιπαραβολή με την αλληλουχία των ανθρώπινων συναισθημάτων και συμπεριφορών, τον απασχολούν έντονα στην ποίησή του. Ξεχώρισα αρκετά ποιήματα από την «Αναίτια εποχή», που, ας τονιστεί, για πρώτη ποιητική κατάθεση νέου ποιητή είναι ένα πολύ καλό βιβλίο. Πιστεύω πως τα καλύτερά του είναι συγκεντρωμένα στην τελευταία συστάδα, που τιτλοφορείται Εκτός εποχής. Θα κλείσω το κείμενό μου με ένα από τα ποιήματα που ξεχώρισα ιδιαίτερα και μου άρεσε. Τιτλοφορείται ΠΜ: Βαριέμαι τους πολιτικούς μηχανικούς / γιατί έχουν έγνοια μόνο που θα χτίσουν / και παραβλέπουν πως το μέλλον είναι άχτιστο // Σπίτια, οικοδομές, εργοστάσια / Μεγάλη έγνοια να οικοδομείς το ανοικοδόμητο / Να ψάχνεις υλικά εφήμερα / για να στεγάσεις το αιώνιο / Πού να χωρέσει αυτό το συνεχές / που αν και ανέστιο ποτέ δεν κινδυνεύει // Βαριέμαι του πολιτικούς μηχανικούς / γιατί δεν κάνουν τίποτα άλλο νύχτα μέρα / απ’ το να σκέφτονται πώς θ’ ανοικοδομήσουν / μεγάλες πολυκατοικίες, μεγάλες επιφάνειες, μεγάλες αναζητήσεις / Έγνοια να κάνουν κατοικίες μυριάδες / Να στεγαστούν ασφάλειες και φόβοι και ανάγκες // Βαριέμαι τους πολιτικούς μηχανικούς / γιατί όλη μέρα κουβαλούν φορτία / Χάρτινα τούβλα, άμμο κινούμενη και γυάλινο τσιμέντο / Και της ζωής τους το βαρύ φορτίο / το εναποθέτουν σε μια σίγουρη επανάληψη / Συμπαγείς επιθυμίες, πολυώροφα συναισθήματα, κάθετες επενδύσεις.

* Το κείμενο αναγνώσθηκε σε εκδήλωση στη ΔΕΒΘ, το Σάββατο, 9 Μαΐου, 2015.

*Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 

altΑναίτια εποχή
Παναγιώτης Λογγινίδης
Κέδρος 2014
Σελ. 86, τιμή εκδότη € 9,50

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Παπάνα «Σας αρέσουν τα σονέτα;» (εκδ. Ιωλκός). Κεντρική εικόνα: O πίνακας του Jean Pierre Saint-Ours «Η επανένωση του Έρωτα και της Ψυχής».

Γράφει η Ελένη Παπανδρέου

Ο Νίκος Παπάνας με την...

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

Για την ποιητική συλλογή του Κυριάκου Ευθυμίου «Προτελευταία αλήθεια» (εκδ. Σαιξπηρικόν). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Berthe Morisot.  

Γράφει η Έλσα Κορνέτη  

Ο ποιητής διακατέχεται από ένα είδος πνευμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφοφμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ