alt

Για την ποιητική συλλογή του Παναγιώτη Λογγινίδη Αναίτια εποχή (εκδ. Κέδρος).

Του Παναγιώτη Γούτα

Η συλλογή ποιημάτων Αναίτια εποχή είναι η πρώτη ποιητική κατάθεση του Παναγιώτη Λογγινίδη, που, όπως διαβάζουμε στο αυτί του βιβλίου του, είναι δικηγόρος, γεννήθηκε στο Ροδοχώρι Ημαθίας, έζησε στην Κομοτηνή και στην Τουλούζ, και ποιήματά του δημοσιεύτηκαν στο λογοτεχνικό περιοδικό της πόλης μας «ΕΝΕΚΕΝ». Σήμερα ζει στη Θεσσαλονίκη.

Η συλλογή περιλαμβάνει 39 ποιήματα, μοιρασμένα ανισομερώς σε 9 ποιητικές συστάδες, οι τίτλοι των οποίων αφορούν εποχές του έτους ή παρεμφερείς φράσεις: Φθινόπωρο, Φθινόπωρο+1, Χειμώνας, Χειμώνας μείον ένα καλοκαίρι, Πρωτάνοιξη, Άνοιξη, Καλοκαίρι, Κατακαλόκαιρο, Εκτός εποχής. Εντύπωση προξενεί πως σε δύο απ’ αυτές τις ενότητες, στο Φθινόπωρο+1 και στο Χειμώνας μείον ένα καλοκαίρι, περιλαμβάνεται μόλις ένα ποίημα κάθε φορά.

Αυτό το ιδιαίτερο όμως που ξεχωρίζει στη γραφή του Λογγινίδη είναι η σύζευξη, το πάντρεμα σκέψεων-ιδεών και συναισθημάτων με απτά, υλικά, καθημερινά αντικείμενα.

Το εύρημα να συνταιριάσει ο Λογγινίδης το περιεχόμενο των ποιημάτων του με εποχές του χρόνου είναι έξυπνο (παραπέμπει κάπως και στις «4 εποχές» του Βιβάλντι, ένα μουσικό θέμα για κάθε εποχή του έτους), ωστόσο νομίζω πως δεν ανταποκρίνεται πάντα με επιτυχία σε όλες τις περιπτώσεις, αφού κάποια του ποιήματα θα μπορούσαν κάλλιστα να ενταχθούν σε οποιαδήποτε ενότητα. Αυτό το ιδιαίτερο όμως που ξεχωρίζει στη γραφή του Λογγινίδη είναι η σύζευξη, το πάντρεμα σκέψεων-ιδεών και συναισθημάτων με απτά, υλικά, καθημερινά αντικείμενα, κάτι που θα το συναντήσουμε σε αρκετά ποιήματα της συλλογής, άλλοτε με ιδιαίτερη επιτυχία ως εκφορά της γλώσσας και του λόγου, και άλλοτε με λιγότερη επιτυχία. Κι αυτό, βέβαια, είναι παλιό και δοκιμασμένο εύρημα, που το χρησιμοποίησε, στο παρελθόν, με ιδιαίτερη επιτυχία στα ποιήματά του, ο μεγάλος Μπόρχες, ο διαδραστικότερος λογοτέχνης όλων των εποχών παγκοσμίως, ύστερα από μακροχρόνιες και έγκυρες έρευνες αμερικάνικων πανεπιστημίων.

Αντιγράφω σκόρπιους στίχους ή φράσεις του Λογγινίδη όπου γίνεται εμφανές αυτό το λεκτικό δίπολο σκέψεων-συναισθημάτων και υλικής, απτής καθημερινότητας, από την «Αναίτια εποχή»: αποφάσισα επιτέλους να καπνίσω πιο ελαφριές σκέψεις, μια ρουφηξιά παραισθησιογόνας λύπης, περίπολος θλίψης, έριξα άγκυρα σε δύο φίλες σκέψεις, κάλεσα την κοντινή ξαδέλφη απομόνωση, ήρεμη ψυχική θάλασσα, αχ άτιμε μετεωρολόγε ψυχισμέ, συνεχείς υδάτινες χαρμολύπες, θερισμός καταναγκαστικά ανθισμένων βλεμμάτων, χιλιάδες στάχυνες επιδείξεις απορρόφησης κτλ. Από τέτοια παράδοξα λεκτικά παιχνιδίσματα είναι γεμάτη η συλλογή του Λογγινίδη, όλα τους φανερώνουν δεξιοτεχνία, δημιουργική ποιητική φαντασία και επαρκή ποιητική αντίληψη, κάπου όμως νομίζω πως, με την υπέρμετρη χρήση τους, χάνεται το μέτρο, και αυτό είναι κάτι που ο ποιητής θα πρέπει να το προσέξει και να το περιορίσει στα επόμενα βιβλία του.

Ο Λογγινίδης δείχνει γενικά πως κατέχει καλά το ποιητικό παιχνίδι, η γλώσσα είναι ρέουσα και ελκυστική, το πρώτο πρόσωπο προσδίδει αμεσότητα στον ποιητικό στόχο.

Ο Λογγινίδης δείχνει γενικά πως κατέχει καλά το ποιητικό παιχνίδι, η γλώσσα είναι ρέουσα και ελκυστική, το πρώτο πρόσωπο προσδίδει αμεσότητα στον ποιητικό στόχο, ενώ κάποια εμβόλιμα δεύτερα πρόσωπα στα ρήματα που, παράλληλα, χρησιμοποιεί, κάνουν το ποιητικό σύνολο πιο προσιτό και οικείο στον αναγνώστη: π.χ. σελ. 63 (εναλλαγή α΄ και β΄ προσώπου) Συνάντησα στο δρόμο πολλούς γνωστούς / απ’ τις παλιές τηβέννους θλίψεις / και αποφάσισα γρήγορα γρήγορα να τις φορέσω / Πού ξέρεις, ίσως δεχτώ επίθεση απ’ τον καιρό απόψε…, ενώ αλλού κλείνει ως εξής ένα ποίημά του: Βλέπεις δύο στοιχεία δεν αρκούν ποτέ / να απειλήσουν ένα σύνολο / μιας αφανέρωτης επιθυμίας.

Όπως στους στίχους του Λογγινίδη ταυτίζονται ή αντιπαραβάλλονται συναισθήματα και σκέψεις με υλικά αντικείμενα, το ίδιο συμβαίνει και στους τίτλους των ποιημάτων. Υπάρχουν τίτλοι που αναφέρονται σε πράγματα και γι’ αυτά το ποίημα μιλά: Το σπίτι σου, Το δώρο, Το βάζο, Βιβλίο πεπαλαιωμένο. Σ’ άλλα πάλι ποιήματα τονίζεται εξ αρχής το συναίσθημα: Αγωνία, Αναμείνατε στα συναισθήματά σας, Εναέρια απομόνωση κτλ. Γενικά υπάρχει ένα συνεχόμενο δούναι και λαβείν ανάμεσα σε πράγματα και νοήματα-αισθήματα, ώστε, απ’ τη μια, τα πράγματα να εξαϋλώνονται και να αλλοιώνεται η υλική τους υπόσταση, και, απ’ την άλλη, τα νοήματα-αισθήματα να γίνονται πιο απτά, γήινα, υλικά, καθημερινά.

Επίσης ο Λογγινίδης δείχνει πως τα καταφέρνει καλά και στο μεγαλύτερης έκτασης ποίημα (μία, μιάμισης σελίδας) και στα σύντομα δίστιχα ή τρίστιχα (ή ολιγόστιχα) ποιήματα, όπου το νόημα υποχρεωτικά πυκνώνει και το ποιητικό αποτέλεσμα γίνεται καίριο και δραστικό. Αντιγράφω δυο τέτοια σύντομα ποιήματα: Οπτική φλυαρία: Σήμερα όλη μέρα κοιτούσα το διαφανές φεγγάρι / μέχρι να βαρεθώ απ’ τη συνήθεια. Και Παράπλευρος χρόνος: Ώρες ώρες κάθομαι / και περιμένω στο τέλος του χρόνου / Κι όλο αναβάλλω τη συνάντηση για χθες.

Μετωνυμίες, μεταφορές, συμβολισμοί, ασυνήθιστα νοηματικά λεκτικά δίπολα, εικόνες, υπαινιγμοί αφθονούν στην ποίηση του Λογγινίδη, που φαίνεται πως η ποίηση της Κικής Δημουλά αλλά και του Ελύτη, μάλλον τον έχουν επηρεάσει σε αρκετό βαθμό.

Μετωνυμίες, μεταφορές, συμβολισμοί, ασυνήθιστα νοηματικά λεκτικά δίπολα, εικόνες, υπαινιγμοί αφθονούν στην ποίηση του Λογγινίδη, που φαίνεται πως η ποίηση της Κικής Δημουλά αλλά και του Ελύτη, μάλλον τον έχουν επηρεάσει σε αρκετό βαθμό. Θέματα όπως ο χρόνος, οι λέξεις ως πρώτη ποιητική ύλη, τα ποιήματα, οι κατευθύνσεις των βλεμμάτων, η λήθη, η μνήμη, η θλίψη της καθημερινότητας, η ανθρώπινη επαφή, η αλληλουχία των εποχών πάντα σε αντιπαραβολή με την αλληλουχία των ανθρώπινων συναισθημάτων και συμπεριφορών, τον απασχολούν έντονα στην ποίησή του. Ξεχώρισα αρκετά ποιήματα από την «Αναίτια εποχή», που, ας τονιστεί, για πρώτη ποιητική κατάθεση νέου ποιητή είναι ένα πολύ καλό βιβλίο. Πιστεύω πως τα καλύτερά του είναι συγκεντρωμένα στην τελευταία συστάδα, που τιτλοφορείται Εκτός εποχής. Θα κλείσω το κείμενό μου με ένα από τα ποιήματα που ξεχώρισα ιδιαίτερα και μου άρεσε. Τιτλοφορείται ΠΜ: Βαριέμαι τους πολιτικούς μηχανικούς / γιατί έχουν έγνοια μόνο που θα χτίσουν / και παραβλέπουν πως το μέλλον είναι άχτιστο // Σπίτια, οικοδομές, εργοστάσια / Μεγάλη έγνοια να οικοδομείς το ανοικοδόμητο / Να ψάχνεις υλικά εφήμερα / για να στεγάσεις το αιώνιο / Πού να χωρέσει αυτό το συνεχές / που αν και ανέστιο ποτέ δεν κινδυνεύει // Βαριέμαι του πολιτικούς μηχανικούς / γιατί δεν κάνουν τίποτα άλλο νύχτα μέρα / απ’ το να σκέφτονται πώς θ’ ανοικοδομήσουν / μεγάλες πολυκατοικίες, μεγάλες επιφάνειες, μεγάλες αναζητήσεις / Έγνοια να κάνουν κατοικίες μυριάδες / Να στεγαστούν ασφάλειες και φόβοι και ανάγκες // Βαριέμαι τους πολιτικούς μηχανικούς / γιατί όλη μέρα κουβαλούν φορτία / Χάρτινα τούβλα, άμμο κινούμενη και γυάλινο τσιμέντο / Και της ζωής τους το βαρύ φορτίο / το εναποθέτουν σε μια σίγουρη επανάληψη / Συμπαγείς επιθυμίες, πολυώροφα συναισθήματα, κάθετες επενδύσεις.

* Το κείμενο αναγνώσθηκε σε εκδήλωση στη ΔΕΒΘ, το Σάββατο, 9 Μαΐου, 2015.

*Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΟΥΤΑΣ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 

altΑναίτια εποχή
Παναγιώτης Λογγινίδης
Κέδρος 2014
Σελ. 86, τιμή εκδότη € 9,50

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

«Birds in the night» του Σταμάτη Πολενάκη (κριτική)

Για το ποίημα του Σταμάτη Πολενάκη «Birds in the night», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ενύπνιο. 

Γράφει η Σοφία Διονυσοπούλου

NOTTURNO ΣΕ ΛΑ ΕΛΑΣΣΟΝΑ

Birds in the night ή Άσμα ασμάτων της αρχής της χιλιετίας. Ένα ποίημα χωρισμένο σε μικρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

«Γιατί Ψυχανάλυση;» Συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με τη Βίκυ Φλέσσα – Σήμερα: «Γονείς και παιδιά»

Στο πλαίσιο του κύκλου «Γιατί Ψυχανάλυση;» 12 συνομιλίες για τον ψυχικό μας βίο με την Βίκυ Φλέσσα που διοργανώνονται από τις εκδόσεις Αρμός, το Σάββατο 4 Φεβρουαρίου το θέμα είναι «Γονείς και παιδιά».

Επιμέλεια: Book Press

Ο κύκλος συνομιλιών «Γι...

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ