5 λεπτά με την Εύα Στάμου

Είναι η Επίσκεψη μια συλλογή με ενιαία σύλληψη, με «θέμα»; Αν ναι, ποιο είναι αυτό;

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη που αποτελούνται το καθένα από οκτώ διηγήματα. Στο πρώτο μέρος ασχολούμαι με ζητήματα σχέσεων και ταυτότητας, δίνοντας έμφαση στην εσωτερική ζωή των πρωταγωνιστών. Κάποια από τα διηγήματα παίρνουν αστυνομική τροπή καθώς τελούνται παραβατικές πράξεις ως απόρροια αδιεξόδων στις επαφές μεταξύ των ηρώων. Στο δεύτερο μέρος οι ιστορίες, αν και αυτοτελείς, συνδέονται μεταξύ τους αφού διαδραματίζονται στο ίδιο νησί και αφορούν χαρακτήρες που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο εμπλέκονται στην προσφυγική κρίση: έναν πλοίαρχο ναυαγοσωστικού, έναν Βρετανό διασώστη, έναν Σύρο πρόσφυγα, μια Ελληνίδα που εργάζεται στο χοτ σποτ, μια Δανή εθελόντρια, και άλλους.

Ανάμεσα στην αυτοβιογραφία και την επινόηση, που γέρνει η πλάστιγγα σε αυτήν τη συλλογή σας;

Αν και όλες οι ιστορίες είναι προϊόν λογοτεχνικής κατασκευής, το δεύτερο μέρος αντλεί από την εμπειρία μου ως ψυχοθεραπεύτρια με διασωστικά πληρώματα στο Ανατολικό Αιγαίο. Όλοι οι ήρωες είναι επινοημένοι, όλα τα συμβάντα φανταστικά. Αυτό που επιχειρώ είναι να μεταφέρω στον αναγνώστη την ατμόσφαιρα -την πίεση, την ψυχική κόπωση, την απόγνωση-, που επικρατεί σε έναν τόπο που δέχεται αθρόες προσφυγικές ροές.

Γιατί επελέγη το συγκεκριμένο διήγημα να δώσει τον τίτλο στη συλλογή;

Το διήγημα αυτό παρουσιάστηκε στην Ελλάδα και το εξωτερικό πριν κυκλοφορήσει το βιβλίο προκαλώντας ιδιαίτερα θετικές αντιδράσεις στο κοινό, μα και αφότου εκδόθηκε η συλλογή, αποτελεί μία από τις ιστορίες που έχουν σχολιαστεί εκτενώς από τους κριτικούς και έχει αγαπηθεί από τους αναγνώστες. Άλλωστε η έννοια της επίσκεψης έχει πολλές διαστάσεις, καθώς δεν αφορά μόνο τους λογοτεχνικούς ήρωες που ηθελημένα ή ακούσια βρίσκονται σε ένα νησί, αλλά συνδηλώνει και την παροδικότητα του ανθρώπινου βίου.

Στα βιβλία μου η εξέλιξη της δράσης εξαρτάται από την ιδιοσυγκρασία του εκάστοτε ήρωα, ακριβώς όπως και στη ζωή.

Η πλοκή ή οι χαρακτήρες είναι ο οδηγός σας όταν γράφετε;

Στα βιβλία μου η εξέλιξη της δράσης εξαρτάται από την ιδιοσυγκρασία του εκάστοτε ήρωα, ακριβώς όπως και στη ζωή. Αφήνω τον χαρακτήρα να αναπτυχθεί μέσα από πολλαπλές γραφές, οδηγώντας με συχνά σε καταστάσεις ή περιπέτειες που δεν είχα σχεδιάσει εξαρχής. Το τελικό αποτέλεσμα ενίοτε με εκπλήσσει καθώς ανακαλύπτω την αδήριτη αναγκαιότητα με την οποία φαινομενικά ασήμαντες επιλογές μπορούν να οδηγήσουν σε πράξεις που νοηματοδοτούν τη ζωή ενός ήρωα.

Με ποιον τρόπο υπάρχει στα διηγήματά σας η σκέψη του αναγνώστη;

Δεν γράφω για τον εαυτό μου, η επικοινωνία με τους αναγνώστες και ο τρόπος με τον οποίο θα αντιδράσουν στην κάθε ιστορία με αφορά άμεσα, πάντα αναζητώ την ανατροφοδότηση από το αναγνωστικό κοινό κατά τη διάρκεια παρουσιάσεων αλλά και προσωπικών συζητήσεων -άλλοτε δια ζώσης, άλλοτε μέσω μηνυμάτων- με κριτικούς και συστηματικούς αναγνώστες της δουλειάς μου, με τους οποίους διατηρώ επαφή μέσα στα χρόνια. Σε μία λέσχη ανάγνωσης που άρχισα πρόσφατα να συντονίζω τα μέλη ανέδειξαν με τα σχόλιά τους κάποιες πτυχές ενός παλαιότερου διηγήματός μου, με τίτλο «Το ρίσκο» από τη συλλογή Μεσημβρινές συνευρέσεις (2009), το οποίο δεν είχα ποτέ στο παρελθόν την ευκαιρία να αναλύσω με παρόμοιο τρόπο.

Παράλληλα με τη συγγραφική σας πορεία είστε επαγγελματίας ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια. Πώς η δουλειά σας έχει επηρεάσει το είδος της συγγραφέα που γίνατε; Αντίστροφα: Η συγγραφική σας ιδιότητα είχε κάποιο αντίκτυπο στη δουλειά σας ως ψυχοθεραπεύτρια;

Αρκετοί ίσως δεν συνειδητοποιούν ότι η επαγγελματική δραστηριότητα μου στέκεται στον αντίποδα της συγγραφικής μου ιδιότητας, καθώς οι δύο ρόλοι συχνά έρχονται σε σύγκρουση. Ως ψυχοθεραπεύτρια ακολουθώ μια σειρά από περιορισμούς και κανόνες που δεν επιτρέπουν στη φαντασία μου να δράσει, καθώς η δουλειά μου στηρίζεται στην επιστημονική έρευνα, τη συλλογή στοιχείων και την προσεκτική παρατήρηση. Όταν κάθομαι να γράψω η φαντασία μου απελευθερώνεται αφού κατασκευάζω χαρακτήρες τους οποίους, όπως όλοι οι συγγραφείς, έχω το ελεύθερο να πλάσω κατά βούληση. Η επίδραση από το επάγγελμά μου έγκειται κυρίως στο ότι δεν είμαι επικριτική προς τους ήρωές μου και αποφεύγω τον διδακτισμό. Η άποψη ότι ένα πτυχίο ψυχολογίας αρκεί για να γίνεις καλός λογοτέχνης, είναι αφελής. Όσο αφελής είναι και η άποψη ότι κάποιος δεν μπορεί να διεισδύσει στη σκέψη και τον ψυχισμό των ηρώων που πλάθει αν δεν πάρει πρώτα πτυχίο ψυχολογίας. Η απλή αλήθεια είναι ότι κάποιος είναι καλός λογοτέχνης επειδή έχει ταλέντο στο να αφηγείται δυνατά, απέριττα, και πειστικά μια ιστορία.