Νέο περιοδικό για τον χώρο της Τέχνης, του Πολιτισμού και της Επιστήμης με υπογραφές καταξιωμένων ανθρώπων.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το τριμηνιαίο περιοδικό «Αίτιον» είναι προϊόν συλλογικής συνεργασίας και φιλοδοξεί να γίνει φορέας ιδεών και μέσο συνάντησης των Ελλήνων δημιουργών, καλλιτεχνών και επιστημόνων. Φιλοδοξεί να συντελέσει και να συμβάλλει στην εξέλιξη και στη μεταλαμπάδευση του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού στα πνευματικά κέντρα του εξωτερικού.

Για την ταινία «Ξενία», του Πάνου Κούτρα.

Του Νίκου Ξένιου

Στις 3, 4 και 5 Οκτωβρίου το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) υποδέχεται στους χώρους του τα παιδιά, σε μια τριήμερη γιορτή αφιερωμένη στο παιδικό και το εφηβικό βιβλίο. Στη διάρκεια του Φεστιβάλ, τα παιδιά και οι έφηβοι θα έχουν την ευκαιρία να ξεφυλλίσουν βιβλία και να παρακολουθήσουν ένα πλούσιο πρόγραμμα 40 εκδηλώσεων: παρουσιάσεις βιβλίων, συναντήσεις με συγγραφείς και εικονογράφους, θεατρικά και μουσικά δρώμενα, συζητήσεις, εργαστήρια.

Παρουσιάστηκε χθες το πρόγραμμα της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών για τη χρονιά 2014-2015. Επιλέξαμε για σας κάποιες από τις πιο ενδιαφέρουσες παραστάσεις/εκδηλώσεις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Με πλήθος συμπαραγωγές από το χώρο του θεάτρου, πρωτοποριακές μουσικές συμπράξεις, παραστάσεις χορού, συνομιλίες με συγγραφείς και εικαστικά δρώμενα, η Στέγη επανέρχεται φέτος ανανεωμένη και σε διαλεκτική σχέση με την πόλη της Αθήνας. Εκπαιδευτικά προγράμματα για άτομα με ειδικές ανάγκες, μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου καθώς και για παιδιά προσχολικής ηλικίας είναι και φέτος ενταγμένα στο πρόγραμμά της.  

Με αφορμή το βιβλίο του Δημήτρη Παπανικολάου Σαν κ' εμένα καμωμένοι - Ο ομοφυλόφιλος Καβάφης και η ποιητική της σεξουαλικότητας, διοργανώνεται στις 30 Σεπτεμβρίου συζήτηση με θέμα «Σεξουαλικότητα, πολιτική και λογοτεχνία» στη Μικρή Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών.

Ένας ουρανός γεμάτος λουλούδια στο φουαγιέ της Στέγης, ειδικά σχεδιασμένος από την καλλιτέχνιδα Rebecca Louise Law.

Επιμ. Απόστολος Σκλάβος

Η Στέγη συνεργάζεται για δεύτερη χρονιά με την ομάδα επιμελητών Double Decker και παρουσιάζει μια εγκατάσταση που αναδεικνύει τους χώρους εκτός των σκηνών. Μετά την πρωτότυπη εγκατάσταση του Sebastien Preschoux με το πολύχρωμο νήμα που «τύλιγε» το φουαγιέ του ισογείου, η Αγγλίδα καλλιτέχνης Ρεμπέκα Λουίζ Λω δημιουργεί στον ίδιο χώρο ένα μοναδικό σύμπαν γεμάτο λουλούδια και φυτά. Η εγκατάσταση που στήνει η Ρεμπέκα Λουίζ Λω, από τις 23 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Ιουνίου, συμβολίζει πόσο ευαίσθητη είναι η φύση κάθε μορφής τέχνης που φιλοξενείται στη Στέγη. (οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το δημοσίευμα είναι του Σταύρου Πετρόπουλου)

Τρεις μέρες λογοτεχνικών συζητήσεων, αναγνώσεων, προβολών, περφόρμανς και μουσικών εκδηλώσεων πάντα με τη λογοτεχνία στο επίκεντρο ξεκινούν την Παρασκευή 19 Σεπτεμβρίου και θα ολοκληρωθούν την Κυριακή 21 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Παρά θίν' αλός» του Δήμου Καλαμαριάς στη Θεσσαλονίκη.

Αναλυτική επισκόπηση των προσεχών εκδόσεων ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης και δοκιμίων.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πλούσιο σε επιλογές νέων βιβλίων, Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, αλλά και με αρκετές επανεκδόσεις, είναι το πρόγραμμα των εκδοτικών οίκων για τον χειμώνα που έρχεται, ίσως το πιο διευρυμένο των τελευταίων χρόνων. Επιλέξαμε έναν μεγάλο αριθμό από τα προτεινόμενα βιβλία, εστιάζοντας στην ελληνική και μεταφρασμένη λογοτεχνία, όπως και σε φροντισμένα δοκίμια ή μελέτες που δεν απευθύνονται σε ειδικευμένο αναγνωστικό κοινό.  

Για την παράσταση Φιλοκτήτης σε σκηνοθεσία Κώστα Φιλίππογλου.

Του Νίκου Ξένιου

«Έτσι ο ταλαίπωρος χάνομαι δέκα χρόνια τώρα, μέσα στην πείνα, το μαράζι και στον πόνο της πληγής μου. Αυτά μου κάναν οι Ατρείδες».

Ο Φιλοκτήτης κρατά πεισματικά –και δικαιωματικά– τα όπλα του Ηρακλή, που πάντα πετυχαίνουν τον στόχο τους. Έτσι επιβιώνει στην άγονη, άνυδρη, άξενη Λήμνο του μύθου, όπου μας ξεναγεί ο Φιλοκτήτης/Μαρμαρινός στην έναρξη της παράστασης του έργου του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Κώστα Φιλίππογλου.

Εργαστήριο για την τέχνη και τις τεχνικές του πεζού λόγου με τον Κώστα Κατσουλάρη

Για τη θεατρική μεταφορά και την πρόσληψη της Μεγάλης Χίμαιρας του Μ. Καραγάτση. 

Της Παναγιώτας Μ. Χατζηγεωργίου*

«Τι άνθρωπος είσαι;», ρωτά η Μαρίνα Μπαρέ την πεθερά της, Άννα Ρεΐζη. «Τι άνθρωποι είστε;»[2] αναρωτιέται πισωπατώντας, ξεκινώντας να συναντήσει τη μοίρα της, η γαλλίδα πρωταγωνίστρια της Μεγάλης Χίμαιρας του Μ. Καραγάτση λίγο πριν από το τέλος του έργου, που ανέβηκε από το θέατρο «Πορεία» σε σκηνοθεσία Δημήτρη Τάρλοου και διασκευή Στρατή Πασχάλη στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, από τις 14 έως και τις 17 Ιουλίου. 

Για την παράσταση Ιστορία της αυτοθυσίας από την ομάδα Skrow Theater, στο Φεστιβάλ Αθηνών.

Του Γιώργου Π. Πεφάνη

Η ομάδα του Skrow Theater (Βασίλης Μαυρογεωργίου, Μαρία Φιλίνη, Κατερίνα Μαυρογεώργη) κατέθεσε με την Ιστορία της αυτοθυσίας μια πολύ ώριμη πρόταση, που φέρνει τους συντελεστές της πολύ κοντά στο θέατρο ντοκουμέντο. Προηγήθηκε έρευνα σε μεγάλο γεωγραφικό πλάτος από τη βικτωριανή Αγγλία έως την Ιαπωνία του Χιροχίτο και από την Αμερική του Λούθερ Κινγκ έως τη Χιλή του Πινοσέτ. Η έρευνα εκτείνεται και σε εντυπωσιακό βάθος: οι μυθολογικές μορφές της Άλκηστης και του Προμηθέα και η εμβληματική προσωπικότητα του Σωκράτη και του Ιησού δίνουν τις αφετηρίες για τις ακατάβλητες σουφραζέτες ή τις ηρωικές φιγούρες των ναζιστικών στρατοπέδων, των ιαπώνων καμικάζι, της χιλιανής και της ελληνικής χούντας, των εργατών του Τσερνομπίλ κ.ά. Είναι σαφές ότι το παλμαρέ της παράστασης ήταν πολύ πλούσιο και έγινε αναγκαστικά κάποια επιλογή, καθώς το θέαμα θα μεταβαλλόταν σε ένα καλειδοσκόπιο θανάτων, σε ένα πάνθεον ηρώων, κατά το μάλλον ή ήττον γνωστών, που σημάδευσαν με την οριστικότητα και την ακρότητα της πράξης τους, την κοινωνία και την εποχή τους. 

Για την παράσταση του Nederlands Dans Theater στο Φεστιβάλ Χορού της Καλαμάτας.

Του Νίκου Ξένιου

Το φεστιβάλ χορού της Καλαμάτας είναι ένας θεσμός που τιμά τη χώρα μας, καθώς διάσημα χορευτικά σχήματα το εντάσσουν στον ετήσιο προγραμματισμό τους και υπολογίζουν στις αντιδράσεις και την υποδοχή του μεσσηνιακού κοινού. Χωρίς αμφιβολία αυτό δημιουργεί μιαν ώθηση καλλιτεχνικής δημιουργίας στην πελοποννησιακή πόλη και υποθάλπει μια νέα γενιά δασκάλων κλασικού και σύγχρονου χορού, πιθανόν δε και μια νέα γενιά σολίστ. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει πλέον καθιερωθεί να στεγάζονται παραστάσεις στην αίθουσα του ΔΗΠΕΘΕ, στο Κάστρο, και από φέτος να φιλοξενούνται σε συνθήκες αντάξιες οιασδήποτε ευρωπαϊκής μεγαλούπολης και στο υπέροχο Μέγαρο Χορού της πόλης, που άνοιξε για το φεστιβάλ με την πρεμιέρα του NDT (Nederlands Dans Theater) σε τέσσερεις δοκιμασμένες χορογραφίες. Το γνωστό στην Ελλάδα ολλανδικό χορευτικό σχήμα μάς συνέστησε την ομάδα των νεότερων δεξιοτεχνών του, 17 έως 23 ετών.

Για την παράσταση Προμηθέας Δεσμώτης σε σκηνοθεσία Έκτορα Λυγίζου.

Του Νίκου Ξένιου

Ο Έκτορας Λυγίζος, που ήδη έχει καταπιαστεί με τον Ευριπίδη, τον Μπέκετ, τον Τσέχωφ, τον Ίψεν, αλλά και τον Βέρντι, με το θέατρο και με τον κινηματογράφο, πειραματίστηκε με τις πολλές φωνές των προσώπων στον Προμηθέα Δεσμώτη του Αισχύλου, και μάλιστα στο κοίλον της Επιδαύρου. Ανέτρεξε στις καταβολές του Χορού του αρχαίου δράματος και προτίμησε την εκφώνηση του ομαδικού λόγου από την ειθισμένη αναπαράσταση. Επέλεξε οι φωνές αυτές να περνούν από τον Χορό στον υποκριτή ως πρόταση για το ανέβασμα της τραγωδίας.

Με την ανατρεπτική ανάγνωση της Ξένιας Καλογεροπούλου και του Θωμά Μοσχόπουλου του κλασικού παραμυθιού η Ωραία Κοιμωμένη, το Θέατρο του Νέου Κόσμου προσκαλεί τα παιδιά σε μια αισιόδοξη, μουσική παράσταση.

Της Ελένης Κορόβηλα

Για την παράσταση του Γιάννη Μανταφούνη και Φαμπρίς Μαζλιά Εifo Efi.

Του Νίκου Ξένιου

Ο Γιάννης Μανταφούνης και ο Φαμπρίς Μαζλιά, ταυτόχρονα ενωμένοι και διαφοροποιημένοιι, εναλλάσσουν ρόλους και επανασυνθέτουν την πραγματικότητα στην αξιολογότατη παράσταση σύγχρονου χορού Εifo Efi, που εντάσσεται στο πλαίσιο του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών.

Φεμινιστική και απελευθερωτική στη σύλληψή της η παράσταση της Ιζαμπέλα Ροσελίνι Green Porno.

Του Νίκου Ξένιου

Ίσως οι οικολόγοι και οι φετιχιστές του σεξ να απογοητευθούν, αλλά το Green Porno που είδαμε στο Φεστιβάλ Αθηνών δεν είναι ούτε αρκούντως green ούτε αρκούντως porno. Επίσης, δεν είναι αρκούντως θέατρο, παρά μάλλον μια τολμηρή διάλεξη της Ιζαμπέλα Ροσελίνι περί σεξουαλικότητας και σεξουαλικής ανοχής των ανθρώπων, με πρώτο θεματικό επίπεδο το ζευγάρωμα, την εναλλαγή φύλων, τον ερμαφροδιτισμό και τη βιοποικιλότητα των ζώων που δεν είναι θηλαστικά.

Για την παράσταση του Κωνσταντίνου Ρήγου και της ομάδας Οκτάνα, Αρκαδία.

Του Νίκου Ξένιου

Μια παράσταση που μιλά για τη νοσταλγία της ευτυχίας. Τον ιδεατό τόπο της Αρκαδίας και την αιώνια επιστροφή σ’ αυτόν παρουσίασε τη Δευτέρα και την Τρίτη, 16 και 17/6, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260) η «Οκτάνα» του Κωνσταντίνου Ρήγου.

Η Ιζαμπέλ Ιπέρ και ένας θίασος εξαιρετικός στην παράσταση Ψευδοεξομολογήσεις του Πιέρ Ντε Μαριβώ.

Του Νίκου Ξένιου

H ανθρώπινη καρδιά έχει, κι αυτή, τη μαγειρική της, μια cuisine de garnitures που προκαθορίζουν την έκβαση των συναισθημάτων. Το πυκνό δίχτυ των λέξεων (το bavardage που μετονομάστηκε –όχι άδικα– σε marivaudage), η παρεννόηση, η ανεξακρίβωτη υπόθεση που γίνεται βάση για μια τεράστια παρεξήγηση, ενέργειες συναισθηματικά κινούμενες που υποκρύπτουν ανομολόγητους πόθους και μεγάλο ποσοστό ανελευθερίας και κοινωνικής υποκρισίας, στο έργο Ψευδοεξομολογήσεις (Fausseς Confidenceς) του Μαριβώ.

Μία πρωτότυπη κίνηση λαμβάνει χώρα το τελευταίο διάστημα. Πρωτότυπη για τα δεδομένα της ελληνικής «κλασικής» μουσικής, που έχει βγει στο διαδίκτυο και αναζητά το κοινό της. Ήδη στο κανάλι στο Youtube του πρώην Αρχιμουσικού της ΚΟΑ, Βύρωνα Φιδετζή, μπορεί να ακούσει κανείς ολόκληρες όπερες Ελλήνων συνθετών, όπως του Σπύρου Σαμάρα, συνθέτη του Ύμνου των Ολυμπιακών Αγώνων, και του Παύλου Καρρέρ.

Είναι γεγονός πως ακόμα και για τους πιο φανατικούς λάτρεις της «κλασικής» μουσικής, οι Έλληνες συνθέτες παραμένουν σχεδόν άγνωστοι, μια και το μεγαλύτερο μέρος της εν λόγω πολιτισμικής μας κληρονομιάς παραμένει απρόσιτο, όχι επειδή δεν ακούγεται ευχάριστα ή δεν είναι αξιόλογο, αλλά επειδή δεν έχει καν ηχογραφηθεί! Σε πείσμα των καιρών, ο Βύρων Φιδετζής θέλει να συνεχίσει να φέρνει κοντά μας δωρεάν «καινούργια» έργα, υποβοηθούμενος από το κοινό-χορηγό. Θα τα καταφέρει;

http://fidetzis.gr/crowdfunding/

http://youtu.be/QSlhBS4OkKA

Η αιρετική εκδοχή της Λίμνης των Κύκνων από τη νοτιοαφρικανή Ντάντα Μαζίλο.

Του Νίκου Ξένιου

Η νεαρή Ντάντα Μαζίλο είναι και αντισυμβατική χορογράφος και σπουδαία χορεύτρια. Στην καινούρια της δημιουργία Η λίμνη των κύκνων που εντάσσεται στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών μια ομάδα αφρικανών χορευτών «βλέπει» μέσα από μια διαφορετική ματιά το κλασικό έργο του Τσαϊκόφσκι, δίνοντάς του νέα πνοή, νέα ζωή και νέα στοιχεία που σχετίζονται με τη σύγχρονη πραγματικότητα. Η χορογραφία αναμειγνύει με δεξιοτεχνία τον κλασικό και το σύγχρονο χορό με ισχυρές νοτιοαφρικανικές επιρροές , εκρηκτική ενέργεια και πολύ χιούμορ.

Μια σημαντική στιγμή για τις νεοελληνικές σπουδές και την έρευνα στον τομέα αυτό αλλά και για τις ελληνογερμανικές σχέσεις εν γένει σηματοδοτούν τα εγκαίνια του Κέντρου Νέου Ελληνισμού (Centrum Modernes Grienchenland – CeMoG, http://www.cemog.fu-berlin.de) στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου που θα γίνουν την Παρασκευή, 6 Ιουνίου, στις 7μμ (ώρα Ελλάδας).

Για την γελαστή μητρότητα στο έργο της εικαστικού Βασιλικής Κοσκινιώτου.

Της Μαρίας Γιαγιάννου

Με το Still Life ο Δημήτρης Παπαϊωάννου μεταπλάθει το υλικό σε κάτι πνευματικό.

Του Νίκου Ξένιου

Ξεκινώντας από τον –κατά Camus– μύθο του Σίσυφου, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου συνεχίζει τη χορογραφική του μελέτη της υλικής υπόστασης της πραγματικότητας, αντιπαραθέτοντάς την σε ένα νεφέλωμα πνευματικής ανάτασης: στη σκηνική δημιουργία με τίτλο Still Life που ανεβαίνει στην κεντρική σκηνή της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών της Αθήνας από τις 23 Μαϊου έως τις 22 Ιουνίου αναδεικνύεται, για μιαν ακόμη φορά, ο «εικαστικός» Παπαϊωάννου, εφόσον η ωριμότητα συχνά επανασυνδέει τον δημιουργό με τις καταβολές του.

Τι είναι ικανός να κάνει ο άνθρωπος για να βρει δουλειά; Η απάντηση στην παράσταση Αναζήτηση εργασίας σε σκηνοθεσία Θανάση Σαράντου.

Του Γιώργου Π. Πεφάνη

Θα πρέπει πιο συχνά να θυμόμαστε την αρχή της απόδοσης (performance principle) που ο Herbert Marcuse στο Έρως και πολιτισμός είχε προτείνει προσπαθώντας να αντισταθμίσει τη φροϋδική αρχή της πραγματικότητας.

Του Νίκου Ξένιου

Tις νύχτες του μαύρου, βαρετού χειμώνα της βορειοευρωπαϊκής επαρχίας, κοντά στο τζάκι, αναδύθηκαν ένα σωρό τρομακτικές αφηγήσεις, που επί αιώνες στοίχειωναν τον ύπνο των παιδιών, προϊδεάζοντάς τα για το αιματηρό σκηνικό της ενηλικίωσης.

H οδυσσειακή Νέκυια έχει διαχρονικά αποτελέσει για τους δημιουργούς ένα λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό αρχέτυπο. Πρόκειται για την κάθοδο του ομηρικού ήρωα στον Άδη όπως περιγράφεται σε 640 στίχους στην ενδέκατη ραψωδία της Οδύσσειας. Νέκυια (από το ουσιαστικό νέκυς που σημαίνει νεκρός) είναι μια τελετή στην οποία οι ζωντανοί προσκαλούν τους νεκρούς από τα βάθη του Άδη για να τους συμβουλεύσουν για τα μέλλοντα.

Συνέντευξη στην Ελένη Γαλάνη

Γιάννης Κυριακίδης - Ζωή γεμάτη εικόνες είναι ο τίτλος του βιογραφικού λευκώματος αφιερωμένο στον εμβληματικό φωτορεπόρτερ από τη Θεσσαλονίκη.

Ευφυής, κατασταλαγμένη και ακούραστη. Η Λένα Κιτσοπούλου για την παράσταση Κοκκινοσκουφίτσα-Το πρώτο αίμα.

Στον Κώστα Αγοραστό

Με αφορμή τη νέα της σκηνοθετική δουλειά που ανεβαίνει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών από τις 14 μέχρι και τις 24 Μαΐου, μιλήσαμε με τη Λένα Κιτσοπούλου.

O μύθος της Νιόβης εμπνέει μια παράσταση σε ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο.

Του Νίκου Ξένιου

Ο νους μου πάει στην Αντιγόνη –τη γνωστή μας, του Σοφοκλή– που βαδίζει προς το σπήλαιο του ενταφιασμού της. Που, όπως κάθε σφάγιον, ξεσπά σε θρήνο (κόπτεται) για τα χαμένα της νιάτα, τραγουδά το δικό της «απελθέτω απ' εμού» γιατί πεθαίνει «άφιλος, άκλαυτος και ανυμέναιος». Και που, σε ένα ξέσπασμα λυρισμού, ανακαλεί την εικόνα της Νιόβης, της πετρωμένης γυναίκας που θρηνεί τα χαμένα της παιδιά και που τα δάκρυά της έγιναν ποτάμι.

Του Νίκου Ξένιου

Μέσα από την ιστορία των ερώτων μιας ηλικιωμένης γυναίκας, της Ζιζέλ, που κάθεται σε ένα σιδηροδρομικό σταθμό και αναπολεί, ανοίγει η αυλαία για την παράσταση των χεριών της ομάδας της Μισέλ Αν ντε Με.

Ένα ταξίδι στον κόσμο της γραφής έχει προετοιμάσει και προτείνει το Βρετανικό Συμβούλιο για τον μήνα Ιούνιο σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.