Από την Ολλανδία έως την Ιταλία κι από τη Σανγκάη έως τα βάθη της Ανατολής, αυτά τα δεκαπέντε μυθιστορήματα μάς προσφέρουν μια πολύπτυχη εικόνα της ιστορίας, του φεμινισμού, της ελπίδας, αλλά και των ανθρώπινων δυσκολιών σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Κοντά στη θάλασσα (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Ψυχογιός) του Αμπντουλραζάκ Γκούρνα
Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στέκει με το έργο του δίπλα τους ανθρώπους που πάσχουν και που αναγκάζονται να φύγουν από την πατρίδα τους. Είναι η φωνή εκείνων που η δίνη της Ιστορίας τους χρησιμοποιεί σαν εύκολο «υλικό».
Σε αυτό το μυθιστόρημα υπάρχουν οι αντικρουόμενες ιστορίες δύο μεταναστών. Είναι η ιστορία του Σαλέχ Ομάρ που μεταβαίνει στο Λονδίνο από τη Ζανζιβάρη και του Λατίφ Μαχμούντ, ο οποίος διαμένει μόνος στην αγγλική πρωτεύουσα. Η συνάντησή τους θα προκαλέσει μια σπίθα αγάπης και προδοσίας. Ο Γκούρνα καταφέρνει να μιλήσει για τη σχέση των δύο ανθρώπων, αλλά και για την ιστορία ενός λαού που παλεύει να σωθεί.
Μην κλαις, μπαμπά (μτφρ. Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, εκδ. Gutenberg) της Ρουμένα Μπουζάροφσκα
Η αγαπημένη συγγραφέας του ελληνικού κοινού, Ρουμένα Μπουζάροφσκα, επιστρέφει με ένα βιβλίο κομψοτέχνημα. Οι γυναίκες, διαφορετικών ηλικιών, είναι εκ νέου το θέμα της. Μικρές ιστορίες μεν, αλλά με μεγάλο βάθος.
Οι ηρωίδες της ζουν τις τραυματικές εμπειρίες της γυναικείας τους φύσης, τα οικονομικά τους ζητήματα και τις κοινωνικές επιταγές. Όλες τους, όμως, έρχονται αντιμέτωπες με τα συναισθηματικά τους αδιέξοδα, την κατάρρευση των οικογενειακών σχέσεων και την πατριαρχία που τις πιέζει ασφυκτικά. Η Μπουζάροφσκα έχει την ικανότητα να πιάνει τον σφυγμό αυτών των γυναικών, δίχως να απευθύνεται μόνο σε αυτές. Θα λέγαμε πως «επιβάλλεται» να τη διαβάσουν και άντρες αναγνώστες.
Μια γυναίκα (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Διόπτρα) της Σιμπίλα Αλεράμο
Το πρώτο φεμινιστικό βιβλίο στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία είναι γραμμένο από τη Σιμπίλα Αλεράμο (ψευδώνυμο της Ρίνα Φάτσο) και αποτελεί ορόσημο για το είδος.
Η ανώνυμη αφηγήτρια αφήνει τη βίαιη παιδική της ηλικία και καθώς μεγαλώνει συνειδητοποιεί πως η ζωή της δεν πρόκειται να είναι διαφορετική από των άλλων γυναικών που υποτάσσονται στη μοίρα τους. Εκείνη, όμως, επαναστατεί κι αποφασίζει να ξεφύγει από όσα είναι γραμμένα γι’ αυτήν. Μαζί με τη θέση της γυναίκας, η Αλεράμο δίνει μια καλειδοσκοπική εικόνα της Ιταλίας εκείνης της εποχής (αρχές του 20ού αιώνα).
Στο σπίτι της (μτφρ. Ιλάειρα Διονυσοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο) της Γιάελ φαν ντερ Βάντεν
Από την Ολλανδία μάς έρχεται ένα βιβλίο που έχει συζητηθεί αρκετά πριν καν κυκλοφορήσει στα ελληνικά. Η συγγραφέας Γιάελ φαν ντερ Βάντεν μάς μεταφέρει στην ήσυχη ολλανδική επαρχία μετά τον πόλεμο. Η Ίζαμπελ μένει μόνη στο άδειο σπίτι της μακαρίτισσας μητέρας της, με τις μέρες της να κυλούν σε μια ήρεμη ρουτίνα.
Τα πάντα αλλάζουν όταν ο μεγάλος αδερφός της, Λούις, φέρνει την άχαρη καινούργια φιλενάδα του, την Εύα, να μείνει λίγο καιρό στο σπίτι μαζί της ως φιλοξενούμενη. Μια γυναίκα εντελώς αντίθετη με την Ίζαμπελ. Μεταξύ τους αναπτύσσεται μια πολεμική, με την Ίζαμπελ να γίνεται εμμονική απέναντί της. Κι όμως, από αυτή τη δύσκολη σχέση θα βγουν στην επιφάνεια κρυμμένες αλήθειες και σημαντικές ανατροπές θα συμβούν.
Διαβάστε την αναλυτική κριτική της Φανής Χατζή.
Για χάρη της αγάπης (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Πατάκη) του Αχμέτ Ουμίτ
Μπορεί ο Ορχάν Παμούκ να είναι ο πλέον γνωστός Τούρκος συγγραφέας, ωστόσο ο Ουμίτ είναι ομοίως αγαπητός στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Το νέο του μυθιστόρημα είναι μια αλληγορία για τον έρωτα, τα όνειρα και τη μνήμη.
Το άρωμα της Ανατολής είναι έντονο: μας μεταφέρει σε μια μακρινή εποχή με τζίνια, χαμάμ και καμήλες-τελάληδες. Πέντε πρίγκιπες σε πέντε διαφορετικές χώρες είδαν ακριβώς το ίδιο όνειρο: ένα νεαρό κορίτσι που μοιάζει με τη θεά από την οποία ήπιαν νερό. Και για τους πέντε, αυτό το όνειρο θα σημάνει πολλά. Τόσα πολλά που θα αλλάξει ριζικά τη ζωή τους και θα καταργήσει όλες τις παλιές αλήθειες πάνω στις οποίες στηρίζονταν. Ένα μυθιστόρημα-ονειρικό ταξίδι.
Μια χώρα ανάμεσά μας (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Ίκαρος) της Καρίσα Τσεν
Μια ανόθευτη παιδική αγάπη, αυτή ανάμεσα στη Σούτσι και τον Χαϊγουέν, θα δοκιμαστεί από τον πόλεμο του 1947. Τα δύο παιδιά θα συναντηθούν εξήντα χρόνια μετά, όχι στη Σαγκάη, αλλά στο Λος Άντζελες.
Έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν μια δεύτερη ευκαιρία, τη στιγμή που από πάνω τους έχει διατρέξει ο πόλεμος, η προσφυγιά και ο καθημερινός αγώνας για επιβίωση; Το μυθιστόρημα μιλάει και για την ταραγμένη ιστορίας της Κίνας, αλλά και για τη δύναμη της αγάπης που είναι ικανή να νικήσει τον χρόνο και τα γεωγραφικά σύνορα.
Και ο θεός βοηθός (μτφρ. Χαρά Σκιαδέλλη, εκδ. Διόπτρα), του Ζαν-Μισέλ Γκενασιά
Η χαμένη γενιά του Μεσοπολέμου, αυτή που θέλησε να ζήσει ελεύθερη και δίχως την καταδίκη του πολέμου, αλλά, φευ, δεν τα κατάφερε, αναπλάθεται στο νέο μυθιστόρημα του Γκενασιά.
Είμαστε στο 1924, άρα σχετικά μακριά από τον Α’ Παγκόσμιο, και η νέα γενιά ελπίζει σε πολλά πράγματα. Έρωτες πρόσκαιροι, χαμένοι και κερδισμένοι, ξεχασμένες υποσχέσεις και παιχνίδια της μοίρας στο φόντο κοινωνικών και πολιτικών ανατροπών. Όλος αυτός ο στροβιλισμός γίνεται το «υλικό» του Γκενασιά για να μιλήσει για την τύχη (ή την ατυχία) αυτής της γενιάς.
Το τσίμπημα της μέλισσας (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Ψυχογιός) του Πολ Μάρεϊ
Ήδη από το τέλος του 2024, το μυθιστόρημα του Μάρεϊ συμπεριλήφθηκε σε μικρές λίστες πολλών βραβείων και έχουν γραφτεί γι’ αυτό πολλά επαινετικά σχόλια.
Η ιστορία έχει την πρωτοτυπία της, πάντως. Η οικογένεια Μπαρνς έχει σοβαρά προβλήματα. Η κάποτε επικερδής αντιπροσωπεία αυτοκινήτων του πατέρα, του Ντίκι, πάει από το κακό στο χειρότερο λόγω της οικονομικής κρίσης στην Ιρλανδία. Κάθε μέλος της οικογένειας φαίνεται να τραβάει δικό της δρόμο και να αντιμετωπίζει την κατάσταση με διαφορετικό τρόπο. Κι όμως, κάτι συνέβη και όλα πήγαν στραβά. Μπορεί μια μόνο στιγμή κακοτυχίας να αλλάξει την κατεύθυνση μιας ολόκληρης ζωής; Φαίνεται πως ναι.
Ζωολόγιο (μτφρ. Κώστας Βραχνός, εκδ. Loggia) του Χουάν Χοσέ Αρρεόλα
Ένα από τα σπουδαιότερα έργα της μεξικανικής λογοτεχνίας, το Ζωολόγιο έχει τη δική του παράξενη ιστορία. Γράφτηκε από τον ποιητή Χοσέ Εμίλιο Πατσέκο καθ΄ υπαγόρευση του Χουάν Χοσέ Αρρεόλα, τη στιγμή που εκείνος τού είχε το πιστόλι στον κρόταφο.
Μικρά πορτρέτα ζώων αναδεικνύουν με ευτράπελο τρόπο την ανθρώπινη κωμικοτραγωδία. Αν και αυτοδίδακτος, ο Αρρεόλα υπήρξε ένας ευρυμαθής λόγιος και εξαιρετικός πορτρετίστας. Το βιβλίο είναι μια ποιητική, ενίοτε δηκτική, αλλά και ειρωνική ματιά στην ανθρώπινη περίπτωση. Πρόκειται για βιβλίο που προσφέρει αναγνωστική αγαλλίαση.
Οι λεπτομέρειες (μτφρ. Γρηγόρης Ν. Κονδύλης, εκδ. Gutenberg) της Ία Γκένμπεργκ
Οι λεπτομέρειες είναι το εισαγωγικό μυθιστόρημα από το έργο της Σουηδής Ία Γκένμπεργκ προς το ελληνικό κοινό. Ένα ολιγοσέλιδο μυθιστόρημα που έγινε μπεστ σέλερ σε πολλές χώρες και βρέθηκε στη βραχεία λίστα του Booker International 2024.
Μια γυναίκα καθηλωμένη στο κρεβάτι με υψηλό πυρετό διαβάζει ένα αγαπημένο της μυθιστόρημα. Η αφιέρωση στο βιβλίο από την πρώην σύντροφό της ζωντανεύει σελίδες από το παρελθόν και ανθρώπους που δεν μπορεί να ξεχάσει: την καλύτερή της φίλη, τον πατέρα των παιδιών της και τη βασανισμένη μητέρα της. Αρχίζει να συναισθάνεται πόσο την έχουν σημαδέψει τα πρόσωπα που έφυγαν από τη ζωή και να ανακαλύπτει τον εαυτό της μέσω των άλλων.
Η ζωή δεν είναι μυθιστόρημα της Σούζαν Κούπερ (μτφρ. Χαρά Σκιαδέλλη, εκδ. Ίκαρος) του Στεφάν Καρλιέ
Τον Στεφάν Καρλιέ τον μάθαμε από το μυθιστόρημά του Η Κλάρα διαβάζει Προυστ. Τώρα μας προσφέρει ένα παράξενο και συνάμα σαγηνευτικό εγχειρίδιο για εκκολαπτόμενους μυθιστοριογράφους με δόσεις θρίλερ, κωμωδίας και φλεγματικού αγγλικού χιούμορ.
Τα όρια της μυθοπλασίας και της πραγματικότητας εμφανίζονται αρκετά θολά σε τούτο το βιβλίο. Πρωταγωνίστρια είναι η συγγραφέας Σούζαν Κούπερ που γράφει ευπώλητα θρίλερ. Καθοδόν προς την Έκθεση Βιβλίου στο Μονακό, λαμβάνει ένα παράξενο μήνυμα στο Instagram από μια γυναίκα που της δηλώνει ότι σκότωσε τον άντρα της. Κι από αυτό το σημείο ξεκινάει όλη η ίντριγκα της πλοκής.
Η θύελλα που σπείραμε (μτφρ. Αριάδνη Μοσχονά, εκδ. Ψυχογιός) της Βανέσα Τσαν
Τέσσερις ήρωες αναλαμβάνουν να μας διηγηθούν μια ιστορία που ξεκινάει μέσα στη βαριά σκιά του πολέμου. Συγκεκριμένα, το 1945 η Μαλάγια τελεί υπό ιαπωνική κατοχή και η οικογένεια της Σέσιλι Αλκάνταρα διατρέχει τρομερό κίνδυνο: ο δεκαπεντάχρονος γιος της, Έιμπελ, έχει εξαφανιστεί, και η μικρή της κόρη, Τζάσμιν, πρέπει να κρύβεται στο υπόγειο, προκειμένου να μην καταλήξει σε κάποιον από τους λεγόμενους «σταθμούς ανακούφισης».
Η Σέσιλι έχει πολλά να κρύψει, πράξεις που είχε κάνει πριν ξεκινήσει ο πόλεμος. Τώρα, όμως, ήρθε η ώρα να πληρώσει για όσα αστόχαστα έπραξε. Η οικογένειά της βρίσκεται στο χείλος της καταστροφής – κι εκείνη θα κάνει τα πάντα για να τη σώσει.
Τα κορίτσια του Bloomsbury (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) της Νάταλι Τζένερ
Γύρω από το αιωνόβιο βιβλιοπωλείο Bloomsburry, στο μεταπολεμικό Λονδίνο, επικεντρώνεται η δράση του μυθιστορήματος της Τζένερ. Κατάφερε να αντέξει όλες τις κοινωνικές αλλαγές, αλλά και τον πόλεμο. Μόνο που βρισκόμαστε, πλέον, στο 1950 και τα τρία κορίτσια που έχουν αναλάβει τις τύχες του βιβλιοπωλείου έχουν αποφασίσει να χαράξουν καινούργιους δρόμους.
Είναι η Έβι, η Βίβιεν και η Γκρέις. Διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά με ένα κοινό όραμα να δώσουν στο βιβλιοπωλείο τους μια νέα ζωή. Ένα συγκινητικό και βιβλιοφιλικό μυθιστόρημα.
Δε φοβάμαι τίποτα (μτφρ. Φωτεινή Ζερβού, εκδ. Πατάκη) της Μπεατρίτσε Σαλβιόνι
Δύο κορίτσια, η Φραντσέσκα και η Μανταλένα, βρίσκουν έναν νεκρό άντρα και προσπαθούν να τον κρύψουν. Στη Μόντσα του 1936 σχεδόν τίποτα δεν μένει κρυφό.
Καθώς το πέπλο του φασισμού απλώνεται πάνω από την Ιταλία, οι δύο αχώριστες φίλες καλούνται να αποφασίσουν αν θα αντισταθούν στην καταπίεση και στην κοινωνική αδικία ή θα αφεθούν στο ορμητικό ρεύμα της Ιστορίας. Το βιβλίο θυμίζει πολύ… Έλενα Φεράντε, καθώς έχουμε να κάνουμε με μια ιστορία ενηλικίωσης στην Ιταλία του Μεσοπολέμου με φόντο τον πόλεμο της Αβησσυνίας.
Μεγάλη ιστορία (μτφρ. Σοφία Μαραβέλη, εκδ. Βακχικόν) του Μουσταφά Κουτλού
Η Μεγάλη ιστορία τιμήθηκε το 2000 με το Βραβείο Γλώσσας της Ένωσης Συγγραφέων Τουρκίας και είναι το πρώτο βιβλίο του Μουσταφά Κουτλού που κυκλοφορεί στα ελληνικά.
Πρόκειται για μια ιστορία όπου η σκληρότητα των συνθηκών που ζουν οι ήρωες, αντί να τους υποτάξει, τους βοηθά να αναπτύξουν σχέσεις αγάπης, τους οπλίζει με θάρρος και δύναμη. Ο Αλί, ένας Βούλγαρος μετανάστης, και η Μουνιρέ, η γυναίκα με τα γαλανά μάτια, ζουν έναν μεγάλο έρωτα κόντρα στις δυσκολίες και τις προκαταλήψεις. Μαζί, παλεύουν να χτίσουν μια ζωή με αξιοπρέπεια, από το βαγονένιο σπίτι δίπλα στο ποτάμι μέχρι τις εξορίες και τις περιπλανήσεις. Μέσα από τα μάτια του γιου τους, ξεδιπλώνονται οικογενειακές αναμνήσεις, οδυνηρές απώλειες αλλά και στιγμές αγάπης που γίνονται το καταφύγιο σε έναν κόσμο γεμάτο προκλήσεις.
＊Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
