Στη δυτική κοινή γνώμη, στην Ευρώπη και ιδίως την Αμερική, το αφήγημα που κυριαρχεί σχετικά με την Αφρική είναι μονοδιάστατο: πρόκειται για μια ήπειρο που αντιμετωπίζεται συλλήβδην ως συνώνυμο της ακραίας φτώχειας, της οικονομικής υστέρησης, της εστίας ασθενειών όπως το AIDS και ο Έμπολα, που απειλούν όλο τον πλανήτη, της πολιτικής βίας, των εμφυλιοπολεμικών συγκρούσεων. Η «μαύρη» Αφρική είναι ο βολικός αντίποδας που επιβεβαιώνει, ως αντιδιαμετρικός πόλος, την ανωτερότητα και την αυταρέσκεια της Δύσης. Το αφήγημα αυτό, κατάλοιπο εν μέρει μιας αποικιοκρατικής αντίληψης, έχει ως βασικό του έρεισμα την άγνοια και την άκριτη αναπαραγωγή στερεοτύπων από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης σε παγκόσμιο επίπεδο.
Με την εισαγωγική του μελέτη ο καθηγητής αφρικανικών σπουδών Eustace Palmer, με καταγωγή από τη Σιέρρα Λεόνε, επιχειρεί να αναιρέσει αυτό το μονοδιάστατο αφήγημα συνθέτοντας ένα μεγάλο «εγκυκλοπαιδικό» πανόραμα της άγνωστης, ουσιαστικά, ηπείρου: επισκοπεί τη φυσική γεωγραφία της Αφρικής, την περίπλοκη ιστορία της ώς τον 21ο αιώνα -δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην περίοδο της ιμπεριαλιστικής επέκτασης των Ευρωπαίων, της αποικιοκρατίας και της ανεξαρτησίας-, περιγράφει τα πολιτικά και κοινωνικά συστήματα, αναλύει την οικονομία, τα περιβαλλοντικά και υγειονομικά προβλήματα, την εκπαίδευση, τη θρησκεία, την τέχνη και τη λογοτεχνία. Η προσιτή και εύληπτη πραγμάτευσή του, χωρίς εξιδανικεύσεις και ωραιοποιήσεις, βοηθά τον αναγνώστη να εξοικειωθεί με το παρελθόν και το παρόν της αφρικανικής ηπείρου, αναδεικνύοντας έναν κόσμο πολυσύνθετο και δυναμικό, που πλέον διεκδικεί τον δικό του ιδιαίτερο ρόλο στον πολυπολικό κόσμο του 21ου αιώνα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αυτόν τον Κόσμο, που εκτείνεται από το αφάνταστα μικρό μέχρι το αδιανόητα μεγάλο, μπορούμε άραγε να τον κατανοήσουμε; Ναι, απαντά η Φυσική (και τούτο το βιβλίο επιδιώκει να τεκμηριώσει την καταφατική απάντηση), αρκεί να επικεντρωθούμε σε εκείνους τους σχηματισμούς που είναι λίγο-πολύ αυθύπαρκτοι, όπως ένα άτομο ή ένα μόριο ή ένα μεταλλικό αντικείμενο ή ένας πλανήτης ή, ακόμη, και ένα άστρο. Αυτό το Ναι μας υποχρεώνει όμως να δείξουμε πώς προκύπτουν οι ιδιότητες όλων αυτών των σχηματισμών: Τελικά από τρία μόνο είδη μικροσκοπικών σωματιδίων που συγκροτούν σταδιακά την ύλη με την παρέμβαση των ελκτικών δυνάμεων, κυρίως της ηλεκτρικής και της βαρυτικής· πέρα από τα σωματίδια και τις δυνάμεις χρειάζεται και κάτι άλλο που είναι «εκ των ων ουκ άνευ».
Αυτό το κάτι άλλο υποδηλώνει την ύπαρξή του από το γεγονός ότι οι ελκτικές δυνάμεις παύουν από κάποιο σημείο και πέρα να φέρνουν ολοένα και πιο κοντά το ένα στο άλλο τα μικροσκοπικά σωματίδια. Για παράδειγμα, το ηλεκτρόνιο σε όλα τα άτομα του υδρογόνου, αντί να πέσει πάνω στο πρωτόνιο, παραμένει πάντοτε σε μια σταθερή μέση απόσταση από αυτό, η οποία είναι περίπου 50.000 φορές μεγαλύτερη από το μέγεθος του πρωτονίου. Αυτό το κάτι άλλο εξηγεί επίσης γιατί ο όγκος ενός λευκού νάνου γίνεται ο μισός όταν η μάζα του διπλασιάζεται.
Ποιο είναι λοιπόν αυτό το κάτι άλλο; Είναι ο «δυσκολοχώνευτος» δυισμός κύματος-σωματιδίου (ΚΣΔ). Το γεγονός, δηλαδή, ότι τα μικροσκοπικά σωματίδια δεν ακολουθούν τροχιά, αλλά κινούνται σαν να ήταν κύματα. Από τον ΚΣΔ έπεται η ακατάπαυστη κίνηση των μικροσκοπικών σωματιδίων που συγκροτούν την ύλη και η συνακόλουθη απωστική πίεση που ασκούν αυτά, η οποία, από κάποιο σημείο και πέρα, εξισορροπεί τη συμπίεση των δυνάμεων και αποκαθιστά την ισορροπία. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Σύμφωνα με τη γνωστή στερεοτυπική οριενταλιστική εικόνα των Βαλκανίων, η περιοχή μας παράγει πολέμους και εθνικιστικά μίση· την ίδια στιγμή, η συμβολή των Βαλκανίων στην παραγωγή αντιπολεμικής σκέψης και στην κριτική του εθνικισμού παραμένει ελάχιστα γνωστή πέρα από έναν μικρό κύκλο ειδικών. Κι όμως, τα Βαλκάνια, βιώνοντας τον μετασχηματισμό των φιλελεύθερων εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων σε επεκτατικούς κρατικούς εθνικισμούς υπό τις ιδιαίτερες συνθήκες της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας και του χρονίζοντος Ανατολικού Ζητήματος, θα προσφέρουν τη δική τους αυθεντική και αξιοσημείωτη περιφερειακή ματιά στα φλέγοντα ζητήματα μιας εποχής που θα οδηγήσει την Ευρώπη στον ολοκληρωτικό Μεγάλο Πόλεμο.
Με απαράμιλλη τόλμη, ο Σέρβος σοσιαλιστής νομικός Ντιμίτριγιε Τούτσοβιτς θα στηλιτεύσει τόσο τον ρατσισμό όσο και την επεκτατική πολιτική της ίδιας του της χώρας στους Βαλκανικούς Πολέμους, το πιο απτό αποτέλεσμα της οποίας ήταν το να εμπεδώσει την έχθρα μεταξύ Σέρβων και Αλβανών που ταλανίζει μέχρι σήμερα τους δύο λαούς και την περιοχή μας.
Το έργο του Τούτσοβιτς δεν αποτελεί ωστόσο μόνο ένα τολμηρό διάβημα που προσθέτει μια σερβική σελίδα στην παγκόσμια ιστορία της αντιπολεμικής ηθικής. Με οδηγό τη μαρξιστική σκέψη της εποχής του, ο Τούτσοβιτς θα διερευνήσει τις δυναμικές, εγχώριες και παγκόσμιες, που παράγουν την επεκτατικότητα του μικρού σερβικού κράτους στον κολοφώνα της «εποχής των αυτοκρατοριών», προσφέροντας μια διεισδυτική ματιά με ευρύτερη αξία για τα Βαλκάνια του καιρού του, αλλά και του δικού μας. Εξίσου επίκαιρη για εμάς -και στα χρόνια του Τούτσοβιτς εξαιρετικά πρωτοπόρα- είναι η ανάδειξη της στενής -σχεδόν νομοτελειακής- σχέσης μεταξύ εθνικιστικού και αποικιοκρατικού/ιμπεριαλιστικού λόγου. Η μπροσούρα «Σερβία και Αλβανία» είναι μια ανεξίτηλη βαλκανική πινελιά στον καμβά της παγκόσμιας αντιεθνικιστικής και αντιαποικιοκρατικής σκέψης. (Από τον εκδότη)

Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 ο νεαρός ανθρωπολόγος-γλωσσολόγος Don Kulick φτάνει στο Γκάπουν, ένα δυσπρόσιτο μικρό χωριό διακοσίων ανθρώπων στη βορειοανατολική Παπούα Νέα Γουινέα, στη μέση του τροπικού δάσους, έχοντας ακούσει ότι η γλώσσα που μιλούν οι κάτοικοί του, τα τάγιαπ, σβήνει. Αυτή η πρώτη επαφή με τον απομονωμένο μικρόκοσμο του Γκάπουν κράτησε εντέλει τρεις δεκαετίες, και σ’ αυτό το βιβλίο ο Kulick αποτυπώνει το χρονικό της έρευνάς του και της έντονα βιωματικής του εμπλοκής στη ζωή του χωριού και της βαθιά συναισθηματικής σύνδεσής του με τους ανθρώπους του.
Η γλώσσα είναι οι ομιλητές της· δεν υφίσταται ως αυτόνομη οντότητα. Για να τη μελετήσει κανείς πρέπει να εξοικειωθεί με την κουλτούρα και την καθημερινή τους ζωή: πώς μιλούν στα παιδιά τους, πώς τα συνετίζουν, πώς ερωτοτροπούν, πώς βρίζουν ο ένας τον άλλο, πώς λατρεύουν τον θεό τους, τι τρώνε και πώς επιβιώνουν. Το βιβλίο περιγράφει αυτό τον μικρόκοσμο και το γλωσσικό του αποτύπωμα, συνάμα όμως, με την αφηγηματικότητα και τον βιωματικό του χαρακτήρα, επανασυνδέει την ανθρωπολογική και γλωσσολογική έρευνα με τις ανθρωπιστικές τους βάσεις. Είναι μια μαρτυρία από πρώτο χέρι για το πώς μια κοινωνία βλέπει τον πολιτισμό της να φθίνει και την προγονική της γλώσσα να πεθαίνει, και συνάμα φωτίζει πώς η δυτική κουλτούρα έχει αγγίξει, ανεπιστρεπτί, ακόμα και τα πιο απόμακρα σημεία του πλανήτη. (Από τον εκδότη)

Στους Νόμους ο Πλάτωνας κάνει την εξής παρατήρηση για τους είλωτες: "απ' όλους τους θεσμούς των Ελλήνων, η ειλωτεία των Λακεδαιμονίων είναι ίσως αυτός που θα άνοιγε το μεγαλύτερο πεδίο σε ατέρμονες συζητήσεις και διενέξεις ανάμεσα σ' αυτούς που θα την ενέκριναν και σ' αυτούς που θα την απέρριπταν». Η παρατήρηση αυτή αποτυπώνει την αμηχανία των αρχαίων, αλλά και των συγχρόνων, απέναντι στο αινιγματικό φαινόμενο της σπαρτιατικής ειλωτείας, αμηχανία που δύσκολα επιτρέπει να συγκροτηθεί μια «ιστορία» του θεσμού. Ο Ζαν Ντυκά εκκινεί από τη θέση ότι πρέπει να αρκεστούμε στα ίδια τα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων, και να ξαναδούμε την ειλωτεία μέσα από το δικό τους πρίσμα.
Τα κείμενα αυτά χαρτογραφούν ίχνη της σκέψης Ελλήνων διανοητών σε μια χρονική περίοδο που εκτείνεται από τον 5ο π.Χ. έως τον 6ο μ.Χ. αιώνα. Ο συγγραφέας ακολουθεί το παράδειγμα του εθνολόγου, ο οποίος αφουγκράζεται προσεκτικά τον πολιτισμό που μελετά και παρεμβαίνει όσο γίνεται λιγότερο, θέτοντας ως βασικό σκοπό του όχι να διατυπώσει τις δικές του θεωρίες, αλλά να συγκεντρώσει και να κατανοήσει τους ισχυρισμούς των Ελλήνων για το σύστημα δουλείας που λειτουργούσε στη Σπάρτη. Ως κριτήριο κατηγοριοποίησης χρησιμοποιεί τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει το θέμα ο εκάστοτε συγγραφέας - όχι για να ορίσει αλλά για να σκεφτεί την ειλωτεία: τη σημασία του όρου, τη σχέση ιδιοκτησίας, τους καταλόγους παρόμοιων θεσμών σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, την αναφορά στις κατηγορίες της δουλείας και της ελευθερίας, τον οικονομικό ρόλο της ειλωτείας, την καταγωγή του θεσμού, την κριτική που έχει δεχτεί, τον ρόλο των ειλώτων μέσα στην πόλη, τις εξεγέρσεις τους.
Η λαμπρή ανάλυση του Ντυκά είναι ένα μάθημα του πώς ένας σύγχρονος ιστορικός πρέπει να προσεγγίζει τα αρχαία κείμεναι όχι σαν απρόσωπες πηγές πληροφοριών, αλλά ως έκφραση του τρόπου σκέψης μιας κοινωνίας σε διαφορετικές στιγμές της ιστορίας της. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Tο παρόν βιβλίο αποτελεί μια εισαγωγή στην ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με βάση προσεκτικά επιλεγμένα διαλεκτικά κείμενα αντιπροσωπευτικά τόσο των λογοτεχνικών ειδών όσο και του επιγραφικού υλικού, τα οποία προέρχονται από ποικίλες περιοχές και χρονολογούνται από τη μυκηναϊκή περίοδο έως την Κοινή (π. 14ος αι. π.Χ. - 2ος αι. μ.Χ.). Το πρώτο, εισαγωγικό, μέρος περιλαμβάνει σύντομη περιγραφή των βασικών γραμματικών και ιστορικών χαρακτηριστικών της γλώσσας, που λειτουργεί ως πλαίσιο αναφοράς κατά την εξέταση των κειμένων τα οποία ανθολογούνται και υπομνηματίζονται στο δεύτερο μέρος.
Το βιβλίο παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό και ιδιαίτερα για τους φοιτητές φιλολογίας και σχετικών κλάδων, καθώς αποτελεί το μοναδικό τέτοιο έργο στην ελληνική γλώσσα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εγχειρίδιο για τη διαλεκτολογία της αρχαίας ελληνικής τόσο ως διδακτικό σύγγραμμα όσο και ως βασικό εργαλείο για τον ερευνητή. Επιπλέον, μπορεί να χρησιμεύσει ως πρακτική εισαγωγή στην ιστορική γλωσσολογία και στη γλωσσολογική μέθοδο, όπως εφαρμόζεται σε μια γλώσσα σώματος κειμένων (corpus language), χωρίς να προαπαιτείται εμπειρία στην ινδοευρωπαϊκή ή θεωρητική γλωσσολογία. Στοιχεία όπως είναι η ενημερωμένη βιβλιογραφία, η σύντομη αλλά περιεκτική γραμματική περιγραφή των ελληνικών διαλέκτων και η προσεκτική επιλογή και ανάλυση αντιπροσωπευτικών διαλεκτικών κειμένων καθιστούν το παρόν έργο σημαντική προσθήκη στη βιβλιογραφία της ελληνικής γλώσσας, γεγονός που πιστοποιείται και από την ευρύτατη αποδοχή του διεθνώς.
Στην παρούσα ελληνική έκδοση, ο συγγραφέας έχει ενημερώσει και επαυξήσει το κείμενό του, όπου αυτό κρίθηκε σκόπιμο, ώστε να αντικατοπτρίζει την πρόσφατη βιβλιογραφία, ενώ, για τη διευκόλυνση του Έλληνα αναγνώστη, έχουν προστεθεί σε αυτό από τον επιστημονικό επιμελητή και τον μεταφραστή διευκρινιστικές σημειώσεις και χρήσιμες βιβλιογραφικές προσθήκες. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Όπως όλες οι μεγάλες επαναστάσεις, η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 λειτούργησε σαν μια πυρηνική έκρηξη: καταλύοντας την καθεστηκυία κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική τάξη, αποδέσμευσε πρωτόγνωρες δημιουργικές δυνάμεις με διακηρυγμένο στόχο το χτίσιμο μιας νέας κουλτούρας, τη δημιουργία μιας νέας σοσιαλιστικής κοινωνίας, τη διάπλαση ενός νέου τύπου ανθρώπου, ενός νέου συλλογικού υποκειμένου, με βάση τις αρχές της κοινωνικής ισότητας και της προόδου. Εικαστικοί καλλιτέχνες και αρχιτέκτονες, λογοτέχνες και άνθρωποι του θεάτρου και του κινηματογράφου, ανάμεσά τους ο Καζιμίρ Μαλέβιτς, ο Σεργκέι Άιζενσταϊν, ο Βλαντίμιρ Τάτλιν, ο Ελ Λισίτσκι, ο Αλεξάντρ Ρόντσενκο και η σύντροφός του Βαρβάρα Στεπάνοβα, η Λιουμπόφ Ποπόβα, ο Αλεξάντρ Βέσνιν και οι αδελφοί του Λεονίντ και Βίκτορ, ο Ιβάν Λεονίντοφ, ο Κονσταντίν Μέλνικοφ, ο Μοϊσέι Γκίνζμπουργκ και πολλοί άλλοι, στρατεύτηκαν στην πραγμάτωση αυτού του νέου οράματος και αποτύπωσαν μέσα από τα σύνθετα έργα και τα μανιφέστα τους τούς στόχους της νέας επαναστατικής τέχνης· ο σουπρεματισμός, ο κονστρουκτιβισμός, ο ωφελιμισμός-προντουκτιβισμός, ο ρασιοναλισμός, ο φορμαλισμός υπήρξαν τα καλλιτεχνικά ρεύματα που τροφοδότησαν το σαρωτικό ποτάμι της σοβιετικής πρωτοπορίας ή του σοβιετικού μοντερνισμού, για μια περίπου δεκαπενταετία μετά την Επανάσταση, πριν από την επιβολή της σταλινικής ορθοδοξίας.
Η μελέτη του Κωνσταντίνου Ξανθόπουλου δεν αρκείται σε μια αισθητική αποτίμηση του πολύπτυχου αυτού κινήματος, η σημασία του οποίου μόλις τις τελευταίες δεκαετίες άρχισε να εκτιμάται στις πραγματικές της διαστάσεις. Αφού εξετάσει το ιστορικό, κοινωνικό, ιδεολογικό και αισθητικό υπόβαθρο αυτής της δημιουργικής έκρηξης, την ώσμωση ιδεών και τάσεων και τον διάλογο, σε μια αρχική φάση τουλάχιστον, ανάμεσα στη σοβιετική και τη δυτική πρωτοπορία, αναδεικνύει το επαναστατικό έργο κυρίως της αρχιτεκτονικής πρωτοπορίας, ως κατεξοχήν πεδίου συγκερασμού των τεχνών, της επιστήμης και των νέων κοινωνικών ιδεών. Σημαντική συμβολή της μελέτης είναι μεταξύ άλλων η παρουσίαση του έργου και της λειτουργίας των ΦΧΟΥΤΕΜΑΣ και ΦΧΟΥΤΕΪΝ, των εκπαιδευτικών φορέων που συγκροτήθηκαν μετά την Επανάσταση με όραμα τη συνθετική προσέγγιση της αρχιτεκτονικής και δια-. φόρων εκφάνσεων της τέχνης και την οργανική διασύνδεσή τους με τη βιομηχανική παραγωγή και τις ανάγκες της νέας κοινωνίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η Πωλίν αρρώστησε για πρώτη φορά όταν ήταν δεκαπέντε ετών. Εκείνο που φαινόταν σαν μια απλή ουρολοίμωξη έγινε πόνος στις αρθρώσεις και κατόπιν οξεία σκωληκοειδίτιδα. Ύστερα από μια επέμβαση ρουτίνας η Πωλίν έχασε κάθε δύναμη στα πόδια της. Λίγο αργότερα άρχισαν οι σπασμοί. Όμως οι εξετάσεις της ήταν εντελώς φυσιολογικές: τα συμπτώματά της δεν φαινόταν να έχουν καμία απολύτως σωματική αιτία.
Μπορεί να αποτελεί ακραία περίπτωση, όμως η Πωλίν δεν είναι η μόνη. Το ένα τρίτο των ανθρώπων που επισκέπτονται τον παθολόγο τους εμφανίζουν συμπτώματα ιατρικώς ανεξήγητα. Στα περισσότερα από αυτά μπορούμε να υποπτευθούμε την ύπαρξη μιας υποκείμενης αιτίας συναισθηματικού τύπου, η οποία όμως, τις πιο πολλές φορές, είναι το τελευταίο πράγμα που θέλει να ακούσει ο ασθενής αλλά και να εκστομίσει ο γιατρός.
Αν και κατά κανόνα δεν έχουμε κανέναν ενδοιασμό στο να παραδεχόμαστε συναισθήματα όπως ο ενθουσιασμός ή η αγωνία, εντούτοις υπάρχουν ορισμένα μυστικά τα οποία, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, είμαστε όλοι ικανοί να κρατάμε από τον εαυτό μας. Σε αυτό το ταξίδι στον απολύτως πραγματικό κόσμο των ψυχοσωματικών ασθενειών, η Suzanne O’Sullivan ανακαλύπτει μερικά από αυτά τα μυστικά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο χρόνος αποτελεί για τον άνθρωπο μια δύσκολα προσδιορίσιμη έννοια και εντέλει μια φευγαλέα, άπιαστη οντότητα, την οποία οι επιστήμονες προσπαθούν από πολύ παλιά να μετρήσουν. Κι όμως, παρ’ όλες τις προσπάθειες, παραμένει δύσκολο να περιγράψεις με λόγια πώς διαπερνά την καθημερινή μας ζωή ως μονάδα μέτρησης, πώς καθορίζει τη μακροζωία των ειδών στον πλανήτη ή πώς φωτίζει την ιδέα της αιωνιότητας.
Σε τούτο το βιβλίο της, η Μάρσα Μπιόρνερουντ προσεγγίζει το ζήτημα του χρόνου -τη διάρκειά του, τους κύκλους και τον πολύπλευρο χαρακτήρα του- από τη σκοπιά του επιστημονικού της πεδίου, της γεωλογίας. Σύμφωνα με την ίδια, η γεωλογία είναι καθ’ όλα έτοιμη να αντιμετωπίσει τα κρίσιμα φιλοσοφικά ερωτήματα που εγείρονται από την κλιματική αλλαγή, αλλά και να υποδείξει ευεργετικές λύσεις, καθώς είναι απαλλαγμένη από το στοιχείο της «άρνησης του χρόνου» που εγγενώς χαρακτηρίζει τη βιολογία, τη χημεία ή τη φυσική. Η συγγραφέας εισηγείται την ιδέα της χρονοσυνειδητότητας και την αντιπαραβάλλει ιδιοφυώς με την έννοια της διαχρονίας, η οποία γεννά την ψευδαίσθηση της μονιμότητας και μιας αδιέξοδης φιλοδοξίας, που οδηγούν την ανθρωπότητα στην πλάνη ότι η φύση αλλά και ο πλανήτης που μας φιλοξενεί είναι κτήμα μας και όχι πεδίο συνύπαρξης με τα άλλα είδη. Όπως η ίδια χαρακτηριστικά επισημαίνει, «η Γη μάς μιλά κάθε στιγμή: σε κάθε πέτρα, μας φανερώνει μια αρχέγονη αλήθεια ή έναν εμπειρικό κανόνα· και σε κάθε οικοσύστημα, μας προτείνει ένα υπόδειγμα υγιούς οικονομίας». Σε εμάς δεν απομένει παρά να ενηλικιωθούμε και, με βοηθό τον «Άτλαντα του Παρελθόντος», να ανακτήσουμε προς όφελός μας τον χαμένο χρόνο. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Ο άνθρωπος είναι το μοναδικό θηλαστικό που περπατάει σε δύο πόδια και όχι σε τέσσερα. Από εξελικτική σκοπιά, αυτό είναι μάλλον παράλογο, αφού τον κάνει να κινείται πιο αργά. Επιπλέον, τον ταλανίζει με διάφορες παθήσεις, όπως κήλες, κιρσούς ή πόνους στη μέση. Κι όμως, ο άνθρωπος είναι ακόμα εδώ. Επομένως, η βάδιση στα δύο πόδια πρέπει τελικά να του δίνει κάποιο σημαντικό πλεονέκτημα.
"Τα πρώτα βήματα", βραβευμένο με το W.W. Howells Book Prize της Αμερικανικής Εταιρείας Ανθρωπολογίας και ένα από τα καλύτερα επιστημονικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με το Science News, είναι ένα συναρπαστικό αφήγημα που μας ταξιδεύει στο παρελθόν, αποκαλύπτοντας την προέλευση της όρθιας βάδισης. Με βάση μελέτες που διεξάγονται εδώ και δεκαετίες, είτε σε θέσεις όπου έχουν εντοπιστεί απολιθώματα είτε σε επιστημονικά εργαστήρια, ο Τζέρεμυ Ντε Σίλβα ζωντανεύει το ταξίδι του ανθρώπινου είδους προς την κατάκτηση της όρθιας βάδισης. Με τρόπο εξόχως γλαφυρό, παρουσιάζει το πώς ο διποδισμός υπήρξε στην πραγματικότητα μια «γέφυρα» για την απόκτηση άλλων χαρακτηριστικών που παγίωσαν την ανθρώπινη υπόστασή μας - από την ανάπτυξη τεχνολογικών δεξιοτήτων μέχρι τη δίψα μας για εξερεύνηση και τη χρήση της γλώσσας.
Ο Ντε Σίλβα χρησιμοποιεί πολλά δεδομένα ανατομίας και εξέλιξης για να περιγράψει τι ωθεί ένα βρέφος που μπουσουλάει να σηκωθεί στα δυο του πόδια· τις διαφορές στον τρόπο με τον οποίο περπατούν οι άνδρες και οι γυναίκες· το κόστος που ενέχει η όρθια βάδιση, αλλά και τους κινδύνους κατά τον τοκετό. Υποστηρίζει ότι η όρθια βάδιση πιθανότατα έθεσε τα θεμέλια για την ενσυναίσθηση, τη συμπόνια και τον αλτρουισμό που χαρακτηρίζουν το είδος μας, γνωρίσματα τα οποία μας βοήθησαν να κυριαρχήσουμε πάνω στη Γη και να γίνουμε ένα από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και επικίνδυνα είδη στον πλανήτη. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Από την εργασία σε πλατφόρμες μέχρι την οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης και τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης, της αλγοριθμικής διαχείρισης και της ψηφιακής επιτήρησης στους χώρους εργασίας, η τεχνολογία έχει σαρωτικές επιπτώσεις στη ζωή όλων μας, επειδή αναδιαμορφώνει την αγορά εργασίας και ασκεί πιέσεις στους κοινωνικούς θεσμούς. Σε αντίθεση με παλαιότερες αναλύσεις, που μιλούσαν για τον κίνδυνο απαξίωσης της ανθρώπινης εργασίας, το βιβλίο αυτό υποστηρίζει ότι τα ψηφιακά εργαλεία μάλλον θα υποκαταστήσουν διευθυντικές λειτουργίες και θα εντατικοποιήσουν τις διαδικασίες παραγωγής στους χώρους δουλειάς, παρά θα διευκολύνουν τη μαζική αντικατάσταση θέσεων εργασίας.
Η τεχνολογία δεν είναι σε καμιά περίπτωση ουδέτερη. Μπορεί και πρέπει να ελέγχεται, έτσι ώστε η πρόοδος να ευνοεί το σύνολο της κοινωνίας. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό σύμμαχο, από την αποθήκη μέχρι το εργοστάσιο και το γραφείο, αλλά πρέπει να αξιολογείται με όρους κοινωνικής και πολιτικής βιωσιμότητας. Ωστόσο, παραμένουν κάποια σύνθετα ερωτήματα: Μπορεί να συμφιλιωθεί η ευελιξία με την προστασία της εργασίας; Πώς θα υποστηρίξουμε την καινοτομία; Τι θα γίνει με τη διάχυτη επιτήρηση της εργασίας μέσω της τεχνητής νοημοσύνης; Θα κυριαρχήσει η περιστασιακή απασχόληση σε κάποιους τομείς; Τι μπορούν να κάνουν οι κοινωνικοί εταίροι και η πολιτική τάξη για να διαμορφώσουν ένα αποτελεσματικό ρυθμιστικό πλαίσιο;
Xρησιμοποιώντας μελέτες περιπτώσεων και παραδείγματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις Ηνωμένες Πολιτείες, τούτο το βιβλίο προσφέρει μια πυξίδα πλοήγησης στον κόσμο του ψηφιακού μετασχηματισμού και των διαθέσιμων ρυθμιστικών δυνατοτήτων, και προτείνει έναν νέο οδικό χάρτη για την εποχή μας, μια εποχή ριζικών ψηφιακών εξελίξεων. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η Πωλίν αρρώστησε για πρώτη φορά όταν ήταν δεκαπέντε ετών. Εκείνο που φαινόταν σαν μια απλή ουρολοίμωξη έγινε πόνος στις αρθρώσεις και κατόπιν οξεία σκωληκοειδίτιδα. Ύστερα από μια επέμβαση ρουτίνας η Πωλίν έχασε κάθε δύναμη στα πόδια της. Λίγο αργότερα άρχισαν οι σπασμοί. Όμως οι εξετάσεις της ήταν εντελώς φυσιολογικές: τα συμπτώματά της δεν φαινόταν να έχουν καμία απολύτως σωματική αιτία.
Μπορεί να αποτελεί ακραία περίπτωση, όμως η Πωλίν δεν είναι η μόνη. Το ένα τρίτο των ανθρώπων που επισκέπτονται τον παθολόγο τους εμφανίζουν συμπτώματα ιατρικώς ανεξήγητα. Στα περισσότερα από αυτά μπορούμε να υποπτευθούμε την ύπαρξη μιας υποκείμενης αιτίας συναισθηματικού τύπου, η οποία όμως, τις πιο πολλές φορές, είναι το τελευταίο πράγμα που θέλει να ακούσει ο ασθενής αλλά και να εκστομίσει ο γιατρός.
Αν και κατά κανόνα δεν έχουμε κανέναν ενδοιασμό στο να παραδεχόμαστε συναισθήματα όπως ο ενθουσιασμός ή η αγωνία, εντούτοις υπάρχουν ορισμένα μυστικά τα οποία, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, είμαστε όλοι ικανοί να κρατάμε από τον εαυτό μας. Σε αυτό το ταξίδι στον απολύτως πραγματικό κόσμο των ψυχοσωματικών ασθενειών, η Suzanne O’Sullivan ανακαλύπτει μερικά από αυτά τα μυστικά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)