«Αφρική» του Γιούστας Πάλμερ (κριτική) – Καταρρίπτοντας στερεότυπα και προκαταλήψεις της Δύσης για την «άγνωστη» Ήπειρο

Ο Γιούστας Πάλμερ, συγγραφέας αυτής εδώ της εξαιρετική σύνοψης της αφρικανικής ιστορίας, κατάγεται από τη Σιέρρα Λεόνε, γεννήθηκε από Κρεολούς γονείς και είναι ομότιμος καθηγητής Αγγλικών και Αφρικανικών Σπουδών στο πανεπιστήμιο της Τζόρτζια. Σ’ αυτό το έργο του διαψεύδει την εικόνα που δημιούργησαν οι αιώνες του δουλεμπόριου και της αποικιοκρατίας στην Αφρική για μια ήπειρο εγγενώς καθυστερημένη και χωρίς προοπτικές οικονομικής και δημοκρατικής ανάπτυξης.

Η Αφρική, αυτός ο μεγάλος άγνωστος για πολλούς από τους δυτικούς, όρο που για ευνόητους λόγους αποφεύγει να πολυχρησιμοποιεί ο Πάλμερ, μιλώντας περισσότερο για Ευρωπαίους και Αμερικανούς, έχει μια πλούσια παράδοση και ιστορία, οι οποίες δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τα δυτικά κράτη. Την ταλαιπωρούν όμως ακόμη οι συνέπειες της δουλείας και της αποικιοκρατίας, αλλά και πολλές από τις εγγενείς αδυναμίες της ηπείρου, τις οποίες και ο συγγραφέας με αυτογνωσία αναδεικνύει.

Ένας από τους πιο σημαντικούς λόγους για τους οποίους χρειάζεται να γνωρίζουμε αυτήν την ήπειρο είναι τ’ ότι στη Δύση εν γένει επικράτησαν και επικρατούν πολλές εσφαλμένες αντιλήψεις και εσκεμμένη ή ακούσια παραπληροφόρηση σχετικά με αυτήν. Το έδαφος για τη δουλεία και την ιμπεριαλιστική εισβολή στην Αφρική το προετοίμασαν εν μέρει οι ευρωπαϊκές αντιλήψεις για την Αφρική και τους Αφρικανούς. Κατά τον συγγραφέα, οικονομικοί αλλά και πολιτισμικοί λόγοι, όπως τ’ ότι οι Ευρωπαίοι έβλεπαν την Αφρική σαν ένα υποδεέστερο και βάρβαρο τόπο που πρέπει αυτοί να εκπολιτίσουν, αποτέλεσαν τη νομιμοποιητική βάση τόσο της δουλείας όσο και του ιμπεριαλισμού.

Οι Αφρικανικές Σπουδές, τις οποίες με αυτεπίγνωση και θάρρος υπηρετεί ο ομότιμος καθηγητής Γιούστας Πάλμερ, αποκαλύπτουν μια άλλη Αφρική.

Αλλά και σήμερα αυτή η ήπειρος προσεγγίζεται επιφανειακά από τους Ευρωπαίους και τους Αμερικανούς και τα μέσα ενημέρωσης, γι’ αυτό και παραμένουν πολλά στερεότυπα και προκαταλήψεις γι’ αυτήν. Οι Αφρικανικές Σπουδές, τις οποίες με αυτεπίγνωση και θάρρος υπηρετεί ο ομότιμος καθηγητής Γιούστας Πάλμερ, αποκαλύπτουν μια άλλη Αφρική. Ο συγγραφέας δεν εξιδανικεύει και δεν αποκρύπτει κάτω από κάποιο πέπλο και τις κακές πλευρές της ηπείρου και ιδίως τη διαφθορά, που τη θεωρεί νούμερο ένα πρόβλημα, αν και βεβαίως αυτή πραγματοποιείται με τη συνέργεια των δυτικών. Αυτήν την Αφρική θα ανακαλύψουν όσες και όσοι διαβάσουν αυτή την εξαιρετική, από επιστημονικής αλλά και από πλευράς δομημένης αφήγησης, μελέτη.

Πώς γεννήθηκε η ιστορία της ηπείρου

Ο Πάλμερ, αφού πρώτα περιγράψει τις γεωγραφικές παραμέτρους της ηπείρου, προχωρά στην ανάπτυξη των πτυχών της προ-αποικιακής αφρικανικής ιστορίας. Αυτός θεωρεί την Αφρική ως λίκνο της ανθρωπότητας, αφού σ’ αυτήν πριν δεκαπέντε με δέκα εκατομμύρια χρόνια, ορισμένοι πίθηκοι άρχισαν να αναπτύσσουν ανθρωποειδή χαρακτηριστικά, όπως μεγαλύτερο εγκέφαλο και την ικανότητα της δίποδης βάδισης. Για να περάσει μέσα από διαφορετικά ανθρωποειδή στον Homo Sapiens και στις μεταναστευτικές περιπέτειές του στην Αφρική, αρχικά, και στον κόσμο ολόκληρο στη συνέχεια.

Αυτές οι περιπέτειες των αποκαλούμενων Μπάντου ξεκίνησαν από τα ανατολικά της Νιγηρίας και εξαπλώθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος της υποσαχάριας Αφρικής. Οι μεταναστεύσεις των Μπάντου, των ανθρώπων δηλαδή, ξεκινούν από την Αφρική και σήμερα συνεχίζονται από εκεί. Η ανάπτυξη της Αρχαίας Αιγύπτου και του υψηλού πολιτισμού της, αλλά και πολύ αργότερα, το βασίλειο του Αξούμ (πρόδρομος της Αιθιοπίας, 6ος-7ος αιώνας μ.Χ.), η άνοδος της επιρροής του ισλάμ στη βόρεια και δυτική Αφρική τον 7ο αιώνα, με σημαντικά επιτεύγματα στις φυσικές επιστήμες και τα μαθηματικά, η εμφάνιση των Αλμοραβίδων (11ος και 12ος αιώνας), όπου μέχρι τότε ζούσαν οι Βέρβεροι, αλλά και οι παλαιές αυτοκρατορίες της δυτικής Αφρικής, όπως αυτή του Μάλι (13ος και 14ος αιώνας), της Γκάνας (16 αιώνας), των Σονγκάι στην κοιλάδα του Μέσου Νίγηρα (15ος και 16ος αιώνας), η Μεγάλη Ζιμπάμπουε στα νότια της Ανατολικής Αφρικής (13ος και 14ος αιώνας), αλλά και τα έργα τέχνης όπως οι βραχογραφίες, οι πυραμίδες, τα γλυπτά του Μπενίν, το Μεγάλο Τζαμί της Τζέννε στο Μάλι στον 20ό αιώνα, οι μεγάλοι ηγέτες όπως ο Σουντιάτα (13ος αιώνας) και ο μάνσα Μουσά (14ος αιώνας) ως την ίδρυση του πανεπιστημίου στο Τιμπουκτού που αναδείχθηκε ως κέντρο της ισλαμικής παιδείας αλλά και γενικότερα των γραμμάτων και των επιστημών, αποτελούν μερικές από τις πολλές καλές στιγμές της ιστορίας της ηπείρου που αναλύει ο συγγραφέας, πριν περάσει στην εποχή της δουλείας και της αποικιοκρατίας. Στιγμές που δείχνουν πως κάθε άλλο είχαμε να κάνουμε με μια υπανάπτυκτη ήπειρο και ανθρώπους.

Γλυπτά δυτικών καλλιτεχνών του πρώτου μισού του προηγούμενου αιώνα, που αναπαριστούν με στερεότυπο τρόπο αφρικανούς σε στιγμές της ζωής τους. Ειδικότερα η μορφή με το δέρμα λεοπάρδαλης έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις γιατί αναπαριστά μια άγρια και επιθετική μορφή που ετοιμάζεται να ορμήξει στο θύμα της. (Africa Museum στο Tervuren, στο Βέλγιο)

Δουλεία και αποικιοκρατία

Ο Πάλμερ ξεκινά πολύ δυνατά, χαρακτηρίζοντας το δουλεμπόριο ως αντίστοιχο του Ολοκαυτώματος. Αυτό «οδήγησε στον αφανισμό εκατομμύρια Αφρικανούς και άλλαξε την κατεύθυνση προς την οποία κινούνταν η ήπειρος» (σ. 89). Αν και το δουλεμπόριο αναπτύχθηκε εντός της Αφρικής πριν από τις υπερατλαντικές προεκτάσεις του, οι τελευταίες άλλαξαν ριζικώς τον χαρακτήρα της δουλείας. Μέχρι να αρχίσει το υπερατλαντικό δουλεμπόριο, οι δούλοι χρησιμοποιούνταν ως οικιακό υπηρετικό προσωπικό και κάμποσοι εργάζονταν και σε αγροκτήματα. Οι Άραβες δουλέμποροι ενδιαφέρονταν κυρίως για γυναίκες και παιδιά και για λιγότερους άντρες που ευνουχίζονταν. Με το υπερατλαντικό δουλεμπόριο, οι δούλοι προορίζονταν για εξοντωτική εργασία στις φυτείες. Η κατάσταση των δούλων στον αραβικό κόσμο και στην ίδια την Αφρική ήταν πολύ καλύτερη από εκείνη των δούλων στην Αμερική και τις Δυτικές Ινδίες. Δεν ήταν ο ρατσισμός το κίνητρο για το δουλεμπόριο των Αράβων, αλλά οικονομικοί λόγοι.

Το υπερατλαντικό δουλεμπόριο, σε αντίθεση με το ενδοαφρικανικό και των Αράβων, στιγματίστηκε από τον πλέον απάνθρωπο ρατσισμό.

Σημαντική είναι η παράμετρος που εδώ τονίζει ο συγγραφέας. Από τον 15ο αιώνα οι σκλάβοι αιχμαλωτίζονταν από Αφρικανούς στα ενδότερα της ηπείρου και μετά πωλούνταν στους Άραβες και τους Ευρωπαίους δουλεμπόρους. Το υπερατλαντικό δουλεμπόριο, σε αντίθεση με το ενδοαφρικανικό και των Αράβων, στιγματίστηκε από τον πλέον απάνθρωπο ρατσισμό. Η διαδικασία μεταφοράς των σκλάβων στην Αμερική ονομάστηκε «Μεσαίο Πέρασμα». Οι εξουσίες δημιουργούν μια δική τους γλώσσα για να δικαιολογήσουν εγκλήματα σαν αυτό του δουλεμπορίου. Έγκλημα στο οποίο συναινούσε και πολλές φορές συνεργούσε η Καθολική Εκκλησία, αν και υπήρχαν πολλοί ιεραπόστολοι, όπως ο Σκωτσέζος Ντέιβιντ Λίβινγκστον, που αγωνίστηκαν για τα δικαιώματα των Αφρικανών. Οι αριθμοί που δίνονται για το δουλεμπόριο ποικίλουν από τα 12 έως τα 50 εκατομμύρια άνθρωποι, που μεταφέρθηκαν από την Αφρική στην Αμερική και που οι μισοί υπολογίζεται ότι πέθαναν κατά τη μεταφορά τους με το «Μεσαίο Πέρασμα». Το δουλεμπόριο κατέστρεψε την Αφρική δημογραφικά, οικονομικά, αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο, ενώ όξυνε και τις εθνοτικές και φυλετικές διαφορές στην ήπειρο. Παρήκμασε μόνο όταν η Βιομηχανική Επανάσταση ανέτρεψε τα οικονομικά οφέλη απ’ αυτό και καταργήθηκε το 1834 στη Μεγάλη Βρετανία, το 1848 στη Γαλλία και το 1860 στις Ηνωμένες Πολιτείες με τη Διακήρυξη της Χειραφέτησης, την οποία υπέγραψε ο πρόεδρος Λίνκολν.

Η κατάκτηση της Αφρικής νομιμοποιήθηκε και στηρίχθηκε στο αίσθημα ανωτερότητας των Ευρωπαίων και στην υπεροχή τους όσον αφορά στον εξοπλισμό τους και το τεχνολογικό χάσμα.

Αλλά δεν τελείωσαν εδώ τα βάσανα της Αφρικής και των Αφρικανών. Η αποικιοκρατία και ο ιμπεριαλισμός ήταν το επόμενο δεινό που χτύπησε την ήπειρο. Ήταν το αποτέλεσμα της εισβολής των Ευρωπαίων στον 19ο αιώνα για λόγους εκμετάλλευσης του ορυκτού πλούτου και των άλλων πρώτων υλών της Αφρικής. Η Αφρική μοιράστηκε αρχικά μεταξύ των Πορτογάλων, των Γάλλων και των Βρετανών, αλλά στη συνέχεια μερίδιο διεκδίκησαν οι Γερμανοί και οι Βέλγοι. Οι λόγοι φυσικά ήταν οικονομικοί, αλλά υπήρχαν και θρησκευτικά αίτια και λόγοι δήθεν εκπολιτισμού των Αφρικανών. Η κατάκτηση της Αφρικής νομιμοποιήθηκε και στηρίχθηκε στο αίσθημα ανωτερότητας των Ευρωπαίων και στην υπεροχή τους όσον αφορά στον εξοπλισμό τους και το τεχνολογικό χάσμα. «Για κάποιους από αυτούς τους ιμπεριαλιστές ο Αφρικανός λογιζόταν ως ζώο, στο κατώτερο σκαλοπάτι της δαρβίνειας εξέλιξης» (σ. 137).

Διαφορετικός όμως ήταν ο τρόπος που Βρετανοί και Γάλλοι επιχείρησαν να διοικήσουν τα κράτη που ουσιαστικά κατείχαν. Οι Βρετανοί άσκησαν ένα μοντέλο «έμμεσης διακυβέρνησης», δηλαδή κυβερνούσαν χρησιμοποιώντας τα παραδοσιακά τοπικά συστήματα διοίκησης. Οι Γάλλοι, αντιθέτως, επεδίωξαν να εφαρμόσουν το μοντέλο της αφομοίωσης. Και τα δυο μοντέλα όμως δεν άφηναν τους ντόπιους Αφρικανούς να ανασάνουν. Και αυτό φάνηκε πόσο έωλο ήταν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι αφρικανικές κοινωνίες πριν και μετά την ανεξαρτησία τους

Το κίνημα για την ανεξαρτησία δεν εμφανίστηκε ως κεραυνός εν αιθρία. Πολύ πριν απ’ αυτό είχε εμφανιστεί ένας αφρικανικός εθνικισμός στις ΗΠΑ, που διεκδικούσε την «επιστροφή στην Αφρική». Αυτή η κίνηση συνδέθηκε με δυο χώρες: τη Σιέρρα Λεόνε, πατρίδα του συγγραφέα, και τη Λιβερία, στις οποίες εγκαταστάθηκαν δούλοι Αφρικανοί που πολέμησαν με τους Βρετανούς κατά τον πόλεμο της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας. Σταδιακά, από τα μέσα του 19ου αιώνα, αναπτύχθηκε ένα ακτιβιστικό και πνευματικό κίνημα υπέρ της καθολικής επιστροφής στην Αφρική. Ένα κίνημα που αποτέλεσε την απαρχή του παναφρικανισμού. Πολλοί διανοούμενοι Αφρικανοί στελέχωσαν αυτό το κίνημα και ο συγγραφέας αναφέρεται με λεπτομέρειες στον καθέναν τους. Παναφρικανιστές δραστηριοποιήθηκαν και στις γαλλικές αποικίες. Το αποκορύφωμα αυτού του Κινήματος ήταν το Ε’ Παναφρικανικό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο το 1945, λίγο μετά τη λήξη του Πολέμου. Εδώ πρωτοστάτησε ο Κουάμε Νκρούμα, που το 1957 έδρασε στην πρώην Χρυσή Ακτή και μετά Γκάνα, και την οδήγησε στο να γίνει η πρώτη αφρικανική χώρα που ανεξαρτητοποιήθηκε.

Ο συγγραφέας παρακολουθεί την πορεία σχεδόν όλων των αφρικανικών κρατών από την αποικιοκρατία στην ανεξαρτησία και μετά στις στυγνές δικτατορίες και τέλος στον εκδημοκρατισμό μετά τη δεκαετία του 1990, ο οποίος κρατά μέχρι σήμερα.

Ακολούθησαν οι Νιγηρία Ταγκανίκα, Ουγκάντα, Σιέρρα Λεόνε, το Κογκό του Πατρίς Λουμούμπα το 1960 και τη δεκαετία του 1970 οι πορτογαλικές αποικίες. Το 1994 είχαμε την κατάργηση του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική. Τα κινήματα ανεξαρτησίας είχαν τα περισσότερα μαρξιστικό χαρακτήρα. Οι κρατικοποιήσεις, όμως, και ο μονοκομματισμός που επέβαλαν απέτυχαν και ακολούθησαν καθαρές, στυγνές προσωπικές δικτατορίες, με μαρξιστικό ή φιλοαμερικανικό μανδύα, αλλά δικτατορίες. Ο συγγραφέας παρακολουθεί την πορεία σχεδόν όλων των αφρικανικών κρατών από την αποικιοκρατία στην ανεξαρτησία και μετά στις στυγνές δικτατορίες και τέλος στον εκδημοκρατισμό μετά τη δεκαετία του 1990, ο οποίος κρατά μέχρι σήμερα.

Το πιο σημαντικό τμήμα της μελέτης του είναι η παρουσίαση των παραδοσιακών αφρικανικών κοινωνικών συστημάτων, του κεντρικού ρόλου της διευρυμένης οικογένειας, των περιβαλλοντικών προβλημάτων, της θρησκείας της ανεκτικότητας και του συγκρητισμού, του σημαντικού ρόλου των γυναικών, των σοβαρών ζητημάτων υγείας και εκπαίδευσης και τέλος της ανάπτυξης της αφρικανικής τεχνολογίας, αλλά και της αφρικανικής μουσικής, τέχνης και λογοτεχνίας. Εδώ έχουμε ένα καλειδοσκόπιο αυτών των κοινωνιών που αποδεικνύουν πως η Αφρική (παραδοσιακή και νεωτερική) δεν είναι μια υποβαθμισμένη λόγω της ιδιοσυγκρασίας και της νοοτροπίας ή και του χρώματος των κατοίκων της ήπειρος, αλλά μια ενότητα κρατών, εθνών και ανθρώπων διαφορετικών μεταξύ τους που είχαν αναπτύξει ένα σοβαρό πολιτισμό, στον οποίο για παράδειγμα οι γυναίκες ήταν πολλές φορές πιο σεβαστές απ’ αυτές της Δύσης, αν και η πολυγαμία ήταν και είναι ένα άχθος.

Η φτώχεια και η διαφθορά που υπάρχουν και σήμερα δεν βρίσκονται στο DNA των Αφρικανών, αλλά στις συνθήκες που αυτοί υποχρεώθηκαν να ζουν.

Βεβαίως, όπως καταγράφει και η πένα πολλών σημαντικών Αφρικανών ανδρών και γυναικών συγγραφέων, ήταν και μια ήπειρος που η ανάμειξη των λευκών επέτεινε την ενυπάρχουσα διαφθορά, το έγκλημα, την πορνεία, αλλά και την περιβαλλοντική καταστροφή. Ο δυτικός ιμπεριαλισμός βάθυνε τα οικονομικά προβλήματα χωρών που αναγκάστηκαν να στραφούν στην μονοκαλλιέργεια και στο να γίνουν εισαγωγείς δυτικών προϊόντων και εξαγωγείς φτηνών πρώτων υλών, ενώ και τα βαριά προγράμματα αναδιάρθρωσης που τους επιβλήθηκαν από το ΔΝΤ και άλλους οργανισμούς οδήγησαν σε παράλυση των κοινωνιών. Ομοίως, οι κλειστές, κρατικές, σοβιετικού τύπου οικονομίες των μαρξιστικών καθεστώτων βάθυναν και δεν άμβλυναν τις ανισότητες, ενώ κατέστρεψαν και τη γεωργική παραγωγή.

Η Αφρική ακόμη κτίζεται, αλλά έχει τη δυνατότητα να κερδίσει τα στοιχήματα του 21ου αιώνα. Αρκεί Αφρικανοί και δυτικοί να καταλάβουν πως τίποτα εκτός από τη στυγνή εκμετάλλευση δεν εμπόδισε την ήπειρο να αποτελεί και αυτή ένα νεωτερικό υπόδειγμα. Η φτώχεια και η διαφθορά που υπάρχουν και σήμερα δεν βρίσκονται στο DNA των Αφρικανών, αλλά στις συνθήκες που αυτοί υποχρεώθηκαν να ζουν. Οι άπειρες λεπτομέρειες για όλα τα θέματα που αναπτύσσει ο συγγραφέας καθόλου δεν βλάπτουν την ανάγνωση του έργου. Αντιθέτως, είναι τόσο καλογραμμένες που δίνουν την εντύπωση μιας μυθιστορηματικής αφήγησης της ιστορίας της ηπείρου.

Προσεκτικά μελετημένη και με σωστά ελληνικά η μετάφραση ενός έργου με πολλά δύσκολα ονόματα και γεωγραφικές τοποθεσίες και σχεδόν πλήρες το ευρετήριο της πολύ καλής έκδοσης. Καλή ανάγνωση.

＊Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗΣ είναι συγγραφέας και δρ. Κοινωνιολογίας. Το νέο του βιβλίο «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

 Απόσπασμα από το βιβλίο 

«Γενικά, ο τρόπος με τον οποίο διαρθρώθηκε η αφρικανική οικονομία υπό τον ιμπεριαλισμό δεν ωφέλησε τους Αφρικανούς. Το σύστημα αποσκοπούσε στο να ωφελεί τους Ευρωπαίους ιμπεριαλιστές και, σε γενικές γραμμές, το κατόρθωσε. Κάποιοι θα αντέτειναν ότι οι Αφρικανοί ωφελήθηκαν από τα όποια έργα υποδομής, κατασκεύασαν οι ιμπεριαλιστές, όμως αυτά τα έργα υποδομής, για παράδειγμα οι δρόμοι και οι σιδηρόδρομοι, κατασκευάστηκαν για να μεταφέρονται από την ενδοχώρα στα λιμάνια των ακτών τα προϊόντα που οι ιμπεριαλιστές επιθυμούσαν να εξάγουν στην Ευρώπη. Με άλλα λόγια, σκοπό είχαν να ωφελήσουν τους Ευρωπαίους. Εξάλλου, αυτά τα έργα υποδομής πληρώθηκαν εν μέρει από τους νέους φόρους που υποχρεώθηκαν να καταβάλλουν οι Αφρικανοί. Οι Αφρικανοί εξαναγκάστηκαν επίσης να προσφέρουν δωρεάν εργασία για την κατασκευή των δρόμων και των σιδηροδρόμων. Στο ιμπεριαλιστικό σύστημα οι Αφρικανοί ήταν αναμφίβολα οι ζημιωμένοι». (σ. 398)

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Eustace Palmer (Γιούστας Πάλμερ) είναι ομότιμος καθηγητής Αγγλικών Σπουδών και πρώην Συντονιστής Αφρικανικών Σπουδών στο Georgia College & State University της Τζώρτζια των ΗΠΑ. Γεννήθηκε από κρεολούς γονείς στη Σιέρρα Λεόνε, όπου και πραγματοποίησε τις πρώτες σπουδές του, και απέκτησε το διδακτορικό του στην αγγλική λογοτεχνία από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.

Δίδαξε στο Κολέγιο Φούρα Μπέυ του Πανεπιστημίου της Σιέρρα Λεόνε, περίοδο κατά την οποία αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαίνοντες κριτικούς της αφρικανικής λογοτεχνίας δημοσιεύοντας τις μελέτες An introduction to the african novel· The growth of the african novel· Of war and women, oppression and optimism: New essays on the african novel· και Knowledge is more than mere words: A critical introduction to Sierra Leonean literature.

Κατόπιν εγκαταστάθηκε στην Αμερική και δίδαξε στο Georgia College & State University της Τζώρτζια, όπου τιμήθηκε με το βραβείο του Διακεκριμένου Καθηγητή. Είναι επίσης συγγραφέας των μυθιστορημάτων A hanging is announced, Canfira’s travels, A tale of three women και A pillar of the community.