Ο Θόλος

Κάπως έτσι έχουν τα πράγματα στο μυθιστόρημα του Stephen King. Ένα μυθιστόρημα που μπορεί να του πήρε κάτι λιγότερο από ενάμιση χρόνο για να το συγγράψει και κάτι περισσότερο από τριανταπέντε για να ξαναπιάσει στα χέρια του και να συνεχίσει το πρωταρχικό του τόλμημα, αλλά που το έφερε εις πέρας με μεγάλη μαεστρία και κατάφερε, για πρώτη φορά, να με κάνει δέσμια του γραπτού του. 

Έχω προσπαθήσει πολλές φορές να διαβάσω τον πολυβραβευμένο και πολυσυζητημένο Αμερικανό συγγραφέα, αλλά έως τώρα δεν είχα ξεπεράσει το φράγμα των μερικών σελίδων. Κάθε που έπιανα στα χέρια μου ένα βιβλίο του, κάθε που ήθελα να του δώσω μια δεύτερη, τρίτη, τέταρτη ευκαιρία, η καλή μου διάθεση και θέληση συναντούσαν ανυπέρβλητα εμπόδια. Ένιωθα ότι δεν μου ταίριαζαν ούτε οι θεματικές του ούτε ο τρόπος γραφής του. 

Τον Θόλο, τον εντόπισα πέρυσι όταν πρωτοεκδόθηκε στα ελληνικά γράμματα. Αλλά με την εμπειρία των έως τώρα άκαρπων συναναστροφών μου με τον Stephen King, λογικό επόμενο ήταν να του γυρίσω την πλάτη. Πριν όμως από μερικές βδομάδες, σαν κάτι να άλλαξε, σαν ο Θόλος του να με μαγνήτισε, να με ηλέκτρισε. Έτσι λοιπόν ξεκίνησε η καρπερή περιπλάνησή μου στην ιστορία του, μια ιστορία που διαδραματίζεται στον μικρόκοσμο του Τσέστερ’ς Μιλ. 

Μόλις πάτησα το πόδι μου εκεί, ούσα περιβεβλημένη από δεκάδες καλοδουλεμένους χαρακτήρες και κατακλυσμένη από την ραγδαία εξέλιξη των γεγονότων, συνέχισα γεμάτη ευχαρίστηση και αγωνία την βόλτα μου. Σελίδα τη σελίδα, συνειδητοποίησα ότι το μυθιστόρημα φτάνει σε κορυφώσεις που οι συγγραφείς θα ζήλευαν και οι αναγνώστες θα λάτρευαν. 

Οι κριτικές που γράφτηκαν για τον Θόλο μιλάνε για πολιτική αλληγορία, υπερφυσικό τρόμο. Ισχύει. Μεταξύ όμως αυτώνσυγκράτησα το ότι είναι «ένας ανησυχητικός στοχασμός για την ικανότητά μας να κάνουμε το καλό και το κακό». Η αιώνια διαμάχη μεταξύ Καλού και Κακού έρχεται για άλλη μια φορά στο προσκήνιο. Ίσως να είναι πολυφορεμένη αυτή η ιδέα, ίσως πάλι να μην έχει να μας διδάξει κάτι για την ανθρώπινη φύση που δεν γνωρίζουμε ήδη. Όταν όμως αυτό το στοιχείο είναι η μαγιά για να δημιουργήσεις έναν μικρόκοσμο και μια βεντάλια από ήρωες όπως του Θόλου, τότε φοράς γάντι για την όποια κριτική σου και διαβάζεις πίσω από τις λέξεις, εντοπίζοντας τα βαθύτερα νοήματα του μυθιστορήματος. 

Το πολυπρόσωπο μυθιστόρημα του King δεν έχει κανένα ψεγάδι. Ψεγάδια έχουν όμως -κι αυτό σκοπίμως- κάποιοι από τους ήρωές του, ούτως ώστε, και μέσα θαρρείς από ένα μικροσκόπιο, να έχουμε μια ολοκληρωμένη οπτική του προς τα πού γέρνει η ζυγαριά ενός χαρακτήρα και η ανθρωπιά του. Ούτως ώστε να μας γίνει αντιληπτό μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος φορώντας το προσωπείο του «καλού» με πρόφαση ότι υπηρετεί τη πόλη και τους κατοίκους της, και στην ουσία να είναι πιόνι του εγωισμού και της δίψας του για εξουσία. Και, μέχρι πού μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος όντας «πιόνι» της αλληλεγγύης και της δίψας του για ανιδιοτελή προσφορά και για τη σωτηρία του. 

Αυτά τα υπαρξιακά ζητήματα, αυτά τα παθήματα που έγιναν μαθήματα για τους ήρωές του - τους λίγους που επέζησαν από τον ζυγό των «κακών» και του θόλου- είναι θεωρώ τα κλειδιά της επιτυχημένης και τολμώ να πω αντιαμερικανικής μυθοπλασίας του King. Εδώ δεν είναι όπως Χόλυγουντ, με την Αμερική να σώζει ολόκληρο τον πλανήτη από τα δεινά του. Στην προκειμένη περίπτωση, ό,τι προσπάθεια κι αν κατέβαλε η χώρα για να απελευθερώσει αυτόν τον μικρόκοσμο από την συντέλειά του, υπήρξε ατελέσφορη. Μόνο η αγάπη για τη ζωή και για τον άνθρωπο σε συνδυασμό με τη δύναμη ψυχής των «καλών» δίνουν ένα τέλος σ’ αυτό το απάνθρωπο παιχνίδι. Και, εν κατακλείδι, το Καλό, ύστερα από μικρές μάχες, πάντα νικά τον πόλεμο με το Κακό. 

Αυτός λοιπόν ο βαθιά απάνθρωπος και συνάμα βαθιά ανθρώπινος Θόλος, μας υπενθυμίζει ότι οι ζωές μας, οι μικρές ζωές μας, δεν είναι σύμφωνα με τον King παρά ένα ρούχο που το φοράμε και συνεχίζουμε την πορεία μας. Μας υπενθυμίζει ότι δεν είμαστε παρά καλά ή κακά μυρμήγκια που το καθένα από εμάς φτιάχνει τη ζωή του, συμβιβάζεται με τη Μοίρα, τον Θεό, το Σύμπαν και πολεμάει ανάλογα με τις δυνάμεις και τα πιστεύω του για ένα καλύτερο αύριο… 

Ο Θόλος
Stephen King
Μετάφραση: Νίκος Σπυριδάκης
Εκδόσεις Bell, 2011
Σελίδες: 1166