Το αδημοσίευτο μυθιστόρημα του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, οι άγριες ιστορίες της Μελτσόρ και το «σαράκι» που τρώει τους ήρωες της Μαρτίνεζ, μεταξύ άλλων. Μια περιδιάβαση στη σύγχρονη ισπανόφωνη πεζογραφία: Ισπανία, Χιλή, Ουρουγουάη, Μεξικό και Αργεντινή.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Ισπανία, Μεξικό, Aργεντινή, Ουρουγουάη, Χιλή. Τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά με τη γλώσσα να τις ενώνει. Η ισπανόφωνη λογοτεχνία είναι από τις πλέον αγαπημένες των Ελλήνων αναγνωστών και, μάλιστα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται και το (ευχάριστο) φαινόμενο να στρέφεται το ενδιαφέρον προς νέες φωνές (κυρίως γυναικείες) που αναδύονται από τη Λατινική Αμερική.
Μέσα στους τέσσερις μήνες του 2024 έχουν εκδοθεί κάποια πολύ καλά δείγματα της ισπανόφωνης λογοτεχνίας με πρώτο και κύριο το πολυαναμενόμενο post mortem μυθιστόρημα του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες.
Τα λέμε τον Αύγουστο, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός)
Έχουν γραφτεί τόσα πολλά στον διεθνή Τύπο γι’ αυτό το ανέκδοτο μυθιστόρημα του Μάρκες που είναι σαν το ξέρουμε πριν καν το διαβάσουμε.
Έπρεπε, δεν έπρεπε να δημοσιευτεί; Οι γνώμες διίστανται. Το βέβαιο είναι ότι οι γιοι του Κολομβιανού νομπελίστα έδωσαν την άδεια για το «τυπωθήτω» και, πλέον, το έχουμε στα χέρια μας.
Είναι η ιστορία της Άνα Μαγκνταλένα Μπαχ που ενώ διάγει εύτακτο βίο, κάθε Αύγουστο βιώνει νύχτες πάθους και πόθου με αφορμή την επίσκεψη στον τάφο της μητέρας της στο νησί που την έχει θάψει. Το βιβλίο είναι γεμάτο τρυφερότητα, ενώ αναδύει έναν βαθύ στοχασμίό για την ελευθερία, την αγάπη, αλλά και την λύπη που στάζει από μέσα μας.
Εδώ δεν είναι Μαϊάμι, Φερνάντα Μελτσόρ (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα)
Από τα κορυφαία νέα ονόματα της Λατινικής Αμερικής, η Μελτσόρ έφτασε έως και τα Booker και δείχνει πως θα μας απασχολήσει αρκετά τα επόμενα χρόνια.
Τώρα επανέρχεται με ένα βιβλίο διαφορετικό σε σχέση με τα άλλα δύο της. Είναι μικρές ιστορίες που ίδια δεν τις ονομάζει διηγήματα. Πρόκειται για το βιβλίο Εδώ δεν είναι Μαϊάμι (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα) όπου πρωταγωνίστρια είναι, στην ουσία, η πόλη Βερακρούς.
Με τρόπο τραχύ, άμεσο και ανεπιτήδευτο, η Μελτσόρ γράφει για τους φτωχοδιάβολους που κυκλοφορούν στους λερούς δρόμους της πόλης αναζητώντας μια ευκαιρία να ξεφύγουν από τον πάτο της κοινωνικής πυραμίδας. Η βία, τα ναρκωτικά, ο άγριος πόθος, το έγκλημα και η σκληρότητα είναι τα στοιχεία που συνθέτουν αυτόν τον κόσμο. Η Μελτσόρ δεν τον προδίδει και τον αποτυπώνει όπως ακριβώς πρέπει.
Σαράκι, Λάιλα Μαρτίνεζ (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora)
H Λάιλα Μαρτίνεζ είναι 37 ετών και ήδη θεωρείται στην Ισπανία μια από τις φωνές που θα μας κάνουν να στρέψουμε το ενδιαφέρον μας προς αυτήν.
Η νουβέλα της Μαρτίνεζ Σαράκι (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora) έχει διαγράψει απίστευτη πορεία στην Ισπανία, ενώ έχει μεταφραστεί σε πάνω από δέκα γλώσσες.
Το βιβλίο της ανήκει σ’ αυτό που νεοπαγώς ονομάζουμε φεμινισμός του τρόμου. Τρεις γυναίκες, κληρονόμοι της βίας του πολέμου, της πατριαρχικής καταπίεσης και της σκληρότητας της βαθιάς ισπανικής ενδοχώρας παρατηρούν τους κατοίκους του χωριού στο οποίο ζουν από ένα σπίτι γεμάτο ίσκιους σε κάθε του γωνιά.
Γιαγιά και εγγονή διηγούνται την ιστορία που κρύβεται πίσω απ' τους τοίχους του και ανασυνθέτουν τον τρόπο με τον οποίο η βία έχει κληροδοτήσει την ανάγκη της οργισμένης εκδίκησης που κάνει να μεγαλώνει και να μαίνεται σε κάθε σελίδα του βιβλίου μια εκφόρτιση ενός στοιχειωμένου φεμινισμού.
Το πηγάδι, Χούαν Κάρλος Ονέτι (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα)
Ο Ονέτι, μια ιδιαίτερα περίπτωση στην ισπανόφωνη λογοτεχνία, κατάφερε με το Πηγάδι (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα) να γράψει πρώτος από οποιονδήποτε άλλον λατινοαμερικάνο συγγραφέα ένα έργο που συνδυάζει τον υπαρξισμό με τον υπερρεαλισμό.
Ηρωας του βιβλίου είναι ο Ελάδιο Λινασέρο, ένας άνθρωπος που βιώνει το υπαρξιακό του μηδέν, αδιάφορος προς τη ζωή και τους συνανθρώπους του και είναι κλεισμένος σε ένα μικρό διαμέρισμα.
Από το «οχυρό» του βλέπει τον κόσμο και σκάβει τις αναμνήσεις του, οι οποίες είναι εν πολλοίς ερωτικές. Την ίδια στιγμή, σε μια έξαρση ποιητικής βαθύνοιας αρχίζει να καταλαβαίνει τη δύναμη του σκοταδιού που τον τυλίγει ολοένα και περισσότερο.
Η τέχνη της φυγής, Σέρχιο Πιτόλ (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα)
Ο Σέρχιο Πιτόλ είναι ότι πιο κοντά στον Ζέμπαλντ έβγαλε η Λατινική Αμερική. Ως διπλωμάτης καριέρας ταξίδεψε πολύ στον κόσμο, διάβασε πολύ, έγραψε και μετέφρασε σημαντικά έργα και ποτέ δεν θέλησε να διαχωρίσει τη ζωή του από τη λογοτεχνία.
Το βιβλίο του Η τέχνη της φυγής (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα) είναι μια περιδιάβαση στον κόσμο των βιβλίων και της λογοτεχνίας. Πρόκειται για τον πρώτο τόμο της Τριλογίας της μνήμης.
Ο Πιτόλ αναθυμάται τόπους, πίνακες, βιβλία. Σε τούτο το κύκνειο άσμα του συμμαζέψει το παρελθόν σε λέξεις, δίνοντάς τους λογοτεχνική βαρύτητα σπάνιας μορφής.
Καθεδρικοί, Κλαούδια Πινέιρο (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora)
Η Κλαούδια Πινέριο μάς έρχεται από την Αργεντινή και είναι ευρύτερα γνωστή για τα crime μυθιστορήμα που γράφει. Κάπως έτσι συμβαίνει με το μυθιστόρημά της Καθεδρικοί (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Θύμα της ιστορίας της είναι η Άννα Σαρδά.
Μια δεκαεφτάχρονη (καλή μαθήτρια και από αξιοσέβαστη καθολική οικογένεια) που βρέθηκε καμένη και τεμαχισμένη σε μια αλάνα κοντά στο σπίτι της. Τριάντα χρόνια αργότερα, η ταυτότητα του δράστη εξακολουθεί να αγνοείται.
Μέσα από επτά διαφορετικές αφηγήσεις, ανθρώπων που σχετίζονταν με την Άννα, σκιαγραφείται τι ακριβώς συνέβη και ποιο είναι το μέρος της ευθύνης που τους αναλογεί. Εντούτοις, επειδή τα περισσότερα δεν τα λένε, αυτές οι σιωπές είναι που τους κάνουν ολότελα αναξιόπιστους, αλλά δίνουν στο μυθιστόρημα μια σκιά μυστηρίου που σε κρατάει έως το τέλος.
Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή, Αντρές Μοντέρο (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα)
Ο Αντρές Μοντέρο θα μπορούσε να είναι κάλλιστα μαθητής του Χουάν Ρούλφο. Μυστήριο μαζί με υπερρεαλιστικά στοιχεία και ο κλασικός μαγνητισμός που ασκεί το ανοίκειο και το απρόβλεπτο είναι στοιχεία που χαρακτηρίζουν τα διηγήματά του.
Και στις έξι ιστορίες που συγκροτούν τη συγκεκριμένη συλλογή, η βροχή παίζει καθοριστικό ρόλο. Επιπλέον, όλες οι ιστορίες πηγάζουν από τη μεγάλη προφορική παράδοση της Χιλής.
Η μυθολογία της επαρχίας είναι ολοζώντανη στις ιστορίες με αποτέλεσμα να συμβαίνουν πράγματα που ξεφεύγουν από τον ρεαλισμό και αγγίζουν ακόμη και τα όρια της υπερβατικότητας.
Το πίσω δωμάτιο, Κάρμεν Μαρτίν-Γκάιτε, (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ. Gutenberg)
Η Κάρμεν Μαρτίν-Γκάιτε υπήρξε μια σημαντική μορφή στη λογοτεχνία της Ισπανίας. Για το μυθιστόρημά της Το πίσω δωμάτιο (μτφρ. Κυριάκος Φιλιππίδης, εκδ. Gutenberg) έλαβε το εθνικό βραβείο λογοτεχνικό της χώρας της.
Ολα ξεκινούν όταν ένα βράδυ ένας μαυροντυμένος άντρας επισκέπτεται μια διάσημη συγγραφέα με το όνομα Κάρμεν. Τότε, μέσα στη νύχτα και υπό καταιγίδα, αρχίζει να του εξιστορεί πράγματα από το παρελθόν της.
Από τη διήγησή της περνάει ο Ισπανικός Εμφύλιος, ο Φράνκο, τα όνειρά της, η θέση της γυναίκας στην ισπανική κοινωνία, για όσα θυμάται και όσα ξέχασε. Σπάνια ο συνδυασμός προσωπικού βιώματος και μεγάλης ιστορίας δίνει τέτοια έργα με δύναμη και σφρίγος.
＊Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
