Βιβλία κάτω από το χριστουγεννιάτικο δέντρο

Τα εικονογραφημένα βιβλία απευθύνουν διπλό κάλεσμα δίνοντας μια επιπλέον υπόσχεση από αυτή της ανάγνωσης του κειμένου: την υπόσχεση της αισθητικής απόλαυσης μέσω της αφήγησης της ιστορίας με εικαστικά μέσα. Οι κλασσικοί ήρωες αποκτούν ή και αλλάζουν μορφή ενώ άλλες ιστορίες ξεδιπλώνονται μέσω των εικόνων. 

Τα παιδιά μεγαλώνουν παρέα με τους ήρωες των κλασικών παραμυθιών...

Ο Μολυβένιος Στρατιώτης (Πατάκης, 2013) του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν αφηγείται την θλιβερή ιστορία ενός μολυβένιου στρατιώτη που έχει ένα πόδι και του έρωτά του για μια μπαλαρίνα, η οποία επίσης στέκεται στο ένα πόδι. Το στρατιωτάκι αποδέχεται τη μοίρα του, ίσως παθητικά, και αφού ζήσει χωρίς να αντιστέκεται μια σειρά από δοκιμασίες θα χαθεί στις φλόγες. Η θυσία του όμως δεν θα είναι μάταιη καθώς θα αφήσει πίσω του το χνάρι της αγάπης. Η εικονογράφηση και τα ανάγλυφα στοιχεία της έκδοσης δίνουν στους μικρούς αναγνώστες αισθητική απόλαυση συνοδεύοντάς τους στα πρώτα τους βήματα στον κόσμο του παραμυθιού.  

Σ' αυτό τον κόσμο η Αλίκη είναι η αρχετυπική μορφή που ενσαρκώνει το θάρρος, την περιέργεια, τη δίψα για το νέο. Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων (Μεταίχμιο, 2013) όπως την έπλασε ο Λιούις Κάρολ αποτελεί διαρκή πρόκληση και πρόσκληση για τους αναγνώστες μικρούς και μεγαλύτερους. Το πενάκι της σημαντικής εικονογράφου Ρεμπέκα Ντοτρμέρ έχει δημιουργήσει μια ξεχωριστή πρόταση για να γνωρίσουν τα παιδιά την Αλίκη: έναν μαγικό τόπο όπου κυριαρχούν απρόσμενες αποχρώσεις και μορφές περιβεβλημένες την αχλή των ονείρων.  

Η στωικότητα, η καρτερικότητα και η καλοσύνη στο πρόσωπο της αγαπημένης των παιδιών Σταχτοπούτας (Ίσις, 2013) αναδεικνύονται ως ανυπέρβλητές αξίες. Η εκδοχή αυτή, που δεν είναι ούτε ακριβώς το κείμενο που αποδίδεται στον Σαρλ Περώ ούτε αυτό που αποδίδεται στους αδελφούς Γκριμ, αντλεί την αξία της από την εικονογράφηση του εμπνευσμένου Άρθουρ Ράκχαμ ο οποίος διακρίθηκε για το πρωτοποριακό ύφος του. Ο μύθος της Σταχτοπούτας, είτε στην ντισνεϊκή, πανέμορφη εκδοχή της, είτε στην πνευματώδη, υπαινικτική εκδοχή του Ράκχαμ αποπνέει ήρεμη δύναμη και διατηρεί την υποβλητικότητά του.

Η δύναμη των μύθων βρίσκεται στην απλότητα του μηνύματος που εκπέμπουν. Η γνωριμία των παιδιών με τις ιστορίες που είναι γνωστές ως Οι μύθοι του Αισώπου (Πατάκης, 2013) είναι πάντα γόνιμη. Στην περίπτωση της εν λόγω έκδοσης η συνάντηση γίνεται ακόμη πιο ξεχωριστή χάρη στην εικονογράφηση της Γιαπωνέζας Ayano Imai. Κάθε μια εικαστική αποτύπωση αποτελεί έργο τέχνης, μια διαφορετική πρόταση, μια καλλιτεχνική ανάγνωση και εν τέλει προσδίδει μια νέα διάσταση στις διαχρονικές φιγούρες.

... αλλά ξετρελαίνονται να γνωρίζουν νέους κόσμους και να κάνουν τα πιο απίθανα όνειρα

Οι μάγισσες γοητεύουν τα παιδιά ακόμη κι όταν είναι πολύ πολύ κακές. Οι καλές και οι κακές μάγισσες (Παπαδόπουλος, 2013) των βραβευμένων (για τους Καλούς και κακούς πειρατές) Αντώνη Παπαθεοδούλου και Ίριδας Σαμαρτζή (εικονογράφηση) συναντιούνται και ανταλλάσουν κατάρες, ξόρκια και αστεία ποιηματάκια. Τελικά, το ξόρκι θα πιάσει, η φιλία θα τις ενώσει, το μήνυμα θα περάσει: ο λόγος είναι το πιο δυνατό όπλο.

Τα παιδιά συχνά ξαφνιάζονται όταν αντιλαμβάνονται πως στα όνειρά τους όλα μπορούν να συμβούν: τα καλύτερα και καμιά φορά ακόμη και τα χειρότερα. Μέσα από την πολύχρωμη εικονογράφηση της Σιρίν Αντλ που δημιούργησε Το βιβλίο των ονείρων (Παπαδόπουλος, 2013) εμφανίζεται ένας ζωηρός κόσμος φτιαγμένος από τα υλικά των παιδικών ονείρων. Είναι ένας κόσμος γεμάτος πανέμορφες, δυνατές και αστείες εικόνες που τροφοδοτεί την πίστη των παιδιών πως, τουλάχιστον στον εσωτερικό τους σύμπαν, όλα μπορούν να συμβούν.

Τα μικρά παιδιά ονειρεύονται τα πιο απίστευτα πράγματα και εννοούν να επιμένουν στην προσπάθειά τους να τα οικειοποιηθούν. Στον τρυφερό και ρομαντικό κόσμο του Όλιβερ Τζέφερς παρέχονται συμβουλές προς μικρούς ονειροπόλους για το Πώς να πιάσεις ένα αστέρι (Ίκαρος, 2013).

Τα παιδιά με κέφι και χαρά θα προσπαθήσουν να βοηθήσουν τον μικρό Φεγγαροσκεπαστή (Αίσωπος, 2003) του συγγραφέα και εικονογράφου Ερίκ Πουιμπαρέ να κυνηγήσει το όνειρό του και να εκπληρώσει την αποστολή του. Η ποιητικότητα των εικόνων και της αφήγησης εισάγουν τα παιδιά στον κόσμο της φαντασίας και του παραμυθιού όπου ακόμη και πιο "τρελές" επιθυμίες γίνονται πράξη. 

Τα παιδιά αγαπούν και αναγνωρίζουν τα αληθινά δώρα

Εκτός από τα όνειρα τα παιδιά λατρεύουν τα δώρα και παρότιι συχνά παρασύρονται από την υπερπροσφορά είναι πολύ δύσκολο να απολέσουν πραγματικά το κριτήριο για το τι είναι ένα αληθινό δώρο όπως Το δώρο της παπλωματούς (Άγκυρα, 2002) του Τζεφ Μπριμπό. Η αξία του είναι τόσο μεγάλη που κάθε παιδί θα την αναγνωρίσει. Η εικονογράφηση της Γκέιλ ντε Μάρκεν αφηγείται με ενέργεια, ζωντάνια και παραστατικότητα την ιστορία του πολύτιμου δώρου που δεν είναι άλλο από το μάθημα κατάκτησης της ευτυχίας με τα πιο απλά αλλά και στέρεα υλικά: τη φιλία και τη συντροφικότητα.

Ένα τέτοιο πολύτιμο δώρο αποτελεί για κάθε μικρό παιδί ο ίδιος ο ήρωας του διαχρονικού παραμυθιού της Μαρί Κολμόν. Ο Μίσκα (Κόκκινο, 2013) ξεχωρίζει για την αυταπάρνησή του, τη γενναιοδωρία του και την εκπλήρωση της μεγάλης υπόσχεσης των γιορτών για τα παιδιά (και δη των Χριστουγέννων): της χαράς. 

* Η ΕΛΕΝΗ ΚΟΡΟΒΗΛΑ είναι δημοσιογράφος.