Του Γιώργου Π. Πεφάνη
Ο καθηγητής Βάλτερ Πούχνερ με σαρωτικό τρόπο διατρέχει όλο το σώμα της καμπανελλικής εργογραφίας στην ογκώδη μονογραφία του «Τοπία ψυχής και μύθοι πολιτείας: Το θεατρικό σύμπαν του Ιάκωβου Καμπανέλλη». Ακολουθεί βήμα- βήμα τον συγγραφέα, τη γραφή του,
τα πρόσωπά του, τους σκηνοθέτες και τους ηθοποιούς, τους μελετητές και τους κριτικούς του. Στην προκαταρκτική του επιλογή συγκεντρώνονται όλα τα βιογραφικά, παραστασιολογικά και κριτικογραφικά στοιχεία, για να «απλωθεί» έτσι μπροστά μας ένας χάρτης δεδομένων, βάσει του οποίου θα επιχειρηθεί μια πρώτη συνολική προσέγγιση του έργου. Στη συνέχεια αρχίζει να ξεδιπλώνει προσεκτικά όλο το «θεατρικό σύμπαν» του συγγραφέα, το οποίο διαιρεί –σχηματικά κατ’ ανάγκη– σε τρεις μεγάλες περιοχές: την πρώιμη δημιουργία, την περίοδο της αναγνώρισης και την ώριμη δημιουργία.
Η μέθοδος του Πούχνερ περιλαμβάνει τρεις σειρές ενεργειών. Στην πρώτη τίθεται η παραθετική λειτουργία, η οποία εξυπηρετεί δύο στόχους: την άμεση τεκμηρίωση των ισχυρισμών του και την πληρέστερη πληροφόρηση. Οι παραθέσεις του (τόσο των καμπανελλικών εδαφίων όσο και των κριτικών κειμένων) είναι συχνά εξαντλητικές, αλλά συγκεντρώνουν έτσι όλο το συναφές υλικό. Στη δεύτερη σειρά βρίσκονται οι εστιασμένες διεισδύσεις στην πλοκή, στους διαλόγους και στα βαθύτερα νοηματικά στρώματα, ενώ στην τρίτη σειρά εξιχνιάζονται τα διακειμενικά δίκτυα, που συνδέουν –κρυφά πολλές φορές– τα κείμενα μεταξύ τους, αλλά και με έργα άλλων συγγραφέων.
Πρόκειται για ένα πόνημα μακράς πνοής (το τρίτο που διαθέτουμε σήμερα για τον Καμπανέλλη), το οποίο θα γίνει σημείο αναφοράς για τους μεταγενέστερους ερευνητές, αλλά και βασική πηγή για όσους θα ενδιαφερθούν να μελετήσουν στο μέλλον τον μεγαλύτερο ίσως Έλληνα δραματουργό του 20ού αιώνα.
Τοπία ψυχής και μύθοι πολιτείας
Το θεατρικό σύμπαν του Ιάκωβου Καμπανέλλη
Βάλτερ Πούχνερ
Παπαζήσης 2010
ΣΕΛ. 961, ΤΙΜΗ €105,25
