alt

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ελένης Μπακαούρη Οχτωμισάρια (εκδ. Κέδρος)

Της Τόνιας Μάκρα

Όταν ένα βιβλίο καταφέρει να με ξαφνιάσει γίνομαι εκστατικά ευτυχισμένη! Ειδικά όταν αγγίζει με τρόπο λογοτεχνικά αξιοπρόσεκτο τα απλά, τετριμμένα αλλά ταυτόχρονα θεμελιώδη ζητήματα που ποτέ δεν έπαψαν να απασχολούν τον άνθρωπο, εν προκειμένω τη ζωή, τον χρόνο, τη μοναξιά, την απώλεια, τον θάνατο.

Αυτή ακριβώς θεωρώ ότι είναι η επιτυχία του βιβλίου Οχτωμισάρια της Ελένης Μπουκαούρη, το γεγονός δηλαδή ότι η συγγραφέας προσεγγίζει διαφορετικές πτυχές της ανθρώπινης πραγματικότητας με βλέμμα που διαφέρει, ανάγοντας το προσωπικό σε οικουμενικό. Αν και πρόκειται για το πρώτο της πεζογράφημα χαρακτηρίζεται από έξοχη γραφή, ενώ η καλά δομημένη πλοκή κρύβει ανατροπές και μεγάλες μεταβολές ως προς το αφηγηματικό ύφος. Η συγγραφέας έχει σίγουρα αξιοποιήσει τη μεγάλη της εμπειρία στο δημοσιογραφικό επάγγελμα, έναν τομέα που διαφέρει φυσικά εντελώς από τη λογοτεχνία. Ωστόσο διδάσκει και εξοικειώνει όσους αξιοπρεπώς τον υπηρετούν με την προσωπική έκφραση, την επεξεργασία κειμένου αλλά και την ικανότητα πρόταξης του σημαντικού εις βάρους του περιττού.

Είναι η Άννα και ο Σέργιος πάντα τα ίδια πρόσωπα; Είναι πρόγονοι ή απόγονοι των αρχικών ηρώων; Είναι μορφές σκιώδεις που αναλαμβάνουν να ενσαρκώνουν τα όνειρα, τις φαντασιώσεις, τις αγωνίες, τις ματαιώσεις διαφορετικών προσώπων σε διαφορετικές περιόδους;

Τα Οχτωμισάρια αποτελούνται από εικοσιμία αυτοτελείς ιστορίες που ταυτόχρονα συγκροτούν ένα ενιαίο σύνολο το οποίο εστιάζει στις διαφορετικές πραγματικότητες της ζωής δύο χαρακτήρων που σε όλα τα διηγήματα φέρουν το ίδιο όνομα, Σέργιος και Άννα. Η συγγραφέας τούς παρακολουθεί από τα παιδικά χρόνια στα νεανικά, στην ενηλικίωση, την ωρίμανση και το επερχόμενο τέλος. Μέσα από θεματικά αυτόνομες ιστορίες που έχουν ως κοινή συνισταμένη την εμβάθυνση στη μοίρα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Είναι η Άννα και ο Σέργιος πάντα τα ίδια πρόσωπα; Μάλλον όχι. Είναι πρόγονοι ή απόγονοι των αρχικών ηρώων; Ίσως ναι, ίσως όχι. Είναι μορφές σκιώδεις που αναλαμβάνουν να ενσαρκώνουν τα όνειρα, τις φαντασιώσεις, τις αγωνίες, τις ματαιώσεις διαφορετικών προσώπων σε διαφορετικές επίσης περιόδους; Τους συνδέει τέλος κάποια μορφή μακρινής ή κοντινής σχέσης ή απλώς στα πρόσωπά τους αντανακλάται ο κόσμος όλος; Οι ερμηνείες είναι όλες ελεύθερες, οι πιθανότητες ανοικτές, ο χρόνος απροσδιόριστος και ο τόπος χωρίς σημεία αναφοράς. Ο αναγνώστης καλείται να κατανοήσει τα νοήματα και μηνύματα του βιβλίου ανάλογα με τις δικές του προσλαμβάνουσες, τα δικά του βιώματα.

Οι βασικοί χαρακτήρες (Σέργιος και Άννα) μοιάζουν να ζουν και αναπνέουν κάθε φορά σε άλλον τόπο και σε διαφορετική εποχή, η μεταξύ τους σχέση άλλοτε κινείται σε ρεαλιστική βάση και άλλοτε σε ονειρικό ή φαντασιακό επίπεδο. Όπως αναφέρεται και στο οπισθόφυλλο «οι χαρακτήρες […] βιώνουν τις πολλαπλές εκδοχές της πραγματικότητας, αληθινές ή επινοημένες [….] Εκκινώντας από την τραχιά γλώσσα του τόπου των προγόνων τους, περνούν μέσα από το στρόβιλο της νιότης, ωριμάζουν στη σκληρή πραγματικότητα και καταλήγουν στην ανοίκεια μοναξιά του πένθους και της απώλειας».

Εναλλαγές στο ύφος και στη γλώσσα

Η ροή της αφήγησης όπως περνά από διήγημα σε διήγημα συνοδεύεται από αλλαγές στη γλώσσα και το ύφος γραφής. Από «την τραχιά γλώσσα των προγόνων τους», που με τόσο μεγάλη επιτυχία αναβιώνει η συγγραφέας, οδηγείται σε μια σύγχρονη σοφά επεξεργασμένη, χωρίς φλυαρία και με ακρίβεια γραφή. Ενίοτε ο ρεαλισμός αφήνει τη θέση του στο σουρεαλιστικό στοιχείο και κάπου κάπου ο ελεύθερος συνειρμός κυριαρχεί. Έτσι αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα των χαρακτήρων, οι ποικίλες πλευρές της προσωπικότητας των πρωταγωνιστών, που περιβάλλονται από ένα πολυπρόσωπο «σκηνικό» δευτερευόντων χαρακτήρων.

Προς το τέλος του βιβλίου, το ρεαλιστικό στοιχείο παραμερίζει και «το αλλόκοτο και ανοίκειο γίνονται η κυρίαρχη τάση τόσο στις ιστορίες που διαδραματίζονται όσο και στη μορφή της γραφής». Η συγγραφέας υιοθετεί αυτό το ύφος ακριβώς επειδή θέλει να δείξει «ότι γερνώντας, ο άνθρωπος αποσύρεται από το λογικό σε άλλες σφαίρες ψυχικής και διανοητικής αντιμετώπισης της ζωής του. Άραγε η ίδια τύχη μας περιμένει κι εμάς;» αναρωτιέται η συγγραφέας.

Η Ελένη Μπουκαούρη προσεγγίζει φιλοσοφικής σημασίας ζητήματα σε ένα πεζογράφημα-απαύγασμα εσωτερικότητας και αμέριστης αντοχής στον ανθρώπινο πόνο, τη φθορά του χρόνου.

Αυτό το αλλόκοτο, που τη γοητεύει «πάντα δίπλα στο καθημερινό», χαρακτηρίζει κάποια σημαντικά διηγήματα όπως είναι «Η Βελζεβούλα» ή το πικρό σε συναίσθημα «Θηρίο». Χάρη σε αυτά αλλά και σε όλα τα υπόλοιπα η Ελένη Μπουκαούρη προσεγγίζει φιλοσοφικής σημασίας ζητήματα σε ένα πεζογράφημα-απαύγασμα εσωτερικότητας και αμέριστης αντοχής στον ανθρώπινο πόνο, τη φθορά του χρόνου.

Η Ελένη Μπουκαούρη μεγάλωσε στην Αθήνα, σπούδασε Γαλλική Λογοτεχνία, Γλωσσολογία και Ιστορία στο Στρασβούργο. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον τομέα των Διεθνών σχέσεων στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων αλλά και στον ραδιοφωνικό σταθμό ΦΛΑΣ στα πρώτα χρόνια της μεγάλης του ακροαματικότητας. Όταν αποφάσισε να συνταξιοδοτηθεί πρόωρα κανείς φίλος ή συνάδελφος δεν ήξερε ότι ήθελε να αφιερώσει τον χρόνο της στη λογοτεχνία. Λίγα χρόνια αργότερα κυκλοφόρησε η πρώτη της ποιητική συλλογή που εκδόθηκε από τον οίκο Γαβριηλίδη όπως και οι δύο επόμενες μέσα από τις οποίες μάς αποκάλυψε τη στροφή της προς την ελευθερία της προσωπικής έκφρασης.

Στα Οχτωμισάρια (ο τίτλος προέρχεται από την ταινία 8 1/2 του Φελίνι) εστιάζει συνειδητά στα διαφορετικά πρόσωπα και προσωπεία που ο καθένας μας συχνά αναπτύσσει στη διάρκεια της ζωή του. Όσο η ηλικία προχωρεί η ανεμελιά χάνεται, ο χρόνος πιέζει, το άτομο γίνεται έρμαιο της καθημερινότητας, η χαρά σπανίζει, η θλίψη γίνεται οικεία. Όσο το τέλος πλησιάζει οι απώλειες πληθαίνουν, η μοναξιά περισσεύει, το πένθος τριβελίζει την ψυχή και τότε τόσο η πλοκή στο βιβλίο όσο και η γλώσσα λαμβάνουν διαστάσεις ενός κόσμου ανοίκειου, φαντασιακού έως και παράλογου.

Όταν τελείωσα το βιβλίο γύρισα αυτόματα στην πρώτη σελίδα. Ήταν έντονη η ανάγκη μου να ξαναβρεθώ στην αρχή της αφήγησης, να δέσω το τέλος με την αρχή, το ανοίκειο με το ρεαλιστικό, το σύγχρονο με το παλιό, την πόλη με την ύπαιθρο, το πολύπλοκο με την απλότητα μιας ζωής χαμένης στον σκληρό πυρήνα της σύγχρονης κοινωνίας. Να ξαναβρεθώ εν ολίγοις στην αρχή της ζωής!

* Η ΤΟΝΙΑ ΜΑΚΡΑ είναι δημοσιογράφος.


altΟχτωμισάρια
Ελένη Μπακαούρη
Κέδρος 2016
Σελ. 200, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΜΠΑΚΑΟΥΡΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

Μαρία Καλιόρη: «Το υλικό που είχε συσσωρευτεί απαίτησε να βγει από το συρτάρι και να τυπωθεί»

Μαρία Καλιόρη: «Το υλικό που είχε συσσωρευτεί απαίτησε να βγει από το συρτάρι και να τυπωθεί»

Η Μαρία Καλιόρη μας συστήθηκε πρόσφατα με την ώριμη συλλογή διηγημάτων «Οι καλοί πεζοπόροι», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ιωλκός. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ