Ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα υπήρξε κάτι περισσότερο από ένας ποδοσφαιριστής. Με αφορμή την έκδοση του εξαιρετικού graphic novel «Το χέρι του θεού» (εκδ. Οξύ) των Πάολο Μπαρόν [Paolo Baron] και Ερνέστο Καρμπονέτι [Ernesto Carbonetti], ο δημοσιογράφος και μεταφραστής Θάνος Σαρρής μάς μιλάει για το τι ξεχωριστό φέρνει στο φως αυτό το βιβλίο.
Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο
Υπήρξε κάτι παραπάνω από ηγέτης. Έγινε σύμβολο και λατρεύτηκε σαν θεός επί των ταπεινών ανθρώπων. Ο Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα υπήρξε από εκείνες τις περιπτώσεις των αθλητών (ανεξάρτητα από το άθλημα που διακονούν) που ξεπέρασαν τα όρια της φήμης. Ίσως αυτή να είναι μια από τις πολλές αιτίες που «κάηκε». Οι ανθρώπινες δυνάμεις δεν είναι ανεξάντλητες. Ακόμη και για προσωπικότητες όπως ο Ντιεγκίτο.
Με αφορμή την έκδοση του εξαιρετικού graphic novel Το χέρι του Θεού (εκδ. Οξύ) των Paolo Baron και Ernesto Carbonetti συνομιλήσαμε τον δημοσιογράφο Θάνο Σαρρή, ο οποίος ανέλαβε τη μετάφραση του βιβλίου.
Είναι δύσκολο όμως να κατανοήσει κανείς όλες τις πτυχές της προσωπικότητας του Ντιέγκο, να αναδυθεί μαζί του στο φως και να καταδυθεί στο σκοτάδι.
Αν και είναι γνωστά όλα τα δεδομένα της ζωής του Μαραντόνα (προσωπικής και ποδοσφαιρικής), φαίνεται πως πάντα θα υπάρχει και μια άλλη πτυχή της που αξίζει να προσεγγίσουμε. Τι καταφέρνει το Χέρι του Θεού;
Νομίζω πως υπάρχουν ακόμα στοιχεία που δεν είναι τόσο γνωστά, ειδικά στις νεότερες γενιές. Πράγματι, είναι εύκολο να βρει κάποιος σε βίντεο τα γκολ με την Αγγλία ή τη διάσημη πια προθέρμανσή του υπό τη μουσική υπόκρουση του “Live is life”. Είναι δύσκολο όμως να κατανοήσει όλες τις πτυχές της προσωπικότητας του Ντιέγκο, να αναδυθεί μαζί του στο φως και να καταδυθεί στο σκοτάδι. Το Χέρι του Θεού καταφέρνει ακριβώς αυτό: Να «πιάσει» το φαινόμενο Μαραντόνα πολύπλευρα, να φέρει στο φως σημαντικά στοιχεία για την άνοδο και να καταγράψει την πτώση χωρίς να κρίνει. Και πάνω από όλα να δείξει τι ακριβώς ήταν ο Μαραντόνα για τη Νάπολη, για την Αργεντινή, για τον κόσμο όλο.
Μια προσωπικότητα που έζησε δέκα ζωές σε μία δύσκολα μπορεί να χωρέσει σε ένα βιβλίο. Μήπως, όμως, η «οπτικοποίησή» της μέσω του graphic novel την κάνει πιο άμεση σ’ εμάς;
Συμφωνώ 100%. Προσωπικά έχω διαβάσει πάρα πολλές εκδόσεις σχετικά με τον Ντιέγκο, αλλά η συγκεκριμένη δεν μοιάζει με καμία άλλη, ακριβώς λόγω αυτού του στοιχείου της οπτικοποίησης. Είναι εντελώς διαφορετική η εμπειρί.
Ο Μαραντόνα υπήρξε μια τραγική φιγούρα με εντυπωσιακή άνοδο, αλλά και εκκωφαντική κατάρρευση. Το βιβλίο εξυμνεί την πρώτη και δεν κρύβει την δεύτερη. Είναι ένα από τα «κλειδιά» της ανάγνωσής του;
Νομίζω πως ναι. Γιατί ο Μπαρόν με τον Καρμπονέτι επιλέγουν έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο για να διηγηθούν την κατάρρευση. Αναδεικνύουν την ευθραυστότητα ενός ποδοσφαιρικού θεού. Δεν τον κατακρίνουν, δεν προσπαθούν να κουνήσουν το δάχτυλο δασκαλίστικα. Φωτίζουν τις καταβολές του, υμνούν το ταλέντο του και καταγράφουν το είδωλό του στον καθρέφτη, με έναν τρόπο που μου θύμισε αρκετά την προσέγγιση του Γκαλεάνο: Το είδωλο ενός τρωτού και αμαρτωλού θεού.
Εικαστικά το κόμικ κινείται ανάμεσα σε φωτεινά χρώματα και σκιές. Πιστεύετε πως ο Ερνέστο Καρμπονέτι πέτυχε έτσι να σκιαγραφήσει επακριβώς τη ζωή του Ντιέγκο;
Κατά τη γνώμη μου τα σχέδια του Καρμπονέτι ταιριάζουν απόλυτα σε αυτό ακριβώς που ήταν ο Μαραντόνα: Ένας ποδοσφαιριστής που ξεπέρασε το ποδόσφαιρο, ένας άνθρωπος που δεν μπήκε ποτέ σε καλούπια. Το στιλ του Ερνέστο είναι πολύ ελεύθερο, απείθαρχο. Δεν μένει σε γραμμές και φόρμες.
 |
|
Ο Θάνος Σαρρής γεννήθηκε στην Αθήνα και μεγάλωσε στην Πάρο. Σπούδασε Επικοινωνία και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και έκανε μεταπτυχιακό στις Σπουδές Νοτιοανατολικής Ευρώπης στο Πολιτικό της Νομικής. Έχει εργαστεί σε αρκετά ΜΜΕ, για έξι χρόνια ήταν αρχισυντάκτης στο gazzetta.gr, ενώ πλέον εργάζεται ως head of content σε εταιρεία μάρκετινγκ. Λατρεύει τα ταξίδια σε ποδοσφαιρικές γειτονιές του εξωτερικού και θυμάται την ατμόσφαιρα του γηπέδου σχεδόν απ’ όταν θυμάται τον εαυτό του |
Ο τίτλος, φυσικά, παραπέμπει ευθέως στην επίμαχη φάση του αγώνα με την Αγγλία στο Μουντιάλ του Μεξικό, αλλά ξεκινάει με τον άθλο στη Νάπολι. Είναι οι κορυφαίες στιγμές αυτού του «ιερού τέρατος»;
Το Μουντιάλ είναι πάντα Μουντιάλ, αλλά αυτό που ο Ντιέγκο πέτυχε για τη Νάπολη είναι ασύλληπτο. Πριν από λίγους μήνες βρέθηκα για ένα επαγγελματικό ταξίδι στην πόλη και για ένα ολόκληρο βράδυ περπατούσα χωρίς σταματημό στα στενά που τον δοξάζουν, ανάμεσα στους τοίχους που θα φωνάζουν για πάντα την ιστορία ενός παιδιού που γεννήθηκε μέσα στη φτώχια και έγινε ο μεγαλύτερος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών. Ο Πάολο Μπαρόν, ο οποίος έγραψε τα κείμενα, είναι Ναπολιτάνος και μεγάλωσε σε μια φτωχογειτονιά τον καιρό που ο Ντιέγκο άλλαζε για πάντα τη μοίρα της πόλης του. Νομίζω πως για τους Ναπολιτάνους, όπως και για τους Αργεντίνους, ο μύθος του δεν θα ξεθωριάσει ποτέ. Θα μεταδίδεται από γενιά σε γενιά και θα γίνεται όλο και ισχυρότερος, οι συμβολισμοί του είναι τεράστιοι.
Αυτό που κάνει θετική εντύπωση στη δομή του βιβλίου είναι η κινηματογραφική ροή του. Θα μπορούσε να αποτελέσει και τη βάση για μια μελλοντική ταινία;
Πράγματι, έχει κινηματογραφική ροή. Για μένα θα ήταν υπέροχο να μεταφερθεί σε animated movie, διατηρώντας τη ματιά του δημιουργού και την καλλιτεχνική του προσέγγιση. Είναι τόσο μα τόσο Μαραντόνα.
Μεταφράζοντας το βιβλίο σταθήκατε ιδιαίτερα σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο; Σας έκανε εντύπωση κάτι που δεν το περιμένατε;
Μολονότι όπως σας είπα έχω διαβάσει σχεδόν τα πάντα για τον Μαραντόνα, υπήρχαν μέσα στο βιβλίο στοιχεία που δεν γνώριζα. Μικρές λεπτομέρειες, ιστορίες που μόνο κάποιος, ο οποίος βίωσε από κοντά την άνοδο και την πτώση του, μπορεί να καταγράψει με τέτοιον τρόπο. Η συναναστροφή του με έναν καπνιστή στο κέντρο αποτοξίνωσης, η στάση του προς τους φτωχούς που έβγαλαν χρήματα από την εικόνα του, η αμηχανία του σε κάποιες στιγμές δημοσιότητας, ο τρόπος του με τα παιδιά. Ξέρεις, ακούω συχνά πως ο «Μαραντόνα δεν είναι σωστό πρότυπο αθλητή για τα παιδιά» και συζήτησα τη φράση αυτή με τον Πάολο Μπαρόν.
Θα ήθελα να σου μεταφέρω την πλευρά του, με την οποία συμφωνώ απόλυτα, ως επίλογο: «Ο Μαραντόνα, ως αθλητής, έδειξε ότι με το να έχεις ταλέντο μπορείς να φτάσεις ψηλά. Ο Ντιέγκο, ως άνθρωπος, μας μιλάει για την ευθραυστότητα. Υπάρχουν αρκετά "πρότυπα" που θεωρούμε ότι είναι θετικά, γιατί δεν γνωρίζουμε τη σκοτεινή πλευρά τους. Επειδή η ιστορία έχει καταγράψει μόνο το φως. Σήμερα, αρκετά χρόνια μετά, ξέρουμε ότι ο Ντιέγκο έβλαψε μόνο τον εαυτό του και ότι έπαιζε εκπληκτικά. Η κοκαΐνη δεν έφτασε ποτέ στο γήπεδο. Παρακαλώ, πείτε στα παιδιά ότι ο Ντιέγκο ήταν άνθρωπος και οι άνθρωποι κάνουν λάθη. Αλλά, πείτε τους επίσης ότι ο Ντιέγκο πλήρωσε για όλα αυτά τα λάθη, σε σημείο που έμεινε μόνος του μέχρι τη μέρα που πέθανε».
