Κυριάκος Χαρίτος: «Μετά το Ο καθρέφτης και το Μαχαίρι του Χατζιδάκι δεν ήμουν πια ο ίδιος άνθρωπος»

Το πρώτο βιβλίο που θυμάμαι

Προσθέτω το εντονότερα για να μπορέσω να απαντήσω επακριβώς στην ερώτηση. Ήταν μια συλλογή παραμυθιών της μητέρας μου, Το μαγικό δαχτυλίδι από εκδόσεις Αστέρος. Έκδοση του 1950. Με πλαστικό εξώφυλλο και μια εικόνα στο κέντρο καλυμμένη κι αυτή με πλαστικό. Ένα απόλυτα μαγικό αντικείμενο.

Δυστυχώς αυτό το βιβλίο απ’ ό,τι μου είπε η μητέρα μου εγώ ήμουν που το «βανδάλισα» με στυλό μπικ πριν προφανώς υπνωτιστώ από τη σαγήνη του. Κάθε φορά που το ανοίγω σήμερα λυπάμαι.

Το αγαπημένο μου βιβλίο ως παιδί

Τα έξι διαβολάκια του μικρού χωριού της Άστριντ Λίντγκρεν (εκδ. Μετόπη).

Ήθελα να ξυπνήσω σε εκείνο το χωριό και κάθε φορά που ξυπνούσα στο δωμάτιό μου στη Χαλκίδα έπεφτα σε μελαγχολία. Είχα καταλάβει χωρίς να το καταλαβαίνω εκείνο το «the world is not enough». Πως η λογοτεχνία είναι ο κόσμος που μπορούμε και δεν μπορούμε να έχουμε.

Το βιβλίο που σημάδεψε την εφηβεία μου

Το Έγκλημα και Τιμωρία. Τυχαία το δανείστηκα από το σπίτι της θείας μου. Δεν είχα ιδέα τι κάνω.

Ήμουν 15 νομίζω. Θυμάμαι την αίσθηση να έχω μπει σε έναν κόσμο που με ξεπερνάει. Σε ένα σύμπαν που καταπίνει. Θυμάμαι να ακούω μια φωνή συγγραφική που κατάφερνε να μετριάσει κάθε άλλο θόρυβο μέσα στη ζωή μου. Και ενώ έξω ήταν βαθύ παραθαλάσσιο εφηβικό καλοκαίρι εγώ σερνόμουν σε μια λεπρή παγωμένη Μόσχα και έσβηνα. Κι ο Ζενέ με τάραξε λίγο πιο μετά.

Το βιβλίο που επηρέασε τη σκέψη μου

Το έργο του Μάνου Χατζιδάκι Ο καθρέφτης και το μαχαίρι (εκδ. Ίκαρος). Δεν ήμουν πια ο ίδιος άνθρωπος μετά την ανάγνωσή του.

Ο Χατζιδάκις στο βιβλίο αυτό παραδίδει ένα μάθημα του υπάρχειν, του δημιουργείν, του πολιτεύεσθαι. Δειγματίζει μια επί της ουσίας ανθρωπιά, μια απόλυτα προσωπική γλωσσική φινέτσα που δεν έχει ανάλογο, μια απαράμιλλη αισθητική με ηθικά θεμέλια, μια πυξίδα ζωής απόλυτα ποιητική. Παράλληλα ανάβει κεριά σε ένα ετερόκλητο τέμπλο της δικής του αγιοσύνης. Από το ξωκκλήσι αυτό έκλεψα όλες τις εικόνες. Τις έκρυψα κάτω από το κρεβάτι μου. Τα βράδια τις μελετούσα και τις πίστευα.

Το βιβλίο που με έκανε να θέλω να γίνω συγγραφέας

Έγραφα από πολύ μικρός. Από μια ηλικία που μπορεί ακόμα και να μην είχα γίνει συστηματικός αναγνώστης. Άρα αυτό είχε εδραιωθεί πριν αποκτήσω καθοδηγητικούς πολικούς αστέρες. Στην εφηβεία βέβαια που έγραψα κυρίως ποιήματα ήθελα να γίνω Λόρκα, Καβάφης και Ελύτης μαζί και έτσι φόρεσα του καθενός το προσωπείο με τον άγαρμπο σχεδόν αστείο τρόπο που αναλογούσε στην ηλικία μου. Ήθελα τη φωνή τους.

Το βιβλίο που ξαναδιαβάζω

Όποτε θέλω να χαθώ από τον κόσμο τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών στα αγγλικά. Εννοείται επιστρέφω σε ποιητικά έργα συχνά. Εκλάμψεις. Ασλάνογλου. Χρονά. Σεφέρη. Έλιοτ.

Το βιβλίο που χαρίζω

Έχω κάνει πολλές φορές δώρο το βιβλίο του E. L. Doctorow Το βιβλίο του Ντάνιελ (εκδ. Πόλις) που το αγαπώ πολύ και νομίζω είναι και το καλύτερό του.

Το βιβλίο που άργησα να ανακαλύψω

Έχω αργήσει να ανακαλύψω πολλά βιβλία και πολλούς συγγραφείς. Αν τους απαριθμήσω πολύ πιθανόν να μετανιώσετε για το βήμα που μου δώσατε. Από την άλλη υπάρχει μια μεγάλη χαρά στο να περιμένεις να συναντηθείς με κάτι που άλλοι ήδη ανακάλυψαν και ίσως άφησαν πίσω. Είναι μια ευλογημένη παρθενικότητα που δεν θα την αντάλλασσα με την δυνατότητα να πω και εγώ την αποψάρα μου για ένα αριστούργημα σε κάποια βιβλιοφιλική σύναξη.

Το βιβλίο που ντρέπομαι να λέω ότι έχω διαβάσει

Δεν ντρέπομαι για κανένα βιβλίο που έχω διαβάσει. Με την έννοια ενός πνευματικού συμβιβασμού ή μιας λογοτεχνικής απαξίωσης. Ντρέπομαι μονάχα που διάβαζα σαν μανιακός τον Μέγα Ανατολικό για τους λάθος λόγους. Η μάλλον μπορεί να μην ντρέπομαι. Έφηβος ήμουν.

Το βιβλίο που διαβάζω τώρα

Μόλις τέλειωσα το εξαιρετικό Η πηγή των δακρύων του Ζαν-Πωλ Ντυμπουά από τις εκδόσεις Δώμα στην υποδειγματική μετάφραση της Στέλας Ζουμπουλάκη που εύχομαι να διακριθεί με κάποιο βραβείο.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Κυριάκος Χαρίτος γεννήθηκε στη Χαλκίδα και μεγάλωσε στην Αυστραλία. Σπούδασε στην Αθήνα και στην Αγγλία. Έχει γράψει εφτά παιδικά βιβλία: «Φον Κουραμπιές εναντίον Κόμη Μελομακαρόνη», «Το βιβλίο των δικών σου Χριστουγέννων», «Το τραγούδι του ύπνου» (Μεταίχμιο), «Ο μικρός Μανού και το φεγγάρι» (Ποταμός), «Το όλο και το λίγο» (Καστανιώτης), για τα οποία ήταν υποψήφιος για το Κρατικό Βραβείο Παιδικής Λογοτεχνίας και για το Κρατικό Βραβείο Εικονογραφημένου Βιβλίου, καθώς και το «Για φαντάσου» (Μεταίχμιο) που έλαβε τις εξής διακρίσεις: Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2023, Βραβείο λογοτεχνικού βιβλίου για παιδιά 2023 του περιοδικού «Ο Αναγνώστης», Τιμητική διάκριση White Ravens για το 2023 από τη Διεθνή Παιδική και Νεανική Βιβλιοθήκη του Μονάχου. Το 2024 κυκλοφόρησε το νέο του παιδικό βιβλίο, «Το μεταξένιο» (Μεταίχμιο). Έχει μεταφράσει παιδική λογοτεχνία και τις κωμωδίες του Αριστοφάνη σε κόμικς για τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Το 2007 στη Δράμα βραβεύτηκε για το σενάριο της ταινίας «Εν θερμώ». Το 2016 κυκλοφόρησε το ποιητικό του έργο «Το επί ματαίω» από τις εκδόσεις Κέδρος. Το 2022 κυκλοφόρησε το έργο του «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» από τις εκδόσεις Στερέωμα. Δημοσιεύει πεζά και ποίηση στον τύπο και σε λογοτεχνικά περιοδικά. Τελευταίο του βιβλίο Γράμματα στην Παναγία (εκδ. Πατάκη).