«Με ενδιέφερε επίσης να εξερευνήσω αν γνωρίζουμε τον εαυτό μας, αν μπορούμε να είμαστε αντικειμενικοί απέναντι στην πραγματικότητα» είπε μεταξύ άλλων η Κάρμα Ριέρα (Carme Riera) με αφορμή την κυκλοφορία του μυθιστορήματός της «Το καλοκαίρι των αγγλικών» (μτφρ. Τίνα Τερζιώτη, εκδ. Βακχικόν). © Antonio Tabernero
Συνέντευξη στη Βίκυ Πορφυρίδου
Η Κάρμα Ριέρα είναι καθηγήτρια Ισπανικής Φιλολογίας στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης. Έχει γράψει πάνω από 40 βιβλία, που περιλαμβάνουν μυθιστορήματα, νουβέλες, εφηβική και παιδική λογοτεχνία, συλλογές διηγημάτων, βιογραφίες και δοκίμια. Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν το μυθιστόρημά της Το καλοκαίρι των αγγλικών, σε μετάφραση Τίνας Τερζιώτη.
Η ηρωίδα του βιβλίου, η Ισπανίδα μεσίτρια Λάουρα Πρατς, αποφασίζει να θυσιάσει τις καλοκαιρινές της διακοπές προκειμένου να ταξιδέψει στην Αγγλία για να κάνει εντατικά μαθήματα στη γλώσσα στην απομονωμένη έπαυλη της ιδιόρρυθμης καθηγήτριας Μίσις Γκρόουζ. Όσα θα συμβούν εκεί πρόκειται να αλλάξουν τη ζωή και των δύο γυναικών.
Ένα μυθιστόρημα με στοιχεία σασπένς, αλλά και πολύ χιούμορ, Το καλοκαίρι των αγγλικών μιλά για εκείνες τις γενιές Ισπανών που καλούνται να προσαρμοστούν στη διεθνή πραγματικότητα, μαθαίνοντας τη σημερινή lingua franca, και όχι μόνο. Η συγγραφέας μίλησε στη Βίκυ Πορφυρίδου για την ηρωίδα της, τις θεματικές της, τη σημασία του κωμικού στοιχείου στη λογοτεχνία.
Τι σας ενέπνευσε να γράψετε Το καλοκαίρι των αγγλικών, και ποιες προσωπικές εμπειρίες σας επηρέασαν την ιστορία;
Πρώτα απ’ όλα, το γεγονός ότι οι άνθρωποι της γενιάς μου μετά βίας γνωρίζουν αγγλικά. Στο σχολείο μαθαίναμε μεν γαλλικά, αλλά καμία άλλη γλώσσα, και αυτή η έλλειψη -που τώρα έχει ξεπεραστεί από τους νέους- με οδήγησε να γράψω Το καλοκαίρι των αγγλικών.
Λατρεύω το χιούμορ· πιστεύω ότι είναι απαραίτητο για να αντέχουμε όλες εκείνες τις δυσάρεστες καταστάσεις στις οποίες μας υποβάλλει καμιά φορά η ζωή
Η Λάουρα Πρατς ταξιδεύει στην Αγγλία για να βελτιώσει τα αγγλικά της. Πώς λειτουργεί θεματικά η εκμάθηση της γλώσσας στο μυθιστόρημα – ως πρόκληση, απόκτηση ταυτότητας ή μεταμόρφωση;
Και τα τρία ταυτόχρονα, αν και ξεκινά από την ανάγκη. Η Λάουρα πουλάει διαμερίσματα· εργάζεται σε ένα μεσιτικό γραφείο, και αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να επικοινωνεί με τους πελάτες της στη γλώσσα που προτιμούν – τα αγγλικά είναι η σημερινή lingua franca.
Στο βιβλίο σας συνδυάζετε την αγωνία -ακόμα και τον τρόμο- με το χιούμορ. Πώς ισορροπήσατε αυτά τα στοιχεία και τι αποτέλεσμα θέλατε να έχει αυτό το μείγμα στον αναγνώστη;
Λατρεύω το χιούμορ· πιστεύω ότι είναι απαραίτητο για να αντέχουμε όλες εκείνες τις δυσάρεστες καταστάσεις στις οποίες μας υποβάλλει καμιά φορά η ζωή, χωρίς να ξεχνάμε ότι το μυθιστόρημά μου ανήκει σε αυτό που εδώ στην Ισπανία αποκαλούμε «γοτθικό μυθιστόρημα», δηλαδή ένα είδος μυθιστορήματος που περιέχει στοιχεία τρόμου. Έτσι, προσπάθησα να ισορροπήσω και τα δύο, με την επιθυμία το χιούμορ να λειτουργεί ως βαλβίδα εκτόνωσης του φόβου.
Το βιβλίο εξερευνά πώς η πρωταγωνίστρια αντιμετωπίζει τις φιλοδοξίες και τους φόβους της. Τι πιστεύετε ότι τελικά μαθαίνει η Λάουρα για τον εαυτό της μέσα σε αυτό το καλοκαίρι;
Μαθαίνει αυτό για το οποίο ήρθε, την αγγλική γλώσσα πάνω απ’ όλα, αλλά το τίμημα που πληρώνει είναι πολύ υψηλό: η φυλακή.
Άραγε, η Λάουρα λέει την αλήθεια; Ή τα βγάζει όλα αυτά απ’ το μυαλό της;
Με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι Το καλοκαίρι των αγγλικών σχολιάζει τη γενικότερη σχέση ανάμεσα σε φυσικούς και μη φυσικούς ομιλητές της αγγλικής; Υπάρχει στο βιβλίο κάποια πολιτισμική κριτική;
Ναι, και με έναν τρόπο αναδεικνύει διαφορετικές οπτικές μεταξύ ομιλητών διαφορετικών γλωσσών, αντανακλώντας διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Η Λάουρα είναι πολύ διαφορετική από τη Μίσις Γκρόουζ.
Θα λέγατε ότι αυτή η ιστορία αφορά τελικά την εκμάθηση μιας γλώσσας, την αυτογνωσία ή κάτι ακόμα βαθύτερο;
Καταρχάς, ασχολείται με τα προβλήματα που θέτει η εκμάθηση μιας γλώσσας για έναν ενήλικα όπως η Λάουρα, και με το πώς οι υποσχέσεις ορισμένων σχολών είναι μερικές φορές απάτη. Αλλά με ενδιέφερε επίσης να εξερευνήσω ένα θέμα που υπάρχει και στα άλλα μου μυθιστορήματα: αν έχουμε ή όχι επίγνωση των πράξεών μας, αν γνωρίζουμε τον εαυτό μας, αν μπορούμε να είμαστε αντικειμενικοί απέναντι στην πραγματικότητα. Άραγε, η Λάουρα λέει την αλήθεια; Ή τα βγάζει όλα αυτά απ’ το μυαλό της;
Λίγα λόγια για τη συγγραφέα
Η Κάρμα Ριέρα (Carme Riera) είναι καθηγήτρια Ισπανικής Φιλολογίας στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης. Έχει γράψει πάνω από 40 βιβλία, που περιλαμβάνουν μυθιστορήματα, νουβέλες, εφηβική και παιδική λογοτεχνία, συλλογές διηγημάτων, βιογραφίες και δοκίμια, ενώ για το έργο της έχει λάβει βραβεία όπως τα: Josep Pla, Joan Crexells, Lletra d’Or, Crítica Serra d’Or, Sant Jordi, BBVA Sant Joan, το Εθνικό Βραβείο Μυθιστορήματος κ.ά.
 |
|
Εικόνα: Real Academia Española |
Βιβλία της έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, τα γερμανικά, τα ιταλικά, τα πορτογαλικά, τα ρωσικά, τα ελληνικά, τα ολλανδικά, τα ρουμανικά, τα εβραϊκά, τα τουρκικά, τα κροατικά και τα σλοβακικά. Το 2001 έλαβε το Εθνικό Βραβείο Πολιτισμού της Generalitat της Καταλονίας και το 2015 το Εθνικό Βραβείο Γραμμάτων. Είναι μέλος της Βασιλικής Ισπανικής Ακαδημίας.
Η νουβέλα Το καλοκαίρι των αγγλικών έχει μεταφραστεί στα ισπανικά, γερμανικά, αραβικά, ουγγρικά και ρωσικά, και είναι το δεύτερο βιβλίο της που κυκλοφορεί στα ελληνικά. Είχε προηγουμένως εκδοθεί το βιβλίο Σχεδόν νεκρή φύση (μτφρ. Αλεξάνδρα Γκολφινοπούλου, Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnívora).
