Σε συνέντευξή του στον Guardian, ο βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας Kazuo Ishiguro μίλησε για το τελευταίο μυθιστόρημά του με τίτλο «Η Κλάρα και ο ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ψυχογιός, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου.
Επιμέλεια: Book Press
Η Κλάρα και ο ήλιος, το πρόσφατο μυθιστόρημα του Ισιγκούρο, αφηγείται την ιστορία της Κλάρας, ενός παρατηρητικού ανδροειδούς που περιμένει υπομονετικά στη βιτρίνα ενός καταστήματος, μέχρι να την αγοράσει κάποια οικογένεια. Η Κλάρα είναι μία Τεχνητή Φίλη· σκοπός της είναι να κρατάει συντροφιά σε μικρά παιδιά.
Ο Ισιγκούρο εξήγησε πως αρχικά σκεφτόταν να γράψει την ιστορία ως παιδικό παραμύθι:
«Είχα σκαρφιστεί αυτή τη γλυκιά ιστορία. Αρχικά, θεώρησα ότι έπρεπε να κυκλοφορήσει ως εικονογραφημένο παιδικό παραμύθι. Το έδωσα στην κόρη μου, τη Ναόμι. Αφού το διάβασε, μου είπε χωρίς να αστειεύεται: “Δεν πρέπει να το διαβάσουν μικρά παιδιά, θα τους δημιουργήσεις τραύματα”. Έτσι αποφάσισα να γράψω το βιβλίο για ενήλικες».
Ορισμένα από τα κεντρικά θέματα του βιβλίου θυμίζουν τους προβληματισμούς που έθετε το Μην μ’ αφήσεις ποτέ, το μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Ισιγκούρο στο οποίο πρωταγωνιστούν τρεις έφηβοι κλώνοι, που ανατρέφονται προκειμένου να γίνουν δωρητές οργάνων. Οι κλώνοι της δυστοπίας του Ισιγκούρο δωρίζουν όλα τα όργανά τους μόλις φτάσουν στην ηλικία των τριάντα και χάνουν τη ζωή τους. «Αυτό το σενάριο δεν απέχει πολύ από την ίδια την ανθρώπινη ύπαρξη, όλοι μας θα αρρωστήσουμε και θα πεθάνουμε κάποια στιγμή», λέει ο Ισιγκούρο.
Και τα δύο μυθιστορήματα παρουσιάζουν την πεποίθηση ότι η ζωή αποκτά νόημα χάρη στην αληθινή αγάπη, ότι ο θάνατος μπορεί να νικηθεί χάρη στην αγάπη. Κατά τον Ισιγκούρο, αυτή η ελπίδα «είναι το συναίσθημα που καθορίζει την ανθρώπινη φύση. Ίσως, ταυτόχρονα, να είναι και το συναίσθημα που μας κάνει κάπως αφελείς. Ίσως εντέλει να πρόκειται για μια μελοδραματική χαζομάρα. Όμως χαρίζει δύναμη στους ανθρώπους, και αυτό έχει σημασία».
Το μυθιστόρημα Η Κλάρα και ο ήλιος θίγει θέματα που αφορούν στην τεχνητή νοημοσύνη και στη χρήση της από τους ανθρώπους.
«Όλα αυτά που περιγράφω στο μυθιστόρημά μου δεν είναι μια απλή φαντασίωση. Απλώς δεν έχουμε ξυπνήσει ακόμα, δεν έχουμε ανακαλύψει όλες τις δυνατότητες της τεχνολογίας που χειριζόμαστε. Στην εποχή των μαζικών δεδομένων, θα μπορούμε να ξαναφτιάξουμε τον χαρακτήρα κάποιου, ώστε μετά τον θάνατό του να μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει, να αποφασίζει τι θα ήθελε να παραγγείλει από το διαδίκτυο, σε ποια συναυλία θα ήθελε να πάει και τι θα συζητούσε τρώγοντας πρωινό και διαβάζοντας εφημερίδα».
Για πρώτη φορά, ο Ισιγκούρο ανησυχεί για το μέλλον, όχι μόνο για τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, αλλά και για τις επιπτώσεις που θα επιφέρει η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, της γονιδιακής τροποποίησης, των μαζικών δεδομένων.
«Η ίδια η φύση του καπιταλισμού αλλάζει. Ανησυχώ ότι στο μέλλον μπορεί να μην υπάρχουν πλέον η ισότητα και η δημοκρατία».
Τέλος, ο Ισιγκούρο μίλησε και για το βραβείο Νόμπελ, με το οποίο τιμήθηκε το 2017:
«Είναι το αντίθετο από το βραβείο Μπούκερ, όπου πρώτα δημοσιεύεται μια μακρά λίστα κι έπειτα μια βραχεία λίστα. Ακούς την καταιγίδα καθώς πλησιάζει προς το μέρος σου, δεν είναι τόσο ξαφνικό. Με το Νόμπελ, ο κεραυνός σε χτυπά ξαφνικά και απότομα – μπουμ!
»Όταν έμαθα για τη βράβευσή μου, τηλεφώνησα στη μητέρα μου και της το είπα. Παραδόξως, δεν έμεινε έκπληκτη. Μου είπε πως ήξερε ότι θα κέρδιζα αργά ή γρήγορα. Χάρη στη μητέρα μου αποφάσισα πως ήθελα να γίνω συγγραφέας».
Η Κλάρα και ο ήλιος, το πρώτο έργο του Ισιγκούρο έπειτα από τη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, είναι αφιερωμένο στη μητέρα του, η οποία έφυγε από τη ζωή δύο χρόνια πριν από την κυκλοφορία του βιβλίου.
