MatheMe kentriki

Για την παράσταση της ομάδας bijoux de kant «Μάθε με να φεύγω» σε κείμενο του Άκη Δήμου και σε σκηνοθεσία του Γιάννη Σκουρλέτηβ η οποία θα παρουσιάζεται μέχρι και τις 3 Ιουνίου στο HOOD art space, τον ειδικά διαμορφωμένο για την παράσταση χώρο της Ομάδας, στο κέντρο της Αθήνας.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Γιάννης Σκουρλέτης (bijoux de kant) ανεβάζει με πρωτότυπο τρόπο το ανέκδοτο έργο του Άκη Δήμου «Μάθε με να φεύγω» στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο HOOD art space. To κείμενο, ανακαλώντας υφολογικά στοιχεία από τη μαύρη κωμωδία «Αρσενικό και παλιά δαντέλα» του Τζόζεφ Κέζερλινγκ, δημιουργεί ένα εξωφρενικό μικροσύμπαν: ένα παλιό ξενοδοχείο έχει περιέλθει σε αχρηστία, τα δωμάτιά του είναι κλειστά και σκονισμένα, ο περίβολός του έχει χορταριάσει και άγρια σκυλιά γαυγίζουν απέξω, ενώ η μεσήλικας ιδιοκτήτρια μοιράζεται με τον αδελφό της μνήμες από πελάτες που έχουν παρελάσει στο ένδοξο παρελθόν του ξενοδοχείου. Παράπλευρα εικάζεται ένας αρχαιολογικός χώρος παλατιού και ένας σωρός από «πέτρες» όπου φημολογείται πως έγινε η ταφή ενός βασιλικού ζεύγους.

Περσόνες δομημένες στη βάση της υπερβολής

Ο Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης μπαίνει στο πετσί μιας αλμοδοβαρικής απόδοσης της Αγνής, της ιδιοκτήτριας του ξενοδοχείου, με μια γκροτέσκα, υπερβάλλουσα θηλυπρέπεια που υπονομεύει τον μελαγχολικό της μονόλογο: πολλοί άντρες έχουν περάσει από τη ζωή της κι από όλους έχει κρατήσει ένα προσωπικό αντικείμενο, ρούχο, καπέλο, γάντι ή αξεσουάρ, που όλα μαζί τα ξεσκονίζει και τα στολίζει σε ένα έπιπλο-βιτρίνα παλαιάς κοπής. Η αμφίεση, η επίπλωση, η διάταξη των αντικειμένων, το παλιό ραδιόφωνο, η ξεραμένη ανθοδέσμη στο τραπέζι, ο θολωμένος καθρέφτης, το μικροαστικό κάδρο/κέντημα, όλα συνθέτουν ένα «απολιθωμένο» memento mori που βρίσκεται σε διαρκή αντίστιξη προς τον επίκαιρο χαρακτήρα των διαλόγων.

Σαν άλλη Πηνελόπη που ανακαλεί μνηστήρες/εραστές της μιας βραδιάς, η Αγνή παίρνει τη στάση μιας ξεπεσμένης ντίβας που φέρει τα νευρωτικά υπολείμματα μιας αλλοτινής αίγλης και πενθεί μιαν απώλεια: οι κινήσεις της, οι γκριμάτσες της, η αμφίεσή της, όλα παραπέμπουν σε παρακμή, εγκατάλειψη, συσσωρευμένη απογοήτευση, ματαίωση. Και όλα αυτά με τον στόμφο μιας ηθοποιού παλαιάς εποχής.

Σαν άλλη Πηνελόπη που ανακαλεί μνηστήρες/εραστές της μιας βραδιάς, η Αγνή παίρνει τη στάση μιας ξεπεσμένης ντίβας που φέρει τα νευρωτικά υπολείμματα μιας αλλοτινής αίγλης και πενθεί μιαν απώλεια...

Ο Στέλιος Δημόπουλος ενσαρκώνει, με υστερική ένταση και με μια τρομαγμένη έκφραση διαρκούς έκπληξης, τον Ίωνα, τον αδελφό της Αγνής, έναν μεσήλικα φοβισμένο ομοφυλόφιλο άντρα του οποίου ο ρόλος παραμένει ως το τέλος αμφίρροπος, μυστηριώδης και, περιέργως, βίαιος. Η δική του εκδοχή θηλυπρέπειας έρχεται σε κάθετη αντιπαλότητα προς τον εξώφθαλμο αισθησιασμό της αδελφής του – επειδή όμως και οι δύο μορφές είναι εξίσου καρικατουρίστικες, το κείμενο προσλαμβάνει μιαν απρόσμενα ταιριαχτή υπερρεαλιστική διάσταση, σε σημείο να δυσκολεύεσαι να ξεχωρίσεις εάν εξαρχής η πρόθεση του συγγραφέα ήταν αυτή ή η ερμηνεία του Σκουρλέτη δημιούργησε ένα νέο έργο, με γνώμονα και πυξίδα την απεγνωσμένη πεποίθηση πως ο έρωτας, ναι, υπάρχει, και θα μας επανεπισκεφθεί!

Με τον Ίωνα η Αγνή διατηρεί μιαν αιμομεικτική ως ένα βαθμό σχέση «ματάκια», παρακολουθώντας τη σεξουαλικότητά του μέσα από την κλειδαρότρυπα και κάνοντας, επιπλέον, και ηθικοπλαστικά σχόλια γι’ αυτήν, παρά τη δική της πιστοποιημένη εκπόρνευση: έτσι η Αγνή θα υποστηρίξει διακαώς το κωμικό επιχείρημά της περί «αγνότητας» και θα παρωδήσει το ίδιο το όνομά της, όπως και την ανάμνηση οιονεί παρθενικότητας μιας «κάποιας» μυθικής Πηνελόπης, ενώ ο αδελφός Ίωνας θα λειτουργήσει ως εκτελεστικό της όργανο. Οι δύο φιγούρες φτάνουν να εκπροσωπούν, αντίστοιχα, την απολυτότητα της ερωτικής συνεύρεσης και την επιπολαιότητα του one night stand. Όμως, δεν θα ήταν άστοχο να ταυτίσει κανείς τη σατιρική εκδοχή της Αγνής με μια τεράστια, επιβλητική μητρική μορφή που, αυτοσαρκαζόμενη μα παντοδύναμη κατ’ ουσίαν, ρυθμίζει τα τεκταινόμενα και επιβάλλει τη βούλησή της: ακριβώς αυτός ο επιδραστικός τόνος του παραλόγου δίνει και το σχόλιο πάνω στο φύλο, αλλά και την απόλυτα κωμική διάσταση του έργου των Δήμου/Σκουρλέτη: είναι ένας τόνος οικείος και προοιωνίζεται τον απόλυτο επικαθορισμό του αρσενικού [1].

MatheMe mesa

Πεισματική ανάκληση μιας αισθησιακής μνήμης

Ο Θανάσης Δήμου δίνει ξεκαρδιστικό τόνο στον χαρακτήρα του απρόσκλητου, μυστηριώδους επισκέπτη αυτής της βραδιάς, καθώς η φωνή του γίνεται βαρύτονη και στεντόρεια (α-λα Λυκούργος Καλλέργης, ή σαν ένας τραγουδιστής της όπερας επί σκηνής), καθώς το ντύσιμο και η κίνησή του βρίσκονται στον παρατραβηγμένο ορίζοντα της διακωμώδησης. Παράλληλα, στο back story αιωρούνται ένας μεγάλος έρωτας που δεν ευοδώθηκε και η φρούδα ελπίδα να ευοδωθεί, μια συνεχής αναμονή χρόνων, οι εξτραβαγκάντζες μιας νεκρής αυτόχειρα μητέρας τύπου Έντα Γκάμπλερ, ένα περίστροφο που πηγαινοέρχεται διαρκώς, το πτώμα ενός σκύλου και πολλών ανθρώπων, ένα δερματόδετο μπλοκ με σημειώσεις περιηγητού γραμμένες σε μωβ μελάνι και μια σειρά από τραγούδια της μπελ επόκ του ελληνικού τραγουδιού. Θεσπίζεται, έτσι, με την επιστροφή αυτής της ανώνυμης μορφής (σχεδόν μυθοποιημένης, δια της απουσίας της) μια τελετουργική ανασύνθεση του ανδρισμού, την ώρα ακριβώς της τελικής του κατάρρευσης.

Η φελλινική υπερβολή, το λευκό ψιμύθιο (που υποκαθιστά τη λευκή μάσκα άλλων παραστάσεων των bijoux de kant), η μοναχική παρουσία μιας σιτεμένης «δέσποινας» μέσα σ’ ένα δωμάτιο είναι στερεοτυπικό μοτίβο της αισθητικής αυτής: ένας παρακμιακός, υπό κατάρρευσιν σκηνικός χώρος με στραβά κάδρα και πολλά μικρά αντικείμενα (φόδρες, στριφώματα, παντόφλες, αραχνοΰφαντες robes de chambre, χαρτάκια, ψεύτικα στέμματα, κομματιασμένα ρούχα, αγάλματα, κλειδιά, ακριβά κασκόλ)...

Κάποια μοτίβα, όπως η πεισιθάνατη εκδήλωση της ερωτικής επιθυμίας, η kitsch ελληνοπρέπεια [2], η αναφορά στα ανατριχιαστικά κοάσματα των βατράχων, αποτελούν ποιητικό στίγμα των bijoux de kant που τα συναντά κανείς και σε παλαιότερες παραστάσεις τους [3], όπου περιγράφεται ένα απειλητικό φάσμα. Άλλα στοιχεία αυτής της αισθητικής είναι: η φελλινική υπερβολή, το λευκό ψιμύθιο (που υποκαθιστά τη λευκή μάσκα άλλων παραστάσεων των bijoux de kant), η μοναχική παρουσία μιας σιτεμένης «δέσποινας» μέσα σ’ ένα δωμάτιο είναι στερεοτυπικό μοτίβο της αισθητικής αυτής: ένας παρακμιακός, υπό κατάρρευσιν σκηνικός χώρος με στραβά κάδρα και πολλά μικρά αντικείμενα (φόδρες, στριφώματα, παντόφλες, αραχνοΰφαντες robes de chambre, χαρτάκια, ψεύτικα στέμματα, κομματιασμένα ρούχα, αγάλματα, κλειδιά, ακριβά κασκόλ), κι όλα αυτά σε έναν χρόνο ρευστό, όπου γυναικείες μορφές (ή παρωδίες τους) περιφέρονται απεγνωσμένα αναζητώντας την ανάκληση ήχων, λέξεων, υποσχέσεων, την ανάπλαση της μνήμης και το πάγωμα του βιώματος [4].

Οι φωτισμοί του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη απαρτιώνουν τη σκηνική σύλληψη, που επιτρέπει στα παράθυρα του κτηρίου να ενσωματωθούν στο εικαστικό κάδρο και στο βλέμμα του θεατή να αντικρύσει τον ακάλυπτο χώρο και τα απέναντι διαμερίσματα, παραμένοντας εκτός ψευδαίσθησης, μέσα στο οικοδόμημα του θεάτρου. Όπως γράφει ο Γιάννης Σκουρλέτης στο σημείωμά του, πρόκειται για «ένα ακατάτακτο έργο που άλλοτε φλερτάρει με το, ξεχασμένο σήμερα, είδος του μπουλβάρ, άλλοτε με το ψυχολογικό θέατρο δωματίου, άλλοτε με τις ιστορίες μυστηρίου κι άλλοτε με τα παλιά, αισθηματικά ρομάντσα των περιπτέρων. Και που ενώ ονειρεύεται πως είναι δράμα, κρατάει σφιχτά το χέρι της κωμωδίας». 

1. Bλ. σχετικά: https://bookpress.gr/politismos/theatro-xoros/6012-theatro-texnis-osa-i-kardia-mou-stin-kataigida
2. Bλ.σχετικά: https://bookpress.gr/politismos/theatro-xoros/7172-amaranta-bijoux-de-kant-faust
3. Bλ. σχετικά: https://bookpress.gr/politismos/theatro-xoros/7004-theatro-odou-kukladon-thelete-na-xorepsome-maria-bijoux-de-kant
4. Bλ. σχετικά: https://bookpress.gr/politismos/theatro-xoros/7812-festival-athinon-epidavrou-bijoux-de-kant-kores-2017

Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική.


Ταυτότητα παράστασης
Κείμενο: Άκης Δήμου
Σκηνοθεσία: Γιάννης Σκουρλέτης
Σκηνογραφία: Νίκος Παπαδόπουλος
Κοστούμια: Βασιλική Σύρμα
Φωτισμοί: Κωνσταντίνος Σκουρλέτης
Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Στέλιος Δημόπουλος, Θανάσης Δήμου, Χάρης Χαραλάμπους-Καζέπης

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

«C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί (κριτική) – Μια χορευτική τελετή μύησης

Για την παράσταση «C la vie» του Σερζ Εμέ Κουλιμπαλί [Serge Aimé Coulibaly] που παρουσίασε η ομάδα Faso Dance Theatre στο Φεστιβάλ Αθηνών (Πειραιώς 260). Kεντρική εικόνα: © aefestival.gr.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

  ...

Σαββατοκύριακο στην Πειραιώς 260: Hip hop battles – Βαλέρια Δημητριάδου – Γιάννης Σκουρλέτης

Σαββατοκύριακο στην Πειραιώς 260: Hip hop battles – Βαλέρια Δημητριάδου – Γιάννης Σκουρλέτης

Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου: Hip hop battle στην πλατεία, θεατρική παράσταση στον Χώρο Ε και ένα Drag ορατόριο στον Χώρο Β παρουσιάζονται στην Πειραιώς 260.

Επιμέλεια: Book Press

AEF Urban Dance Contest
Hip hop battle & All styles battle ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ