alt

Για την παράσταση των bijoux de kant, Οι κόρες – Η νέα ποιητική της Αθήνας, σε κείμενο Γλυκερίας Μπασδέκη και σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη, η οποία παρουσιάστηκε στο Μικρό Χρηματιστήριο Αθηνών, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.

Του Νίκου Ξένιου

Την υπερρεαλιστική ποιητική σύλληψη της Γλυκερίας Μπασδέκη Οι κόρες – Η νέα ποιητική της Αθήνας παρουσίασε ο Γιάννης Σκουρλέτης (bijoux de kant) στην αίθουσα του Μικρού Χρηματιστηρίου Αθηνών, με πρωταγωνίστριες τη Λένα Δροσάκη, την Άλκηστη Πουλοπούλου και τη μουσικό Χαρούλα Τσαλπαρά και με τη φιλική συμμετοχή της Μαρίας Κίτσου. Μια παράσταση εμπνευσμένη, διαφορετική, υψηλής αισθητικής, που ταιριάζει απόλυτα την κιτς σκηνογραφική σύλληψη του Γιάννη Σκουρλέτη και την εξαιρετική εκτέλεση σκηνικών του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη σε ένα χώρο μοναδικής κομψότητας[1].

Παίζουμε «Μητέρα»;

Οι καρυάτιδες της εκλεκτικιστικής διακόσμησης της μυστικής αίθουσας του Μικρού Χρηματιστηρίου παρακολουθούν από ψηλά τις αδελφές ατθίδες κόρες να χορεύουν τραγούδια της Βέμπο και του Χατζιδάκι, που τραγουδά και παίζει στο ακορντεόν μια Μουσικός-Άγαλμα.

Οι αδελφές Νανά και Νούλα, κλεισμένες για ένα εικοσιτετράωρο σε ένα μεγαλοαστικό σπίτι με τα λείψανα της παρουσίας μιας μητέρας, υποδύονται εναλλάξ αυτήν τη μητέρα που θαρρεί πως έχει μεγαλώσει «με Ζολώτες και Λαλαούνηδες, με εσάρπες του Φιλήμονα, Mπαλμέν, Λανβέν και Μπαλενσιάγκα αυθεντικά», ενώ είναι η πηγή έμπνευσης της Στήλης της Ηγησούς και το ερωτικό αντικείμενο του Παλαμά και του Λόρδου Βύρωνος. Οι καρυάτιδες της εκλεκτικιστικής διακόσμησης της μυστικής αίθουσας του Μικρού Χρηματιστηρίου παρακολουθούν από ψηλά τις αδελφές ατθίδες κόρες να χορεύουν τραγούδια της Βέμπο και του Χατζιδάκι, που τραγουδά και παίζει στο ακορντεόν μια Μουσικός-Άγαλμα. Οι δυο κόρες κάθονται στο πάτωμα και τραγουδούν παιδικά τραγουδάκια (:«χαρωπά τα δυο μου χέρια τα χτυπώ... χαρωπά θε να γελάσω δυνατά, χα χα!») και τραγούδια της Λένας Πλάτωνος. Η χάρτινη περικεφαλαία, τα βιβλία και τ’ αγάλματα, τα ακροκέραμα της οδού Πολυγνώτου από το ποίημα του Γιάννη Κοντού, όλα είναι η επωδός στη νοσταλγική ελεγεία για την απουσία της Μητέρας: «Μου λείπεις Μητέρα επειδή τα πόδια μου μακραίνουν (...) μακραίνω πολύ μαμά και φοβάμαι ότι θ ’ανοίξει το ταβάνι και θα με πάρει ο αέρας ψηλά και θα πετάξω πάνω απ’ την Κυψέλη και τη Φωκίωνος νΝγρη και την οδό Δροσοπούλου και το μαιευτήριο της Έλενας και τη Ντίσκο Μπαρμπαρέλα και τη Στάση Νομισματοκοπείο και μετά θα σκάσω σαν καρπούζι στην αγκαλιά σου...».

Η ανάγκη ταύτισης με την Απούσα-Μητέρα γίνεται θρήνος και θυμός και λυρική αλληγορία της Ελλάδας ολόκληρης...

Η «ελπίδα των μαρμάρων» του Εγγονόπουλου ολοκληρώνει το σουρρεαλιστικό κείμενο, υπογραμμίζοντας την κυρίαρχη αίσθηση ερήμωσης: «μπούκωσα μαρμαρόσκονη, εγώ σ’ αυτά εδώ τα μάρμαρα την ήθελα, να κάνουμε παρκέ... να δει πως τρέχω, πως γλυστράω, πως της μοιάζω». Η ανάγκη ταύτισης με την Απούσα-Μητέρα γίνεται θρήνος και θυμός και λυρική αλληγορία της Ελλάδας ολόκληρης που «πληγώνει» τον Σεφέρη, αλληγορία της πρωτεύουσας των Ελλήνων, που ζωγραφίζεται στους στίχους του Καρυωτάκη, του Μπάρα, της Αραβαντινού, του Πατίλη και του Πούλιου. Η μεγάλη κόρη θρηνεί για τα βαριά της πρωτοτόκια, γιατί τα παιδιά «τα πρώτα κουβαλούν τον μεγαλόσταυρο… τους δίνουν τα κλειδιά της πόλης στα βαφτίσια… είναι μεγάλα τα κλειδιά, βαριά, ασήκωτα… με τ’ όνομά τους χαραγμένο επάνω μη και ξεχαστούνε… πώς να χορέψουνε με τα κλειδιά;… πώς να φιλήσουνε τ’ αγόρια με την αρμαθιά στην τσέπη;».

alt

Θρήνος για μια τόσο μακρινή απουσία

Η μπεκετική ωμότητα της πένας της Γλυκερίας Μπασδέκη, στην πιο λυρική της έκφανση. Συσσωρεύονται, σ’ ένα κιβούρι, τα υπάρχοντα της Μητέρας: χαρτάκια, ψεύτικες κορώνες, κομμένα ρούχα, τα κομμάτια του σπασμένου αγάλματος, τα κλειδιά, και υπό τον ήχο της Καντέντσας της Άνοιξης της Λένας Πλάτωνος εδραιώνει την είσοδο της ανδρικής παρουσίας απαγγέλλοντας Νίκο-Αλέξη Ασλάνογλου.

Οι δυο κόρες παίζουν για τελευταία φορά το παιχνίδι «Μητέρα». Η Νανά παίζει τη Μητέρα και η Νούλα τη Νανά. Απαγγέλλουν Καρυωτάκη και Γιαζρά Χαλίντ, εκφωνούν το Μεγάλο Κατηγορώ της Μητέρας: «Το κρύβατε καλά το δηλητήριο Μητέρα! μέσα στις φόδρες, κάτω απ’ τα στριφώματα,… με μέλι αττικής μου το μπουκώνατε μη νιώσω πίκρα… τέλος το μέλια, έσπασε το κιούπι!... αν είναι να πονέσω ξέρω κι από μόνη μου». Η πολιτιστική κληρονομιά των Ατθίδων, «το ωραίο βάρος… το ωραίο, το μεγάλο και τ’ αληθινό το βάρος» τούς είναι άχθος είναι η φυλακή και το βαλσάμωμα των ονείρων τους. Πρέπει να κατεδαφίσουν τη χρυσελεφάντινη Παρθένο Μητέρα τους, να δώσουν ένα τέλος σ’ αυτό το φροϋδικό παιδικό παιχνίδι: «Τέλος του παιχνιδιού Μητέρα… τέλος! [...] Ένας μικρούλης κρότος είναι ο θάνατος, τι νόμιζες;». Η μπεκετική ωμότητα της πένας της Γλυκερίας Μπασδέκη, στην πιο λυρική της έκφανση. Συσσωρεύονται, σ’ ένα κιβούρι, τα υπάρχοντα της Μητέρας: χαρτάκια, ψεύτικες κορώνες, κομμένα ρούχα, τα κομμάτια του σπασμένου αγάλματος, τα κλειδιά, και υπό τον ήχο της Καντέντσας της Άνοιξης της Λένας Πλάτωνος εδραιώνει την είσοδο της ανδρικής παρουσίας απαγγέλλοντας Νίκο-Αλέξη Ασλάνογλου. Από πάνω μπαίνει ένα κείμενο-ταφόπλακα.

Η πόλη της Αθήνας δεν είναι πια η ποιητική εικόνα που αναδύεται από τους στίχους εκείνους, αλλά ο ύμνος της Γλυκερίας Μπασδέκη πλέκεται με τα εμπορικά, τις πολυκατοικίες, τα πάρκα και τα τυροπιτάδικα της Βαλτετσίου, την καφετέρια των Πετραλώνων και τα οδοφράγματα των Εξαρχείων, τους σωρούς των σκουπιδιών και την οδύνη του σημερινού Αθηναίου. Ο ενδεκαμελής Χορός των Θρηνητών απαγγέλλει Μυρτιώτισσα, Πολυδούρη, Δενέγρη, Σαχτούρη, Δικταίο, Λιοντάκη, Γκόρπα, Καψάλη, Μαρκόπουλο, Δημάκη, Μαστοράκη, Δούκα, Ερηνάκη, Σαχτούρη και Ρίτσο, υμνεί τις γειτονιές, το τρεχαλητό των ανθρώπων και «τα δεκανίκια του φεγγαριού στο πεζοδρόμιο», την «πολιτεία των ίσκιων» και «τα φτηνά παπούτσια στα υπόγεια της Αιόλου», τον «Ιλισσό χωρίς νερό», «τα μουγγά γήπεδα, τις ταβέρνες» και το «αεράκι που σαλεύει τις φυλλωσιές απ’ τα όνειρα» των Αθηναίων.

Τα ανθέμια, τα γλυπτά και οι τοιχογραφίες του Μικρού Χρηματιστηρίου Αθηνών γίνονται το νεοκλασικό υλικό που θα αποδομηθεί φαντασιωσικά για να διεκδραματισθεί το αλληγορικό σκηνικό παιχνίδι του ενταφιασμού της Κόρης των Αθηνών...

Οι Κόρες των Μπασδέκη-Σκουρλέτη είναι η ποιητική σκιαγράφηση της αρχαίας πόλης μας, που οι μοσχοθυγατέρες της έχουν «προίκα τα Προπύλαια και τους Στύλους του Ολυμπίου Διός». Τα ανθέμια, τα γλυπτά και οι τοιχογραφίες του Μικρού Χρηματιστηρίου Αθηνών γίνονται το νεοκλασικό υλικό που θα αποδομηθεί φαντασιωσικά για να διεκδραματισθεί το αλληγορικό σκηνικό παιχνίδι του ενταφιασμού της Κόρης των Αθηνών, που κύριο γνώρισμά του έχει τη νοσταλγία και την πικρία. Η Μαρία Κίτσου αναλαμβάνει το τελευταίο άσμα πριν τον ενταφιασμό, ενώ τα φώτα/κεριά σβήνουν σιγά-σιγά: «Θρηνώ τους λοιμούς και τους σεισμούς και τον καταποντισμούς που δεν σε αφάνισαν. Το όρος Αιγάλεω κι όλους τους Πέρσες που δεν σε κατακτήσανε. Τους Βονιφάτιους και τους Ομέρ Βρυώνηδες κι όλους τους Δημήτριους τους πολιορκητές που δεν σε κέρδισαν. Θρηνώ το γαλατάδικο στην Ομόνοια και τον λήσταρχο Νταβέλη σου. Θρηνώ τον Νέο κόσμο σου και την παλιά ουλή σου. Θρηνώ Εμένα και Εσένα που Εγώ Εσύ κι Εσύ Εγώ ακαταπαύστως...».

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.


[1] Η ομορφιά του Μικρού Χρηματιστηρίου Αθηνών με τον εντυπωσιακότατο εσωτερικό διάκοσμο είναι ωστόσο αντιστρόφως ανάλογη με την τύχη και τα πάθη του. Διατηρητέο σήμερα κτήριο, συνδεδεμένο άρρηκτα με την αναγέννηση του νεοσύστατου ελληνικού κράτους –επί πρωθυπουργίας Τρικούπη– φιλοξενεί τη χρηματιστηριακή δραστηριότητα για περίπου 30 χρόνια (1891 έως 1926) για να εγκαταλειφθεί προς νέα κτηριακή λύση αφού ο μικρός χώρος δεν μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες που ολοένα και αυξάνονταν.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

Επίδαυρος: «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» (κριτική) – Ένας υπαινιγμός για τον παραλογισμό του πολέμου

Επίδαυρος: «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» (κριτική) – Ένας υπαινιγμός για τον παραλογισμό του πολέμου

Άνοιγμα των Επιδαυρίων με «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Τιμοφέι Κουλιάμπιν [Timofey Kulyabin]. Μια διεθνής παραγωγή του Φεστιβάλ σε παγκόσμια πρεμιέρα.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Τιμοφέι Κουλιάμπιν παρουσίασε, ως εναρκτήρια παράσταση τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Μια συζήτηση με τον συγγραφέα Θεόδωρο Γρηγοριάδη με αφορμή το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Ελσίνκι» (εκδ. Πατάκη).

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό 

Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης είναι ένας τολμηρός και ταυτόχρονα χαμηλών τόνων συγγραφέας. Μέχρι στιγμής έχει ...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ