ΔΕΒΘ 2025: Μέρα 4η – Σύγχρονη σκέψη, μυθιστορήματα και πολλή ποίηση

Ένα σημαντικό αφιέρωμα που ξεχώρισε την τελευταία μέρα της 21ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης διοργανώθηκε από την Εταιρεία Συγγραφέων και την Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης με τίτλο «Γιώργος Ιωάννου: 40 χρόνια μετά». Με αφορμή την επέτειο των σαράντα χρόνων από τον θάνατό του, τιμήθηκε ο εμβληματικός συγγραφέα της μεταπολεμικής ελληνικής πεζογραφίας.

Στιγμιότυπο από την εκδήλωση για τον Γιάννη Ιωάννου. Η προσέλευση του κοινού ήταν μεγάλη.

Οι Έλενα Χουζούρη, συγγραφέας, δημοσιογράφος, Νίκος Δαββέτας, συγγραφέας, Ισίδωρος Ζουργός, συγγραφέας, Θωμάς Κοροβίνης, συγγραφέας, Κώστας Χατζηαντωνίου συζήτησαν για το το ισχυρό και επιδραστικό αποτύπωμα του συγγραφέα στη νεότερη πεζογραφία μας, με ένα έργο το οποίο εξακολουθεί να είναι επίκαιρο και ζωντανό και αναφέρθηκαν στην επίδραση της Θεσσαλονίκης στο έργο του, στο ιδιαίτερο λεξιλόγιό του και στη μετάβασή του στην πεζογραφία, χαρακτηρίζοντάς τον «στοχαστικό περιπατητή της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας και ανατόμο της ανθρωπογεωγραφικής σύνθεσης».

Από την πλευρά μας, το πρωί της Κυριακής συμμετείχαμε στην παρουσίαση του βιβλίου Μια φεμινιστική θεωρία της βίας. Για μια αντιρατσιστική πολιτική της προστασίας (εκδ. Εκτός Γραμμής) της Φρανσουάζ Βερζές με την μεταφράστρια του βιβλίου, Αριάδνη Μοσχονά και την κοινωνική ανθρωπολόγο και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Φωτεινή Τσιμπιρίδου. Η συζήτηση ανέδειξε τη σκέψη της Γαλλίδας θεωρητικού, τα βασικά της επιχειρήματα και διέγειρε πολλά ερωτήματα προς περαιτέρω συζήτηση.

Στη συνέχεια, βρεθήκαμε στην παρουσίαση του τελευταίου βιβλίου της Ρούμενα Μπουζάροφσκα, Μπαμπά μην κλαις. Η αγαπημένη, πλέον, συγγραφέας του ελληνικού κοινού συνομίλησε με τον Κώστα Κατσουλάρη για αρκετά από τα διηγήματα της συλλογής και τα θέματα-ταμπού που αναδεικνύουν, όπως η επίσκεψη στον γυναικολόγο, η κρίση της αρρενωπότητας, η σχέση πατριαρχίας-κρεατοφαγίας και άλλα ζητήματα που την απασχολούν. Επέμεινε, επίσης, αρκετά, στην πολιτισμική συγγένεια των βαλκανικών λαών.

Όταν η συγγραφέας ερωτήθηκε για τη γνώμη της για την ακύρωση, το Σάββατο 10 Μαΐου, της εκδήλωσης για την εβραϊκή λογοτεχνία σε διοργάνωση της πρεσβείας του Ισραηλ, δήλωσε εμφατικά ότι αυτό που συμβαίνει στη Γάζα «πρόκειται για γενοκτονία!» και ότι το κράτος που την τελεί πρέπει να περιθωριοποιείται σε τέτοιες διοργανώσεις.

Στη διπλανή, ακριβώς, αίθουσα, πραγματοποιήθηκε την ίδια ώρα η παρουσίαση του βιβλίου της Σώτη Τριανταφύλλου, Το τυφλό γουρούνι στη δεύτερη οδό (εκδ. Πατάκη) παρουσία της συγγραφέα και του καθηγητή Διπλωματικής Ιστορίας ΑΠΘ, Γιάννη Στεφανίδη, ο οποίος όρισε το βιβλίο ως «παράλληλες ιστορίες σε αμερικανικό καμβά». Η συγγραφέας παρατήρησε ότι με αυτό το βιβλίο ήθελε να μην πλάσει κακούς χαρακτήρες αλλά «μια κοινωνία από γλυκούληδες που σφάλουν περιπλανώμενοι».

Εκτός από την εκδήλωση για το τελευταίο της μυθιστόρημα, η Σώτη Τριανταφύλλου συνομίλησε και με την Ιταλίδα συγγραφέα Σίλβια Φεράρα με αφορμή το βιβλίο της «Η υπέροχη ιστορία της γραφής» (εκδ. Πατάκη). Στιγμιότυπο από την εκδήλωση με τίτλο «Από τη στήλη της ροζέτας στην Τεχνητή Νοημοσύνη».

Στο ίδιο περίπτερο (14), στην περίκλειστη, απομονωμένη αίθουσα του poetry box πραγματοποιήθηκε σε δύο μέρη η 2η συνάντηση του 11ου Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών. Στο πρώτο μέρος σηκώθηκαν στο βήμα οι συμμετέχοντες ποιητές, ενώ στο δεύτερο οι πεζογράφοι. Το μεγαλύτερο κομμάτι της ώρας καλύφθηκε από τις αναγνώσεις των λογοτεχνών, αλλά και στα δύο μέρη, δόθηκε ο απαραίτητος χρόνος ώστε αυτοί να απαντήσουν στις ερωτήσεις της αναπληρώτριας καθηγήτριας Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, Μαρίας Αθανασοπούλου.

Στιγμιότυπο από το Β' μέρος του Φεστιβάλ Νέων Λογοτεχνών.

Συμμετείχαν οι Σάντι Βασιλείου, Θέκλα Γεωργίου, Πέτρος Γκιουλέκας, Γιώργος Δρίτσας, Χριστίνα Ιωάννου, Θέδα Καϊδόγλου, Γιώργος Κατραούρας, Μιχάλης Μαλανδράκης, Ήλια Μπούρα, Καλλιρρόη Παρούση, Μενέλαος Πειστικός, Λίνα Φούντογλου.

Αμέσως μετά, στην κατάμεστη αίθουσα «Βαβέλ», ο Θανάσης Τριαρίδης και ο Νικόλας Σεβαστάκης συνομίλησαν για τον ρόλο του διανοούμενου στη σημερινή εποχή, υπό τον συντονισμό της Χριστίνας Βουμβουράκη από το Δίκτυο Λεσχών Ανάγνωσης «Μπλε Αλώνι». Στη συζήτηση με θέμα «Τόμας Μαν και Ναζισμός.

Θανάσης Τριαρίδης και Νικόλας Σεβαστάκης συνομιλούν υπό τον συντονισμό της Χριστίνας Βουμβουράκη από το Δίκτυο Λεσχών Ανάγνωσης «Μπλε Αλώνι».

Η ευθύνη του διανοούμενου στον κόσμο του σήμερα», αναλύοντας το παράδειγμα του Τόμας Μαν, ο οποίος αντιτάχθηκε στο ναζισμό, ο Νικόλας Σεβαστάκης τόνισε ότι σε ορισμένες συγκυρίες η ηθικοπολιτική στάση πρέπει να τίθεται ως απόλυτη προτεραιότητα, ενώ ο Θανάσης Τριαρίδης ανέφερε πως το δυσκολότερο και πλέον αναγκαίο καθήκον ενός διανοητή είναι να έρθει σε αντιπαράθεση με τον δικό του χώρο ή την πατρίδα του προκειμένου να αντισταθεί στα κακώς κείμενα. Κλείνοντας, οι δύο ομιλητές αναφέρθηκαν στα φλέγοντα ζητήματα της εποχής, όπως τα πολεμικά μέτωπα και το πολύνεκρο ναυάγιο πλοίου που μετέφερε μετανάστες στα ανοιχτά της Πύλου, τον Ιούνιο του 2023.

Την εκδήλωση διοργάνωσαν το GOETHE-INSTITUT THESSALONIKI και το ΔΙΚΤΥΟ ΛΕΣΧΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ «ΜΠΛΕ ΑΛΩΝΙ»

Σε άλλο σημείο της έκθεσης διοργανώθηκε η εκδήλωση για τη δεύτερη, δίγλωσση έκδοση του βιβλίου «Η Πόλις. Ο αστικός χώρος στον Κ.Π. Καβάφη» (εκδ. University Studio Press) του Βασίλη Κολώνα, ιστορικού της Αρχιτεκτονικής, ομότιμου  καθηγητή του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ο οποίος συνομίλησε με τη Λίζυ Τσιριμώκου, συγγραφέα, ομότιμη καθηγήτρια ΑΠΘ. Αποσπάσματα από το βιβλίο διάβασε ο Χρήστος Τζιώκος, ποιητής, γραφίστας. Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο Βασίλης Κιμούλης, σύμβουλος επικοινωνίας. 

«Video Poetry Wave / Η ποίηση στην εποχή της εικόνας». Επαναλαμβανόμενες προβολές επιλεγμένων videopoems σύγχρονων Ελλήνων ποιητριών και ποιητών.

Στη συνέχεια επιστρέψαμε στο Poetry Box για να παρακολουθήσουμε την παρουσίαση της νέας ποιητικής συλλογής της Δανάης Σιώζιου, Επιστολές (εκδ. Αντίποδες). Η Ντίνα Σωτηριάδη ανέδειξε με την παρουσίασή της την ιδιαίτερη φύση της διαλογικής ποιητικής συλλογής της Σιώζιου αλλά και των συνομιλητών που επιλέγει η ποιήτρια για να στείλουν γράμμα στον κύριο Κ., καθώς και τα στοιχεία φεμινιστικής οικολογικής ματιάς που δεν αποκτούν ποτέ εκτάσεις στράτευσης. Ο Λευτέρης Καλοσπύρος χαρακτήρισε τη συλλογή «καταστάλαγμα» σε σχέση με τις δύο προηγούμενες. Η ποιήτρια απάντησε στις ενδιαφέρουσες ερωτήσεις των παρουσιαστών, μέχρι που πήρε τα «ηνία» της εκδήλωσης, εμπλέκοντας το κοινό ενεργά στην ανάγνωση των ποιημάτων της.

Η εκδήλωση για το συλλογικό έργο Οι ιδεολογικές διαδρομές του Νίκου Καζαντζάκη (εκδ. Διόπτρα) αποτέλεσε μία καταβύθιση στο αίνιγμα και τις αντιφάσεις που καλύπτουν τη φιλοσοφική και ιδεολογική τοποθέτηση του σπουδαίου συγγραφέα. Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης, επιμελητής του έργου, αναφέρθηκε στην ποικιλόμορφη πρόσληψη του Καζαντζάκη από τις διαφορετικές γενιές των μελετητών και την παγκόσμια διάσταση του έργου του. Η Αναστασία Μαρκομιχελάκη ανέτρεξε στο πλούσιο έργο του συγγραφέα με έμφαση στα ταξιδιωτικά έργα του, ιχνηλατώντας τις αντιφάσεις του, ενώ η Σοφία Νικολαΐδου υπενθύμισε ότι το έργο του Καζαντζάκη παραμένει διαχρονικά επίκαιρο στις νέες γενιές και την ανεξίτηλη σύνδεσή του με την ελληνική πολιτισμική πραγματικότητα. Προς επίρρωση του επιχειρήματός της μοιράστηκε με το κοινό πολλά τραγούδια ραπ που αναφέρονται στον συγγραφέα.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα συζήτηση έγινε με αφορμή το βιβλίο «Γυναίκα, ζωή, ελευθερία - Η ιστορία της εξέγερσης στο Ιράν μετά τη δολοφονία της Μαχσά Αμινί» (εκδ. Επόμενος Σταθμός) της Marjane Satrapi. Ένα βιβλίο που γράφτηκε με σημείο αφετηρίας την 16η Σεπτεμβρίου 2022, όταν στο Ιράν η Μάχσα Αμινί έπεσε νεκρή μετά τον άγριο ξυλοδαρμό της από την αστυνομία ηθών επειδή δεν είχε φορέσει «καλά» τη μαντίλα της. Ο θάνατός της ξεσήκωσε ένα κύμα διαμαρτυρίας σ’ ολόκληρη τη χώρα, το οποίο μετατρέπεται σε ένα πρωτοφανές φεμινιστικό κίνημα που υποστηρίζεται και από τους άντρες. Η Μαρζανέ Σατραπί, μαζί με τρεις ειδικούς: τον Φαρίτ Βαχίντ (πολιτολόγο), τον Ζαν-Πιερ Περέν (δημοσιογράφο) και τον Αμπάς Μιλανί (ιστορικό), καθώς και δεκαεπτά από τα μεγαλύτερα ταλέντα της τέχνης των κόμικς, διηγούνται αυτό το σημαντικό γεγονός. Στην εκδήλωση, υπό τον συντονισμό της Σοφίας Σούπαρη, επιμελήτριας εκδόσεων, μίλησαν οι Κωστής Τσιτσελίκης, νομικός, καθηγητής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και η Ιωάννα Γαϊτάνη μέλος της συνέλευσης Γυναικών 8 Μάρτη.

Πριν αποχαιρετίσουμε τη φετινή έκθεση, περάσαμε από την Αίθουσα Μανώλης Αναγνωστάκης, για να κλείσει η βραδιά με «Ποιητικές Αναγνώσεις» - «Επτά συγγραφείς των εκδόσεων Βακχικόν παρουσιάζουν τα νέα τους βιβλία και διαβάζουν αποσπάσματα». 

Υπό τον συντονισμό της Βίκυς Πορφυρίδου, διάβασαν ποιήματά τους η Αγγελική Αγγέλου (Μια ανάσα κόσμος), η Πηνελόπη Αλεξίου (Πένθιμη γη), η Κατερίνα Ατσόγλου (Το βάρος της μοναξιάς), η Βιβή Κοψιδά - Βρεττού (Ο Γλωσσολόγος), η Ανδρονίκη Δημητριάδου (Δ-ούριος άνεμος - Του ουρανού και της θάλασσας), η Μαρία Ζάχου (Woman in a Box), η Ευτυχία Κατελανάκη (λοιπόν,), ο Ν.Γ. Λυκομήτρος (Ο ήχος της απώλειας), ο Θανάσης Μανούσης (62 ποιήματα), ο Γιώργος Μουφτόγλου (Την ημέρα που ερχόμουν), η Ειρήνη Παραδεισανού (Αγέννητο άγαλμα) και η Λούλα Σιγάλα (Δρομολόγια μνήμης).