«Γράψτε για το χάος του σύγχρονου κόσμου»: 9 συγγραφικές συμβουλές από τον Σάμιουελ Μπέκετ

Σπούδασε στο Trinity College του Δουβλίνου. Εκεί γνώρισε τον James Joyce, έγινε θερμός υποστηρικτής του έργου του και τον βοήθησε να γράψει την «Αγρύπνια των Φίννεγκαν». Άρχισε να δημοσιεύει κριτικές και δοκίμια. Το 1932, ολοκλήρωσε το πρωτόλειο μυθιστόρημά του με τίτλο «Dream of fair to middling woman», χωρίς να καταφέρει να βρει εκδότη για να το δημοσιεύσει. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, βρέθηκε στο Παρίσι και εντάχθηκε στη γαλλική Αντίσταση. Συνέχισε να γράφει λογοτεχνία και ποίηση και έγινε διεθνώς γνωστός χάρη στα θεατρικά του έργα, κυρίως χάρη στο «Περιμένοντας τον Γκοντό» (1952), το οποίο έγραψε στα γαλλικά, όπως και πολλά ακόμα έργα της όψιμης περιόδου του. Τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1969.

Πολλά έργα του Μπέκετ διακρίνονται για τον μινιμαλισμό τους, το μαύρο χιούμορ τους, τις γλωσσικές επαναλήψεις και τους πειραματισμούς τους. Ο ίδιος έχει χαρακτηριστεί ως «ο τελευταίος μοντερνιστής».

Τα πιο γνωστά θεατρικά του είναι τα Περιμένοντας τον Γκοντό, Το τέλος του παιχνιδιού και το Ευτυχισμένες μέρες. Από τα μυθιστορήματά του, ξεχωρίζει το Μέρφυ, καθώς και η άτυπη τριλογία του, που αποτελείται από τα Μολλόυ, Ο Μαλόν πεθαίνει και Ο ακατονόμαστος.

Στα ελληνικά, τα βιβλία του κυκλοφορούν από πολλές, διαφορετικές εκδόσεις, όπως τις εκδόσεις Ύψιλον, Νεφέλη, Ομπλίκ, Gutenberg, Άγρα, Εστία, Παπαζήση, Αλεξάνδρεια, Κέδρος, Δωδώνη, κ.ά.

Ακολουθούν εννέα συγγραφικές συμβουλές από τον Σάμιουελ Μπέκετ, αποσπάσματα από συνεντεύξεις, επιστολές και άλλα κείμενά του.

Θα χρειαστεί να γεμίσετε το καλάθι των αχρήστων σας με τις σελίδες που γράψατε:

«Δύο είναι οι στιγμές που μετρούν περισσότερο καθώς γράφεις: η πρώτη είναι όταν ξεκινάς να γράφεις και η δεύτερη όταν πετάς αυτά που έγραψες στο καλάθι των αχρήστων».

— από μια επιστολή του στη συγγραφέα Jacoba Van Velde

Γράψτε για το χάος του σύγχρονου κόσμου:

«Η σύγχυση δεν είναι μια δική μου εφεύρεση. Δεν χρειάζεται παρά να ακούσουμε μια συνομιλία για πέντε λεπτά προκειμένου να αποκτήσουμε πλήρη επίγνωση της σύγχυσης. Είναι παντού τριγύρω μας και πρέπει να το αποδεχτούμε αυτό. Προκειμένου να αρπάξουμε την ευκαιρία για να αλλάξουμε τα πράγματα, πρέπει πρώτα να ανοίξουμε τα μάτια μας και να αντικρίσουμε το χάος… Πλέον, κανείς δεν μπορεί να μιλά για την ύπαρξη, πρέπει να μιλά μόνο για το χάος…»

— από τη συνέντευξη «Beckett by the Madeleine», στον Tom F. Driver

Ένας καλλιτέχνης πρέπει να ανακαλύπτει νέες μορφές έκφρασης:

«Πώς θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό το χάος, εφόσον φαινομενικά είναι το ακριβώς αντίθετο της μορφής, και επομένως, εφόσον μοιάζει να είναι καταστροφικό για αυτό που αποκαλούμε ‘’τέχνη’’; Δεν υποστηρίζω πως πλέον η τέχνη θα πάψει να έχει μια μορφή. Απλώς υποστηρίζω πως η τέχνη θα αποκτήσει μια νέα μορφή, και πως αυτή η μορφή θα αποδέχεται το χάος, χωρίς να προσπαθεί να υποστηρίξει πως το χάος είναι κάτι διαφορετικό από αυτό που πραγματικά είναι. Η μορφή και το χάος είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Το ένα δεν περιορίζεται από το άλλο. Γι’ αυτό και η μορφή μάς γίνεται από μόνη της μια εμμονή, είναι ένα πρόβλημα που δεν σχετίζεται με το περιεχόμενο που παρουσιάζεται. Το καθήκον των σύγχρονων καλλιτεχνών είναι να βρουν μια μορφή που να χωράει το χάος».

— από τη συνέντευξη «Beckett by the Madeleine», στον Tom F. Driver

Ορισμένα κείμενα δεν μιλούν απλώς για ένα θέμα, αλλά είναι από μόνα τους το «θέμα»:

«Ο Τζέιμς Τζόις: Η γραφή του δεν αφορά σε κάτι. Είναι από μόνη της αυτό το κάτι».

— από το δοκίμιό του «Dante... Bruno. Vico.. Joyce»

Μην φοβάστε την αποτυχία:

«Η επιτυχία και η αποτυχία σε δημόσιο επίπεδο δεν με ενδιέφεραν ποτέ ιδιαιτέρως, για την ακρίβεια, νιώθω μεγαλύτερη οικειότητα με τη δεύτερη, έχοντας πάρει βαθιές αναπνοές από τον αναζωογονητικό αέρα της καθ’ όλη τη διάρκεια της συγγραφική ζωής μου μέχρι και τα τελευταία δυο χρόνια».

— από το No author better served: The correspondence of Samuel Beckett & Alan Schneider

Γράψτε για την ανθρώπινη δυστυχία:

«Σε μια γιορτή, ένας Άγγλος -υποτιθέμενος- διανοούμενος με ρώτησε γιατί γράφω για τη δυστυχία. Λες και κάνω κάτι διεστραμμένο! Ζήτησε να μάθει αν ο πατέρας μου με είχε χτυπήσει, ή αν η μητέρα μου το είχε σκάσει από το σπίτι μας, χαρίζοντάς μου μια δυστυχισμένη παιδική ηλικία. Του απάντησα αρνητικά, του είπα πως είχα ζήσει πολύ χαρούμενα παιδικά χρόνια. Τότε πίστεψε πως ήμουν ακόμα πιο διεστραμμένος. Έφυγα από τη γιορτή το συντομότερο δυνατό και μπήκα σε ένα ταξί. Στο γυάλινο χώρισμα ανάμεσα σε εμένα και στον οδηγό υπήρχαν τρεις ταμπέλες: η μία ζητούσε μια βοήθεια για τους τυφλούς, η άλλη, μια βοήθεια για τα ορφανά και η τρίτη, μια ανακούφιση για τους πρόσφυγες του πολέμου. Δεν χρειάζεται να αναζητά κανείς τη δυστυχία. Ακούς τα ουρλιαχτά της ακόμα και στα ταξί του Λονδίνου».

— από τη συνέντευξη «Beckett by the Madeleine», στον Tom F. Driver

Τίποτα δεν έχει σημασία πέρα από τη συγγραφή:

«Τίποτα δεν έχει σημασία πέρα από τη συγγραφή. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο που να αξίζει... μια κηλίδα στη σιωπή».

— από το The letters of Samuel Beckett: volume 4

Κάποιοι συγγραφείς είναι υποχρεωμένοι να γράφουν:

«Δεν επιθυμούσα να γράψω, αλλά εντέλει αποδέχτηκα πως έπρεπε να το κάνω».

— από την έκδοση Three novels: Molloy, Malone dies, The unnamable

Γράψτε παρά τις αντιξοότητες:

«Ανέκαθεν πίστευα πως τα γηρατειά είναι η καλύτερη περίοδος για έναν συγγραφέα. Όταν διάβαζα τα όψιμα έργα του Γκαίτε ή του Γέητς, ήμουν αρκετά αυθάδης ώστε να ταυτιστώ μαζί τους. Πλέον, η μνήμη μου με έχει εγκαταλείψει, όλη η παλιά μου ευχέρεια έχει εξαφανιστεί. Δεν γράφω ούτε μια πρόταση χωρίς να πω στον εαυτό μου: ‘’αυτό είναι ψέμα’’. Ξέρω, λοιπόν, πως είχα δίκιο. Είναι πράγματι η καλύτερη περίοδός μου».

— από μια συνέντευξή του στο The Paris Review, στον Lawrence Shainberg

Βρείτε τα βιβλία του συγγραφέα εδώ.