Διαβάζοντας με τη Μαρία Τσιμά – «Καλό βιβλίο είναι η αφήγηση μιας ιστορίας με προσωπικό τρόπο»

Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;

Διαβάζω τη Γέννα του Θοδωρή Τσομίδη (εκδ. Πατάκη). Το πρώτο βιβλίο ενός νεαρού συγγραφέα από την Θεσσαλονίκη – γεννημένος μόλις το 1994. Ένας ποταμός παραφοράς, ένα παραλήρημα για μια αλλόκοτη γέννα. Μια ιστορία για την απώλεια και το πένθος. Δεν το έχω τελειώσει ακόμα. Βρίσκομαι στο γ΄ κεφάλαιο. Χάνεσαι μέσα στις σελίδες του και παρασύρεσαι σε κάτι σκοτεινό.

Πώς ήρθε στα χέρια σας;

Το βρήκα στην Πολιτεία και με κέντρισε αρχικά το εξώφυλλο με το χαρακτικό του Απόλλωνα και της Δάφνης. Τις περισσότερες φορές εμπιστεύομαι τον φοβερό Γιώργο Θωμόπουλο, που είναι πάντα ενημερωμένος και μου προτείνει πάντα τα καλύτερα και τον Τάσο Αλεξιάδη που γράφει κι αυτός και μάλιστα το βιβλίο του Στο χέρι αστέρια (εκδ. Εστία) είναι αφοπλιστικό για την σκληρότητα της παιδικής ηλικίας και των γηρατειών.

Διαβάζετε στο μετρό, σε καφέ ή σε άλλους δημόσιους χώρους;

Διαβάζω κυρίως το βράδυ λίγο πριν κοιμηθώ στο σπίτι. Δεν έχω πολύ χρόνο. Αλλά πάντα υπάρχει ένα βιβλίο στην τσάντα μου. Αν πάρω μετρό ή κάτσω σε καφέ (σπάνια πια), θα διαβάσω.

Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;

Στο κρεβάτι ακουμπισμένη πίσω ή στον καναπέ. Στο γραφείο συνήθως διαβάζω για τα μαθήματα των δραματικών σχολών ή για να μάθω τα λόγια των ρόλων.

Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε;

Παλιότερα ήμουν ψυχαναγκαστική και τα τελείωνα ακόμα κι αν δεν μου άρεσαν. Δεν το κάνω πιά. Τα τελευταία χρόνια δεν πιέζομαι τόσο.

Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε πάνω σε αυτά;

Δεν τα προσέχω πολύ, υπογραμμίζω, σημειώνω και τσακίζω τη σελίδα για να ξέρω πού έχω σταματήσει την προηγούμενη νύχτα.

Πότε κλάψατε τελευταία φορά διαβάζοντας ένα βιβλίο;

Με το βιβλίο: Ο κηπουρός και ο θάνατος του Γκεόργκι Γκοσποντίνοφ (εκδ. Ίκαρος). Ο συγγραφέας με αφορμή τον θάνατο του πατέρα του και την περιπέτεια της υγείας του δίνει χώρο στους αδύναμους και τους αόρατους. Κάποια στιγμή έκλαιγα απαρηγόρητα.

Έχει τύχει να διαβάσετε το ίδιο βιβλίο δεύτερη φορά;

Έχω διαβάσει το Γκιακ του Δημοσθένη Παπαμάρκου (εκδ. Πατάκη ), το Φοράει κοστούμι της Ελισάβετ Χρονοπούλου (εκδ. Πόλις), το Ένα παιδί από τη Θεσσαλονίκη του Σωτήρη Δημητρίου (εκδ. Κέδρος), τη Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (εκδ. Φέξη). Είναι κείμενα που αγαπώ πολύ και με αφορμή τη διδασκαλία του μαθήματος Λογοτεχνία στη Σκηνή στις δραματικές σχολές ανατρέχω συχνά σε αυτά και τα διαβάζω ξανά και ξανά.

Σας έχει συναρπάσει μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;

Νομίζω ότι είχα αδικήσει λόγω ηλικίας τα Πορφυρά Πανιά του Αλεξάντρ Γκριν (εκδ. Κίχλη). Μου φαινόταν πολύ παραμυθένιο και δεν μπορούσα να κατανοήσω τον έρωτα του νεαρού ζευγαριού μέσα από τις περιγραφές της φύσης. Αργότερα κατάλαβα την αντίθεση ανάμεσα στην πραγματικότητα και το όνειρο, ανάμεσα στην σκληρή ζωή και την επιθυμία.

Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;

Έχω πετάξει μόνο για πλάκα. Πετάω βιβλία στον ανιψιό μου τον Θεόφιλο, όταν μου κάνει φάρσες.

Ισχυριστήκατε ποτέ ότι διαβάσατε ένα βιβλίο που δεν έχετε διαβάσει; Ποιο είναι αυτό;

Όταν ήμουνα πιο νέα για να προκαλέσω κάποιον είπα ότι είχα διαβάσει τον Οδυσσέα του Τζέιμς Τζόις (εκδ. Κέδρος). Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν το τελείωσα. Επειδή η δράση είναι ελάχιστη και οι περιγραφές πολύ λεπτομερείς δεν συγκεντρώνομαι καλά.

Πόσο τακτοποιημένη είναι η βιβλιοθήκη σας;

Έχω μια μεγάλη βιβλιοθήκη που είναι χωρισμένη σε τομείς: Ξένη και ελληνική λογοτεχνία, ποίηση, ιστορία, λευκώματα και φυσικά θέατρο.

Δανείζετε τα βιβλία σας;

Δανείζω πολλά βιβλία και κάποια που δεν μου τα επιστρέφουν τα αγοράζω ξανά. Πολλές φορές ξεχνάω πού τα έχω δώσει.

Έχετε δανειστεί βιβλίο χωρίς να το επιστρέψετε;

Ναι, βέβαια. Κι εγώ ξεχνάω να τα επιστρέψω κάποιες φορές… Ο φίλος μου ο Γιάννης όταν έρχεται σπίτι ψάχνει να βρει τα δικά του και γελάμε πολύ.

Όταν τελειώσατε κάποιο βιβλίο, ποια ήταν η πιο αλλόκοτη / αναπάντεχη χρήση που του κάνατε;

Όταν τελείωσα τους Προσανατολισμούς του Οδυσσέα Ελύτη (εκδ. Ίκαρος) –δώρο ενός αγοριού που αγαπούσα πολύ– το άφησα στο μέρος που γνωριστήκαμε. Εκεί που κάναμε τα κρυφά ραντεβού μας. Μιλάω για την εφηβεία στην Κεφαλονιά.

Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει παραπάνω από μία φορά;

Αυτό το κάνω συνέχεια. Αν μου αρέσει κάποιο βιβλίο το κάνω δώρο στους αγαπημένους μου ανθρώπους. Ας πούμε φέτος στις γιορτές πήρα πάνω από μία φορά: την Δεσμοφύλακα του Νίκου Δαββέτα (εκδ. Πατάκη), το Πες της του Χρήστου Οικονόμου (εκδ. Πόλις), Δεν ήταν μέθη της Μαρίνας Πετσάλη (εκδ. Εστία), Απ’ το μπαλκόνι να φύγεις της Μελίσσας Στοϊλη (εκδ. Κίχλη), Οι βάρδιες των πουλιών του Γιάννη Μακριδάκη (εκδ. Εστία), Μια Μαρίνα Τζάφου του Σωτήρη Δημητρίου (εκδ. Πατάκη), Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου του Έντουαρτ Λουί (εκδ. Αντίποδες), Οδηγίες για οικιακές βοηθούς της Λουσία Μπερλίν (εκδ. Στερέωμα), τα Γράμματα στην Παναγία του Κυριάκου Χαρίτου (εκδ. Πατάκη), το Αστείο του Γιάννη Παλαβού (εκδ. Ίκαρος) και τα βιβλία των φίλων Θανάση Δήμου Τίμων (εκδ. Πατάκη), του Γιώργου Σύρμα Rec (εκδ. Ίκαρος) και τώρα τελευταία χάρισα το Επί σκοπώ πλουτισμού της Ελισάβετ Χρονοπούλου (εκδ. Πόλις) σε δύο φίλες μου. Ο Κορτάσαρ, ο Σάμπατο, ο Ντοστογιέφκι, ο Μπολάνιο, η Τοκάρτσουκ και ο ατέλειωτος κατάλογος των συγγραφέων είναι μια δεξαμενή από δώρα που τα αγοράζουμε για φίλους και μαθητές μας ξανά και ξανά.

Ποιος είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο μιλάτε για ένα βιβλίο που μόλις έχετε τελειώσει;

Ο φίλος μου ο Γιάννης ο Αναστασάκης που είναι βιβλιοφάγος, και κάθε βράδυ χάνεται μέσα σε χάρτινες στοίβες διαβάζοντας μανιωδώς. Είναι λάτρης της ανάγνωσης. Μαζί έχουμε κάνει και διασκευές για το θέατρο από βιβλία που αγαπήσαμε πολύ, όπως η Τρελοβγενιώ της Ινές Κανιατί (εκδ. Libro), τα 13 ρολόγια του Τζέιμς Θέρμπερ (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Λένε ότι ορισμένα βιβλία μας βρίσκουν τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε... Σας έχει συμβεί;

Υπάρχουν κάποια βιβλία που συνδυάζονται με στιγμές που μας σημαδεύουν. Όπως το βιβλίο Στην ακτή του Ίαν Μακ Γιούαν (εκδ. Πατάκη) για έναν επίπονο χωρισμό, το Οδός Αβύσσου, αριθμός μηδέν του Μενέλαου Λουντέμη για το ανελέητο κυνηγητό των ηρώων της αντίστασης, το Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου (εκδ. Κέδρος) και το ολόφρεσκο Αναζητώντας την Ελένη της Νατάσσας Νταϊλιάνη (εκδ. Βακχικόν) για το τραύμα του Εμφυλίου.

Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό μου άλλαξε τη ζωή;

Δεν μπορώ να πω ότι μου άλλαξε τη ζωή ένα βιβλίο αλλά ξέρω ότι όταν απελπίζομαι πάντα υπάρχουν δύο βιβλία στο κομοδίνο μου τα τελευταία χρόνια τα Ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη (εκδ. Ίκαρος) και η τελευταία μου μεγάλη αδυναμία: Η ζωή εδώ και τώρα της Βισουάβα Σιμπόρσκα (εκδ. Καστανιώτη). Δεν μου άλλαξαν τη ζωή αλλά βοήθησα τη ζωή μου όταν θέλησα να πω κι εγώ τις δικές μου ιστορίες με το Λιθόστρατο, τα Ίσια Δικαιώματα και τις Γυναίκες του Άντον και ευχαριστώ γι’ αυτό τις εκδόσεις Στερέωμα.

Τι είναι για σας ένα καλό βιβλίο;

Η αφήγηση μιας ιστορίας με προσωπικό τρόπο. Η ιδέα, η πλοκή, η γλώσσα, ο ρυθμός, οι χαρακτήρες που δημιουργούν συναισθήματα και συγχρόνως μας βάζουν αινίγματα.

➨ Η Μαρία Τσιμά είναι ηθοποιός και συγγραφέας. Από τις 20 Απριλίου και κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο Θέατρο ΕΛΕΡ (Φρυνίχου 10, Πλάκα), μαζί με τον Κυριάκο Μαρκάτο, θα παρουσιάζουν την παράσταση «Το χελιδόνι» του Ισπανού συγγραφέα Γκιλιέμ Κλούα. Η μετάφραση είναι της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ και η σκηνοθεσία του Γιάννη Αναστασάκη.