mo-yan-360

Της Βίκυς Βασιλάτου-Σαρρή

«Μέσα από ένα μείγμα ρεαλισμού και φαντασίας, ιστορικής και κοινωνικής οπτικής, δημιουργεί έναν κόσμο που φέρνει στο νου, στην πολυπλοκότητά του, εκείνους των William Faulkner και Garcia Marquez, ενώ έχει την αφετηρία του στην παραδοσιακή κινεζική λογοτεχνία και στην προφορική παράδοση». Καθένα από τα στοιχεία που ανέφερε η Σουηδική Ακαδημία τον Οκτώβρη, βραβεύοντας τον Mo Yan με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, είναι και από ένα στοιχείο που συναντάς στο μυθιστόρημά του, με τον πρωτότυπο τίτλο Οι μπαλάντες του σκόρδου. 

Κάθε κεφάλαιο ανοίγει με την μπαλάντα ενός γέρου τυφλού, του Τζανγκ Κου, ο οποίος μας εισαγάγει στις περιπέτειες του αγροτικού κόσμου της Επαρχίας του Παραδείσου. Περιπέτειες που υφαίνουν τον κυρίως κορμό αυτού του βίαιου, κοινωνικού μυθιστορήματος. Ένα μυθιστόρημα επαναστατικό και πολυφωνικό, σε συνδυασμό με μια απρόσμενη και τραγική ελεγεία της απόλυτης αγάπης. Ένα μυθιστόρημα δοσμένο με δυνατό, ευθύ, σαρκαστικό, ρομαντικό, ωμό τρόπο. Μια γλώσσα αιχμηρή σαν ξυράφι. 

Ο Mo Yan -το nom de plume του Guan Moye- είναι ένας από τους δημοφιλέστερους και σπουδαιότερους συγγραφείς στην Κίνα, που αν και το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο σημαίνει «Μη Μιλάς», όχι μόνο μιλά, αλλά το κάνει με στεντόρεια φωνή μέσα από την πένα του. «Ο συγγραφέας μπορεί να ασκεί κριτική ή να εκφράζει την αγανάκτησή του για τις σκοτεινές πλευρές της κοινωνίας ή της ανθρώπινης φύσης», υποστηρίζει, και συμπληρώνει, «ωστόσο δεν μπορούμε να υιοθετούμε όλοι τον ίδιο τρόπο έκφρασης. Θα πρέπει να δείξουμε κατανόηση για τους συγγραφείς που κρύβονται στο δωμάτιό τους και χρησιμοποιούν τη λογοτεχνία για να εκφράσουν τις απόψεις τους». Δεν γνωρίζω εάν ανήκει σε εκείνους που κρύβονται μέσα στους τέσσερις τοίχους για να εκφραστούν, αλλά γνωρίζω ότι η λογοτεχνία του εκφράζει πολλά, ίσως γι’ αυτό και να φλερτάρει τόσο στενά με τη λογοκρισία και την απαγόρευση, όπως συνέβη με το Falling Rain on a Spring Night(1981), τις Μπαλάντες (1988) ή το Big Breasts and Wide Hips (1996). 

mo-yanΌταν άρχισα να διαβάζω τις Μπαλάντες του Mo Yan δεν τις χόρταινα. Η πρόζα του είναι ζωντανή, εμποτισμένη με ύβρεις, φαντασία, τρέλα, αισθήσεις και παραισθήσεις. Ένα λογοτεχνικό αμάλγαμα που σκιαγραφεί με μεγάλη μαεστρία τον πολιτισμικό και ιστορικό πίνακα του Σαντόνγκ -γενέτειρα του συγγραφέα- και κατ’ επέκταση της αγροτικής Κίνας, εν μέσω μεταμόρφωσης της χώρας. Ο ρεαλισμός στον τρόπο γραφής του και το δέσιμό του με την πατρίδα του είναι στοιχεία που σίγουρα συγκρίνονται με έναν Faulkner ή έναν Marquez, αλλά δεν παύει ο νομπελίστας να έχει τη δική του ιδιαίτερη συγγραφική ταυτότητα, που καταπιάνεται μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο με θέματα ταμπού όπως το σεξ, την εξουσία, την πολιτική, περιγράφοντας ευθέως και με μαύρο χιούμορ τους σωματικούς και ψυχικούς μαιάνδρους της σύγχρονης Κίνας. 

Με τις Μπαλάντες του σκόρδου προσεδαφίστηκα στο Σαντόνγκ στα μέσα της δεκαετίας του ’80, στην καρδιά μιας κοινωνίας που δεν έχει βγει ακόμα από τη νοοτροπία της κομμούνας, η οποία αποφασίζει για τη ζωή του καθένα και όπου οι πιέσεις στην προσωπική ζωή είναι ακόμα πολύ ορατές. Έτσι όπως υφαίνει την ιστορία του ο Mo Yan, ένιωσα και στη δική μου σάρκα τον κλοιό να σφίγγει γύρω μου, συμπάσχοντας με τους ήρωές του, που έχουν παγιδευτεί στα πλοκάμια αρχέγονων παραδόσεων και στον ιστό μιας παράλογης και αλληλοσυγκρουόμενης πολιτικής, που εντέλει διατηρεί όλες τις πτυχές μιας φεουδαρχικής κοινωνίας. 

Το φαινομενικά άναρχο χτίσιμο του κειμένου, το εμποτισμένο με τις μπαλάντες, τη μυρωδιά του σκόρδου, το υβρεολόγιο, την ανατριχιαστική αυτοκτονία της Τζίντζου, τους ομηρικούς καβγάδες, τις αποτρόπαιες συμπεριφορές και την ομορφιά της φύσης που έρχεται σε αντιδιαστολή με την ασχήμια της βιαιότητας, δημιουργεί μια πολύ δυνατή δραματική ένταση, που παίζει μεταξύ φαρσοκωμωδίας και τραγωδίας. 

Το φαινομενικά άναρχο χτίσιμο του κειμένου, το εμποτισμένο με τις μπαλάντες, τη μυρωδιά του σκόρδου, το υβρεολόγιο, την ανατριχιαστική αυτοκτονία της Τζίντζου, τους ομηρικούς καβγάδες, τις αποτρόπαιες συμπεριφορές και την ομορφιά της φύσης που έρχεται σε αντιδιαστολή με την ασχήμια της βιαιότητας, δημιουργεί μια πολύ δυνατή δραματική ένταση, που παίζει μεταξύ φαρσοκωμωδίας και τραγωδίας. Ο συγγραφέας τοποθετεί μέσα στο ίδιο κείμενο δύο ιστορίες που διαδραματίζονται εν παραλλήλω, ή μάλλον καλύτερα -κάτι που αντιλήφθηκα στην πορεία της ανάγνωσής μου- πρόκειται για την ίδια ιστορία πριν και μετά την επαναστατική κορύφωση της ιστορίας. 

Μέσα από αυτή την περίπλοκη αφηγηματική πλοκή, γνώρισα τον πρωταγωνιστή, Γκάο Μα, που κατηγορείται πως οργάνωσε αυτή την εξέγερση και βρίσκεται φυλακισμένος και απάνθρωπα βασανισμένος. Παράλληλα με αυτήν τη βίαιη ιστορία, ο Γκάο ξαναζεί και μοιράζεται μαζί μας τον έρωτά του για/με την Τζίντζου, μια νεαρή αγρότισσα που την έχουν υποσχεθεί σε έναν άλλο άνδρα, μα που επαναστατεί ενάντια στη γονική και αδελφική εξουσία για να ζήσει με τον άνδρα που εκείνη επέλεξε. Παράλληλα και ταυτόχρονα με αυτές τις δύο ιστορίες, μια πληθώρα προσωπικών αφηγήσεων δίνει μια πολυφωνική υπόσταση στο μυθιστόρημα. Μια παλέτα από διάφορες αποχρώσεις που καθεμία από αυτές σκιαγραφεί έναν καταπονημένο σωματικά μα κυρίως ψυχικά άνθρωπο. Εκμυστηρεύσεις που δεν μπορούν παρά να αφυπνίσουν το μίσος ενάντια στο καθεστώς και την κατανόηση απέναντι στους ήρωες του Mo Yan και κατ’ επέκταση στους κινέζους αγρότες. 

Εν κατακλείδι, με τις Μπαλάντες του σκόρδου του -δυστυχώς το μόνο έως τώρα μεταφρασμένο μυθιστόρημά του στα ελληνικά-, ο σπουδαίος Mo Yan μας τραγουδά μία από τις ομορφότερες απαγορευμένες μπαλάντες της λογοτεχνίας με φόντο έναν κοινωνικό πίνακα και την εξέγερση του ανθρώπου ενάντια στον δήμιο που φορά τη μάσκα του συμμαθητή, του πατέρα, του συγκρατούμενου, του αδελφού, του διοικητή. Ένα δριμύ «κατηγορώ» ενάντια στο κολεκτιβιστικό και δεσποτικό σύστημα. 

mo-yan-bookΟι μπαλάντες του σκόρδου
Mo Yan
Μετάφραση από τα αγγλικά: Μιχάλης Μακρόπουλος
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2006

politeia link

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MO YAN

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) –  Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) – Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (2)

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Σταύρος&nb...

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

«Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο»: Διαγωνισμός συγγραφής για παιδιά, εφήβους και νέους

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη προκηρύσσουν για τρίτη χρονιά τον διαγωνισμό «Γίνε σήμερα ο συγγραφέας του αύριο». Ένας διαγωνισμός που ξεκίνησε ως μια δημιουργική διέξοδος την περίοδο της πρώτης καραντίνας, αγαπήθηκε και συνεχίζεται με επιτυχία.

Επιμέλεια: Book Press

...
Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Ντέμπορα Λέβι: «Με τη συγγραφή ξαναβρήκα τη φωνή μου μετά τη σύλληψη του πατέρα μου»

Τα βιβλία της Ντέμπορα Λέβι (Deborah Levy) έχουν αγαπηθεί από τους κριτικούς και το αναγνωστικό κοινό. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στα ελληνικά το νέο της βιβλίο με τίτλο «Ο άνθρωπος που τα είδε όλα», από τις εκδόσεις Gutenberg, σε μετάφραση Αργυρώς Μαντόγλου. Σε συνέντευξή της στον Γκάρντιαν, η Βρετανίδα μυθιστοριογράφος ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ