mo-yan-360

Της Βίκυς Βασιλάτου-Σαρρή

«Μέσα από ένα μείγμα ρεαλισμού και φαντασίας, ιστορικής και κοινωνικής οπτικής, δημιουργεί έναν κόσμο που φέρνει στο νου, στην πολυπλοκότητά του, εκείνους των William Faulkner και Garcia Marquez, ενώ έχει την αφετηρία του στην παραδοσιακή κινεζική λογοτεχνία και στην προφορική παράδοση». Καθένα από τα στοιχεία που ανέφερε η Σουηδική Ακαδημία τον Οκτώβρη, βραβεύοντας τον Mo Yan με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, είναι και από ένα στοιχείο που συναντάς στο μυθιστόρημά του, με τον πρωτότυπο τίτλο Οι μπαλάντες του σκόρδου. 

Κάθε κεφάλαιο ανοίγει με την μπαλάντα ενός γέρου τυφλού, του Τζανγκ Κου, ο οποίος μας εισαγάγει στις περιπέτειες του αγροτικού κόσμου της Επαρχίας του Παραδείσου. Περιπέτειες που υφαίνουν τον κυρίως κορμό αυτού του βίαιου, κοινωνικού μυθιστορήματος. Ένα μυθιστόρημα επαναστατικό και πολυφωνικό, σε συνδυασμό με μια απρόσμενη και τραγική ελεγεία της απόλυτης αγάπης. Ένα μυθιστόρημα δοσμένο με δυνατό, ευθύ, σαρκαστικό, ρομαντικό, ωμό τρόπο. Μια γλώσσα αιχμηρή σαν ξυράφι. 

Ο Mo Yan -το nom de plume του Guan Moye- είναι ένας από τους δημοφιλέστερους και σπουδαιότερους συγγραφείς στην Κίνα, που αν και το λογοτεχνικό του ψευδώνυμο σημαίνει «Μη Μιλάς», όχι μόνο μιλά, αλλά το κάνει με στεντόρεια φωνή μέσα από την πένα του. «Ο συγγραφέας μπορεί να ασκεί κριτική ή να εκφράζει την αγανάκτησή του για τις σκοτεινές πλευρές της κοινωνίας ή της ανθρώπινης φύσης», υποστηρίζει, και συμπληρώνει, «ωστόσο δεν μπορούμε να υιοθετούμε όλοι τον ίδιο τρόπο έκφρασης. Θα πρέπει να δείξουμε κατανόηση για τους συγγραφείς που κρύβονται στο δωμάτιό τους και χρησιμοποιούν τη λογοτεχνία για να εκφράσουν τις απόψεις τους». Δεν γνωρίζω εάν ανήκει σε εκείνους που κρύβονται μέσα στους τέσσερις τοίχους για να εκφραστούν, αλλά γνωρίζω ότι η λογοτεχνία του εκφράζει πολλά, ίσως γι’ αυτό και να φλερτάρει τόσο στενά με τη λογοκρισία και την απαγόρευση, όπως συνέβη με το Falling Rain on a Spring Night(1981), τις Μπαλάντες (1988) ή το Big Breasts and Wide Hips (1996). 

mo-yanΌταν άρχισα να διαβάζω τις Μπαλάντες του Mo Yan δεν τις χόρταινα. Η πρόζα του είναι ζωντανή, εμποτισμένη με ύβρεις, φαντασία, τρέλα, αισθήσεις και παραισθήσεις. Ένα λογοτεχνικό αμάλγαμα που σκιαγραφεί με μεγάλη μαεστρία τον πολιτισμικό και ιστορικό πίνακα του Σαντόνγκ -γενέτειρα του συγγραφέα- και κατ’ επέκταση της αγροτικής Κίνας, εν μέσω μεταμόρφωσης της χώρας. Ο ρεαλισμός στον τρόπο γραφής του και το δέσιμό του με την πατρίδα του είναι στοιχεία που σίγουρα συγκρίνονται με έναν Faulkner ή έναν Marquez, αλλά δεν παύει ο νομπελίστας να έχει τη δική του ιδιαίτερη συγγραφική ταυτότητα, που καταπιάνεται μ’ έναν ιδιαίτερο τρόπο με θέματα ταμπού όπως το σεξ, την εξουσία, την πολιτική, περιγράφοντας ευθέως και με μαύρο χιούμορ τους σωματικούς και ψυχικούς μαιάνδρους της σύγχρονης Κίνας. 

Με τις Μπαλάντες του σκόρδου προσεδαφίστηκα στο Σαντόνγκ στα μέσα της δεκαετίας του ’80, στην καρδιά μιας κοινωνίας που δεν έχει βγει ακόμα από τη νοοτροπία της κομμούνας, η οποία αποφασίζει για τη ζωή του καθένα και όπου οι πιέσεις στην προσωπική ζωή είναι ακόμα πολύ ορατές. Έτσι όπως υφαίνει την ιστορία του ο Mo Yan, ένιωσα και στη δική μου σάρκα τον κλοιό να σφίγγει γύρω μου, συμπάσχοντας με τους ήρωές του, που έχουν παγιδευτεί στα πλοκάμια αρχέγονων παραδόσεων και στον ιστό μιας παράλογης και αλληλοσυγκρουόμενης πολιτικής, που εντέλει διατηρεί όλες τις πτυχές μιας φεουδαρχικής κοινωνίας. 

Το φαινομενικά άναρχο χτίσιμο του κειμένου, το εμποτισμένο με τις μπαλάντες, τη μυρωδιά του σκόρδου, το υβρεολόγιο, την ανατριχιαστική αυτοκτονία της Τζίντζου, τους ομηρικούς καβγάδες, τις αποτρόπαιες συμπεριφορές και την ομορφιά της φύσης που έρχεται σε αντιδιαστολή με την ασχήμια της βιαιότητας, δημιουργεί μια πολύ δυνατή δραματική ένταση, που παίζει μεταξύ φαρσοκωμωδίας και τραγωδίας. 

Το φαινομενικά άναρχο χτίσιμο του κειμένου, το εμποτισμένο με τις μπαλάντες, τη μυρωδιά του σκόρδου, το υβρεολόγιο, την ανατριχιαστική αυτοκτονία της Τζίντζου, τους ομηρικούς καβγάδες, τις αποτρόπαιες συμπεριφορές και την ομορφιά της φύσης που έρχεται σε αντιδιαστολή με την ασχήμια της βιαιότητας, δημιουργεί μια πολύ δυνατή δραματική ένταση, που παίζει μεταξύ φαρσοκωμωδίας και τραγωδίας. Ο συγγραφέας τοποθετεί μέσα στο ίδιο κείμενο δύο ιστορίες που διαδραματίζονται εν παραλλήλω, ή μάλλον καλύτερα -κάτι που αντιλήφθηκα στην πορεία της ανάγνωσής μου- πρόκειται για την ίδια ιστορία πριν και μετά την επαναστατική κορύφωση της ιστορίας. 

Μέσα από αυτή την περίπλοκη αφηγηματική πλοκή, γνώρισα τον πρωταγωνιστή, Γκάο Μα, που κατηγορείται πως οργάνωσε αυτή την εξέγερση και βρίσκεται φυλακισμένος και απάνθρωπα βασανισμένος. Παράλληλα με αυτήν τη βίαιη ιστορία, ο Γκάο ξαναζεί και μοιράζεται μαζί μας τον έρωτά του για/με την Τζίντζου, μια νεαρή αγρότισσα που την έχουν υποσχεθεί σε έναν άλλο άνδρα, μα που επαναστατεί ενάντια στη γονική και αδελφική εξουσία για να ζήσει με τον άνδρα που εκείνη επέλεξε. Παράλληλα και ταυτόχρονα με αυτές τις δύο ιστορίες, μια πληθώρα προσωπικών αφηγήσεων δίνει μια πολυφωνική υπόσταση στο μυθιστόρημα. Μια παλέτα από διάφορες αποχρώσεις που καθεμία από αυτές σκιαγραφεί έναν καταπονημένο σωματικά μα κυρίως ψυχικά άνθρωπο. Εκμυστηρεύσεις που δεν μπορούν παρά να αφυπνίσουν το μίσος ενάντια στο καθεστώς και την κατανόηση απέναντι στους ήρωες του Mo Yan και κατ’ επέκταση στους κινέζους αγρότες. 

Εν κατακλείδι, με τις Μπαλάντες του σκόρδου του -δυστυχώς το μόνο έως τώρα μεταφρασμένο μυθιστόρημά του στα ελληνικά-, ο σπουδαίος Mo Yan μας τραγουδά μία από τις ομορφότερες απαγορευμένες μπαλάντες της λογοτεχνίας με φόντο έναν κοινωνικό πίνακα και την εξέγερση του ανθρώπου ενάντια στον δήμιο που φορά τη μάσκα του συμμαθητή, του πατέρα, του συγκρατούμενου, του αδελφού, του διοικητή. Ένα δριμύ «κατηγορώ» ενάντια στο κολεκτιβιστικό και δεσποτικό σύστημα. 

mo-yan-bookΟι μπαλάντες του σκόρδου
Mo Yan
Μετάφραση από τα αγγλικά: Μιχάλης Μακρόπουλος
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2006

politeia link

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ MO YAN

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Κοκορομαχία, της Μαρία Φερνάντα Αμπουέρο

Για τη συλλογή διηγημάτων της María Fernanda Ampuero «Κοκορομαχία» (μτφρ. Ιφιγένεια Ντούμη, εκδ. Σκαρίφημα). Φωτογραφία: Rinaldo Wurglitsch, σε ανάρτηση του Borgen Project για το Human Trafficking στο Εκουαδόρ.

Του Διονύση Μαρίνου

Σ...

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Οι εμπρηστές, της Ρ.Ο. Κουόν: Εξαιρετική θεματική, αδιέξοδη διαχείριση

Για το μυθιστόρημα της Ρ.Ο. Κουόν «Οι εμπρηστές» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας. 

Του Νίκου Ξένιου

Δέκα χρόνια συγγραφικού μόχθου χρειάστηκαν μέχρι να δημοσιεύσει η κορεατικής ...

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Η ντίσκο του Γκόγκολ, του Πάβο Μάτσιν

Για το μυθιστόρημα του Πάβο Μάτσιν «Η ντίσκο του Γκόγκολ» (μτφρ. Τέσυ Μπάιλα, εκδ. Βακχικόν).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Επιστημονική φαντασία ή μαγικός ρεαλισμός; Δυστοπία ή αλληγορία; Παραμύθι ή προφητεία; Ή μήπως όλα αυτά μαζί; Πόση τόλμη, πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και φαντασία πρ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ