Καλιόρη, Μπιστολάς, Ιωάννου: Νέες φωνές, νέοι δρόμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Καλιόρη «Οι καλοί πεζοπόροι» (εκδ. Ιωλκός), το μυθιστόρημα του Ηλία Μπιστολά «Χώμα στα μάτια, στα αυτιά, στο στόμα» (εκδ. Τόπος) και τη συλλογή διηγημάτων της Χριστίνας Ιωάννου «Ταξίδι στο φούρνο» (εκδ. Ιωλκός).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Οι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς είναι γενικότερα μορφωμένοι με ανώτατες σπουδές και ξένες γλώσσες, συχνά με μεταπτυχιακά και καλή γνώση των άλλων χωρών, στις οποίες παρέμειναν για λίγο, έζησαν ή ζουν μόνιμα. Αυτό το δεδομένο δεν είναι φυσικά εχέγγυο λογοτεχνικής ποιότητας, αλλά καταδεικνύει ότι αυτοί έχουν ένα ευρύτερο μορφωτικό και κοινωνικό ορίζοντα, πάνω στον οποίο δοκιμάζουν να διερευνήσουν τα όρια της γραφής τους, μια γραφή που ξεκινά –θεωρητικά τουλάχιστον– πιο ώριμη και μεστή.

nees fones neoi dromoi 03Σ’ αυτήν την κατηγορία ανήκει η Μαρία Καλιόρη, με πτυχία Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στην Ιταλία και το Βέλγιο. Τα διηγήματά της Οι καλοί πεζοπόροι (εκδ. Ιωλκός) που περιέχονται σε έναν μικρό καλαίσθητο τόμο, κινούνται σε τροχιά γύρω από έναν κεντρικό χαρακτήρα, τον οποίο ορθώνουν μπροστά μας με νοσταλγία και δέος.

Από το «Ψωρόδεντρο», όπου ένας πάμφτωχος υπάλληλος του νεκροταφείου κλαίει όταν αποφασίζει να νοικιάσει το οικόπεδο του καμένου σπιτιού του, ενώ μέχρι τότε δεν του είχε δώσει σημασία, μέχρι τα «Κενά» στα οποία μια σειρά επιστολών αφήνουν ακόμα κενά στην ιστορία της μητέρας με άνοια και της βοηθού της που μένει τελικά ανύπαντρη ή το «Απάτητο χιόνι», όπου προβάλλονται οι αναμνήσεις από τη θεία Ρενέ εξ Αλεξάνδρειας, η οποία δεν μπόρεσε ποτέ να φιλιώσει με τη μάνα του πρωταγωνιστή.

Σε πολλά από τα διηγήματα κυριαρχεί η αίσθηση της νοσταλγίας για έναν χαμένο τόπο, πραγματικό ή συμβολικό, και μαζί η ιδέα του εκπατρισμού από διαφορετικές εθνότητες και ανθρώπους. Η πατρίδα που χάθηκε ή που μένει στον μακρινό ορίζοντα αφορά ανθρώπους που ζουν μακριά της, όπως τον Τουρκοκύπριο ο οποίος αναγκάστηκε να μετεγκατασταθεί από το χωριό του στον Πόντο στην Κύπρο, όπου μένει στο σπίτι ενός Ελληνοκύπριου, ο οποίος εκδιώχθηκε μετά την επιδρομή του Αττίλα («Μεχμέτ ο Αληθινός») ή τη Σβέτα, προφανώς μετανάστρια στην Ελλάδα, η οποία νιώθει ξεκρέμαστη τώρα που πέθανε ο παπούς που φρόντιζε ως τώρα («Θα την πάρει μαζί του»).

Αλλά ο εκπατρισμός συνήθως δεν είναι τοπικός αλλά από μια κατάσταση σε μια εξορία, με τον συμβολικό τρόπο της αποξένωσης και με τη νοσταλγία που δεν γλυκαίνει την πληγή. Η παιδική ηλικία, το πατρικό σπίτι που ποτέ δεν θεωρήθηκε κομμάτι της ζωής μας, η μποέμ ιδιαιτερότητα που κρύβει τραύματα, το οικόπεδο που σαν τη γάτα του Σρέτιγκερ ενδέχεται και δεν ενδέχεται να κρύβει λίρες κ.λπ., όλα μιλάνε για μια ελπίδα γυρισμού, συχνά μάταιη, για ένα κλάμα για ό,τι χάθηκε αναγκαστικά, νομοτελειακά, αναπόφευκτα. Είναι ο θάνατος πίσω απ’ όλα αυτά, ο οποίος δεν ευνοεί κανενός είδους γυρισμό, ή η δεινή μοίρα όσων έχασαν πατρίδες, παιδικότητα και αναμνήσεις;

Σε πολλά από τα διηγήματα κυριαρχεί η αίσθηση της νοσταλγίας για έναν χαμένο τόπο, πραγματικό ή συμβολικό, και μαζί η ιδέα του εκπατρισμού από διαφορετικές εθνότητες και ανθρώπους.

Η Μαρία Καλιόρη γράφει αναμενόμενα, χωρίς αφηγηματικά άλματα και πιρουέτες. Θα μπορούσε κανείς να πει παλιομοδίτικα. Αλλά αυτό θα ήταν μια κατάφωρη αδικία καθώς ο ρεαλισμός της κρύβει μέσα του εκρηκτικές δυνάμεις που βραδυφλεγώς ή κρουσιφλεγώς εκρήγνυνται, κρύβει μια ωριμότητα στον χειρισμό των μέσων της, που συγκινεί και διά της ταύτισης με τον ψυχισμό των ηρώων της προκαλεί την ίδια νοσταλγία και μερικές φορές σφίξιμο στο στομάχι.

nees fones neoi dromoi 01Ο επόμενος πρωτοεμφανιζόμενος, ο Ηλίας Μπιστολάς έρχεται με ένα εξίσου ώριμο μυθιστόρημα, το Χώμα στα μάτια, στα αυτιά, στο στόμα (εκδ. Τόπος). Εκεί τίθεται το ερώτημα αν ένα «ασήμαντο» γεγονός στα μάτια των μικρών παιδιών μπορεί να έρθει σαν μοίρα και να στοιχειώσει τη ζωή τους. Η ψυχολογία και η ψυχανάλυση θα πουν ναι, η λογοτεχνία έρχεται να συνηγορήσει με τον δικό της τρόπο.

Ο πατέρας Θοδωρής Κλαδάς συλλαμβάνεται επ’ αυτοφώρω –από τα τέσσερα μικρά σχετικά παιδιά του– με το όπλο στο χέρι, στα πόδια του το πτώμα του νεαρού υπαλλήλου του, ονόματι Αχιλλέας, και δίπλα του τη μητέρα παγωμένη από τον τρόμο. Το γεγονός είναι ανεξήγητο, αφού δεν υπάρχει ορατός λόγος να σκοτώσει, και το πληρώνει με φυλακή αλλά και με σιωπηρή διαγραφή του από την οικογένειά του… Ώσπου πεθαίνει. Αυτή η δολοφονία όμως διαπερνά σαν κατάρα τα δύο κορίτσια και τα δύο αγόρια του. Ο μεγάλος ο Άρης φεύγει στο εξωτερικό και ρίχνει μαύρη πέτρα πίσω του, ο Πέτρος οδηγεί σε αγώνες ράλι παράτολμα, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο σύντροφος της αδελφής του Στέφανος, που κάθεται συνοδηγός σε μια από τις ριψοκίνδυνες αναβάσεις τους, η Αγγελική, που έχασε τον Στέφανο, φεύγει σε περιπετειώδεις επιστημονικές εξορμήσεις σε έναν πύρινο κρατήρα, ενώ η τελευταία, η Δήμητρα, χάνει τον άντρα της και μένει με τον γιο της Μάρκο.

Τίποτα δεν συνδέει στενά την αρχική δολοφονία με τις πορείες των παιδιών. Μόνο η γλώσσα του σαραντάχρονου Ηλία Μπιστολά κυματίζει ανάμεσα στην αφήγηση, σαφής στις ημιφωτισμένες της αποκαλύψεις, και στην ψυχολογία των ηρώων, η οποία διαπερνά λοξά αυτό το ημίφως της αφήγησης, ώστε να υπονοηθούν σαθρά σανίδια, κλονισμένες συνειδήσεις, φέρελκη τραύματα. Ο συγγραφέας έχει χωνέψει πολύ καλά το μεταίχμιο μεταξύ ψυχολογίας και λογοτεχνίας, υποδαυλίζει έτσι τη φωτιά που καίει από κάτω και τονίζει τον κύκλο του θανάτου που σπάρθηκε από το πρώτο δυστυχές περιστατικό.

Ο πρωταρχικός φόνος που στο τέλος εξηγείται, η ψυχική φθορά των τεσσάρων απογόνων του δολοφόνου που δεν μπορούν να ησυχάσουν, οι πολλοί θάνατοι όσων τους πλησιάζουν, οι παρένθετες ιστορίες που συνοδεύουν την κύρια αφήγηση δημιουργούν ένα τεράστιο εφιαλτικό δίχτυ. Μια μεγάλη αράχνη, την οποία η ανθρωπότητα ονόμασε μοίρα κι η σύγχρονη σκέψη θα μπορούσε να την αποκαλέσει «κινούν τραύμα», πηγαινοέρχεται και πιάνει στις δαγκάνες της τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος και τον αναγνώστη. Η λογοτεχνία, όπως αυτή που γράφει ο Ηλίας Μπιστολάς, κολυμπάει στα ψυχαναλυτικά άδυτα και ομνύει στον ιντετερμινισμό της μοίρας που δεν επιτρέπει στο άτομο να ξεφύγει από το παρελθόν του, το οποίο τελικά έχει εγγραφεί βαθιά στο είναι του.

Η λογοτεχνία, όπως αυτή που γράφει ο Ηλίας Μπιστολάς, κολυμπάει στα ψυχαναλυτικά άδυτα και ομνύει στον ιντετερμινισμό της μοίρας που δεν επιτρέπει στο άτομο να ξεφύγει από το παρελθόν του, το οποίο τελικά έχει εγγραφεί βαθιά στο είναι του.

Η λογική υποχωρεί κι αναδύεται ένα άδηλο πλέγμα ενοχών και κληρονομημένων δεσμών, μέσα στα οποία σαν σε κινούμενη άμμο πέφτουν άκοντες τέκνα και σύντροφοι. Η αρχαιοελληνική μοίρα πάνω από το κεφάλι βασιλικών οίκων, αλλά και ο μύθος των Γιορούμπα για τα κακοποιά πνεύματα που παίζουν σαν μαριονέτες τα μέλη μιας οικογένειας, προκαλούν ναυάγια, γιατί ο άνθρωπος δεν μπορεί πάντα να χαράξει την πορεία του ερήμην των υπόγειων, σαν τις επικοινωνούσες ρίζες των δέντρων, μηνυμάτων.

nees fones neoi dromoi 02Η τρίτη πρωτοεμφανιζόμενη της «παρέας», που έφτιαξα, έρχεται δυναμικά, τόσο δυναμικά που αποπνέει μεγάλη αισιοδοξία για όσα θα διαβάσει κανείς, όσο κι αν αυτή η αισιοδοξία δεν διαρκεί σε όλη την έκταση της συλλογής Ταξίδι στο φούρνο (εκδ. Ιωλκός). Η καταφυγή στο παράδοξο, το οποίο διακριτικά υπηρετεί η διηγηματογράφος, μπορεί να ανεβάσει τις μετοχές του εκάστοτε κειμένου στον Θεό, αλλά εξίσου εύκολα χάνεται η ισορροπία και ο δείκτης του χρηματιστηρίου μπορεί να πέσει απότομα.

Μερικά κείμενα της Χριστίνας Ιωάννου ενέχουν το παιχνίδι ως κινητήριο μοχλό, όπως η «Λαμψοένωση» όπου το ενδιαφέρον για τον έναν είναι η μη ενδιαφέρουσα περίπτωση του άλλου, όπως στον έρωτα όπου τα ετερώνυμα έλκονται. Το παιχνίδι παίρνει ενίοτε χαρακτηριστικά διακειμενικού παρακλαδιού στηριγμένου σε ένα παλιότερο, γνωστό έργο της νεοελληνικής λογοτεχνίας, όπως η επιστολή μιας γυναίκας στον αφηγητή του «Ανάμιση ντενεκέ» του Γιάννη Μακριδάκη αποσκοπεί στο να αποκαλύψει ότι για χάρη της σκότωσε ο... Πετίκας. Το παιχνίδι παίρνει συχνά διαστάσεις μεταφυσικής παραδοξότητας, όπου το φανταστικό υποβάλλει υπαρξιακές αγωνίες και ερωτήματα. Ένα τέτοιο κείμενο είναι η «Φιλίτσα», το οποίο διαδραματίζεται στην Ικαρία, το νησί των αργών χρόνων, της μακροβιότητας και της αέναης επιστροφής: εκεί μια παρέα τέσσαρων νέων βιώνει τον κύκλο των γεγονότων σαν να συμβαίνουν ξανά και ξανά σε ένα χωροχρονικό μαγγανοπήγαδο. Τέλος, το αλλόκοτο, μέσα στην αληθοφάνεια της ζωής, λειτουργεί σαν σπινθήρας συγκίνησης. Στον «Κύριο Μελέτη» π.χ. η συγγραφέας-πόρνη συνηθίζει τα Σάββατα να μιλά με τον μανάβη της λαϊκής, ώσπου αυτός, αγράμματος αλλά με σεβασμό στα γράμματα, σκοτώνεται σε ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι από τη βιβλιοθήκη που τον πλακώνει.

Ο λόγος της Χριστίνας Ιωάννου, ο ρυθμός μερικών σελίδων της, το πινγκ-πονγκ ανάμεσα στα τερέν κάθε κειμένου (το ρεαλιστικό και το φανταστικό), η ανάταση σε ένα επίπεδο υπαρξιακής αναταραχής δίνουν ώθηση στον αναγνώστη να αναπηδήσει ευφρόσυνα.

Τέσσερα ενδεικτικά διηγήματα, τέσσερις πορείες από το αληθοφανές στο παράδοξο μέσω του παιχνιδιού, της διακειμενικότητας, του αλλόκοτου, του φανταστικού. Και ξαναλέω ότι ο λόγος της Χριστίνας Ιωάννου, ο ρυθμός μερικών σελίδων της, το πινγκ-πονγκ ανάμεσα στα τερέν κάθε κειμένου (το ρεαλιστικό και το φανταστικό), η ανάταση σε ένα επίπεδο υπαρξιακής αναταραχής δίνουν ώθηση στον αναγνώστη να αναπηδήσει ευφρόσυνα. Αλλά αυτή η περιδίνηση σε άλλα κείμενα, όπως λ.χ. στο «Ένα κριθαράκι και τρία Τζ», ξεχειλωμένη στην υπερβολή της και αδυνατίζοντας το χιούμορ σε εύκολη φάρσα, υποδεικνύει ότι η τριαντατριάχρονη συγγραφέας (γεννημένη το 1989, με καλές σπουδές Ψυχολογίας) χρειάζεται να ελέγξει περισσότερο τις πτητικές της απόπειρες.


 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Εξ όνυχος τον λέοντα» – μια ιστορία με τον Μήτσο

«Εξ όνυχος τον λέοντα» – μια ιστορία με τον Μήτσο

Όταν κάποιος φεύγει από κοντά μας και μάλιστα τόσο ξαφνικά όσο ο Δημήτρης Φύσσας, συχνά προσπαθούμε να ανακαλέσουμε ένα περιστατικό που, με κάποιον μαγικό τρόπο, θα αποκάλυπτε τον άνθρωπο. Όμως αυτά που μας χαρακτηρίζουν, που φανερώνουν το ήθος μας ή την απουσία του, δεν είναι μονάχα τα όσα έχουμε κάνει αλλά και κάπ...

«Βίος και Πολιτεία»: Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής και συγγραφέας Βασίλης Κολώνας, ζωντανά από το «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής και συγγραφέας Βασίλης Κολώνας, ζωντανά από το «υπόγειο»

Στο 29ο επεισόδιο της σειράς ζωντανών συζητήσεων με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον καθηγηγή αρχιτεκτονικής και συγγραφέα Βασίλη Κολώνα με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο-μελέτη «Σμύρνη, 1870-1922 - Πόλη και αρχιτεκτονική, η συμβολή των Ελλή...

«Ρόδου μοσκοβόλημα» – ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά (1859-1943)

«Ρόδου μοσκοβόλημα» – ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά (1859-1943)

Το βράδυ, λίγο μετά τη δύση, ένα ποίημα. Απόψε, «Ρόδου μοσκοβόλημα» του Κωστή Παλαμά (1859-1943), γραμμένο το 1905, από την ενότητα «Η πολιτεία και η μοναξιά» (5ος τόμος, Άπαντα, Ίδρυμα Κωστή Παλαμά)

Επιμέλεια: Οράτιος

Κωστής Παλαμάς (1859-1943)

Ρόδου μοσκοβόλημα ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ