kymmata kentriki

Για την ποιητική συλλογή της Κατερίνας Ζυγούρα «Κύματα ακίνητα» (εκδ. Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: Η Emily Watson στην ταινία του Lars von Trier «Δαμάζοντας τα κύματα» (1996).

Της Όλγας Μάμαλη

Στο νέο ποιητικό εγχείρημα της Κατερίνας Ζυγούρα κυρίαρχη θέση καταλαμβάνει ο υψηλός συμβολισμός. Ντυμένα νοήματα που αναμένουν την αναγνωριστική απογύμνωσή τους. Κύριοι νοηματικοί πυλώνες του έργου είναι η μοναξιά, η υπαρξιακή αγωνία αλλά και η σθεναρή αμφισβήτηση των υποκριτικών συμπεριφορών της σύγχρονης κοινωνίας που εκφράζονται συχνά ειρωνικά κι άλλοτε εμποτισμένα στο παράπονο και την πικρία.

«Eίμαι κατοικίδιο ήμερο, πειθήνιο πάντα και ευχαριστημένο, με τα κοκκαλάκια που μαζεύει [...] τι να την κάνω την αληθινή ζωή»
«Κλουβί / Σύνδρομο Στοκχόλμης».

Οι στίχοι αυτοί είναι ενδεικτικοί ότι η ποιήτρια αποτυπώνει σκωπτικά την παθητική αποδοχή της ανελευθερίας μας, την πνιγηρή μικροαστική νοοτροπία που τρέφεται από τις ίδιες της τις νευρώσεις. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται παρά για μια κραυγή αποτίναξης των δεσμών, μια κραυγή που στηλιτεύει και εξεγείρεται.

Έντονα επίσης εκφράζεται το ασφυκτικό αίσθημα της υπαρξιακής αγωνίας αλλά και ο φόβος του θανάτου, με λυρική αρτιότητα που αφήνει να αποκαλυφθεί η δυσκολία όλων μας να αναλάβουμε ουσιαστικά τη συνειδητοποίηση του τέλους. Μέσα στα ποιήματα «Σύμβαση Γέννησης», «Μπορεί να συμβεί» και «Γραμμή 66» αποκρυσταλλώνεται η ματαιότητα του κόσμου και το αναπόφευκτο τέλος του αλλά και ο βαθιά ριζωμένος σε κάθε πλάσμα αρχέγονος φόβος του θανάτου.

Η πρώτη ανάγνωση αφήνει μεν μιαν αίσθηση πεσιμισμού, όμως στο βιβλίο διαφαίνεται επίσης η δίψα της για αλήθεια, όνειρα, έρωτα και ζωή.

Στο ποίημα «Πάλι και πάντα» γίνεται ξανά αναφορά στον κύκλο της ζωής: «Eίναι η φευγαλέα μέρα που τελειώνει και σ’ αφήνει σε μια μακάβρια νύχτα που αρχίζει». Ο αναγνώστης βιώνει τη φιλοσοφική διάθεση της δημιουργού με σκοπό μιαν ειλικρινή αυτογνωσία (όπως στο ποίημα «Σεπτέμβρης»: «Απάνω στης επίγνωσης το μελαγχολικό αμόνι») η οποία είναι μεν υποκειμενικά αποτυπωμένη όμως –ως αδρή θεματική– αποτελεί παναθρώπινη απορία μπροστά στο αίνιγμα της ύπαρξης.

zygoura ex


Συνεχίζοντας, στο ποίημα «Πτώση» («αυτή είναι η υλική μορφή που έχει η αυτογνωσία;») συναντούμε μιαν αρχετυπική αναφορά στον πρώτο άνθρωπο της Βίβλου, τον Αδάμ, στο πρόσωπο του οποίου προβάλλεται όλη η ανθρωπότητα ως έκπτωτη, αμετανόητα εγωιστική και ανυπάκουη, έτοιμη να αφανιστεί ή να θεωθεί ξανά.

Αισθάνομαι ότι η Κατερίνα Ζυγούρα μέσα από τη γραφή της αναζητά την αληθινή επαφή με τον Άνθρωπο. Η πρώτη ανάγνωση αφήνει μεν μιαν αίσθηση πεσιμισμού, όμως στο βιβλίο διαφαίνεται επίσης η δίψα της για αλήθεια, όνειρα, έρωτα και ζωή. Ποιήματα που υμνούν, θα έλεγα, τη δίψα αυτή είναι η «Eυκαιρία» («ευκαιρία [...] να λιώσω από ευτυχία, να εξαϋλωθώ απ’ την αλήθεια»), ο «Μελλοντικός άνθρωπος» («σε κάθε μου βήμα ονειρευόμουν [...] Κι ονειρεύτηκα εσένα που θα ’ρθεις») και η «Βροχή ποτιστική» («για ν’ ανθίσει στη γη νέα ζωή [...] και να κοιτάς με τα δυο σου μάτια τον άνθρωπο, κατευθείαν στα όνειρα»).

Από το εν λόγω έργο δεν λείπει η αυτοκριτική της συγγραφέως, η οποία φανερώνεται έκδηλα μέσα από γενναιόδωρες δόσεις ενσυναίσθησης στα ποιήματα: «Στα κάγκελα της αυλής» και «Ευθύνη», όπου η Ζυγούρα ασκεί μια θαρραλέα κριτική στον εγωιστικό μικρόκοσμο του σύγχρονου ανθρώπου. Μέσα από μια πρωτοπρόσωπη καταγραφή, τολμά μιαν απολύτως αφοπλιστική εξομολόγηση.

Με τις ευαίσθητες ψυχικές χορδές της η Κατερίνα Ζυγούρα αναπολεί μιαν ονειρική και δίκαιη κοινωνία. Θρηνεί τις νεκρωμένες αρετές της κοινωνίας αυτής και η ποίηση της δίνει την ασφαλέστερη παρηγορητική αγκαλιά για να το κάνει. Η αγάπη της για την ποίηση μετουσιώνεται σε στίχο στα ποιήματα «Άνοστα βράδια», «Ηθελημένοι Ναυαγοί» και «Ανακεφαλαίωση». Τεχνηέντως και χωρίς να χάνει τον δρόμο του ποιητικού της ειρμού, η ποιήτρια αποφεύγει τον βερμπαλισμό χωρίς να πάψει να παίζει με τις λέξεις. Λέξεις που γεννάνε εικόνες, πλούσιο στοχασμό, συνειρμούς και συναισθήματα. Εδώ ακριβώς έγκειται η απόλαυση που η ανάγνωση αυτού του έργου προσφέρει τόσο φυσικά στον αναγνώστη.

* Η ΟΛΓΑ ΜΑΜΑΛΗ είναι δημοσιογράφος και ποιήτρια. Η πρώτη της ποιητική συλλογή «Υπόθεση ύπαρξης» κυκλοφορεί από τις εκδ. CaptainBook.gr.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τα λόγια του ονείρου», της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη

«Τα λόγια του ονείρου», της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη

Για την ποιητική συλλογή της Δάφνης Μαρίας Γκυ-Βουβάλη «Τα λόγια του ονείρου» (εκδ. Βακχικόν). 

Του Γιώργου Ρούσκα

«Ένα μεγάλο στόμα
ανοίγει η ψυχή
μες από τα μάτια τα βαθιά του χάους
και κράζει
πεταλούδες το πρωί ...



«Άγρια Ίρις», της Λουίζ Γκλικ – 54 ποιήματα σε καλοκαιρινό κήπο (κριτική)

«Άγρια Ίρις», της Λουίζ Γκλικ – 54 ποιήματα σε καλοκαιρινό κήπο (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή «Άγρια Ίρις» (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός) της βραβευμένης με Νόμπελ (2020) Λουίζ Γκλικ. Η συλλογή εκδόθηκε το 1992 και το επόμενο έτος βραβεύτηκε με Πούλιτζερ. Κεντρική εικόνα: Η ποιήτρια φωτογραφημένη περίπου το 1977. Η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε σε αφίσα για βραδιά ποίησης στο Μουσείο Σύγχρονης...

«Κυψέλες», του Γιώργου Αλισάνογλου (παρουσίαση)

«Κυψέλες», του Γιώργου Αλισάνογλου (παρουσίαση)

Για την ποιητική συλλογή του Γιώργου Αλισάνογλου «Κυψέλες» (εκδ. Κίχλη). Φωτογραφία © Pierre Bourjo.

Της Ευσταθίας Δήμου

Η νέα, ένατη κατά σειρά, ποιητική συλλογή του Γιώργου Αλισάνογλου φέρει τον μονολεκτικό, πολύσημο τίτλο Κυψέλες,...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Το ισπανικό θέατρο έχει την τιμητική του στις αθηναϊκές σκηνές του Ιανουαρίου. Ιδού τέσσερα έργα που ξεχωρίσαμε. 

Του Νίκου Ξένιου

Σε σημαντική χοροθεατρική διασκευή είδαμε το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που συνοψίζει ...

Η Φανί Αρντάν διαβάζει Σολωμό στη Σορβόννη – Εκδήλωση του ΕΙΠ για τα 200 χρόνια από το 1821

Η Φανί Αρντάν διαβάζει Σολωμό στη Σορβόννη – Εκδήλωση του ΕΙΠ για τα 200 χρόνια από το 1821

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στη Σορβόννη: «Η Ελλάδα και η Γαλλία τον 19ο αιώνα». Την εκδήλωση διοργάνωσε και παρουσίασε ο συγγραφέας και Πρέσβης Πολιτισμού του ΕΙΠ στο Παρίσι Γιώργος Αρχιμανδρίτης. 

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Την ώρα της αλλαγής του χρόνου, τη μαγική στιγμή που φέρει την υπόσχεση της επανεκκίνησης και την ελπίδα πως αυτή τη νέα χρονιά όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, το ωραιότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας είναι ένα βιβλίο. Επιλέξαμε και προτείνουμε δεκαπέντε όμορφα, εμπνευσμένα, ξεχωριστά βιβλία, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ