makropoulos perasmeno mellon

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μακρόπουλου να μην είναι άκρως επιδραστικά σε όποιον σταθεί στην υπόθεσή τους, η οποία συνήθως είναι ασθενική. Ή μπορεί μεμονωμένα να μην είναι όλα της ίδιας στάθμης, αφού μερικά, αν διαβαστούν μόνα τους, δεν εγείρονται στο ίδιο ύψος με άλλα που καταφέρνουν να αναχθούν σε αυτόνομες αξίες. Αυτές οι παράμετροι, όμως, φυσικά δεν αποτελούν εμπόδιο σε έναν άλλο στόχο, ο οποίος υπηρετείται από τη συν-ανάγνωση όλων των κειμένων, συν-ανάγνωση που κατορθώνει να διευρύνει το βλέμμα του αναγνώστη. Με μια τέτοια συναθροιστική ματιά αυτός είναι σε θέση να συλλάβει ένα ευρύτερο, στιβαρό πλάνο, που υποβάλλει μια αμείλικτη ατμόσφαιρα μέσα στα μελλοντολογικά πολιτισμικά σενάρια τα οποία φτιάχνει ο συγγραφέας.

Ας ανατρέξουμε, ωστόσο, λίγο πίσω, στο 1951, για να συναντήσουμε τις δυστοπίες του Ray Bradbury στο βιβλίο του Εικονογραφημένος άνθρωπος, στο οποίο η αφήγηση ξεδιπλώνει ένα μέλλον αρκετά πιθανό αλλά και αρκούντως εφιαλτικό. Ανάλογα, ο Μιχάλης Μακρόπουλος εν έτει 2022 οραματίζεται το δικό μας αύριο, υποβάλλοντας εναργώς την αίσθηση του ημιθανούς και απαισιόδοξου, περισσότερο ως κλίμα παρά δείχνοντάς το μέσω της κατάληξης κάθε ιστορίας. Τα σκηνικά του, οι χαρακτήρες του, η άχρωμη γη, ο ολοκληρωτισμός της εξουσίας, η συνθετική τροφή, το διαβρωμένο περιβάλλον, η μοναξιά του διαστήματος, η κρίση φύλου, η ρομποτική ζωή, ο χρόνος και η επιδίωξη της αθανασίας κ.ά. αναδεικνύουν το δυστοπικό κλίμα μιας ανθρωπότητας που βρίσκεται σε αδιέξοδο, έχοντας απολέσει την απλόχερη καθημερινή της ευτυχία. Η τεχνική πρόοδος άλλοτε είναι αλματώδης, με κατοικίες σε άλλους πλανήτες, κι άλλοτε οδηγεί στην οπισθοδρόμηση, καθώς έχει σταματήσει ακόμα και η χρήση του ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτή η διπλής φοράς πορεία καθιστά πιο φανερό τον διπλό δρόμο της ανθρωπότητας, η οποία, ό,τι και να κάνει, τελικά θα βρεθεί στην ίδια σκοτεινή μοίρα.

Η προβολή στο μέλλον που επιχειρεί ο πεζογράφος στα διηγήματά του δανείζεται στοιχεία από το παρόν και τα εξακτινώνει στο μέλλον. Έτσι, ο αναγνώστης αναγνωρίζει παθογένειες του σήμερα, προβεβλημένες όμως σε ένα μουντό και γι’ αυτό δυσκοίλιο αύριο.

Η προβολή στο μέλλον που επιχειρεί ο πεζογράφος στα διηγήματά του δανείζεται στοιχεία από το παρόν και τα εξακτινώνει στο μέλλον. Έτσι, ο αναγνώστης αναγνωρίζει παθογένειες του σήμερα, προβεβλημένες όμως σε ένα μουντό και γι’ αυτό δυσκοίλιο αύριο. Η γη μας, που από τώρα ακροβατεί ανάμεσα στο συναίσθημα και τη λογική, την καταστροφή και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την ομαλότητα και την ανωμαλία στις ανθρώπινες σχέσεις, μπορεί κάλλιστα να γείρει μονόμπαντα, καταστροφικά, ανεπιστρεπτί προς τη μία πλευρά και να μείνει για πάντα σε μια δυστοπική κατάσταση, που θα νοσταλγεί τη σημερινή πραγματικότητα σαν μια χαμένη ευτοπία, όχι ιδανική αλλά σίγουρα καλύτερη από την προβολή της.

kichli makropoulos perasmeno mellonΟ Μιχάλης Μακρόπουλος φτιάχνει μικρούς κόσμους· κι αυτό το επιχειρεί όχι μόνο με τον χωροχρόνο που στήνει, άτοπο και άχρονο, παγκοσμιοποιημένο με επεισόδια διανθισμένες με διάφορες γλώσσες του κόσμου, τα σκηνικά και τις νοοτροπίες που οικοδομεί, τη γλωσσική λιτότητα και το σκόπιμα αντιλογοτεχνικό και συνάμα αφαιρετικά ποιητικό ύφος του, αλλά και με τις παρένθετες λέξεις, πεποιημένες ως επί το πλείστον, γραμμένες με ελληνικούς και λατινικούς χαρακτήρες. Έτσι, η νέα πραγματικότητα αποτυπώνεται και με μια ελαφρώς νέα γλώσσα. Αυτοί οι μικροί κόσμοι υποβάλλουν στον αναγνώστη, τραβώντας τον μέσα τους, τις υπαρξιακές αγωνίες του συγγραφέα, την αγωνία του για ένα μέλλον κατεστραμμένο και άτονο, ένα μέλλον που εξελικτικά φαντάζει πρωτόγονο και προτεχνολογικό, αφού –υποθέτουμε– όλη η σημερινή πρόοδος διαλύθηκε από την ίδια την απληστία του ανθρώπου. Η πρόοδος κι αυτό που ονομάζουμε ανάπτυξη δεν είναι πάντα μια αίσια προοπτική.

Αξιοποιώντας στοιχεία που τα βρίσκουμε λ.χ. και στο 1Q84 του Haruki Murakami (τα δυο φεγγάρια), στο Μηχανές σαν κι εμένα του Ian McEwan (τα ανθρωποειδή), ο Μιχάλης Μακρόπουλος αφηγείται την ιστορία της ανθρωπότητας, όχι στα παρελθόντα γεγονότα της αλλά στις μελλοντικές της αναγωγές. Το έχει επιχειρήσει ξανά τόσο στο Μαύρο νερό (Κίχλη, 2019) με την οικολογική καταστροφή, όσο και στον Άρη (Κίχλη, 2019, με την Ελένη Κοφτερού) με τη ζωή στο διάστημα, αλλά τώρα το σκηνοθετεί με πολλαπλά πολιτισμικά ταμπλό, που το φωτίζουν πολύπλευρα.


 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Είμαι από τους πρώτους onrealists αμέσως μετά το αρχικό κύμα μαζικών αυτοκτονιών, τότε που συστάθηκε η ΕΕΠ, η διεπιστημονική Επιτροπή Επαυξημένης Πραγματικότητας, μια ομάδα από […], που αποφάνθηκαν από κοινού πως οι άνθρωποι είχαν ανάγκη απ’ ό,τι θα έπρεπε να υπάρχει. Δεν είχε σημασία αν κατά βάθος γνώριζαν ότι ήταν ψέμα, αρκεί η εικόνα να ήταν πειστική ως την πιο μικρή της λεπτομέρεια – μα όχι τέλεια, γιατί τότε θα έδειχνε ψεύτικη».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ