Το Ανοιχτό Μπαϊράκι του Ιωάννη Πανουτσόπουλου αποτελεί ένα ποίημα ιστορικής, κοινωνικής και ατομικής αυτογνωσίας. Σελιδοδείχτης που υποδεικνύει το σημείο από το οποίο ξαναδιαβάζουμε την ελληνική ιστορία και το συλλογικό μας μαρτυρολόγιο. Είναι ο τρόπος του Ποιητή να καταληστεύει το παρελθόν φευγατίζοντας τις λέξεις του στα μελλούμενα καθώς χαμηλώνουν τα σύννεφα και το σκότος ομοιάζει ψηλαφητό. Δασμός που επιβάλλει η ποίηση σε καινούργια εμπορεύματα που κοσμούν τις βιτρίνες των παλαιών εμπόρων. Οι ανάγκες που ορίζουν τα απαραίτητα και η ζωή που επιβάλλει τα περιττά.
Ο Ιωάννης Πανουτσόπουλος αντιγράφει κλεφτά την περηφάνια και την παράδοση. Κάποτε θυμίζει σκυθρωπό ταχυδρόμο που παραδίδει χαρμόσυνο άγγελμα. Στην ασυμφωνία των πάντων ο Ποιητής καταθέτει την καλή του προαίρεση. Επαινεί εκείνους που παραμερίζουν τον θόρυβο και επιμένουνε στον σκοπό. Καινούργιος επαναστατικός κόσμος διασώζει την ισορροπία του παλαιού. Οι ελεύθερες ψυχές φοβίζουν τη σκλάβα βούληση των αυτοκρατόρων. Πλήθος ρυπαρό και ρακένδυτο ο στρατός μας κατέχει το μεγαλείο της ένδειας. Κοπιάστε πολιτισμένα έθνη και διδάξτε μας την αλήθεια της ξιφολόγχης.
Από τη θερμοκοιτίδα της αιωνιότητας ο Ποιητής προδικάζει αναπόφευκτη την ευτυχία. Ημέρες χαράς και φωτεινές νύχτες προστίθενται σε προγονικό ημερολόγιο. (Από την έκδοση)

Μάρτιος 1919. Ο Θεόφιλος Τερζής, Ελληνογάλλος ανταποκριτής της εφημερίδας Ο Αναγνώστης, ταξιδεύει στην Οδησσό, όπου έχει μεταφερθεί το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα, για να καταγράψει την πορεία των πολεμικών επιχειρήσεων. Εκεί έρχεται σε επαφή με τον Λεωνίδα Κολιδά, θετό γιο επιφανούς μέλους της παροικίας, και γνωρίζει τον Σάσα, έναν μυστηριώδη φίλο και μέντορά του. Μαθαίνει μόνο πως κάποτε λεγόταν Ισμαήλ.
Αρχές του 1917. Τρία χρόνια μετά τη σφαγή στο Λάντλοου του Κολοράντο, ο Ερκ, παραδομένος στη θλίψη, ζει στο Μόντρεαλ και εργάζεται στο λιμάνι. Η τυχαία συνάντησή του με τον Τρότσκι στη Νέα Υόρκη αναζωπυρώνει μέσα του παλιές θύμησες και ξυπνά τον ασυμβίβαστο, μαχητικό εαυτό του. Επιχειρεί να παραιτηθεί από τη δουλειά του, αλλά τόσο ο Τούρκος προϊστάμενός του, που τον έχει σαν γιο του, όσο και η κόρη του, η Άννα, που τον ερωτεύεται, στέκονται εμπόδιο στην επιθυμία του να μεταβεί στη Ρωσία.
Στον Ιδεολόγο, το νέο ιστορικό μυθιστόρημα του Νίκου Αραπάκη, παρακολουθούμε την ωρίμανση του Τουρκοκρητικού Ισμαήλ, μετέπειτα Ηρακλή ή Ερκ, του περίφημου "Αμερικάνου", και την αναμέτρησή του με τα σκληρά διλήμματα της εποχής του. Παράλληλα, βυθιζόμαστε σε μια πυκνή ιστορική περίοδο, όπου γίνονται ζυμώσεις και ριζικές ανακατατάξεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο, με ήρωες που ενσαρκώνουν τα όνειρα, τις πράξεις, τα πάθη και τις ματαιώσεις της. (Από την έκδοση)

Ένα κύμα έφτανε κουλουριασμένο, μουλωχτό, και τ’ ανακάλυψαν, στην ώρα, οι φωτερές γλώσσες του φαναριού. Το δείξανε π’ άνοιξε σαν μαγικό ριπίδι, που έκλεισε σάμπως πλανερή ουρά μυθικού παγονιού, με χρυσοπράσινες ανταύγειες.
Χτυπώντας απ’ έξω απ’ τα παραπέτα της βάρκας, τίναξε πίδακες τους αφρούς και πισωγυρίζοντας σούφρωσε με μύριους ρόχθους. Αναρρουφήχτηκε και γλίστρησε ολοσκότεινο πέρα απ’ τη θολούρα που άπλωνε απ’ την άλλη μπάντα της βάρκας αφώτιστη η σκιά του πανιού.
Δεύτερο, χειρότερο, ακολουθούσε, βουίζοντας, κι έκανε παιχνίδια με τα φωτερά ξεφτίδια του φαναριού. Δίσταξε να χιμήσει κι ασώτευε τα καμώματά του μπροστά στην πλώρη. Άνοιξε μια κατασκότεινη γλιστερή λακκούβα να παγιδέψει το λάιφ μποτ, να το φέρει με τη μούρη εκεί μέσα. Ένας νερένιος τροχός τούς άνοιγε μιαν άβυσσο, μέσα σε μυριόχρωμες σκιές και φιδωτά σκοτάδια· σαλαγούσαν, με βουητά, σάμπως τρομαγμένα γιδοπρόβατα, ροβολώντας σ’ άπατους γκρεμούς... (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Κανένας δικός μας συγγραφέας ως τα σήμερα δεν μας έχει δώσει κάτι πιο αλμυρό, πιο ταραγμένο και πιο ατίθασο. Είναι εκείνο που μας έλειπε ως τώρα: ο θαλασσογράφος μας». (Μενέλαος Λουντέμης)

Αρχίζει το ματς» ήταν ο τίτλος εκπομπής, έγινε τραγούδι, ήταν εγερτήρια φράση μετά το κυριακάτικο τραπέζι να σηκωθείς όπως-όπως να προλάβεις το ματς. Γιατί τότε οι αγώνες ξεκινούσαν μεσημέρι. Μετά, στην πλατεία πλάκα, πρόγκα, πειράγματα με νικητές και ηττημένους στο ίδιο τραπέζι να κερνούν τα ούζα. Ήταν η λαϊκή γιορτή της Κυριακής τότε το ποδόσφαιρο.
Τώρα έχει γιγαντωθεί το άθλημα. Έχει καβαλήσει σύνορα και «παίζει» σε μεγάλα, τρομακτικά και άπιαστα από το νου χρηματικά ποσά. Μα όσο και να το ελέγχουν τα ισχυρά μπλοκ συμφερόντων, λόγω της δυναμικής του, συνεχίζει να είναι λαϊκή γιορτή σε κάθε γωνιά του κόσμου. Αν ξύσεις κάτω από την γκλαμουριά θα βρεις ακόμη κάτι από τον αρχικό του ρομαντισμό: παίκτες, προπονητές, φιλάθλους να αναζητούν την αρχική οικεία ηδονή που πλημμύριζε γειτονιά κι εξέδρες. Το άλλο ποδόσφαιρο. Αυτό που θα μπορούσε να γίνει γέφυρα με την ποίηση, με την τέχνη.
Έναν τέτοιο δρόμο προσπάθησαν να βαδίσουν δυο φίλοι, παλιοί ποδοσφαιριστές, στην Καισαριανή. Τα βήματά τους, καθώς και άλλες αντίστοιχες προσπάθειες, καταγράφει ο Θανάσης Σκρουμπέλος. Όχι από νοσταλγία, αλλά από διάθεση να παραμείνουν ζωντανά τα όνειρα των εραστών του καλού ποδοσφαίρου. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Η άσκημη γέψη της εγκατάλειψης ξέκοβε απ’ τα κλώνια των χιονισμένων δέντρων κι ερχότανε, ερχότανε, του σκέπαζε τα χείλια με το παλιό χιόνι, ανούσιο και κοροϊδευτικό μαζί κατασκεύασμα του αγνώστου. Η επαφή όμως αυτή έκανε τα μηνίγγια του να τρίξουν, τη γλώσσα του να ξεκολλήσει απαιτητική. Εδώ, εκεί, παντού, από παντού -από κει, από δω, από μέσα του, η δίψα- η δίψα. Γλίστρησε θολή από τα μάτια και πήγε να χορτάσει στο γλείψιμο, στο βύζαμα, στο δάγκωμα των χειλιών - σάμπως ένας φοβερός πονόδοντος· ύστερα έδωσε δύναμη στον λαιμό, γύρισε μπρούμυτα όλο το κορμί, έχωσε το κεφάλι μες στο χιόνι, που στην αρχή έλιωνε από το έντονο ρουθούνισμα, κι ύστερα πάγωσε και ρουθούνια και στόμα.
Ήτανε αδύνατο να υπολογίσει τον χρόνο, το ρολόγι του είχε σταματήσει σε μιαν ώρα που περίπου θα ήτανε η χτεσινή.

«Τούτη η βαριά συναίσθηση ευθύνης, που δεν κληρονομήθηκε, αλλά σου δίνεται από την ίδια την πραγματικότητα, σε κρατά σε διαρκή εγρήγορση, δεν σ’ αφήνει στιγμή ησυχίας. Πρέπει να επιλύσεις μέσα σου τη διαφορά μεταξύ του καθαρού νοητικού αντικρίσματος, από τη μια πλευρά, και του ψυχικού από την άλλη, ώστε φέρνοντας σ’ ισοζυγία τούτα τα δύο να κατορθώσεις να δεις σαν αυθύπαρκτο πνευματικό γεγονός την περίπτωσή σου μέσα στον κόσμο, αλλά και σε συσχετισμό με το περιβάλλον».
(Τηλέμαχος Αλαβέρας, από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Θάλασσα
τρεις απλές συλλαβές
κι ένα χρώμα
που μεταμορφώνεται.

«Δεν είναι δύσκολο για έναν έμπειρο χειριστή της γλώσσας να περιγράψει έναν τόπο -εικόνες, χρώματα, ορίζοντες, μυρωδιές, καθημερινά φυσικά θαύματα-, ακόμα και όταν αυτός ο τόπος συγγενεύει ελάχιστα με την προσωπική του κουλτούρα. Το δύσκολο για κείνον είναι να ανασυγκροτήσει και να εκφράσει την ιδιαίτερη ζωή, τη μεταφυσική διάσταση του εν λόγω τόπου, επειδή για το εγχείρημα χρειάζεται κάτι παραπάνω από λέξεις: όχι μόνο γνήσιο συναισθηματικό υλικό, αλλά και άνοιγμα στο υπερβατικό (υπεραισθητό), δηλαδή την πλήρη παράδοση του ποιητή στον Λόγο.
Ο Αρμάντο Ρομέρο, όπως πριν από αυτόν ο Ελύτης, ο Σεφέρης, ο Γκάτσος, τείνει ευήκοον ους στους ήχους και τους ρυθμούς ενός πολιτισμού, ο οποίος συνολικά εξέφρασε τον ίδιο τον ερωτικό Λόγο, την αέναη δημιουργική πνοή του Ενός. Κι έτσι, βαθιά ερωτευμένος ο ίδιος (με μια χώρα, με μια φύση, με μια πνευματική παράδοση, με ένα όραμα -που σωματοποιείται και σε μια συγκεκριμένη γυναίκα), μπορεί να θεάται τη μυστηριακή ζωή του ελληνικού τοπίου, ως ποιητής-δημιουργός και ενεργός συμμέτοχος στον μυστικισμό του φωτός».
(Από το επίμετρο της ποιήτριας Κλεοπάτρας Λυμπέρη)

ΟΙ ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΟΥ 1989
«Η συλλογή διηγημάτων του Δ. Χαριτόπουλου έχει ένα λογοτεχνικό βάρος αντιστρόφως ανάλογο με τον όγκο της. Τόσο ο κόσμος που ζωντανεύει στις σελίδες της όσο και η τεχνική που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας, για να τον ζωντανέψει, αιχμαλωτίζουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη και συνεχίζουν να το συγκρατούν μετά την ανάγνωση του βιβλίου. [...] Ο Χαριτόπουλος αρχίζει το βιβλίο με μια υπέροχη Εισαγωγή, με την οποία ανάγει, ή καλύτερα εξυψώνει, αυτόν τον κόσμο στο χώρο του ιστορικού Θρύλου. Σε μια πρωθύστερη σκηνή οι οπαδοί του Ολυμπιακού, ανάμεσά τους και οι ήρωες των διηγημάτων που θ’ ακολουθήσουν, συγκεντρώνονται για να ικετεύσουν τον Πατέρα να μη φύγει από την ομάδα. Ο συγγραφέας αναφέρει τα ονόματα των προσελθόντων με τρόπο αρχαίου ιστορικού και επικού ποιητή». (Δημοσθένης Κούρτοβικ, Ελευθεροτυπία)

«Μικρές, σκληρές ιστορίες για ανθρώπους που υπάρχουν κι όμως δε θέλουμε να ξέρουμε ότι υπάρχουν, για έναν κόσμο που ζει τη δικιά του βασανιστική κόλαση. Ένα βιβλίο σοκ. Διαβάστε το!» (Το Ποντίκι)

«Δεν αντέχω τόση απελπισία! Που ο Χαριτόπουλος ξεκολλάει με τα δόντια και τα νύχια από την ίδια την πραγματικότητα και τη μεταπλάθει σε μια σειρά σπαρταριστές στην τραγικότητά τους φέτες ζωής, αλυσίδα κινηματογραφικών ντοκιμαντέρ, ταινιών μικρού μήκους. Διαβάστε οπωσδήποτε αυτό το βιβλίο». (Κώστας Σταματίου, ΤΑ ΝΕΑ)

Κατά τις δεκαετίες πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο βιομηχανικός καπιταλισμός άρχισε να αναδύεται στην οθωμανική Μακεδονία και ο αντίκτυπός του έγινε αισθητός στις κοινωνικές και κρατικές δομές.
Η πόλη-λιμάνι της Θεσσαλονίκης βρισκόταν στο επίκεντρο αυτού του μετασχηματισμού στον οποίο πρωτοστάτησε η εβραϊκή κοινότητα. Όμως ο πιο αξιοσημείωτος τόπος ανάπτυξης εντοπίζεται βαθιά στην επαρχιακή Μακεδονία, εκεί όπου, παρά τις αντίξοες συνθήκες, ο βιομηχανικός καπιταλισμός ξεπήδησε μέσα από εγχώριες παραγωγικές δυνάμεις. Στα ύστερα οθωμανικά χρόνια οι Έλληνες έμποροι και βιομήχανοι της περιοχής του Βερμίου ανταγωνίστηκαν με επιτυχία τους Εβραίους καπιταλιστές της Θεσσαλονίκης και συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση της ιστορικής πορείας της λεγόμενης «Τουρκίας στην Ευρώπη».
Το βιβλίο αυτό αναλύει την ιστορική εμφάνιση του οθωμανικού μακεδονικού καπιταλισμού αξιοποιώντας αρχειακό υλικό σε συνδυασμό με βιβλιογραφικές πηγές και επιτόπια έρευνα. Προσφέρει μια νέα πανοραμική εικόνα της οικονομικής ιστορίας της ύστερης οθωμανικής αυτοκρατορίας και αποτελεί μια ανεκτίμητη πηγή για τους μελετητές της οθωμανικής, ελληνικής και τουρκικής ιστορίας. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)