bukovi 728

Για την επετειακή έκδοση για τα 100 χρόνια του Ολυμπιακού, της συλλογής διηγημάτων του Διονύση Χαριτόπουλου «Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι» (εκδ. Τόπος). Ο Μάρτον Μπούκοβι, τα τρία χρόνια που έμεινε στον πάγκο του Ολυμπιακού (1965-67), έγινε ο πιο αγαπημένος προπονητής των ερυθρολεύκων, των οπαδών αλλά και των παικτών.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Τα Μανιάτικα, τα Ταμπούρια, τα Καμίνια, η Φρεατίδα, ο Άγιος Διονύσιος, η Τρούμπα, η Καστέλα, ο ΟΛΠ, οι λιμενεργάτες, τα παλαιά σιδεράδικα, οι μάγκες στα καφενεία με στριφτό τσιγάρο και πρέφα. Μα πάνω απ' όλα, ο Ολυμπιακός. Ο Πειραιάς δεν είναι απλώς το επίνειο της Αττικής. Η θάλασσα που ποτίζει τους πόρους του διαμορφώνει και μια άλλη συνθήκη ζωής σε σχέση με αυτή που ζουν οι αστοί των Αθηνών.

Μπορεί στις μέρες μας αυτού του είδους οι ταξικοί και γεωγραφικοί διαχωρισμοί να έχουν χάσει τη δύναμή τους, ωστόσο ο κόσμος στον οποίο αναφέρεται ο Διονύσης Χαριτόπουλος στο ευσύνοπτο βιβλίο του Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι, είναι ένας κόσμος περίκλειστος, φτιαγμένος από σκληρά και ανθεκτικά υλικά, ακολουθεί τους δικούς του κανόνες και δεν επιτρέπει καμία επιμειξία.

topos xaritopoulos ti nyxta poy efyge o bukovi

Η ειλικρίνεια

Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε το 1989 και είχε σηκώσει πολλή… σκόνη (δικαίως), καθώς η ειλικρίνειά του είναι απείρως πιο σημαντική από τη λογοτεχνική του αξία. Τώρα, επανεκδίδεται με αφορμή τη συμπλήρωση των 100 χρόνων από την ίδρυση του Ολυμπιακού, το καμάρι της πόλης.

Ο Χαριτόπουλος δεν είναι Τσιφόρος για να μεταφέρει ηθογραφικώ τω τρόπω τα παιδιά της πιάτσας και να μας κάνει κοινωνούς της καθημερινότητάς τους. Δίχως να υπάρχει κάτι μεμπτό στην ηθογραφία (αν μη τι άλλο, μάς έχει προσφέρει σημαντικά έργα), η πρόθεση του Χαριτόπουλου είναι η ατόφια μεταφορά μιας αίσθησης, μιας αύρας και μιας εποχής που για τον πολύ κόσμο ήταν είτε άγνωστη είτε είχε αποκτήσει τη χροιά του μύθου.

Δεν προτίθεται να εξηγήσει, να υποσημειώσει ή να σχολιάσει επί των πράξεων των ηρώων του. Τους αφήνει να μιλήσουν μόνοι τους. Δεν είναι τυχαίο ότι τα διαλογικά μέρη στα διηγήματα καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος τους, δημιουργώντας έτσι μεγαλύτερη πιστότητα στα λεγόμενα, αλλά και μεταφέροντας αυτούσια την ιδιοσυστασία τους.

Η καρδιά του λιμανιού

Κάτω στον Πειραιά, στο μουράγιο υπάρχει μια καρδιά σκοτεινή, αλλά και πρόσχαρη. Ντόμπρα, αλλά και βίαιη. Υπάρχει η καρδιά, φυσικά, του Ολυμπιακού που δονεί και αιματώνει τη ζωή των οπαδών του.

Επί των ημερών του, οι «ερυθρόλευκοι» επέστρεψαν στην κορυφή έπειτα από έξι άνυδρα χρόνια και συνάμα κατάφεραν να πετύχουν ένα ιστορικό ρεκόρ, το οποίο χρειάστηκει να περάσουν 46 χρόνια για να καταρριφθεί.

Ο τίτλος έχει να κάνει με μια σημαντική μορφή της ομάδας του Ολυμπιακού, τον Ούγγρο προπονητή Μάρτον Μπούκοβι που κάθισε στον πάγκο της ομάδας από το 1965 έως το 1967. Επί των ημερών του, οι «ερυθρόλευκοι» επέστρεψαν στην κορυφή έπειτα από έξι άνυδρα χρόνια και συνάμα κατάφεραν να πετύχουν ένα ιστορικό ρεκόρ, το οποίο χρειάστηκε να περάσουν 46 χρόνια για να καταρριφθεί. Επρόκειτο για το καλύτερο ξεκίνημα ελληνικής ομάδας στο εθνικό πρωτάθλημα, με την ομάδα του Μπούκοβι να πετυχαίνει 12 νίκες στις πρώτες 14 αγωνιστικές.

Boukovi2

Ο «πατέρας» Μπούκοβι

Ο Μπούκοβι, που είχε έρθει στον Ολυμπιακό με τη μεσολάβηση του Μίκη Θεοδωράκη, αναγκάστηκε να φύγει από την Ελλάδα εξαιτίας των πιέσεων που δέχθηκε από τη χούντα. Το βιβλίο ξεκινάει με μια σκηνή που θυμίζει αρχαία τραγωδία. Όλα τα σαΐνια του Πειραιά έχουν μαζευτεί στην Καστέλα, στο ξενοδοχείο που διέμενε ο Μπούκοβι, και του ζητούν κλαίγοντας να μην φύγει. Ήταν, δε, τέτοια η αγάπη που του είχαν που τον αποκαλούσαν «πατέρα».

Όλα αυτά, φυσικά, ενδέχεται να είναι προϊόν μυθοπλασίας, καθώς επί των ημερών της δικτατορίας απαγορεύονταν οι συγκεντρώσεις άνω των πέντε ατόμων. Ακόμη κι έτσι, όμως, ο Χαριτόπουλος μάς προσφέρει ένα από τα συγκλονιστικότερα πρελούδια σε ένα βιβλίο. Απέριττο, ευκρινές και δυνατό όσο ένα σουτ του Γιώργου Σιδέρη, του επονομαζόμενου «Φόντακα», στο «παραθυράκι» της αντίπαλης εστίας.

Μήπως ο Χαριτόπουλος του χαρίζεται και τον περιβάλλει με αχλή δόξας; Τουναντίον: μέσα από τη διηγήματα, αλλά και από τις μικρές καταθέσεις που λειτουργούν μεταξύ των διηγημάτων ως γέφυρα, ο συγγραφέας αφήνει να ξεχυθεί η σκληρότητα (έως και βαναυσότητα) κάποιων ανδρών.

Υπάρχει, άραγε, ωραιοποίηση αυτού του κόσμου; Μήπως ο Χαριτόπουλος του χαρίζεται και τον περιβάλλει με αχλή δόξας; Τουναντίον: μέσα από τη διηγήματα, αλλά και από τις μικρές καταθέσεις που λειτουργούν μεταξύ των διηγημάτων ως γέφυρα, ο συγγραφέας αφήνει να ξεχυθεί η σκληρότητα (έως και βαναυσότητα) κάποιων ανδρών. Υπάρχει η φτώχεια, η δύναμη του ενστίκτου, η πατριαρχική δομή της κοινωνίας, η έξη σε απαγορευμένες ουσίες, η πορνεία, τα μαχαιρώματα, η τιμή (αυτό που λέμε «καθαρό» κούτελο), το κυνήγι των πολιτσμάνων.

Αυτός ο κόσμος περιλαμβάνει τα πάντα, αλλά τα αποδέχεται σύμφωνα με τους δικούς του κανόνες, οι οποίοι είναι δρακόντειοι. Αν τους παραβείς κινδυνεύεις με εξοστρακισμό, ακόμη και με τη ζωή σου.

xaritopoulos

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος γεννήθηκε το 1947 στον Πειραιά όπου έζησε τα πρώτα είκοσι χρόνια της ζωής του. Παντρεύτηκε δυο φορές και απέκτησε δυο γιους από τον πρώτο του γάμο, δούλεψε αρκετά χρόνια στη διαφήμιση, ενώ από το 1990 εγκατέλειψε οριστικά κάθε βιοποριστική δραστηριότητα. Μεταξύ των ετών 1976-1996 εξέδωσε τα πεζά: Δανεικιά γραβάτα (διηγήματα), 525 τάγμα πεζικού (μυθιστόρημα), Τα παιδιά της Χελιδόνας (μυθιστόρημα), Δέσποινα (νουβέλα), Τη νύχτα που έφυγε ο Μπούκοβι (διηγήματα), Εναντίον του Marlboro (μυθιστόρημα), Από εδώ πέρασε ο Κιλρόι (νουβέλα). Όλα τα πεζογραφικά του βιβλία κυκλοφόρησαν αρχικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Έκτοτε ξανακυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις Εξάντας, Ελληνικά Γράμματα και τελευταία από τον Τόπο.

Ο θρύλος

Ο νεορεαλισμός του Χαριτόπουλου δεν δημιουργεί καρικατούρες, δεν σου αφήνει την αίσθηση μιας συγγραφικής πρόθεσης να μάς φέρει κοντά σε μια ξεχωριστή ανθρωπομάζα, την οποία θα παρατηρήσουμε ωσάν περίεργοι θεατές που βλέπουν κάτι παράξενο μέσα από ένα διόραμα.

Κάθε λέξη έχει τη σημασία της. Κάθε εικόνα και γεγονός είναι τοποθετημένα έτσι ώστε να «χτυπήσουν» κέντρο. Κάθε ιστορία αφήνει ένα αποτύπωμα. Είναι σαν ψηφίδα ενός παζλ που όταν συμπληρωθεί θα εικονίσει την εσωτερική ζωή του Πειραιά. Μακριά από μύθους και θρύλους.

Ο μόνος θρύλος που μένει αναλλοίωτος είναι αυτός του Ολυμπιακού. Της ομάδας που συνέχει όλους τους ήρωες με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. Σε όποια φατρία κι αν ανήκουν, την Κυριακή, όλοι τους θα βρεθούν στις κερκίδες του Καραϊσκάκη (του παλιού, με τα τσιμεντένια καθίσματα και το λεπτό αφρολέξ να προσφέρει ελάχιστη ανακούφιση στα κουρασμένα οπίσθια του μαινόμενου οπαδού), να κάνουν πλάκα, να χαρούν, να κλάψουν, να διασκεδάσουν και να επευφημήσουν τον θρύλο της καρδιάς τους, τον Ολυμπιακό.

Να γιατί αυτή η ομάδα υπήρξε ένα κοινωνικό φαινόμενο, ξέχωρα από το αθλητικό. Το βιβλίο του Χαριτόπουλου ακουμπάει με ντομπροσύνη και σεβασμό αυτόν τον κόσμο. Άλλωστε, ο συγγραφέας τον έχει ζήσει από τα γεννοφάσκια του, επομένως δεν υπήρχε περίπτωση να λαθέψει.

*Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Φοβήθηκε το παιδάκι μου κι ήρθε και κρύφτηκε σπίτι. Αυτοί δεν υπολογίζανε τίποτα. Ούτε μένα ούτε και τον πατέρα του. Σπάσανε την πόρτα και τον πήρανε από τα χέρια μας. Τούφες του τραβάγανε τα μαλλάκια του.
Τι έκανε…

— Μανούλα μου, μου λέει, δεν το ‘κανα εγώ. Μόνο ένα χιλιάρικο πήρα.

Το σκοτώσανε στο ξύλο να πει ψέματα. Μαρτύρησε ψέματα το παιδί απ’ το ξύλο! Το βαράγανε στο Τμήμα να το ξεκάνουνε. Ως έξω άκουγα τις φωνές του» (σελ. 49)

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

«Η γραφή των κυμάτων» του Γιώργου Παπαδάκη (κριτική) – Έρωτας και πολιτική, παιδί και μνήμες

Για το μυθιστόρημα του Γιώργου Παπαδάκη «Η γραφή των κυμάτων» (εκδ. Εστία). Κεντρική εικόνα: Ziad Antar, Wa © Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Ο Βασίλης Αλεξάκης έλεγε ότι για να φτιάξεις μια στιβαρή μυθιστορηματική δομ...

«Ο συμβολισμός της λεοπάρδαλης» της Λένας Κιτσοπούλου (νουβέλα) – Πότε η μεταμόρφωση φέρνει την απελευθέρωση;

«Ο συμβολισμός της λεοπάρδαλης» της Λένας Κιτσοπούλου (νουβέλα) – Πότε η μεταμόρφωση φέρνει την απελευθέρωση;

Για τη νουβέλα της Λένας Κιτσοπούλου «Ο συμβολισμός της λεοπάρδαλης» (εκδ. Μεταίχμιο). Εικόνα: Από την ταινία «Rūrangi» (2020) του Max Currie.

Γράφει ο Βαγγέλης Μανουβέλος

...
«Παρατηρητής» της Αντιγόνης Ντόκα (νουβέλα) – Το παιχνίδι των πολλαπλών εκδοχών, το παιχνίδι του βλέμματος

«Παρατηρητής» της Αντιγόνης Ντόκα (νουβέλα) – Το παιχνίδι των πολλαπλών εκδοχών, το παιχνίδι του βλέμματος

Για τη νουβέλα της Αντιγόνης Ντόκα «Παρατηρητής» (εκδ. Τόπος). Εικόνα: Το έργο «Κύκλος διαγραφής» των Φρανκ Ζιλέτ και Ίρα Σνάιντερ. © MoMA

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Η παρατήρηση, ως μια συνιστώσα από τις πολλές που οδηγούν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κάποτε τελειώνουν οι σιωπές»: Εκδήλωση για το ιστορικό μυθιστόρημα της Αγνής Φουρναράκη

«Κάποτε τελειώνουν οι σιωπές»: Εκδήλωση για το ιστορικό μυθιστόρημα της Αγνής Φουρναράκη

Εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου «Κάποτε τελειώνουν οι σιωπές» της Αγνής von Meijenfeldt-Φουρναράκη διοργανώνουν οι εκδόσεις Εντός, την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, στις 7.30μμ, στην ΕΣΗΕΑ.  

Επιμέλεια: Book Press

Την Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου 2026, στις 7.3...

Ουελμπέκ: Δικαστική έρευνα για υποκίνηση διακρίσεων και μίσους σε βάρος μουσουλμάνων και υποστήριξης της θεωρίας της «μεγάλης αντικατάστασης»

Ουελμπέκ: Δικαστική έρευνα για υποκίνηση διακρίσεων και μίσους σε βάρος μουσουλμάνων και υποστήριξης της θεωρίας της «μεγάλης αντικατάστασης»

Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, ο Γάλλος συγγραφέας Μισέλ Ουελμπέκ (Michel Houellebecq) τέθηκε υπό δικαστική έρευνα «για συνέργεια σε υποκίνηση διακρίσεων, μίσους ή βίας» για δηλώσεις με τις οποίες στοχοποιούσε μουσουλμάνους. © Wikimedia

Επιμέλεια: Book Press

...
«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

«Από το ένα στο άλλο» της Μαρίτσας Περ. Ράλλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαρίτσας Περ. Ράλλη «Από το ένα στο άλλο 10+1 διηγήματα», η οποία θα κυκλοφορήσει, στη σειρά «Τα αειθαλή», αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Τόπος. Κεντρική εικόνα: Η Μ. Ράλλη σε νεανική φωτογραφία (studio Nelly’s), από το Αρχείο της Μαρίας Ράλλη – ΜΙΕΤ, Λογ...

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Δεν βλέπω όνειρα συνήθως» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Ηλία Μαγκλίνη «Δεν βλέπω όνειρα συνήθως – Γράμματα του Χάρρυ στη Ρετζίνα», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Παιδικές σκηνές ...

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

«Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη» της Κωνσταντίνας Κατρακάζου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κωνσταντίνας Κατρακάζου «Από τον πόλεμο βγαίνεις ζωντανός μόνο από τύχη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 10 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Βρέθηκε τεσσεράμισι χρόνια μα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Τι διαβάζουμε τώρα; Έξι μουσικές (αυτο)βιογραφίες

Έξι σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο της μουσικής (αυτο)βιογραφούνται και αποκαλύπτουν τις προσωπικές τους διαδρομές, μέσα από τις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες, προς τη δημιουργία του έργου τους.

Επιλογή-παρουσίαση: Κώστας Αγοραστός

Πολλοί είναι ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τι διαβάζουμε τώρα; Τρία καλά αστυνομικά, νέα και κλασικά μυστήρια

Τρία καλά αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν πρόσφατα: Φώτης Δούσος, Γιάννης Μαρής, Αντόνιο Μαντσίνι. Αντισυμβατικοί αστυνομικοί, αδικία και δωσιλογισμός σε λιτή αφήγηση και μεσογειακό νουάρ για το δικαίωμα στην αυτοδικία. ©istock

Επιλογή-παρουσίαση: Χ...

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Τι διαβάζουμε τώρα; Βιβλία φεμινιστικής και κουίρ θεωρίας

Σημαντικά βιβλία που διευρύνουν τη συζήτηση για τον φεμινισμό, τη σχέση της γλώσσας με το φύλο και τη σεξουαλικότητα αλλά και το πόσο [δεν θα έπρεπε να] μας αλλάζει το γήρας.

Επιλογή-παρουσίαση: Φανή Χατζή

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΦΑΚΕΛΟΙ