Ντέιβιντ Σολόι: «Πρέπει να αποδεχτούμε πως η ζωή είναι γεμάτη από αναπάντητα ερωτήματα»

Με αφορμή τη συμμετοχή του στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας, συναντήσαμε τον Ντέιβιντ Σολόι στο Κτήριο Πίεσης και Διανομής της Τεχνόπολης, στο Γκάζι, το πρωί της Κυριακής 29 Μαρτίου. Χωρίς κανένα σημάδι έπαρσης που θα μπορούσε ενδεχομένως να απορρέει από την πρόσφατη βράβευσή του με το Μπούκερ, ο Σολόι ήταν ιδιαίτερα προσηνής και ευχάριστος συνομιλητής.

Η συζήτηση κινήθηκε γύρω από τη Σάρκα (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Ψυχογιός), τον χαρακτήρα του βιβλίου του που έχει περιγραφεί ως «παθητικός», το ιδιαίτερο ύφος της γραφής του και αυτό που θεωρεί το μεγαλύτερο ρίσκο του βιβλίου του. Μας αποκάλυψε, επίσης, ότι γράφει ένα νέο βιβλίο, που σημαίνει ότι ίσως σπάσει το φαινόμενο «σιωπής» που παρατηρείται σε όλους τους συγγραφείς μετά από κάθε τέτοιου βεληνεκούς βράβευση και θα διαβάσουμε κάτι δικό του σύντομα.

Ας ξεκινήσουμε με μια γενική ερώτηση. Όλοι οι αποδέκτες του Βραβείου Μπούκερ περιγράφουν την περίοδο που ακολουθεί τη βράβευσή τους ως εξαντλητική. Εσείς πώς βιώνετε αυτή την περίοδο από τον Νοέμβριο και μετά;

Κοιτάξτε, ο Νοέμβριος και ο Δεκέμβριος ήταν πράγματι πολύ μήνες με πολύ φορτωμένο πρόγραμμα, αλλά στην ουσία με υποχρεώσεις που είχαν ήδη προγραμματιστεί πριν από το Μπούκερ. Έπειτα, επέμεινα αρκετά ώστε ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος να μείνουν λίγο-πολύ ελεύθεροι, χωρίς να χρειάζεται να κάνω τίποτα, τουλάχιστον όχι ταξίδια. Έτσι, πέρασα ένα αρκετά όμορφο και ήσυχο διάστημα αυτούς τους δύο μήνες και κατάφερα μάλιστα να γράψω και λίγο.

Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες βρέθηκα στην Αγγλία για περίπου δέκα ημέρες, τώρα είμαι εδώ, και πολύ σύντομα θα ταξιδέψω στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τώρα, δηλαδή, μέχρι τον Ιούνιο θα ταξιδεύω σχεδόν συνέχεια, οπότε μέχρι το τέλος αυτής της περιόδου δεν έχω καμία αμφιβολία ότι θα είμαι εξαντλημένος.

Θα έπρεπε, μάλλον, αυτή η εξάντληση να ονομαστεί «κόπωση του Μπούκερ».

Ναι, ναι, σίγουρα. Ισχύει απολύτως. Αλλά, φυσικά, είναι ένα τίμημα που αξίζει να πληρώσει κανείς (γέλια). Υπάρχει, επίσης, και αυτή η αίσθηση ότι, δεδομένου ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον και ενθουσιασμός για το βιβλίο σου, θα ήταν σχεδόν ασυγχώρητο να μην ανταποκριθείς θετικά σε αυτό. Είμαι βέβαιος ότι σε λίγα χρόνια θα ανατρέχω σε αυτό το διάστημα και θα σκέφτομαι: «Γιατί δεν ενδιαφέρεται πια κανείς για μένα;» (γέλια).

Αποκλείεται, αρκεί να συνεχίσετε να γράφετε. Ας πάμε και στα βιβλία σας. Τόσο το All that man is όσο και η Σάρκα καταπιάνονται με όψεις της ανδρικής εμπειρίας. Χτες (σσ: στην εκδήλωση «Αρσενικό-Θηλυκό» στο πλαίσιο του AILF) συμμετείχατε σε μια σχετική συζήτηση, ενώ σε λίγο θα λάβετε μέρος σε μια εκδήλωση με τίτλο «Έχει η γραφή φύλο;». Ποια είναι λοιπόν η απάντησή σας σε αυτό το ερώτημα;

Υποθέτω πως η απάντηση είναι «ναι», αλλά δεν θα ήθελα να είμαι απόλυτος. Δηλαδή, νομίζω ότι… «ναι». Εν τω μεταξύ, προσπαθώ να σκεφτώ ένα μυθιστόρημα που να είναι εντελώς «απροσδιόριστο» ως προς το φύλο. Αν δεχτούμε ότι η ανδρική και η γυναικεία εμπειρία των ανθρώπων διαφέρουν έστω και λίγο, τότε αυτό αναπόφευκτα θα εκφραστεί και σε οτιδήποτε γράφει κάποιος/α. Ιδίως σήμερα, είμαστε κατά κάποιον τρόπο περισσότερο συνειδητοποιημένοι ως προς αυτό, είναι κάτι που βρίσκεται ίσως πιο έντονα στο προσκήνιο απ’ ό,τι στο παρελθόν. Δεν θα ένιωθα άνετα να απαντήσω απλώς «όχι», θα μου φαινόταν λάθος. Από την άλλη, όταν απαντάς «ναι», συνειδητοποιείς αμέσως πόσο περίπλοκο είναι το ζήτημα. Δεν ξέρω…

Στην περίπτωση της Σάρκας, προφανώς η απάντηση ήταν η αρρενωπότητα, η επιστροφή της ανδρικής φωνής και όλα τα σχετικά. Όταν έγραφα το βιβλίο, όμως, δεν το σκεφτόμουν καθόλου με αυτούς τους όρους.

Σε μεγάλο βαθμό, τα βιβλία μου επικεντρώνονται σε ανδρικούς χαρακτήρες και στην ανδρική εμπειρία, αλλά ακόμα κι έτσι, δεν θα ήθελα να υπερτονίσω αυτό το στοιχείο ή, πολύ περισσότερο, να υπονοήσω ότι πρόκειται για βιβλία που αφορούν αποκλειστικά τους άνδρες, αποκλείοντας τις γυναίκες. Νομίζω ότι, σε ένα σημείο, γίνεται και κάπως παράλογο να σκεφτόμαστε με τόσο αυστηρούς όρους. Είναι, λοιπόν, ένα πολύ σύνθετο ζήτημα.

Η αρρενωπότητα πάντως στη Σάρκα κάπως «εργαλειοποιήθηκε» από τα μέσα ενημέρωσης. Κάποια, μάλιστα, προσπάθησαν να εντάξουν το βιβλίο, και εμμέσως κι εσάς προσωπικά, σε μια υποτιθέμενη «επιστροφή της ανδρικής φωνής». Πώς το βιώσατε;

Ναι, κοιτάξτε, νομίζω ότι αυτό συμβαίνει, ιδίως όταν ένα βιβλίο κερδίζει ένα σημαντικό βραβείο, γιατί υπάρχει η ανάγκη να εξηγηθεί η σημασία του μέσα στο σύγχρονο πολιτισμικό πλαίσιο: «γιατί είναι σημαντικό αυτό το βιβλίο τώρα;». Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα πρέπει να είναι κάπως απλουστευμένη, γιατί θα εμφανιστεί σε πολλά σύντομα δημοσιογραφικά κείμενα.

Στην περίπτωση της Σάρκας, προφανώς η απάντηση ήταν η αρρενωπότητα, η επιστροφή της ανδρικής φωνής και όλα τα σχετικά. Όταν έγραφα το βιβλίο, όμως, δεν το σκεφτόμουν καθόλου με αυτούς τους όρους. Γι’ αυτό και δεν αισθάνομαι απόλυτα άνετα με το να παρουσιάζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Αλλά, όπως είπα, είναι κι αυτό μία ακόμη συνέπεια του να κερδίζει το βιβλίο σου ένα σημαντικό βραβείο. Προκύπτουν αναγνώσεις του που δεν εμβαθύνουν όσο θα ήθελες στις πιο λεπτές του αποχρώσεις.

Ο Ντέβιντ Σολόι στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας (27-29/03/2029). ©AILF

Κι εμείς τότε σαν μέσο βάλαμε την αρρενωπότητα στον τίτλο (γέλια), αλλά μέσα στην κριτική τονίστηκε ότι το βιβλίο δεν αφορά μόνο αυτό.

(γελάει) Το καταλαβαίνω, είναι φυσικό. Πρακτικά, σχεδόν κάθε κείμενο, ιδίως, όπως είπα, τις εβδομάδες μετά το βραβείο, περιείχε τη λέξη «αρρενωπότητα» στον τίτλο, ή κάτι παρόμοιο. «Άνδρας», «τύπος», «ανδροπρεπής», ακόμα και πιο υπερβολικούς χαρακτηρισμούς. Αλλά αποδέχομαι ότι έτσι «έπρεπε» να παρουσιαστεί το βιβλίο· αυτού του είδους το πλαίσιο υπαγορεύτηκε από τις δημοσιογραφικές ανάγκες της στιγμής. Και το βιβλίο είναι, σε έναν βαθμό, και για την αρρενωπότητα. Δεν λέω ότι αυτό είναι μια εντελώς αβάσιμη ανάγνωση, κάθε άλλο. Απλώς, για μένα, δεν είναι αυτό το κύριο στοιχείο του. Οι πιο σημαντικές πτυχές του βιβλίου βρίσκονται αλλού.

Στο Ιντερμέτζο, το τελευταίο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, υπάρχει μια μεταφορά για τις λέξεις. Υπάρχουν, λέει, «κόκκινες» λέξεις, ποτισμένες με αίμα, σε αντίθεση με κάποιες «γκρίζες ή μπεζ», πιο ασφαλείς στη χρήση. Η λέξη «σάρκα» (flesh) είναι μια «κόκκινη» λέξη, φέρει κάτι το ενστικτώδες, ίσως ακόμη και ζωώδες. Πώς την επιλέξατε; Δεν ενεργοποιεί πολύ συγκεκριμένες εικόνες;

Ναι, ναι, συζητήσαμε πάρα πολύ με τους εκδότες μου γι’ αυτό το ζήτημα. Το «Flesh» ήταν ο προσωρινός τίτλος του βιβλίου, το όνομα του αρχείου στον υπολογιστή μου όσο το έγραφα. Δεν περίμενα, βέβαια, ότι θα κατέληγε να είναι και ο τελικός τίτλος. Πίστευα μάλλον ότι θα προέκυπτε κάποιος άλλος, πιο κομψός, πιο «λογοτεχνικός» τίτλος. Γιατί, ναι, η λέξη «σάρκα» (flesh) έχει κάτι το χυδαίο, ευτελές ίσως, όπως είπατε. Είναι πολύ εύστοχος ο τρόπος που το θέσατε.

Είναι μια λέξη που σε φέρνει αντιμέτωπο με κάτι άμεσο, σε κάνει να νιώθεις άβολα, ανήσυχα. Και τόσο εγώ όσο και οι εκδότες μου νιώσαμε αυτή τη δυσφορία και, αρχικά, δεν αισθανόμασταν άνετα να τη χρησιμοποιήσουμε ως τίτλο, μας προκαλούσε αμηχανία. Στη συνέχεια, όμως, καταλήξαμε ότι ακριβώς όλα αυτά που προκαλεί ήταν τελικά θεμιτά.

Αναμφίβολα, βέβαια, αφαιρέθηκαν προτάσεις, επίθετα, παράγραφοι. Έγινε κάποια απλοποίηση, αλλά όχι σε υπερβολικό βαθμό. Με την έννοια ότι το αρχικό, πρώτο προσχέδιο θα διαβαζόταν περίπου με το ίδιο ύφος.

Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, οι συνδηλώσεις, τα συναισθήματα που προκαλεί αποδείχθηκαν περισσότερο πλεονέκτημα παρά μειονέκτημα, γιατί αντανακλούσαν κάτι αληθινό και ουσιαστικό μέσα στο ίδιο το βιβλίο. Και, φυσικά, η λέξη καθαυτή, μέσα στη σχεδόν άβολη σωματικότητά της, ταίριαζε απόλυτα με το βιβλίο, κάτι που μάλλον εξηγεί γιατί την είχα επιλέξει εξαρχής ως προσωρινό τίτλο. Δεν το είχα πολυσκεφτεί, σχεδόν καθόλου, απλώς η λέξη «flesh» προσκολλήθηκε κάπως στο κείμενο, στο υπό διαμόρφωση βιβλίο. Έτσι, ναι, εξετάσαμε και άλλες εναλλακτικές, αλλά καμία δεν ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική ή δεν είχε την ίδια δύναμη, οπότε, στο τέλος, καταλήξαμε σε αυτόν τον τίτλο.

Είναι ένας πολύ ωραίος τίτλος που αντικατοπτρίζει και αυτή την «απογυμνωμένη» γραφή, την απόλυτη καθαρότητα των προτάσεων. Αναρωτιόμουν πώς δουλέψατε πάνω σε αυτό. Αφαιρούσατε σταδιακά ή προέκυψε φυσικά αυτή η λιτότητα;

Έτσι είχε συλληφθεί εξαρχής το βιβλίο, αυτό το είδος ύφους. Αναμφίβολα, βέβαια, αφαιρέθηκαν προτάσεις, επίθετα, παράγραφοι. Έγινε κάποια απλοποίηση, αλλά όχι σε υπερβολικό βαθμό. Με την έννοια ότι το αρχικό, πρώτο προσχέδιο θα διαβαζόταν περίπου με το ίδιο ύφος. Στην πραγματικότητα, αφαιρέθηκαν ολόκληρα κεφάλαια, που σημαίνει ότι, σε κάποιο βαθμό, εκεί που υπήρχαν αυτά τα κεφάλαια, στέκουν πλέον το προηγούμενο και το επόμενο, και έτσι η σχέση μεταξύ τους γίνεται πιο ισχυρή, αφού τα ενδιάμεσα κεφάλαια έχουν αφαιρεθεί. Αλλά, όπως είπα, ήταν εξαρχής μια συνειδητή επιλογή ύφους. Υπήρξε κάποιο σβήσιμο, αλλά σε γενικές γραμμές έτσι ήταν πάντα.

Η επιτροπή του βραβείου είχε αναφέρει ότι το βιβλίο σας «εξερευνά τι σημαίνει να είσαι ζωντανός -μέσα σε ένα σώμα- και να είσαι άνθρωπος». Ταυτόχρονα, όμως, ο Ίστβαν φέρει πολύ συγκεκριμένες ταυτότητες: ανήκει στην εργατική τάξη, είναι μετανάστης, αλλά και ένας λευκός «αφομοιωμένος» ξένος, που ανελίσσεται κοινωνικά. Με έναν τρόπο, ενσαρκώνει όλες τις ιστορικές δυνάμεις της εποχής του. Θεωρείτε ότι αυτό αποτελεί μια αντίφαση;

Όχι, όχι, καθόλου. Γιατί νομίζω ότι η σωματικότητα της ζωής είναι απολύτως θεμελιώδης. Είναι η βάση πάνω στην οποία στηρίζονται και οι ίδιες οι ιστορικές και κοινωνικές δυνάμεις. Στην ουσία, αυτές αποτελούν εκφράσεις της. Κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής και της κοινωνίας έχει, τελικά, ως ρίζα τη σωματικότητα της ύπαρξης και της εμπειρίας. Κατά κάποιον τρόπο, αυτό ήταν ένα από τα βασικά πράγματα που ήθελα να εκφράσω μέσα από το βιβλίο. Υποθέτω, λοιπόν, ότι δεν υπάρχει πραγματικός διαχωρισμός, υπάρχει μία ενότητα σε όλα αυτά, που θεμελιώνεται στη σωματικότητα.

Και είναι πανανθρώπινη αυτή η εμπειρία; Εν πολλοίς το βιβλίο επικεντρώνεται στην Ευρώπη. Θεωρείτε ότι είναι «ευρωπαϊκό»; Δεδομένου ότι θα επισκεφτείτε σύντομα τις ΗΠΑ, μάλλον θα το διαπιστώσετε.

Ναι, νομίζω ότι είναι σε μεγάλο βαθμό ένα ευρωπαϊκό μυθιστόρημα. Προφανώς, διαδραματίζεται κυρίως σε δύο ευρωπαϊκές χώρες, με κάποια μικρότερα μέρη να λαμβάνουν χώρα και σε άλλες. Καταπιάνεται με μια θεμελιώδη διάσταση της σύγχρονης Ευρώπης, δηλαδή το κύμα μετακίνησης ανθρώπων από την Ανατολή προς τη Δύση, ένα φαινόμενο που χαρακτηρίζει έντονα τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια της ηπείρου. Η ιστορία του Ίστβαν επαναλαμβάνεται εκατομμύρια φορές, με τη μορφή αυτής ακριβώς της διαδρομής.

Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, επομένως, ήθελα πραγματικά να γράψω ένα βιβλίο που να είναι κάπως διχασμένο ανάμεσα στην Αγγλία και την Ουγγαρία, που να περιλαμβάνει και τις δύο χώρες

Έτσι, πράγματι το θεωρώ σε μεγάλο βαθμό ένα μυθιστόρημα για τη σύγχρονη Ευρώπη. Βέβαια, τα βαθύτερα ζητήματα που αφορούν τη σωματικότητα της ύπαρξης ισχύουν και για την Αμερική ή οπουδήποτε αλλού. Αλλά έχετε δίκιο, θα έχει ενδιαφέρον να μιλήσω με Αμερικανούς αναγνώστες και να δω πώς το προσλαμβάνουν.

Η εμπειρία του Ίστβαν φέρει κάτι από το δικό σας βίωμα με τις δύο αυτές ευρωπαϊκές χώρες;

Λοιπόν, η εμπειρία του είναι πολύ διαφορετική από τη δική μου με πολλούς τρόπους. Σε προφανές επίπεδο, εγώ έκανα την αντίθετη διαδρομή. Μεγάλωσα στην Αγγλία και μετακόμισα στην Ουγγαρία, όπου έζησα για περισσότερα από δέκα χρόνια. Παρ’ όλα αυτά, έχω ξαδέλφια που ακολούθησαν μια πορεία πιο κοντά σε αυτή του Ίστβαν, που μεγάλωσαν στην Ουγγαρία και στη συνέχεια μετακόμισαν στην Αγγλία, όταν η Ουγγαρία μπήκε στην ΕΕ. Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, επομένως, ήθελα πραγματικά να γράψω ένα βιβλίο που να είναι κάπως διχασμένο ανάμεσα στην Αγγλία και την Ουγγαρία, που να περιλαμβάνει και τις δύο χώρες, γιατί και η δική μου ζωή εκείνη την περίοδο -και σε έναν βαθμό ακόμη και τώρα- είναι μοιρασμένη ανάμεσα σε αυτές τις δύο χώρες. Ήθελα να γράψω κάτι που να αντανακλά αυτή την εμπειρία, να αντλεί από αυτήν με κάποιον τρόπο.

Ο Ίστβαν είναι ένας πολύ συγκρατημένος και λιγομίλητος πρωταγωνιστής. Κάποιοι τον χαρακτηρίζουν «παθητικό». Το ακούτε συχνά αυτό, το συζητούσατε και χθες. Ποιες είναι οι προκλήσεις συγγραφής ενός τέτοιου ήρωα; Τι τεχνικές γραφής χρειάστηκε να χρησιμοποιήσετε;

Λοιπόν, όπως είπα και χθες, διαφωνώ κάπως με τις περιγραφές του Ίστβαν που δίνουν υπερβολική έμφαση στην «παθητικότητα». Όμως, σχετικά με το ότι δεν είναι ιδιαίτερα εκφραστικός, ούτε προς τους άλλους χαρακτήρες ούτε, κατά μία έννοια, προς τον αναγνώστη, έτσι όπως είναι γραμμένο το βιβλίο, αυτό ήταν εξαρχής μέρος της ιδέας. Δηλαδή, ο λόγος που έγραψα για κάποιον τόσο διαφορετικό από εμένα σε τόσα επίπεδα είναι ακριβώς επειδή ήθελα έναν χαρακτήρα που να μην εξηγεί τον εαυτό του λεκτικά στην αναγνώστρια*. Και ήθελα και η αφηγηματική φωνή του βιβλίου να μην τον εξηγεί. Αυτό, λοιπόν, ήταν εξαρχής οργανικό στοιχείο του βιβλίου. Οπότε, όχι, δεν ένιωθα διαρκώς πως κάτι με έλκει προς την άλλη κατεύθυνση και έπρεπε να επανέρχομαι. Το βιβλίο είχε σχεδιαστεί έτσι από την αρχή.

Η συναισθηματική κατάσταση του Ίστβαν κάποιες φορές καθρεφτίζεται στο σκηνικό ή τους ανθρώπους γύρω του. Για παράδειγμα, στο πρώτο κεφάλαιο, στην απόπειρα της πρώτης του σεξουαλικής εμπειρίας, αυτός επικεντρώνεται σε ένα «ζωάκι μέσα σε κλουβί» (σελ.10). Δεν προδίδει κάτι για τον ίδιο αυτή η εικόνα;

Ναι, ναι, έχετε απόλυτο δίκιο. Και νομίζω είστε ο πρώτος άνθρωπος που αναφέρει γενικά το εγκλωβισμένο ζώο, το οποίο μπήκε εκεί σκόπιμα (γέλια). Αλλά ναι, κάπως έτσι λειτουργεί αυτό. Ακόμα και για το πιο συνταρακτικό βίωμα του Ίστβαν δεν υπάρχει άμεση αφήγηση του γεγονότος ή άμεση αποτύπωση της ψυχικής του κατάστασης. Πιστεύω ότι εκφράζεται μέσα από την περιγραφή. Και έτσι ο αναγνώστης πρέπει να συναγάγει αυτή την ψυχική κατάσταση. Αλλά δεν είναι τόσο δύσκολο να το κάνει.

Νομίζω ότι το μεγαλύτερο ρίσκο της Σάρκας είναι αυτό που ήδη κατά κάποιον τρόπο έθιξα, ο τρόπος με τον οποίο ο αναγνώστης δεν καθοδηγείται σε κανένα σημείο άμεσα ως προς το πώς πρέπει να αντιδράσει.

Οι ακραίες ψυχικές καταστάσεις, που αφθονούν στο βιβλίο, καθώς περιλαμβάνει πολλές ακραίες εμπειρίες, όπως η κατάθλιψη, η θλίψη, ο φόβος, η ντροπή, η επιθυμία, είναι αρκετά δύσκολο να εκφραστούν λεκτικά. Ωστόσο, είναι σχετικά εύκολο να τις αντιληφθεί κανείς. Όλοι τις γνωρίζουν. Οπότε, κατά κάποιον τρόπο, υπήρχε ένα μικρό ρίσκο στο ότι βασίζομαι τόσο συχνά στο να «συμπεραίνει» η αναγνώστρια* τέτοιες ψυχικές καταστάσεις. Παρ’ όλα αυτά, η ανταπόκριση στο βιβλίο δείχνει ότι οι αναγνώστες μπόρεσαν να το κάνουν αυτό πολύ εύκολα.

Τώρα που είπατε για ρίσκο, όταν παραλάβατε το Μπούκερ μιλήσατε στον ευχαριστήριο λόγο σας για τα αισθητικά, δομικά και ηθικά ρίσκα στη λογοτεχνία. Κατά τη γνώμη σας, ποιο είναι το μεγαλύτερο ρίσκο της Σάρκας;

Νομίζω ότι το μεγαλύτερο ρίσκο της Σάρκας είναι αυτό που ήδη κατά κάποιον τρόπο έθιξα, ο τρόπος με τον οποίο ο αναγνώστης δεν καθοδηγείται σε κανένα σημείο άμεσα ως προς το πώς πρέπει να αντιδράσει. Η πιο σημαντική αντίδραση είναι ως προς τον Ίστβαν. Για να «λειτουργήσει» το βιβλίο, η αναγνώστρια* πρέπει να ανταποκριθεί. Αν αντιπαθήσει τον Ίστβαν ή δεν καταφέρει να συμπάσχει μαζί του καθόλου, τότε το βιβλίο δεν λειτουργεί πραγματικά σε συναισθηματικό επίπεδο. Οπότε αυτό ένιωθα ως ρίσκο, κάτι για το οποίο δεν ήμουν σίγουρος ότι θα λειτουργήσει μέχρι να εκδοθεί το βιβλίο. Ο τρόπος, δηλαδή, που το βιβλίο δεν λέει στους αναγνώστες πώς να το διαβάσουν, αλλά βασίζεται στη δική τους ανταπόκριση.

Πριν είπατε ότι «η αφηγηματική φωνή του βιβλίου δεν εξηγεί τον Ίστβαν». Υπάρχουν, επίσης, αρκετά αναπάντητα ερωτήματα στη Σάρκα. Αποτυπώνουν, άραγε, τα άλυτα ερωτήματα που συναντάμε και στη ζωή;

Ναι, ακριβώς. Πιστεύω ότι η ζωή είναι γεμάτη αναπάντητα ερωτήματα. Μάλιστα, θα μπορούσε κανείς να πει ότι δεν υπάρχουν ποτέ πλήρως απαντημένα ερωτήματα, ότι τίποτα δεν επιλύεται ποτέ ολοκληρωτικά και ότι όλα παραμένουν πάντα, με κάποιον τρόπο, ανοιχτά. Και αυτή η κατάσταση του «ανεπίλυτου» είναι κάτι με το οποίο πρέπει απλώς να ζούμε και να το αποδεχόμαστε.

*Ο Ντέιβιντ Σολόι χρησιμοποιεί στον λόγο του το έμφυλα απροσδιόριστο "the reader", το οποίο μεταφράζουμε αναγνώστης/αναγνώστρια εναλλάξ.

* Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι δημοσιογράφος και βιβλιοκριτικός.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα

Ο Ντέιβιντ Σολόι γεννήθηκε το 1974 στον Καναδά, μεγάλωσε στο Λονδίνο και τώρα ζει στη Βιέννη. Έχει γράψει έξι μυθιστόρημα που έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από είκοσι γλώσσες, καθώς και αρκετά ραδιοφωνικά δράματα για το BBC.

Το πρώτο μυθιστόρημά του, London and the South-East, τιμήθηκε με τα βραβεία Betty Trask και Geoffrey Faber Memorial, ενώ το All that man is τιμήθηκε με τα Gordon Burn και Plimpton, και ήταν στη βραχεία λίστα του βραβείου Booker 2016. Ο Σόλοϊ επιλέχθηκε μεταξύ των Καλύτερων Νέων Βρετανών Μυθιστοριογράφων του Granta το 2013, ενώ το 2010 είχε εμφανιστεί στη λίστα των είκοσι κορυφαίων Βρετανών συγγραφέων κάτω των 40 ετών της εφημερίδας The Telegraph.

Το μυθιστόρημα Σάρκα τιμήθηκε με το Βραβείο Μπούκερ 2025, ήταν φιναλίστ για το βραβείο Kirkus, ενώ βρέθηκε στη μακρά λίστα για το Carnegie Medal for Excellence.