Τζέσικα Πέιν: «Πάντα θα αναζητώ τρόπους να δώσω δύναμη σε άλλες γυναίκες»

Η Τζέσικα Πέιν είναι συγγραφέας ψυχολογικών θρίλερ και ζει στην Αμερική, στον βορειοδυτικό Ειρηνικό, με τον σύζυγό της, την κόρη της και τις πολλές γάτες και τα σκυλιά τους. Το επικείμενο μυθιστόρημά της στα αγγλικά, Somebody Worth Killing, πρόκειται να εκδοθεί από το Berkley/Penguin Random House το 2026. Τα άλλα της μυθιστορήματα είναι το Κάνε με να εξαφανιστώ και τα The Lucky One, The Good Doctor, και Never Trust the Husband.

Στον πρώτο ξενόγλωσσο τίτλο των εκδόσεων Γραφή, Κάνε με να εξαφανιστώ (μτφρ. Ιωάννης Γρ. Πλεξίδας, εκδ. Γραφή), η Τζέσικα Πέιν μας συστήνει τη Νοέλ, μια νεαρή κοπέλα που κατοικεί στο Σιατλ, εργάζεται ως νοσοκόμα και έχει σχέση με έναν γοητευτικό, ευγενικό, πετυχημένο γιατρό. Ο Ντάνιελ, όμως, δεν είναι αυτό που φαίνεται, αλλά ένας ελεγκτικός, ζηλιάρης, κτητικός σύντροφος, που παρακολουθεί κάθε βήμα της συντρόφου του. Για να ξεφύγει από αυτόν, η Νοέλ αναγκάζεται να οργανώσει την ψεύτικη «απαγωγή» της.

Με αφορμή την κυκλοφορία του πρώτου βιβλίου της Τζέσικα Πέιν στα ελληνικά, συνομιλήσαμε με την Αμερικανίδα συγγραφέα για τις δυναμικές ηρωίδες της, τις τοξικές σχέσεις, τη συγγραφή και τις ανατροπές στην πλοκή, ενώ μοιράστηκε μαζί μας και κάποιες από τις συμβουλές της προς νέους/νέες συγγραφείς.

Οι αναγνώστες μπορούν να διαβάσουν το βιογραφικό σας, ή το «Ένα γράμμα από την Τζέσικα» που βρίσκεται στο τέλος του βιβλίου σας. Υπάρχει, όμως, μια δική σας πρωτοβουλία για την οποία δεν ξέρουμε πολλά. Θα μας πείτε για το #MomsWritersClub;

Το συγγραφικό μου ταξίδι απογειώθηκε το 2018, αμέσως μετά τη γέννηση της κόρης μου. Καθώς κρατούσα αυτό το μικροσκοπικό μωρό στα χέρια μου, συνειδητοποίησα πόσο σημαντικό ήταν να κυνηγήσω τα όνειρά μου και αυτό που πάντα ονειρευόμουν ήταν να γράψω ένα βιβλίο! Εκείνες, όμως, τις πρώτες μέρες της μητρότητας, μπορούσα να γράψω μόνο κατά τη διάρκεια των σύντομων υπνάκων της μικρής. 

Όταν η κόρη μου έγινε δύο ετών, συνειδητοποίησα ότι ένιωθα μοναξιά ως συγγραφέας. Αναρωτιόμουν αν αντιμετώπισε κάποια άλλη τις ίδιες προκλήσεις ως μητέρα ενός μικρού παιδιού που προσπαθεί να βρει χρόνο για να γράψει. Έτσι, όταν μια απλή ανάρτηση που ανέβασα στο Twitter σχετικά με το πόσο θα ήθελα να υπήρχε μια τέτοια ομάδα (μία για μητέρες) είδα ότι είχε μεγάλη απήχηση, συνειδητοποίησα ότι υπήρχε μεγάλη ζήτηση για κάτι τέτοιο. Κάπως έτσι ξεκίνησε το #MomsWritersClub. Είμαστε, ουσιαστικά, μια ομάδα γυναικών με τις προσωπικές μας, ιδιαίτερες προκλήσεις, ως συγγραφείς με πολλαπλούς ρόλους -συγγραφείς, μητέρες, σύζυγοι, επαγγελματίες κ.λπ. Μιλάμε κάθε δεύτερη εβδομάδα σε chat (όπου όλοι είναι ευπρόσδεκτοι) και έχουμε, επίσης, ένα κανάλι στο YouTube. Είναι μια καταπληκτική ομάδα γυναικών που έχουν γίνει κολλητές φίλες και συνεργάτιδες στο συγγραφικό τους ταξίδι. Έχω δει πολλές από αυτές να μετατρέπονται από αρχάριες σε συγγραφείς με δημοσιευμένο έργο και είναι απλά εκπληκτικό το συναίσθημα.

Θα παρουσιάζω πάντα, μα πάντα, τις γυναίκες, ακριβώς όπως τις βλέπω: ως τους σκληροτράχηλους ανθρώπους που είναι. Αυτό δεν αλλάζει επειδή βρίσκονται σε μια κατάσταση κακοποίησης ή επειδή έχουν γίνει μητέρες.

Φαίνεται ότι δημιουργείτε δυνατούς γυναικείους χαρακτήρες. Στο επερχόμενο βιβλίο σας, ανακοινώσατε ότι η πρωταγωνίστρια θα είναι μια «ζόρικη γυναίκα, δολοφόνος και μαμά». Πιστεύετε ότι αυτό το χαρακτηριστικό λείπει από το είδος του ψυχολογικού θρίλερ;

Καθόλου. Γνωρίζω πολλές συγγραφείς που δημιουργούν καταπληκτικούς δυναμικούς γυναικείους χαρακτήρες: Darby Kane, Megan Collins, Eliza Jane Brazier, Kimberly Belle, για να αναφέρω μόνο μερικές από αυτές. Ωστόσο, πιστεύω ότι εξακολουθούμε να ζούμε (και πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε) σε έναν κόσμο όπου οι γυναίκες θεωρούνται το αδύναμο φύλο. Διδαχθήκαμε ότι πρέπει να εξαρτόμαστε από τους άνδρες, ή να ερχόμαστε δεύτερες σε σχέση με αυτούς, ή να υποκύπτουμε σε αυτούς. Ότι πρέπει να τους αφήνουμε να μας εξηγούν κάτι (mansplaining) και να παίρνουν τα ηνία σε όλα. Εξακολουθούμε να έχουμε αυτές τις εμπειρίες, ακόμη και σήμερα, το 2024. Θα παρουσιάζω πάντα, μα πάντα, τις γυναίκες, ακριβώς όπως τις βλέπω: ως τους σκληροτράχηλους ανθρώπους που είναι. Αυτό δεν αλλάζει επειδή βρίσκονται σε μια κατάσταση κακοποίησης ή επειδή έχουν γίνει μητέρες. Αντίθετα, αυτό τις κάνει ακόμα πιο ζόρικες, επειδή πέρασαν κάτι τόσο δύσκολο. Και νομίζω ότι είναι καιρός να το αναγνωρίσουμε αυτό ως κοινωνία.

Το Κάνε με να εξαφανιστώ, που ήταν το πρώτο σας βιβλίο, είναι για τη Νοέλ, μια νοσοκόμα που ζει στο Σιάτλ και γνωρίζει έναν άνδρα που μοιάζει να είναι «ο τέλειος», αποδεικνύεται όμως ότι δεν είναι. Γνωρίζοντας ότι κι εσείς ήσασταν νοσοκόμα, απολαμβάνετε το τρέξιμο, κ.λπ., ξεκινήσατε από μια αυτοβιογραφική βάση για τη δημιουργία της Νοέλ;

Αν και το Κάνε με να εξαφανιστώ έχει, όντως, κάποιες ομοιότητες με τη δική μου ζωή –ζω στην περιοχή του Σιάτλ, είμαι νοσοκόμα– το ίδιο το βιβλίο δεν είναι καθόλου αυτοβιογραφικό. Η σχέση που έχει η Νοέλ με τον Ντάνιελ δεν είναι μια σχέση που βασίζεται σε κάποια δική μου. Είχα, βέβαια, μια τοξική σχέση παλιότερα στη ζωή μου και έπρεπε να βρω έναν τρόπο να ξεφύγω από αυτήν – δεν χρειάστηκε ποτέ, όμως, να οργανώσω την απαγωγή μου! Τούτων λεχθέντων, έδωσα, όντως, στη Νοέλ πολλά από τα συναισθήματα που είχα εγώ στη δική μου περίπτωση, και κατά κάποιον τρόπο, αυτό ήταν θεραπευτικό. Επίσης, έδωσε και αυθεντικότητα στην εμπειρία της Νοέλ.

Ο Ντάνιελ ξεδιπλώνεται σταδιακά ως ένας νάρκισσος, απίστευτα χειριστικός και τοξικός άνδρας. Ήταν δύσκολο να γράψετε και τη δική του οπτική γωνία;

Νιώθω λίγο άσχημα που το παραδέχομαι, αλλά πέρασα πολύ καλά γράφοντας τον Ντάνιελ. Η προσπάθεια να μπω στο μυαλό ενός απόλυτου κοινωνιοπαθούς και να βρω τον τρόπο σκέψης αυτού που προσπαθεί να δικαιολογήσει τέτοιες φρικιαστικές πράξεις ήταν μια μελέτη στην ψυχολογία, στην πιο βασική της μορφή – κάτι που βρίσκω συναρπαστικό και στο οποίο έχω και πτυχίο. Ο χαρακτήρας του Ντάνιελ θυμίζει τον Τζο στο «YOU» (σημ: τηλεοπτική σειρά του Netflix). Κάποιος που μισείς και κατά κάποιο τρόπο, μπορείς σχεδόν να τον συμπονέσεις. Παραδόξως, δεν ήταν δύσκολο να γράψω τον Ντάνιελ. Νομίζω ότι εν μέρει αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι έχω γνωρίσει αρκετούς ανθρώπους σαν τον Ντάνιελ και έχω περάσει αρκετό χρόνο αναρωτώμενη πώς λειτουργεί το μυαλό τους.

Όταν ξέφυγα από τη δική μου τοξική σχέση, πολλοί από τους κοινούς μας φίλους απογοητεύτηκαν - έβλεπαν πάντα μόνο την καλή, ευγενική εκδοχή του άντρα με τον οποίο είχα σχέση. Απορούσαν γιατί χωρίσαμε και πολλοί κατηγορούσαν εμένα. Αισθάνομαι ότι αυτό είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο στις σχέσεις με ανισοβαρείς σχέσεις εξουσίας εντός τους και ιστορικά, αυτό συμβαίνει πολύ συχνά όταν μια γυναίκα βρίσκεται σε μια κακοποιητική σχέση. Η απόδειξη της κακοποίησης χωρίς εμφανείς μώλωπες (και μερικές φορές ακόμη και με αυτούς) μοιάζει αδύνατη.

Με αυτό το βιβλίο είχατε την πρόθεση να διεγείρετε ερωτήματα σχετικά με το #metoo, όπως η ενδοοικογενειακή, ψυχολογική βία ή οι τοξικές σχέσεις γενικότερα;

Δεν ξεκίνησα με αυτό τον τρόπο, αλλά μέχρι το τέλος της συγγραφής του Κάνε με να εξαφανιστώ, αυτή ήταν απολύτως η πρόθεσή μου. Συνειδητοποίησα πόσο άσχημα ήταν αυτά που είχα περάσει εγώ και ότι, αν και ο πρωταρχικός μου στόχος ήταν να γράψω ένα απίστευτο βιβλίο, ήθελα επίσης να δείξω πόσο εύκολο είναι για κάποιον να βυθιστεί σε μια κακοποιητική σχέση, καθώς και ότι, συχνά, οι πιο κοντινοί μας άνθρωποι δεν αναγνωρίζουν την κακοποίηση. Όταν ξέφυγα από τη δική μου τοξική σχέση, πολλοί από τους κοινούς μας φίλους απογοητεύτηκαν - έβλεπαν πάντα μόνο την καλή, ευγενική εκδοχή του άντρα με τον οποίο είχα σχέση. Απορούσαν γιατί χωρίσαμε και πολλοί κατηγορούσαν εμένα. Αισθάνομαι ότι αυτό είναι ένα συνηθισμένο φαινόμενο στις σχέσεις με ανισοβαρείς σχέσεις εξουσίας εντός τους και ιστορικά, αυτό συμβαίνει πολύ συχνά όταν μια γυναίκα βρίσκεται σε μια κακοποιητική σχέση. Η απόδειξη της κακοποίησης χωρίς εμφανείς μώλωπες (και μερικές φορές ακόμη και με αυτούς) μοιάζει αδύνατη. Νιώθεις ότι δεν θα σε πιστέψουν, και επανειλημμένα, έχουμε αποδείξει ότι αυτό γίνεται. Μετά τη δημοσίευση του Κάνε με να εξαφανιστώ, πολλές γυναίκες με πλησίασαν και με ευχαρίστησαν που τις εκπροσώπησα μέσω της Νοέλ στο βιβλίο μου. Με ευχαρίστησαν, επίσης, που τις βοήθησα να συνειδητοποιήσουν ότι οποιοσδήποτε –συμπεριλαμβανομένων και των «ζόρικων», έξυπνων γυναικών– μπορεί να βρεθεί μπλεγμένος σε τέτοιες σχέσεις, γιατί σπάνια ξεκινάνε έτσι. Όπως ο Ντάνιελ, συχνά το «άλλο σου μισό» παρουσιάζεται στην αρχή ευγενικό, γοητευτικό, αγαπητό – και μετά όλα αλλάζουν.

Άρα, με την τόσο δυναμική πρωταγωνίστρια, η οποία διαρκώς αντιμάχεται τα απανωτά εμπόδια, σκοπεύατε να ενδυναμώσετε άλλες γυναίκες;

Πάντα θα αναζητώ τρόπους να δώσω δύναμη σε άλλες γυναίκες με ό,τι καταπιάνομαι!

Πάντως στο τέλος του βιβλίου σας υπάρχει μια απροσδόκητη έκπληξη…

Υπάρχει σίγουρα μια έκπληξη που περιμένει τους αναγνώστες μου στο τέλος αυτού του βιβλίου! Στην πραγματικότητα, αυτό συμβαίνει σε όλα μου τα βιβλία. Όποιος πρόκειται να πάρει ένα από τα μυθιστορήματά μου θα πρέπει να ξέρει ότι είμαι μεγάλος οπαδός της απροσδόκητης ανατροπής (twist). Τα αγαπημένα μου βιβλία είναι εκείνα στα οποία συμβαίνει η μεγάλη ανατροπή και, κοιτάζοντας πίσω, σκέφτομαι «Έπρεπε να το είχα προβλέψει! Αλλά δεν το έκανα!»

Καθώς είστε πολύ ενεργή στα κοινωνικά δίκτυα και συχνά προσφέρετε συμβουλές γραφής, θα θέλατε να μοιραστείτε κάποια tips προς νέους συγγραφείς;

Οι τρεις καλύτερες συμβουλές μου για συγγραφείς είναι οι εξής:

• Αν γράφεις, είσαι συγγραφέας. Πίστεψέ το, ακόμη και όταν κανείς άλλος δεν το πιστεύει.
• Γίνε φίλος με άλλους συγγραφείς. Αυτό είναι ένα μακρύ ταξίδι, και θα βοηθήσετε ο ένας τον άλλον στην πορεία, στις δύσκολες στιγμές, αλλά και στις καλές στιγμές.
• Όσον αφορά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διάλεξε αυτά που προτιμάς, μην αισθάνεσαι ότι πρέπει να είσαι σε κάθε πλατφόρμα. Αγαπώ το Instagram, επειδή μου αρέσει να βγάζω φωτογραφίες. Νομίζω ότι αυτό φαίνεται στις εικόνες και βγαίνει προς τα έξω ως αυθεντικό – γιατί έτσι είναι. Βρες σε ποια πλατφόρμα σου βγαίνει φυσικά να δραστηριοποιείσαι.

*Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι μεταφράστρια, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Αγγλικών και Αμερικανικών Σπουδών.