Όλιβερ Λοβρένσκι: «Οι νέοι έχουμε ανάγκη να πιστέψουμε στο μέλλον και κάποιον να μας πει πως όλα θα πάνε καλά»

Είναι το παιδί θαύμα της νορβηγικής λογοτεχνικής σκηνής. Σε ηλικία μόλις 21 ετών έγραψε ένα βιβλίο που έγινε η φωνή της γενιάς του. Το Όταν ήμασταν μικροί (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, εκδ. Μεταίχμιο) είναι κάτι παραπάνω από το πρώτο βιβλίο ενός νέου συγγραφέα.

Είναι η κραυγή αγωνίας μιας ολόκληρης γενιάς που παλεύει να βρει ένα μικρό φως μέσα στα σκοτάδια της. Ο Όλιβερ Λοβρένσκι βρέθηκε στην Αθήνα και συνομιλήσαμε μαζί του για τη ζωή που κάνει ένας τυπικός νέος στη χώρα του, για τα ζητήματα που απασχολούν τη λεγόμενη Generation Z, αλλά και για το δικό του συγγραφικό ντεμπούτο.

Το βιβλίο σου είναι σαν γροθιά μποξέρ. Σε βρίσκει κατευθείαν στο πρόσωπο. Το ήθελες έτσι τραχύ και ευθύβολο;

Ναι, ήθελα οι άνθρωποι που θα το διάβαζαν να εντυπωσιαστούν και να σοκαριστούν. Ήθελα να αισθανθούν σαν να έμπαιναν σε ένα τρενάκι του τρόμου.

Η αλήθεια είναι ότι το βιβλίο έχει τραχιές πλευρές, αλλά και κάποιες αστείες. Άλλωστε, μιλάμε για μια παρέα παιδιών.

Κι αυτό το ήθελα, για να μπορέσει να ισορροπήσει το κείμενο. Ήθελα να υπάρχουν φωτεινές πλευρές μέσα στη σκοτεινιά.

Το βιβλίο είναι η δική σου ιστορία ή πρόκειται για καθαρή μυθοπλασία;

Είναι μυθοπλασία. Φυσικά, κάθε συγγραφέας βρίσκεται με κάποιο τρόπο μέσα στα βιβλία του. Ζω στο Όσλο και μεταφέρω στο βιβλίο όσα έχω δει και ακούσει. Δεν είχα ποτέ σκοπό να γράψω τη δική μου ιστορία, αλλά την ιστορία του Όσλο. Ήταν σημαντικό για μένα να είμαι όσο το δυνατόν πιο ακριβής.

Τι δεν καταλαβαίνουμε εμείς οι μεγαλύτεροι από τη δική σου γενιά, την Generation Z; Τι πρέπει να ξέρουμε για να σας μάθουμε;

Δεν ξέρω τι συμβαίνει στην Ελλάδα, αλλά στη χώρα μου οι νέοι αισθάνονται αποκαρδιωμένοι εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό έχει επιπτώσεις στη ζωή τους. Πηγαίνω σε σχολεία και μιλάω στα παιδιά και αυτό που βλέπω είναι ότι αυτά τα νέα παιδιά δεν έχουν καμία ελπίδα και δεν βρίσκουν κανένα νόημα για τη ζωή. Νομίζω οι γονείς οφείλουν να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να αποκτήσουν ατομική υπευθυνότητα και να προσπαθήσουν να γίνουν ό,τι καλύτερο μπορούν να γίνουν.

Η γενιά μου είναι, όντως, αποκαρδιωμένη και παλεύει να βρει ένα νόημα στη ζωή. Υπάρχει διάχυτος ο φόβος ότι ο κόσμος θα τελειώσει για τον ένα ή τον άλλο λόγο. Ξέρω πως και παλαιότερα μπορεί να ήταν άσχημα τα πράγματα, αλλά εμείς έχουμε ανάγκη να πιστέψουμε στο μέλλον και κάποιον να μας πει πως όλα θα πάνε καλά.

Στις μέρες μας υπάρχει διάχυτη βία στους δρόμους που προέρχεται από νέους ανθρώπους. Βλέπεις μικρά παιδιά να φτιάχνουν συμμορίες με σκοπό ακόμη και το έγκλημα. Τι λες γι’ αυτό το φαινόμενο;

Η πρώτη εξήγηση που μπορώ να δώσω είναι ότι τα πιο επιθετικά μέλη της κοινωνίας είναι τα νεαρά αγόρια. Αυτά τα παιδιά δεν βρίσκουν τον τρόπο να μετατρέψουν τον θυμό τους σε κάτι θετικό, επομένως διαλέγουν τον λάθος. Αν είχαν την δυνατότητα θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη και κάτι σημαντικό για την κοινωνία, αλλά καταλήγουν να γίνονται επιτυχημένοι στη συμμορία τους. Αυτό είναι ένα λανθασμένο μονοπάτι.

Για να καταφέρουμε να τραβήξουμε αυτά τα παιδιά από τον λάθος δρόμο πρέπει να τους προσφέρουμε μια εναλλακτική λύση. Το πιστεύω ειλικρινά πως έχουμε τη δυνατότητα να εντάξουμε αυτά τα παιδιά στην κοινωνία. Το θέμα είναι τι φιλοδοξία θα προσφέρεις σε αυτά τα νέα παιδιά που βλέπουν ότι ενδέχεται να μην υπάρχει μέλλον στον κόσμο. Αυτή τη στιγμή δεν έχουν κάτι για να προχωρήσουν μπροστά.

Έγραψα αυτό το βιβλίο για ‘μένα, αλλά και για εκείνους που δεν μπορούν να γράψουν για κάποιο λόγο. Ήταν η δική μου απόφαση να βρω ένα νόημα στη ζωή.

Το δικό σου νόημα για τη ζωή περιείχε πάντα το γράψιμο;

Όχι, πρώτη φορά που έγραψα κάτι ήταν αυτό το βιβλίο. Φυσικά από τα τέσσερά μου διαβάζω, αλλά για χρόνια ήμουν κι εγώ χαμένος και δίχως κανένα να βρίσκω κάποιο νόημα στη ζωή. Τότε αποφάσισα να αναλάβω την ευθύνη του εαυτού μου και να αναζητήσω νόημα. Έγραψα αυτό το βιβλίο για μένα, αλλά και για εκείνους που δεν μπορούν να γράψουν για κάποιο λόγο. Ήταν η δική μου απόφαση να βρω ένα νόημα στη ζωή. Στο μέλλον βλέπω πως το νόημα θα είναι να παντρευτώ, να κάνω παιδιά και να συνεχίσω την καριέρα μου.

Ποια ήταν η αντίδραση στη χώρα σου όταν βγήκε το βιβλίο; Πώς το είδαν τα παιδιά της γενιάς σου και πώς οι μεγαλύτεροι;

Από τα παιδιά της γενιάς μου άρχισα να παίρνω μηνύματα που μου έλεγαν πως ήταν η πρώτη φορά που διάβασαν ένα βιβλίο ή ότι κι αυτοί έκαναν ακριβώς την ίδια ζωή με τους ήρωες του βιβλίου μου. Αυτό είναι θετικό, διότι ήταν ένας από τους σκοπούς του βιβλίου. Όσο για τους μεγαλύτερους, σίγουρα διάβασαν κάτι που δεν είχαν διαβάσει ποτέ ξανά και δεν το περίμεναν. Μπήκαν σε μια μορφή ζωής που ποτέ τους δεν θα έμπαιναν αλλιώς.

Ο Όλιβερ Λοβρένσκι, γεννήθηκε στην Κροατία το 2003 και μεγάλωσε στη Νορβηγία όπου και ζει. Το Όταν ήμασταν μικροί είναι το πρώτο του βιβλίο. Μέσα σε έναν χρόνο από την κυκλοφορία του έχει γίνει μπεστ σέλερ στη Νορβηγία και μεταφράζεται σε 15 γλώσσες. Είναι ο νεαρότερος συγγραφέας που κερδίζει το Norwegian Booksellers’ Prize, έχει τιμηθεί με το The Oslo City Artist Prize και ήταν υποψήφιος για το Tarjei Vesaas’ Debutant Prize, το Norwegian Radio’s Literary Award και το Brage Prize (Best fiction of the year).

Λένε για το βιβλίο σου ότι είναι το Trainspotting του 21ου αιώνα. Δέχεσαι τον χαρακτηρισμό;

Ναι, τον δέχομαι. Διάβασα το βιβλίο, είδα την ταινία και μου άρεσαν πάρα πολύ. Είναι διασκεδαστικό βιβλίο, αλλά και σκοτεινό. Είναι καλογραμμένο και με πολύ καλούς διαλόγους. Σίγουρα είναι ένα βιβλίο που με επηρέασε σημαντικά.

Έχει ενδιαφέρον το γεγονός ότι το βιβλίο σου αποτελείται από μικρά κείμενα, τα οποία μοιάζουν σαν τα post που κάνει καθένας μας στα social media.

Τα κείμενα είναι μικρά γιατί έτσι μεγαλώσαμε εμείς λέγοντας ιστορίες. Αν θέλω να σου πω μια ιστορία δεν θα κάτσω να σου μιλήσω πολύ. Ειδικά αν είσαι 16 ετών και αρχίζεις να μιλάς πολύ, τότε όλοι θα φύγουν γιατί θα σε βαρεθούν. Άρα, πρέπει να είσαι γρήγορος και διασκεδαστικός. Ακόμα κι αυτά που διαβάζουμε στα social media είναι μικρά κείμενα. Μου ήταν πολύ φυσικό να γράψω κι εγώ μ’ αυτό τον τρόπο. Μπορεί στο επόμενο βιβλίο μου να γράψω μεγαλύτερα κείμενα.

Στη Νορβηγία δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη φιλία σε σχέση με την οικογένεια. Αυτό νομίζω είναι λάθος.

Στο βιβλίο έχουμε τέσσερα παιδιά που, ενώ είναι εντελώς διαφορετικά μεταξύ τους, συγκροτούν μια συμμορία που λειτουργεί μια χαρά. Πες μου γι’ αυτούς.

Το βρίσκω φυσιολογικό να είναι διαφορετικοί γιατί στο Όσλο συνωθούνται άνθρωποι από διαφορετικές κουλτούρες. Αυτοί οι τέσσερις βρέθηκαν μαζί επειδή το είχαν ανάγκη. Στην ουσία αυτό που δημιουργούν είναι η αίσθηση μιας οικογένειας. Ψάχνουν μεταξύ τους αυτό που δεν έχουν. Βρίσκουν σιγουριά και σταθερότητα. Ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι πολύ φτωχό σε σχέση μ’ αυτό που θα μπορούσε να τους προσφέρει μια οικογένεια. Στη Νορβηγία δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη φιλία σε σχέση με την οικογένεια. Αυτό νομίζω είναι λάθος. Κανένας φίλος δεν μπορεί να είναι τόσο κοντά σου όσο μπορεί να είναι ο πατέρας σου. Είναι δύσκολο να επιβιώσεις αν αφήσεις πολύ πίσω την οικογένειά σου.

Ειδικά αυτοί οι τέσσερις πολύ συχνά, λόγω του εθισμού τους στα ναρκωτικά, έρχονται πολύ κοντά στον θάνατο.

Ακόμη και γι’ αυτά τα παιδιά είναι δύσκολο όλο αυτό που τους συμβαίνει. Στιγμιαία πιστεύουν πως είναι πιο δυνατοί από άλλους, αλλά κάτι τέτοιο, τελικά, δεν ισχύει. Ζουν σ' έναν φαύλο κύκλο: οι κακές εμπειρίες οδηγούν στα ναρκωτικά και τα ναρκωτικά δημιουργούν ακόμη περισσότερες κακές εμπειρίες.

Έχεις λάβει ήδη πολλά βραβεία. Το περίμενες;

Το ήλπιζα, ναι. Είναι τελείως διαφορετική η εμπειρία, όμως, όταν το ζεις. Όλα αυτά τα βραβεία, οι μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες, η μεταφορά στην τηλεόραση και το θέατρο είναι μια πραγματικότητα. Από την άλλη δημιουργούν και ένα φόβο.

Για το επόμενο βήμα σου;

Ναι, πρέπει να τραβήξω λίγο τον εαυτό μου από όλο αυτό. Πάντως, η περασμένη χρονιά ήταν η καλύτερη της ζωής μου. Στην ουσία, μού άλλαξε εντελώς τη ζωή μου.