«Όλα όσα ξέρω για την αγάπη» της Ντόλι Άλντερτον (κριτική) – Το βιβλίο για κάθε γυναίκα millennial

Η πασίγνωστη αγγλική ρομαντική κομεντί που σημάδεψε τις αρχές της χιλιετίας, Love Actually (Αγάπη είναι…), ξεκινά με την παροιμιώδη φράση: «Εάν την αναζητήσεις, θα δεις ότι η αγάπη είναι, στην πραγματικότητα, παντού γύρω μας». Αυτή η διαπίστωση βρίσκεται και στον πυρήνα της αυτοβιογραφίας της Ντόλι Άλντερτον, Όλα όσα ξέρω για την αγάπη (μτφρ. Αφροδίτη Σακκά, εκδ. Key Books). Μόνο που για την Άλντερτον χρειάστηκαν πολλά αποτυχημένα ραντεβού, ξενύχτια, χανγκόβερ και λανθασμένες επιλογές για να μπορέσει να τη δει καθαρά δίπλα της.

Ένα ιδιαίτερο bildungsroman

Η Βρετανίδα Ντόλι Άλντερτον είχε χτίσει ένα όνομα στα λογοτεχνικά πράγματα μέσα από τη στήλη της στην Sunday Times, στην οποία σχολίαζε θέματα που αφορούσαν τη γενιά της και κυρίως το σύγχρονο dating. Είχε αποκτήσει ένα φανατικό, κυρίως γυναικείο, κοινό, όμως τίποτα δεν προδιέθετε τη φήμη που πυροδότησε η αυτοβιογραφία της που έγινε άμεσα μπεστ-σέλερ. Η Working Title Films αγόρασε τα δικαιώματα για να τη μεταφέρει σε σειρά πριν καν το βιβλίο βρεθεί στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Οι παραγωγοί το χαρακτήρισαν ένα νέο Ημερολόγιο της Μπρίτζετ Τζόουνς για τη γενιά των millennials.

Στην ιδιόμορφη αυτή αυτοβιογραφία, η Άλντερτον προσεγγίζει, πράγματι, με χιούμορ την ενηλικίωσή της μέσα από διάφορες διαμορφωτικές εμπειρίες. Σε αντίθεση με την Μπρίτζετ, όμως, η Ντόλι δεν βρίσκεται χαωμένη ανάμεσα σε ένα μυθοπλαστικό ρομαντικό τρίγωνο, αλλά στην αφόρητα πεζή πραγματικότητα της συναισθηματικής ωρίμανσης. Με πολύ σαρκασμό τόσο προς τον εαυτό, την παρέα της, αλλά και συνολικά τη γενιά της, η Βρετανίδα συγγραφέας μας βυθίζει στη ζωή της σαν να ήταν αυτή μιας φίλης μας. Στο παρασκήνιο προβάλλει το κέντρο του Λονδίνου μέσα από τα μάτια ενός μεσοαστού κοριτσιού των προαστίων.

Στην ιδιόμορφη αυτή αυτοβιογραφία, η Άλντερτον προσεγγίζει, πράγματι, με χιούμορ την ενηλικίωσή της μέσα από διάφορες διαμορφωτικές εμπειρίες. Σε αντίθεση με την Μπρίτζετ, όμως, η Ντόλι δεν βρίσκεται χαωμένη ανάμεσα σε ένα μυθοπλαστικό ρομαντικό τρίγωνο, αλλά στην αφόρητα πεζή πραγματικότητα της συναισθηματικής ωρίμανσης.

Η Άλντερτον κατανέμει το «υλικό» της σε επεισόδια, με πολλά από αυτά να θυμίζουν αυτοτελή άρθρα. Ενδιάμεσα, ενσωματώνει διάφορες λίστες (π.χ. «Τα πιο εκνευριστικά πράγματα που λένε οι άνθρωποι»), χιουμοριστικές παραλλαγές συνταγών («Σε Πέταξαν Έξω από το Κλαμπ Σάντουιτς»), χρονικά αποτυχημένων ραντεβού και email προσκλήσεων σε διάφορες εκδηλώσεις, αλλά στην αδυσώπητα ειλικρινή εκδοχή τους. Επαναλαμβανόμενο μοτίβο τα κεφάλαια «Όλα όσα ήξερα για την αγάπη στην Χ ηλικία», σημεία αναφοράς για κάθε ηλικιακό ορόσημο. Μέσα από αυτό το μωσαϊκό κειμένων, η Άλντερτον εναλλάσσει τον εξομολογητικό τόνο με τον αυτοσαρκασμό, παραδίδοντας μια αυθεντική ενδοσκόπηση για τη μεταβατική δεκαετία από τα είκοσι μέχρι τα τριάντα.

Η αγάπη στην πρώιμη και ύστερη εφηβεία

Στο άτυπα πρώτο μέρος του βιβλίου, η Βρετανίδα συγγραφέας γλιστράει επιδέξια στις αναμνήσεις των εφηβικών της χρόνων, για να αναζητήσει τα πρώτα δείγματα αγάπης στον ψηφιακό κόσμο του MSN, της πλατφόρμας στην οποία η ίδια αλλά και η γενιά της έζησε το πρώτο φλερτ και εξοικειώθηκε με ένα είδος διαδικτυακής επαφής που θα καθόριζε τον μελλοντικό τρόπο γνωριμιών στην ενήλικη ζωή της. Από το πρώτο μεθύσι, πρόωρο και επίπονο αλλά μεμονωμένο, η αφήγηση μεταπηδά προς μια φοιτητική πραγματικότητα στην οποία το αλκοόλ πρωταγωνιστεί. Τα πάρτι, το περιστασιακό σεξ, οι απερισκεψίες πηγαίνουν χέρι-χέρι με τον εγωκεντρισμό και την επιδειξιμανία της ηλικίας, τον παλιμπαιδισμό και την ανωριμότητα της νιότης.

Η έννοια της αγάπης για μια νεαρή κοπέλα διαστρεβλώνεται από πολλά κοινωνικά φίλτρα και απαιτήσεις όπως ο «μαγικός αριθμός» ερωτικών συντρόφων, οι έννοιες της «εύκολης-δύσκολης», η ψευδαίσθηση της ύπαρξης του «τέλειου άνδρα». Η Άλντερτον αποδομεί με χιούμορ την πίστη σε αυτές τις κατασκευές, χωρίς να επικρίνει τον νεότερο εαυτό της που πίστεψε σε αυτές.

Η ανδρική ματιά και η αυτοεικόνα

Ανάμεσα σε περιπέτειες και σκηνικά που μοιάζουν τραβηγμένα από τα μαλλιά, η Άλντερτον γραπώνει τη μέση ενήλικη αναγνώστρια από κάποια βιώματα που χαρακτηρίζουν τη θηλυκή εμπειρία της πρώιμης ενηλικότητας. Το πρώτο έχει να κάνει με την ανάγκη ικανοποίησης της «ανδρικής ματιάς». Αυτό που καθορίζει κυρίως τη σκέψη της εικοσάχρονης Ντόλι σχετικά με την αγάπη είναι η στρεβλή πεποίθηση ότι για να αρέσεις σε έναν άνδρα πρέπει να είσαι σέξι, αποτριχωμένη, ελκυστική, αδύνατη, αλλά και ότι ταυτόχρονα δεν μπορείς να είσαι όλα αυτά για τον εαυτό σου. Συνάπτει τις πρώτες της ερωτικές σχέσεις, διαμορφώνοντας την εμφάνιση και την προσωπικότητα της με βάση τα κριτήρια των συντρόφων της και σαν χαμαιλέοντας αλλάζει για να ταιριάξει στα γούστα τους.

Το δεύτερο βίωμα έχει να κάνει με την ικανοποίηση των προτύπων ομορφιάς. Όταν χωρίζει για πρώτη φορά, η Ντόλι αρχίζει να χάνει απότομα και γρήγορα πολλά κιλά. Πριν καλά καλά το καταλάβει έχει γλιστρήσει στην ολισθηρή πλαγιά της διατροφικής διαταραχής. Σε αυτό το σημείο η συγγραφέας καταπιάνεται προσεκτικά με το ζήτημα της αυτοεικόνας και αυτό της δυσμορφικής διαταραχής, τονίζοντας τη διάσταση ανάμεσα στην ιδέα που έχουμε εμείς για το σώμα μας και σε αυτό που κοινωνικά χαρακτηρίζεται ως φυσιολογικό, μεγαλόσωμο, ή υπέρβαρο.

Χρονικό μιας ενηλικίωσης

Όταν οι ρυθμοί του πάρτι εξασθενούν και οι ενήλικες υποχρεώσεις χτυπούν την πόρτα της ηρωίδας, αρχίζουμε να ταυτιζόμαστε περισσότερο με τα άγχη της. Μαζί με την κρίση ταυτότητας έρχεται και η πρώτη επαφή με το πένθος και η αμφισβήτηση επιλογών. Η επουλωτική διαδικασία αναβάλλεται συνεχώς με τον τρόπο που θα συνέβαινε και στην πραγματική ζωή, αλλά η Ντόλι σύντομα αποζητά τη βοήθεια και εστιάζει στην αυτοφροντίδα της.

Το βιβλίο ξαφνικά υφίσταται μια αλλαγή που μιμείται την αλλαγή προς την ενηλικίωση της πρωταγωνίστριας του. Η γραφή ωριμάζει, σταματά να είναι αυτοαναφορική και γίνεται πιο στοχαστική. Καλωσορίζει, τότε, έναν προβληματισμό για την πεζότητα της ζωής, το βίωμα της γήρανσης και την αυτοαποδοχή. Παρατηρούμε με ένα αίσθημα περηφάνιας τη «φίλη» μας Ντόλι να ξεφεύγει από τα δεσμά της αποδοχής των άλλων, κυρίως ανδρών, να αποκτά ψυχική ανθεκτικότητα και να γίνεται το παράδειγμα που είναι σήμερα για χιλιάδες κορίτσια.

Η Ντόλι Αλντερτον [Dolly Alderton] είναι βραβευμένη συγγραφέας, σεναριογράφος και δημοσιογράφος με έδρα το Λονδίνο. Είναι αρθρογράφος του περιοδικού Sunday Times Style και έχει γράψει επίσης για τα περιοδικά GQ, Red, Marie Claire και Grazia. Είναι πρώην συμπαρουσιάστρια και συνδημιουργός του podcast The High Low. Το πρώτο της βιβλίο, Όλα όσα ξέρω για την αγάπη, έφτασε στην κορυφή της λίστας των bestsellers των Sunday Times την πρώτη εβδομάδα της κυκλοφορίας του, κέρδισε το National Book Award (UK) για την αυτοβιογραφία της χρονιάς και έγινε τηλεοπτική σειρά στο BBC One.

Η γυναικεία φιλία

Στο επίκεντρο του χαοτικού, αγχωμένου διαστήματος που λέγεται νεότητα, βρίσκεται, φυσικά, ο στυλοβάτης της γυναικείας φιλίας. Η Άλντερτον υφαίνει τον δεσμό αυτό σαν ένα υφαντό με άπειρες αποχρώσεις, όπου η φιλία εμφανίζεται άλλοτε σαν ένα πεδίο απελευθέρωσης και άνευ ορίων καλοπέρασης και άλλοτε σαν ένα συναισθηματικό αντίβαρο στη μοναξιά. Οι φίλες της είναι εκεί για την Ντόλι μετά από κάθε χωρισμό, κάθε αποτυχία, τη στηρίζουν ανιδιοτελώς υλικά και συναισθηματικά.

Η βαρύτητα που η συγγραφέας εναποθέτει στη γυναικεία φιλία επαναπροσδιορίζει τη σημασία της φιλικής αγάπης στη ζωή ενός ατόμου. Καταρρίπτοντας το στερεότυπο ότι η φιλία έρχεται πάντα δεύτερη και παραπληρωματική μετά τον έρωτα, η συγγραφέας τιμά τις δικές της φίλες, παρατηρώντας την εντυπωσιακή μεταμόρφωση που υφίστανται ανά τα χρόνια. Στην αρχή οι φίλες της περιγράφονται ως μια συμμορία, συνεργοί και μάρτυρες των πιο τρελών και ξέφρενων εμπειριών της. Σταδιακά μεταμορφώνονται σε συνοδοιπόροι στη ζωή, πάροχοι φροντίδας και ασφάλειας. Με τα λόγια της Άλντερτον, μετατρέπονται από «ομοϊδεάτισσες συνταξιδιώτισσες» σε «φύλακες, νοσοκόμες σε βάρδια».

Το βιβλίο για κάθε γυναίκα millennial

Μολονότι ο συνδυασμός χιούμορ και συναισθηματισμού θα κερδίσει ένα ευρύτερο κοινό, η αυτοβιογραφία της Άλντερτον «μιλάει» καλύτερα σε μια γενιά κοριτσιών που πέρασε τα παιδικά της χρόνια μπροστά στην τηλεόραση, την εφηβεία της στο ίντερνετ και την ενήλικη ζωή της στο Τinder, μια γενιά γυναικών που μέτρησε τη φοιτητική ζωή σε ξενύχτια και πάρτι, αναβάλλοντας την πραγματική ενηλικίωσή της κατά πολύ σε σχέση με τη νόμιμη. Ειλικρινές και καυστικό ταυτόχρονα, αυτό το βιβλίο βάζει σε λέξεις τον πόνο, το άγχος, αλλά και όλη την ευφορία που κρύβεται στην πιο συγχυσμένη περίοδο της ζωής. Ιδανικό ανάγνωσμα για κορίτσια που δεν έχουν βρει, ακόμα, την άκρη, αλλά βρίσκονται σε καλό δρόμο.

^＊Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι μεταφράστρια, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Αγγλικών και Αμερικανικών Σπουδών.