Panait Istrati kentriki

Για το μυθιστόρημα του Παναΐτ Ιστράτι [Panait Istrati / Γεράσιμος Βαλσαμής] «Κυρά Κυραλίνα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Η γη είναι ωραία; Όχι. Όλη η ομορφιά πηγάζει απ’ την καρδιά μας, εφόσον αυτή η καρδιά ξεχειλίζει από χαρά. Τη μέρα που η χαρά φτερουγίζει μακριά, η γη είναι πια ένα κοιμητήριο».

Βρισκόμαστε στη Ρουμανία, στα τέλη του δέκατου ένατου και στις αρχές του εικοστού αιώνα. Ο νεαρός Αδριανός που κοντεύει να κλείσει τα δεκαοχτώ, λαχταρά να φύγει από τη Βραΐλα και από την εποπτεία της μάνας του, αν και την αγαπά πολύ, και να ταξιδέψει, να γνωρίσει τον κόσμο, να συναντήσει ανθρώπους, να ξεκινήσει το μεγάλο πανηγύρι της ζωής του. Ο Αδριανός θέλει να ακούει ιστορίες, να παίρνει κι εκείνος μέρος στα παράξενα, στα δύσκολα μα και στα όμορφα του βίου, τον ενδιαφέρει να κοιτάζει την άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής.

metaixmio istrati kyra kyralina

Συνοδοιπόροι του στο πρώτο του ταξίδι εκτός πόλης είναι ο Μιχαήλ, ο παραγιός του ζαχαροπλάστη και ο Σταύρος, ένας μεσήλικας με πολλές και ποικίλες εμπειρίες, πλακατζής κι ευχάριστος στην παρέα, που κάποιοι του προσάπτουν διαστροφές και βίτσια, και ο οποίος, κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, αποφασίζει να διηγηθεί στους άλλους δύο την ιστορία του, για να καταλάβουν γιατί είναι αυτός που είναι.

Ο Σταύρος λοιπόν, ή μάλλον ο Δραγομίρ, αφού αυτό είναι το αληθινό του όνομα, είναι το τρίτο παιδί ενός άξεστου πατέρα και μιας μάνας που της αρέσουν οι χοροί, τα τραγούδια και οι απολαύσεις της σάρκας. Έχει μια πανέμορφη αδελφή, την Κυρά, την οποία και λατρεύει. Στο σπίτι τους περνάνε όμορφα, έχουν συνέχεια επισκέπτες, χορεύουν, τραγουδούν. Ο πατέρας όμως δεν συμφωνεί με τον τρόπο ζωής της μητέρας και ζει με τον μεγάλο του γιο σε άλλο σπίτι. Έρχεται μόνο μια στο τόσο, την ξυλοφορτώνει και ξαναφεύγει.

Μετά από ένα τέτοιο επεισόδιο που έχει σαν αποτέλεσμα τον άσχημο τραυματισμό της μητέρας από τον πατέρα και τον μεγάλο τους αδελφό, η Κυρά και ο Δραγομίρ φεύγουν, περιπλανιούνται μόνοι και πέφτουν θύματα ενός πλούσιου Τούρκου, ο οποίος τους παίρνει μαζί του στην Κωνσταντινούπολη, στέλνει την Κυρά σε χαρέμι, και κρατά με τη βία στις υπηρεσίες του τον Δραγομίρ, ο οποίος υποκύπτει στις λάγνες επιθυμίες του σωτήρα του. Ο Δραγομίρ δραπετεύει από εκεί αλλά σύντομα αποκτά άλλον προστάτη. Είναι πια πλούσιος αλλά και πάλι φυλακισμένος. Μετά από καιρό καταφέρνει να το σκάσει και φτάνει σε χώρες της Ανατολής, όπου συνέχεια τον βρίσκουν συμφορές, αφού, μια συμφορά, δεν έρχεται ποτέ μονάχη.

Αποφασίζει να αλλάξει ταυτότητα. Τώρα γίνεται Έλληνας, λέγεται Σταύρος, και πουλάει σαλέπι στους δρόμους, αφού έχει χάσει όλα του τα χρήματα. Εξακολουθεί όμως πάντα να αναζητά τη χαμένη του αδελφή.

Αποφασίζει να αλλάξει ταυτότητα. Τώρα γίνεται Έλληνας, λέγεται Σταύρος, και πουλάει σαλέπι στους δρόμους, αφού έχει χάσει όλα του τα χρήματα. Εξακολουθεί όμως πάντα να αναζητά τη χαμένη του αδελφή. Τη βλέπει στις άμαξες που περνούν, ρωτάει γι’ αυτήν όπου σταθεί κι όπου βρεθεί, η αναζήτησή της γίνεται ο σκοπός της ζωής του. Εισβάλει νύχτα σε ένα χαρέμι όπου νομίζει ότι βρίσκεται εκείνη και βέβαια καταλήγει στη φυλακή, απ’ όπου τον σώζει ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους με καλοσύνη, που συνάντησε στον δρόμο του.

Επιστρέφει στην πατρίδα του μετά από πολλά χρόνια, με νέο όνομα, Ντόμνουλ Ισβοράνου, και εκεί γνωρίζει και παντρεύεται την όμορφη Τινκούτσα. Όμως, παρά την αγάπη που αναπτύσσεται μεταξύ τους, ο γάμος τους δεν ολοκληρώνεται ποτέ, γιατί το παρελθόν δεν αφήνει τον Σταύρο να ζήσει μια ζωή σαν όλων των υπολοίπων. Η Τινκούτσα αυτοκτονεί και τα αδέλφια της τον καταδιώκουν. Μόνος και κυνηγημένος πλέον, ο Σταύρος περιπλανιέται στα χωριά, κάνοντας διάφορες δουλειές για να βγάζει το ψωμί του.

Φιλία και καλοσύνη καθαγιάζουν την ύπαρξη

Η αφήγηση, ακολουθώντας μη γραμμική πορεία, ξεκινά από τον αποτυχημένο γάμο του Σταύρου, περνά στην παιδική του ηλικία και τέλος αναφέρεται στην έκφυλη ζωή του δίπλα στον μπέη, μιλά για τα πλούτη στα οποία ζούσε, για τις προσπάθειες να αποδράσει και για τις δυσκολίες της μετέπειτα ζωής του.

Κάποτε δεν μπορούσε να ξεχωρίσει την αληθινή από την ύποπτη καλοσύνη, και γι’ αυτό όλοι τον εκμεταλλεύονταν. Τώρα ξέρει.

 

Ο Σταύρος λοιπόν με τα πολλά ονόματα, τώρα είναι ένας χωρατατζής γλεντοκόπος που κάνει διαρκώς φάρσες, ένας μπαγαπόντης που είναι και νιος και γέρος, όπως τα σπουργίτια, που λέει μισά ψέματα και μισές αλήθειες για να μπορεί να επιβιώνει. Κάποτε δεν μπορούσε να ξεχωρίσει την αληθινή από την ύποπτη καλοσύνη, και γι’ αυτό όλοι τον εκμεταλλεύονταν. Τώρα ξέρει.

Μέσα όμως στις διαρκείς συμφορές του, είχε την τύχη να γνωρίσει και ανθρώπους με καρδιά και να βιώσει την αληθινή φιλία. Κι αυτό τον βοήθησε να αντέξει τις δυσκολίες της ζωής του, γιατί «η καλοσύνη ενός και μόνο ανθρώπου είναι πιο δυνατή από την κακία χίλιων άλλων, είναι η μόνη δικαίωση της ζωής».

Istrati kazantzakis

Ο Παναΐτ Ιστράτι [Panait Istrati / Γεράσιμος Βαλσαμής] γεννήθηκε το 1884 στη Βραΐλα της Ρουμανίας. Γονείς του ήταν ο Έλληνας Κεφαλλονίτης Γεώργιος Βαλσαμής και η Ρουμάνα Ζωίτσα Ιστράτι. Εξαιτίας της λαϊκής καταγωγής του αναγκάστηκε για βιοποριστικούς λόγους να κάνει διάφορα επαγγέλματα όπως κλειδαράς, ζαχαροπλάστης, χαλκωματής, χαμάλης, φορτοεκφορτωτής, γυρολόγος, χτίστης, φωτογράφος, δημοσιογράφος, ταχυδρόμος κ.λπ. Μ' αυτό τον τρόπο γνώρισε από πρώτο χέρι την κατάσταση των λαϊκών τάξεων. Για κάποιο διάστημα υπήρξε συνδικαλιστής στο σωματείο των εργατών του λιμανιού της Βραΐλας. Γύρισε δουλεύοντας σ' όλες τις χώρες της Μεσογείου κι έφτασε στη Γαλλία, όπου ο Ρομαίν Ρολλάν πρόσεξε το συγγραφικό του ταλέντο και βοήθησε στην ανάδειξή του. Έγραψε τα έργα: Κυρά Κυραλίνα, Αρχόντισα του Σνάγκοφ, Η Νερατζούλα, Οι Χαιντούκοι, Θείο Άγγελο κ.ά. Είχε προσωπική φιλία με το Νίκο Καζαντζάκη. Επισκέφτηκε την Ελλάδα το Φλεβάρη του 1928 και το 1932 παντρεύτηκε τη Μάργκα. Ταλαιπωρημένος από φυματίωση, πέθανε την άνοιξη του 1935.

Κέντρο της ζωής του η λατρεμένη Κυρά

Η εικόνα της όμορφης αδελφής του, αυτής της αιθέριας ύπαρξης με το χαμόγελο στο στόμα και την καλοσύνη στην καρδιά, είναι κρυμμένη σε κάθε σελίδα του βιβλίου. Ο Σταύρος την έχει διαρκώς στο μυαλό του, θα έλεγε κανείς ότι είναι με κάποιο τρόπο ερωτευμένος μαζί της, ο σκοπός της ζωής του είναι να την ξαναβρεί και να την ελευθερώσει από το χαρέμι, να είναι ξανά μαζί όπως παλιά.

Τα περισσότερα από αυτά που έζησε ο Σταύρος, είναι πράγματα που τα έχει ζήσει και ο ίδιος ο συγγραφέας, καθώς διέσχιζε πόλεις και χωριά της πατρίδας του αλλά και χωρών της Ανατολής. Γράφει λοιπόν γι’ αυτά που είδε και γι’ αυτά που έζησε.

Τα περισσότερα από αυτά που έζησε ο Σταύρος, είναι πράγματα που τα έχει ζήσει και ο ίδιος ο συγγραφέας, καθώς διέσχιζε πόλεις και χωριά της πατρίδας του αλλά και χωρών της Ανατολής. Γράφει λοιπόν γι’ αυτά που είδε και γι’ αυτά που έζησε. Γεννημένος παραμυθάς, δεν αρκείται μόνο στην κεντρική ιστορία, αλλά συνεχώς παρεμβάλλει στην αφήγηση μικρότερες ιστορίες, που γοητεύουν τόσο για τον τρόπο που τις αφηγείται όσο και για τη ρεαλιστική βάση στην οποία στηρίζονται. Κι ο αναγνώστης σαγηνεύεται από την αφήγησή του, είναι σαν να έχει μπροστά του αυτόν τον παραμυθά∙ βλέπει το κλείσιμο των ματιών του όταν θυμάται κάτι απολαυστικό, ακούει το ψιθύρισμά του όταν μιλάει για κείνα που του φέρνουν φόβο, νιώθει την αγωνία του, καταλαβαίνει τις σιωπές του, κρέμεται από τα χείλη του. Η μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη λειτουργεί επικουρικά σε αυτή την αναγνωστική απόλαυση.

Η Κυρά Κυραλίνα γράφτηκε το 1923 και αρχικά κυκλοφόρησε σε συνέχειες, σε εφημερίδα του Παρισιού. Το 1924 βγήκε σε βιβλίο. Είναι το πιο πολυδιαβασμένο έργο του Ιστράτι, μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες. Στο αναλυτικό επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη παρατίθενται πολλές πληροφορίες για τη ζωή του συγγραφέα και μια εξαιρετική ανάλυση του βιβλίου.

Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Τη ζωή ενός ανθρώπου δεν μπορείς μήτε να την πεις μήτε να την γράψεις. Τη ζωή ενός ανθρώπου που αγάπησε τη γη και τη διάτρεξε, είναι ακόμα πιο δύσκολο να τη χωρέσεις σε μια διήγηση. Κι αν ο συγκεκριμένος άνθρωπος ήταν ένας παθιασμένος, που γνώρισε όλα τα σκαλιά της ευτυχίας και της εξαθλίωσης περιδιαβαίνοντας τον κόσμο, τότε είναι σχεδόν αδύνατο να δώσεις μια ζωντανή εικόνα της ζωής του. Αδύνατο, πρώτα γι’ αυτόν τον ίδιο∙ και μετά, για όσους θελήσουν ν’ ακούσουν την ιστορία του.

Η σαγήνη, η γλαφυρότητα, το ενδιαφέρον για τη ζωή ενός ανθρώπου με ψυχή δυνατή, θυελλώδη και τυχοδιωκτική, δεν βρίσκονται πάντα στα πιο σπουδαία συμβάντα της ζωής του. Πολύ συχνά, η ομορφιά βρίσκεται στις λεπτομέρειες. Μα ποιος θέλει ν’ ακούει λεπτομέρειες; Ποιος τις απολαμβάνει; Και, κυρίως, ποιος τις καταλαβαίνει;»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ