baladeur

Για το βιβλίο της Annie Ernaux «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο) – Μια συλλογική αυτοβιογραφία της Γαλλίας και της Ευρώπης, από τα μεταπολεμικά χρόνια μέχρι τις μέρες μας. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας, στα τέλη της δεκαετίας του 60.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Tα Χρόνια της Ερνό ξεκινούν σαν το νοσταλγικό πανόραμα της μεταπολεμικής Ευρώπης. Εικόνες ασπρόμαυρες, αποσπασματικές, σπαράγματα από οικογενειακά άλμπουμ, από ταινίες, από επίκαιρα και περιοδικά. Μια ελεγεία για τη μνήμη που χάνεται, για τον χρόνο που σβήνει τα πάντα στο πέρασμά του, καθώς ενώνει μικρούς και μεγάλους στους αόρατους ιμάντες του.

Παιδί του πολέμου αλλά και της Απελευθέρωσης.

Η Ανί Ερνό γεννήθηκε το 1940, σε ένα χωριό της Νορμανδίας. Είναι παιδί του Πολέμου αλλά και της Απελευθέρωσης. Οι ηρωικές αφηγήσεις, μαζί με τις ιστορίες για την πείνα και τις κακουχίες, έπλασαν τον μυθικό κόσμο μέσα στον οποίο γαλουχήθηκε, έναν κόσμο όπου οι νεκροί κατείχαν ακέραιη τη θέση τους δίπλα στους ζωντανούς. Ιστορίες που μιλούσαν για μια εποχή όπου το «εμείς» κυριαρχούσε πάνω στο «εγώ», επανέρχονταν τελετουργικά γύρω από το τραπέζι, μονάχα τότε, τρώγοντας και πίνοντας μονάχα, ποτέ άλλοτε.

Η μνήμη, το υλικό μιας συλλογικής ύπαρξης

Δεν είναι όμως απλώς οι αφηγήσεις μιας προηγούμενης γενιάς που μας μεταφέρει η Ερνό, ούτε μονάχα οι λέξεις με τις οποίες το παρελθόν επενδύεται, εξιδανικεύεται, κι εν μέρει απωθείται σε κάτι μακρινό και απρόσιτο.

Η Ερνό παρατηρεί, και καταφέρνει να δει, τους ίδιους τους ανθρώπους, τις χειρονομίες τους, τις συμπεριφορές τους, τις εγγραφές της Ιστορίας πάνω στο σώμα τους.

Η Ερνό παρατηρεί, και καταφέρνει να δει, τους ίδιους τους ανθρώπους, τις χειρονομίες τους, τις συμπεριφορές τους, τις εγγραφές της Ιστορίας πάνω στο σώμα τους. Πώς η μνήμη γίνεται το υλικό μιας συλλογικής ύπαρξης που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, και που όπως τα όνειρα, έχει ένα μέρος έκδηλο, φανερό, κι ένα μέρος άδηλο, που σοβεί κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων.

Η πρόοδος, η νέα Μεγάλη Ιδέα

Καθώς οι δεκαετίες περνούν, τα φαντάσματα του πολέμου υποχωρούν, η οικονομική ανάπτυξη γεννά έναν καινούριο κόσμο. Η Γαλλία, πάλαι ποτέ κραταιά αποικιοκρατική δύναμη, βλέπει πολλές από τις κτήσεις της να χάνονται. Μετά την ταπεινωτική ήττα στην Ινδοκίνα, η Αλγερία εξεγείρεται και ζητά την ανεξαρτησία της, μια χώρα που η Γαλλία θεωρούσε, πρακτικά, επαρχία της. Ο πόλεμος της Αλγερίας θα γεννήσει μια νέα πολιτική συνείδηση. Διαδηλώσεις στο Παρίσι θα καταπνιγούν με πρωτοφανή βιαιότητα, αν και το εύρος των εγκλημάτων θα γίνει ορατό χρόνια αργότερα.

Τίποτε όμως δεν μπορεί να σταματήσει τα τύμπανα της προόδου που προελαύνει. Η σύγχρονη εποχή είναι εδώ, φέρνει μαζί της νέα φάρμακα και νέα προϊόντα, την υπόσχεση μιας ζωής απαλλαγμένης από τον θάνατο. Η πρόοδος είναι η νέα Μεγάλη Ιδέα, γύρω από την οποία όλοι βιάζονται ή υποχρεώνονται να συνταχθούν.

Annie Ernaux

Ένα τεράστιο πολιτικό πανηγύρι

Η έλευση της δεκαετίας του εξήντα θα βρει την Ερνό φοιτήτρια φιλολογίας και μετά καθηγήτρια σε σχολείο. Τα ήθη έχουν αρχίσει να αλλάζουν, τα κοινωνικά δεσμά να χαλαρώνουν, αλλά ακόμη και στα πιο μύχια μέρη της ψυχής των νέων ανθρώπων, η κοινωνία ελέγχει και χειραγωγεί. Γράφει χαρακτηριστικά: 

«Κάτω από τα κλινοσκεπάσματα ή στις τουαλέτες, αυνανιζόμασταν υπό το βλέμμα ολόκληρης της κοινωνίας». Όταν θα ξεσπάσει ο Μάης του 68, θα είναι πλέον είκοσι οκτώ χρονών.

Κι όμως, θα βιώσει τα γεγονότα εκείνης της άνοιξης ως ένα τεράστιο πολιτικό πανηγύρι, μια γιορτή απελευθέρωσης από κάθε λογής δεσμά: ο Μάης αποτυγχάνει ως πολιτική επανάσταση, αλλά η τεράστια ενέργεια που εκλύεται εκείνες τις μέρες στο Καρτιέ Λατέν θα συνεχίσει να σκορπά τη μέθη της και την ανατρεπτική της διάθεση σε όλη τη δεκαετία του 70 – και βέβαια, πολύ πέρα από τα σύνορα της Γαλλίας.

Annie Ernaux ta xroniaΗ απόλαυση, το νέο νόμισμα…

Τα χρόνια μετά τον Μάη είναι χρόνια κοινωνικών και πολιτικών κατακτήσεων στη Γαλλία όπως και παντού στον δυτικό κόσμο: ο φεμινισμός, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, των ομοφυλόφιλων, όλα επιταχύνονται και αλλάζουν προς το καλύτερο. Το οικογενειακό και αστικό δίκαιο ακολουθεί.

Η σεξουαλική απελευθέρωση, η απόλαυση με κάθε τρόπο και με κάθε μέσο γίνεται το νέο νόμισμα. Την ίδια στιγμή, η έλευση της κοινωνίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, με την εισβολή της τηλεόρασης στην κοινωνική και προσωπική ζωή των ανθρώπων, η μαζικοποίηση των πάντων, η υποχώρηση των συλλογικών οραμάτων έναντι μιας ατομικής ηδονοθηρίας, αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού, αφήνουν τους ανθρώπους μετέωρους, σαν παγωμένους:

«Όσο πιο πολύ βυθιζόμασταν σε ό,τι αποκαλούσαμε πραγματικότητα, δουλειά, οικογένεια, τόσο πιο πολύ νιώθαμε ένα αίσθημα μη πραγματικού».

Οι τελευταίες εκατόν πενήντα σελίδες του βιβλίου είναι αφιερωμένες στα χρόνια από τα τέλη του εβδομήντα έως τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 2000: είναι ίσως οι πλέον μεστές, εμπνευσμένες και ενορατικές, ίσως επειδή σε αυτές βλέπουμε πιο ξεκάθαρα κι εμείς τον εαυτό μας και τη ζωή μας.

Μια συλλογική αυτοβιογραφία

Τα Χρόνια, το κατά πολλούς πληρέστερο έργο της Ανί Ερνό, κι ένα από τα πιο επιδραστικά βιβλία που γράφτηκαν στα γαλλικά στον 21ο αιώνα, είναι μια Συλλογική Αυτοβιογραφία υψηλής στόχευσης. Παρά τον βαθιά στοχαστικό του χαρακτήρα, είναι ένα αμιγώς λογοτεχνικό έργο, με θαυμάσιες γλωσσικές και εκφραστικές αρετές, που μετέφερε με μαστοριά στη γλώσσα μας η Ρίτα Κολαΐτη. Ο επίλογος του Νίκου Μπακουνάκη είναι ιδιαίτερα καλογραμμένος και κατατοπιστικός και μας βοηθάει να εντάξουμε το έργο της Ερνό στη γαλλική γραμματολογία.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κισότ όπως Κιχώτης» του Σαλμάν Ρούσντι (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που δεν φοβάται το γέλιο

«Κισότ όπως Κιχώτης» του Σαλμάν Ρούσντι (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που δεν φοβάται το γέλιο

Για το μυθιστόρημα του Salman Rushdie «Κισότ όπως Κιχώτης» (μτφρ. Γιώργος Μπλάνας, εκδ. Ψυχογιός).

Του Διονύση Μαρίνου

Ερώτηση απ’ αυτές που δεν χρειάζεται –και δεν μπορείς– να απαντήσεις, καθώς είναι γνωστό πως «το ρόδο είναι ρόδο είναι ρόδο είνα...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (κριτική) – Από το Άουσβιτς στο Βυζάντιο

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (κριτική) – Από το Άουσβιτς στο Βυζάντιο

Για το μυθιστόρημα του William Howard Gass «Το τούνελ» (μτφρ. Γιώργος Κυριαζής, εκδ. Καστανιώτη).

Του Νίκου Στρατηγάκη

Το Τούνελ, του Γουίλιαμ Χ. Γκας, είναι ένα φιλόδοξο τεχνούργημα ιδεών και γλώσσας το οποίο φαντάζει αμφίρροπο – μια χοά...

«Η μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου» της Κάρσον ΜακΚάλερς (κριτική)

«Η μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου» της Κάρσον ΜακΚάλερς (κριτική)

Για τη συλλογή της Κάρσον ΜακΚάλερς «Η μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Διόπτρα), που περιλαμβάνει την ομότιτλη διάσημη νουβέλα και έξι διηγήματα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Η μπαλάντα του θλιμμένου καφενε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Χάνα Κεντ: «Με γοήτευσε η ιδέα μιας αγάπης που ήταν πέρα από τον χρόνο»

Χάνα Κεντ: «Με γοήτευσε η ιδέα μιας αγάπης που ήταν πέρα από τον χρόνο»

Η Αυστραλή Χάνα Κέντ (Hannah Kent), συγγραφέας του εξαιρετικού «Έθιμα ταφής», μιλάει για το νέο της μυθιστόρημα με τίτλο «Λατρεία» (εκδ. Ίκαρος), το οποίο περιγράφει τη βαθιά αγάπη μεταξύ δυο νεαρών μεταναστριών τον 19ο αιώνα.

Επιμέλεια: Book Press

...
Τριάντα χρόνια Καφέ Φίλιον – Το μεγάλο χωνευτήρι της Αθήνας

Τριάντα χρόνια Καφέ Φίλιον – Το μεγάλο χωνευτήρι της Αθήνας

Το Καφέ Φίλιον, το στέκι πολιτικών, καλλιτεχνών, διανοούμενων, ηθοποιών, αλλά και κάθε λογής αθηναίων, κλείνει φέτος 30 χρόνια παρουσίας στην πόλη μας, και το γιορτάζει. Ακολουθεί το Δελτίο Τύπου που εξέδωσαν οι ιδιοκτήτριες του καφενείου ενόψει της επετείου, καθώς και απόσπασμα από το διήγημα του Κ.Β. Κατσουλάρη «Φ...

Σε μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τον πατέρα του Νετανιάχου το Πούλιτζερ λογοτεχνίας για το 2021

Σε μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τον πατέρα του Νετανιάχου το Πούλιτζερ λογοτεχνίας για το 2021

Ο συγγραφέας Τζόσουα Κοέν (Joshua Cohen) τιμήθηκε με το φετινό Βραβείο Pulitzer στην κατηγορία της μυθοπλασίας, για το μυθιστόρημά του με τίτλο «The Netanyahus», ένα σατιρικό μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τη ζωή του πατέρα του πρώην Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Δείτε επίσης τα υπόλοιπα βραβεία Pulitze...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (προδημοσίευση)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Antonio Skármeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 11 Μαΐου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μεγαλωμένος ανάμε...

«Μια τελευταία επιστολή αγάπης» της Ελιάνας Χουρμουζιάδου (προδημοσίευση)

«Μια τελευταία επιστολή αγάπης» της Ελιάνας Χουρμουζιάδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελιάνας Χουρμουζιάδου «Μια τελευταία επιστολή αγάπης», που θα κυκλοφορήσει στις 11 Μαΐου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θα σου πω τι θυμάμαι από τη συνέχεια. Περπατήσαμε αργά στην ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ