baladeur

Για το βιβλίο της Ανί Ερνό (Annie Ernaux) «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο) – Μια συλλογική αυτοβιογραφία της Γαλλίας και της Ευρώπης, από τα μεταπολεμικά χρόνια μέχρι τις μέρες μας. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας, στα τέλη της δεκαετίας του 60.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Tα Χρόνια της Ερνό ξεκινούν σαν το νοσταλγικό πανόραμα της μεταπολεμικής Ευρώπης. Εικόνες ασπρόμαυρες, αποσπασματικές, σπαράγματα από οικογενειακά άλμπουμ, από ταινίες, από επίκαιρα και περιοδικά. Μια ελεγεία για τη μνήμη που χάνεται, για τον χρόνο που σβήνει τα πάντα στο πέρασμά του, καθώς ενώνει μικρούς και μεγάλους στους αόρατους ιμάντες του.

Παιδί του πολέμου αλλά και της Απελευθέρωσης.

Η Ανί Ερνό γεννήθηκε το 1940, σε ένα χωριό της Νορμανδίας. Είναι παιδί του Πολέμου αλλά και της Απελευθέρωσης. Οι ηρωικές αφηγήσεις, μαζί με τις ιστορίες για την πείνα και τις κακουχίες, έπλασαν τον μυθικό κόσμο μέσα στον οποίο γαλουχήθηκε, έναν κόσμο όπου οι νεκροί κατείχαν ακέραιη τη θέση τους δίπλα στους ζωντανούς. Ιστορίες που μιλούσαν για μια εποχή όπου το «εμείς» κυριαρχούσε πάνω στο «εγώ», επανέρχονταν τελετουργικά γύρω από το τραπέζι, μονάχα τότε, τρώγοντας και πίνοντας μονάχα, ποτέ άλλοτε.

Η μνήμη, το υλικό μιας συλλογικής ύπαρξης

Δεν είναι όμως απλώς οι αφηγήσεις μιας προηγούμενης γενιάς που μας μεταφέρει η Ερνό, ούτε μονάχα οι λέξεις με τις οποίες το παρελθόν επενδύεται, εξιδανικεύεται, κι εν μέρει απωθείται σε κάτι μακρινό και απρόσιτο.

Η Ερνό παρατηρεί, και καταφέρνει να δει, τους ίδιους τους ανθρώπους, τις χειρονομίες τους, τις συμπεριφορές τους, τις εγγραφές της Ιστορίας πάνω στο σώμα τους.

Η Ερνό παρατηρεί, και καταφέρνει να δει, τους ίδιους τους ανθρώπους, τις χειρονομίες τους, τις συμπεριφορές τους, τις εγγραφές της Ιστορίας πάνω στο σώμα τους. Πώς η μνήμη γίνεται το υλικό μιας συλλογικής ύπαρξης που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, και που όπως τα όνειρα, έχει ένα μέρος έκδηλο, φανερό, κι ένα μέρος άδηλο, που σοβεί κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων.

Η πρόοδος, η νέα Μεγάλη Ιδέα

Καθώς οι δεκαετίες περνούν, τα φαντάσματα του πολέμου υποχωρούν, η οικονομική ανάπτυξη γεννά έναν καινούριο κόσμο. Η Γαλλία, πάλαι ποτέ κραταιά αποικιοκρατική δύναμη, βλέπει πολλές από τις κτήσεις της να χάνονται. Μετά την ταπεινωτική ήττα στην Ινδοκίνα, η Αλγερία εξεγείρεται και ζητά την ανεξαρτησία της, μια χώρα που η Γαλλία θεωρούσε, πρακτικά, επαρχία της. Ο πόλεμος της Αλγερίας θα γεννήσει μια νέα πολιτική συνείδηση. Διαδηλώσεις στο Παρίσι θα καταπνιγούν με πρωτοφανή βιαιότητα, αν και το εύρος των εγκλημάτων θα γίνει ορατό χρόνια αργότερα.

Τίποτε όμως δεν μπορεί να σταματήσει τα τύμπανα της προόδου που προελαύνει. Η σύγχρονη εποχή είναι εδώ, φέρνει μαζί της νέα φάρμακα και νέα προϊόντα, την υπόσχεση μιας ζωής απαλλαγμένης από τον θάνατο. Η πρόοδος είναι η νέα Μεγάλη Ιδέα, γύρω από την οποία όλοι βιάζονται ή υποχρεώνονται να συνταχθούν.

Annie Ernaux

Ένα τεράστιο πολιτικό πανηγύρι

Η έλευση της δεκαετίας του εξήντα θα βρει την Ερνό φοιτήτρια φιλολογίας και μετά καθηγήτρια σε σχολείο. Τα ήθη έχουν αρχίσει να αλλάζουν, τα κοινωνικά δεσμά να χαλαρώνουν, αλλά ακόμη και στα πιο μύχια μέρη της ψυχής των νέων ανθρώπων, η κοινωνία ελέγχει και χειραγωγεί. Γράφει χαρακτηριστικά: 

«Κάτω από τα κλινοσκεπάσματα ή στις τουαλέτες, αυνανιζόμασταν υπό το βλέμμα ολόκληρης της κοινωνίας». Όταν θα ξεσπάσει ο Μάης του 68, θα είναι πλέον είκοσι οκτώ χρονών.

Κι όμως, θα βιώσει τα γεγονότα εκείνης της άνοιξης ως ένα τεράστιο πολιτικό πανηγύρι, μια γιορτή απελευθέρωσης από κάθε λογής δεσμά: ο Μάης αποτυγχάνει ως πολιτική επανάσταση, αλλά η τεράστια ενέργεια που εκλύεται εκείνες τις μέρες στο Καρτιέ Λατέν θα συνεχίσει να σκορπά τη μέθη της και την ανατρεπτική της διάθεση σε όλη τη δεκαετία του 70 – και βέβαια, πολύ πέρα από τα σύνορα της Γαλλίας.

Annie Ernaux ta xroniaΗ απόλαυση, το νέο νόμισμα…

Τα χρόνια μετά τον Μάη είναι χρόνια κοινωνικών και πολιτικών κατακτήσεων στη Γαλλία όπως και παντού στον δυτικό κόσμο: ο φεμινισμός, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, των ομοφυλόφιλων, όλα επιταχύνονται και αλλάζουν προς το καλύτερο. Το οικογενειακό και αστικό δίκαιο ακολουθεί.

Η σεξουαλική απελευθέρωση, η απόλαυση με κάθε τρόπο και με κάθε μέσο γίνεται το νέο νόμισμα. Την ίδια στιγμή, η έλευση της κοινωνίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, με την εισβολή της τηλεόρασης στην κοινωνική και προσωπική ζωή των ανθρώπων, η μαζικοποίηση των πάντων, η υποχώρηση των συλλογικών οραμάτων έναντι μιας ατομικής ηδονοθηρίας, αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού, αφήνουν τους ανθρώπους μετέωρους, σαν παγωμένους:

«Όσο πιο πολύ βυθιζόμασταν σε ό,τι αποκαλούσαμε πραγματικότητα, δουλειά, οικογένεια, τόσο πιο πολύ νιώθαμε ένα αίσθημα μη πραγματικού».

Οι τελευταίες εκατόν πενήντα σελίδες του βιβλίου είναι αφιερωμένες στα χρόνια από τα τέλη του εβδομήντα έως τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 2000: είναι ίσως οι πλέον μεστές, εμπνευσμένες και ενορατικές, ίσως επειδή σε αυτές βλέπουμε πιο ξεκάθαρα κι εμείς τον εαυτό μας και τη ζωή μας.

Μια συλλογική αυτοβιογραφία

Τα Χρόνια, το κατά πολλούς πληρέστερο έργο της Ανί Ερνό, κι ένα από τα πιο επιδραστικά βιβλία που γράφτηκαν στα γαλλικά στον 21ο αιώνα, είναι μια Συλλογική Αυτοβιογραφία υψηλής στόχευσης. Παρά τον βαθιά στοχαστικό του χαρακτήρα, είναι ένα αμιγώς λογοτεχνικό έργο, με θαυμάσιες γλωσσικές και εκφραστικές αρετές, που μετέφερε με μαστοριά στη γλώσσα μας η Ρίτα Κολαΐτη. Ο επίλογος του Νίκου Μπακουνάκη είναι ιδιαίτερα καλογραμμένος και κατατοπιστικός και μας βοηθάει να εντάξουμε το έργο της Ερνό στη γαλλική γραμματολογία.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

«Άμνετ» της Μάγκι Ο' Φάρελ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Μάγκι Ο' Φάρελ «Άμνετ» (μτφρ. Αύγουστος Κορτώ, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία για τον Ουίλιαμ Σαίξπηρ «All Is True» (2018).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Άμνετ, ήταν το ό...

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

«Μια φιλία» της Σίλβια Αβαλόνε (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Σίλβια Αβαλόνε «Μια φιλία» (μτφρ. Λούλα Καραγιαννάκη. εκδ. Αίολος). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Ginger and Rosa» (2012).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

Με ποια κριτήρια επιλέγουμε το...

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

«Ο πρίγκιπας της ομίχλης» του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν (κριτική)  –  πρώτο βιβλίο της Τριλογίας της Ομίχλης

Για το μυθιστόρημα του Κάρλος Ρουίθ Θαφόν «Ο πρίγκιπας της ομίχλης» (μτφρ. Δέσποινα Δρακάκη, εκδ. Ψυχογιός), πρώτο βιβλίο της εξαιρετικά επιτυχημένης Τριλογίας της Ομίχλης.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Βρισκόμαστε στο Λονδίνο,...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Ένας χρόνος χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή + ένα σπάνιο διήγημά της

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ