baladeur

Για το βιβλίο της Ανί Ερνό (Annie Ernaux) «Τα χρόνια» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Μεταίχμιο) – Μια συλλογική αυτοβιογραφία της Γαλλίας και της Ευρώπης, από τα μεταπολεμικά χρόνια μέχρι τις μέρες μας. Στην κεντρική φωτογραφία, η συγγραφέας, στα τέλη της δεκαετίας του 60.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Tα Χρόνια της Ερνό ξεκινούν σαν το νοσταλγικό πανόραμα της μεταπολεμικής Ευρώπης. Εικόνες ασπρόμαυρες, αποσπασματικές, σπαράγματα από οικογενειακά άλμπουμ, από ταινίες, από επίκαιρα και περιοδικά. Μια ελεγεία για τη μνήμη που χάνεται, για τον χρόνο που σβήνει τα πάντα στο πέρασμά του, καθώς ενώνει μικρούς και μεγάλους στους αόρατους ιμάντες του.

Παιδί του πολέμου αλλά και της Απελευθέρωσης.

Η Ανί Ερνό γεννήθηκε το 1940, σε ένα χωριό της Νορμανδίας. Είναι παιδί του Πολέμου αλλά και της Απελευθέρωσης. Οι ηρωικές αφηγήσεις, μαζί με τις ιστορίες για την πείνα και τις κακουχίες, έπλασαν τον μυθικό κόσμο μέσα στον οποίο γαλουχήθηκε, έναν κόσμο όπου οι νεκροί κατείχαν ακέραιη τη θέση τους δίπλα στους ζωντανούς. Ιστορίες που μιλούσαν για μια εποχή όπου το «εμείς» κυριαρχούσε πάνω στο «εγώ», επανέρχονταν τελετουργικά γύρω από το τραπέζι, μονάχα τότε, τρώγοντας και πίνοντας μονάχα, ποτέ άλλοτε.

Η μνήμη, το υλικό μιας συλλογικής ύπαρξης

Δεν είναι όμως απλώς οι αφηγήσεις μιας προηγούμενης γενιάς που μας μεταφέρει η Ερνό, ούτε μονάχα οι λέξεις με τις οποίες το παρελθόν επενδύεται, εξιδανικεύεται, κι εν μέρει απωθείται σε κάτι μακρινό και απρόσιτο.

Η Ερνό παρατηρεί, και καταφέρνει να δει, τους ίδιους τους ανθρώπους, τις χειρονομίες τους, τις συμπεριφορές τους, τις εγγραφές της Ιστορίας πάνω στο σώμα τους.

Η Ερνό παρατηρεί, και καταφέρνει να δει, τους ίδιους τους ανθρώπους, τις χειρονομίες τους, τις συμπεριφορές τους, τις εγγραφές της Ιστορίας πάνω στο σώμα τους. Πώς η μνήμη γίνεται το υλικό μιας συλλογικής ύπαρξης που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, και που όπως τα όνειρα, έχει ένα μέρος έκδηλο, φανερό, κι ένα μέρος άδηλο, που σοβεί κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων.

Η πρόοδος, η νέα Μεγάλη Ιδέα

Καθώς οι δεκαετίες περνούν, τα φαντάσματα του πολέμου υποχωρούν, η οικονομική ανάπτυξη γεννά έναν καινούριο κόσμο. Η Γαλλία, πάλαι ποτέ κραταιά αποικιοκρατική δύναμη, βλέπει πολλές από τις κτήσεις της να χάνονται. Μετά την ταπεινωτική ήττα στην Ινδοκίνα, η Αλγερία εξεγείρεται και ζητά την ανεξαρτησία της, μια χώρα που η Γαλλία θεωρούσε, πρακτικά, επαρχία της. Ο πόλεμος της Αλγερίας θα γεννήσει μια νέα πολιτική συνείδηση. Διαδηλώσεις στο Παρίσι θα καταπνιγούν με πρωτοφανή βιαιότητα, αν και το εύρος των εγκλημάτων θα γίνει ορατό χρόνια αργότερα.

Τίποτε όμως δεν μπορεί να σταματήσει τα τύμπανα της προόδου που προελαύνει. Η σύγχρονη εποχή είναι εδώ, φέρνει μαζί της νέα φάρμακα και νέα προϊόντα, την υπόσχεση μιας ζωής απαλλαγμένης από τον θάνατο. Η πρόοδος είναι η νέα Μεγάλη Ιδέα, γύρω από την οποία όλοι βιάζονται ή υποχρεώνονται να συνταχθούν.

Annie Ernaux

Ένα τεράστιο πολιτικό πανηγύρι

Η έλευση της δεκαετίας του εξήντα θα βρει την Ερνό φοιτήτρια φιλολογίας και μετά καθηγήτρια σε σχολείο. Τα ήθη έχουν αρχίσει να αλλάζουν, τα κοινωνικά δεσμά να χαλαρώνουν, αλλά ακόμη και στα πιο μύχια μέρη της ψυχής των νέων ανθρώπων, η κοινωνία ελέγχει και χειραγωγεί. Γράφει χαρακτηριστικά: 

«Κάτω από τα κλινοσκεπάσματα ή στις τουαλέτες, αυνανιζόμασταν υπό το βλέμμα ολόκληρης της κοινωνίας». Όταν θα ξεσπάσει ο Μάης του 68, θα είναι πλέον είκοσι οκτώ χρονών.

Κι όμως, θα βιώσει τα γεγονότα εκείνης της άνοιξης ως ένα τεράστιο πολιτικό πανηγύρι, μια γιορτή απελευθέρωσης από κάθε λογής δεσμά: ο Μάης αποτυγχάνει ως πολιτική επανάσταση, αλλά η τεράστια ενέργεια που εκλύεται εκείνες τις μέρες στο Καρτιέ Λατέν θα συνεχίσει να σκορπά τη μέθη της και την ανατρεπτική της διάθεση σε όλη τη δεκαετία του 70 – και βέβαια, πολύ πέρα από τα σύνορα της Γαλλίας.

Annie Ernaux ta xroniaΗ απόλαυση, το νέο νόμισμα…

Τα χρόνια μετά τον Μάη είναι χρόνια κοινωνικών και πολιτικών κατακτήσεων στη Γαλλία όπως και παντού στον δυτικό κόσμο: ο φεμινισμός, τα δικαιώματα των μειονοτήτων, των ομοφυλόφιλων, όλα επιταχύνονται και αλλάζουν προς το καλύτερο. Το οικογενειακό και αστικό δίκαιο ακολουθεί.

Η σεξουαλική απελευθέρωση, η απόλαυση με κάθε τρόπο και με κάθε μέσο γίνεται το νέο νόμισμα. Την ίδια στιγμή, η έλευση της κοινωνίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, με την εισβολή της τηλεόρασης στην κοινωνική και προσωπική ζωή των ανθρώπων, η μαζικοποίηση των πάντων, η υποχώρηση των συλλογικών οραμάτων έναντι μιας ατομικής ηδονοθηρίας, αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού, αφήνουν τους ανθρώπους μετέωρους, σαν παγωμένους:

«Όσο πιο πολύ βυθιζόμασταν σε ό,τι αποκαλούσαμε πραγματικότητα, δουλειά, οικογένεια, τόσο πιο πολύ νιώθαμε ένα αίσθημα μη πραγματικού».

Οι τελευταίες εκατόν πενήντα σελίδες του βιβλίου είναι αφιερωμένες στα χρόνια από τα τέλη του εβδομήντα έως τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 2000: είναι ίσως οι πλέον μεστές, εμπνευσμένες και ενορατικές, ίσως επειδή σε αυτές βλέπουμε πιο ξεκάθαρα κι εμείς τον εαυτό μας και τη ζωή μας.

Μια συλλογική αυτοβιογραφία

Τα Χρόνια, το κατά πολλούς πληρέστερο έργο της Ανί Ερνό, κι ένα από τα πιο επιδραστικά βιβλία που γράφτηκαν στα γαλλικά στον 21ο αιώνα, είναι μια Συλλογική Αυτοβιογραφία υψηλής στόχευσης. Παρά τον βαθιά στοχαστικό του χαρακτήρα, είναι ένα αμιγώς λογοτεχνικό έργο, με θαυμάσιες γλωσσικές και εκφραστικές αρετές, που μετέφερε με μαστοριά στη γλώσσα μας η Ρίτα Κολαΐτη. Ο επίλογος του Νίκου Μπακουνάκη είναι ιδιαίτερα καλογραμμένος και κατατοπιστικός και μας βοηθάει να εντάξουμε το έργο της Ερνό στη γαλλική γραμματολογία.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

«Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες« του Τζον Τσίβερ (κριτική) – Σε μια ευημερούσα, απενοχοποιημένη Αμερική

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζον Τσίβερ [John Cheever] «Ο Κολυμβητής και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Κωστής Καλογρούλης, εκδ. Καστανιώτη). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Ο κολυμβητής» του Φρανκ Πέρι (διασκευή από το διήγημα του Τζον Τσίβερ) με τον Μπαρτ Λάνκαστερ. 

Γράφει ο ...

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

«Τριαντάφυλλα επί πιστώσει» της Έλσα Τριολέ (κριτική) – Με τον μανδύα μιας ερωτικής ιστορίας

Για το μυθιστόρημα της Έλσα Τριολέτ [Elsa Triolet] «Τριαντάφυλλλα επί πιστώσει» (μτφρ. Κατερίνα Γούλα, εκδ. Gutenberg). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Λυσσασμένη γάτα» του Ρίτσαρντ Μπρουκς με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ και τον Πολ Νιούμαν. 

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου ...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Η Τσεχία στην πρωτοπορία της Ευρώπης: Καθιερώνει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία

Μετά το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ιρλανδία, την Ουκρανία και τη Γεωργία, η Τσεχία είναι η επόμενη χώρα της Ευρώπης που θεσπίζει μηδενικό ΦΠΑ στα βιβλία. Όλο και περισσότερες χώρες αντιλαμβάνονται τη σημασία που έχει ο κλάδος του βιβλίου στην ανάπτυξη και στην πολιτισμική πολυμορφία. «Είμαστε επιτέλους στην ...

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Τα βραβεία του «Χάρτη» 2023 - Ο μακρύς κατάλογος

Το διαδικτυακό περιοδικό Λόγου και Τέχνης Χάρτης (www.hartismag.gr) συνεχίζει για τρίτη χρονιά την απονομή ετήσιων βραβείων, με σκοπό την ανάδειξη των σημαντικότερων βιβλίων που κυκλοφόρησαν το περασμένο έτος. Η διάκριση αυτή προέρχεται από μια ευρεία ομάδα τακτικών συνεργατών του περιοδικού που, χωρίς δεσμεύσεις ή ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ