zabor 800

Για το μυθιστόρημα του Kamel Daoud «Ζαμπόρ ή οι ψαλμοί» (μτφρ. Γιάννης Στρίγκος, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Δεύτερο βιβλίο του Αλγερινού συγγραφέα Καμέλ Νταούντ (που είχε τιμηθεί το 2013 με το Γκονκούρ πρωτοεμφανιζόμενου για το Μερσώ, ο άλλος ξένος (μτφρ. Γιάννης Στρίγκος, εκδ. Πατάκη), το Ζαμπόρ ή οι ψαλμοί αποθεώνει τη θαυματουργό δύναμη της λογοτεχνίας και εξετάζει τη γλώσσα, τη γραφή και την ανάγνωση στη μεταξύ τους συνάρθρωση και θαυμαστή αλληλεπίδραση… Ο αφηγητής και πρωταγωνιστής είναι ένας αισθαντικός ήρωας που ξεκινά από παθιασμένος αναγνώστης για να καταλήξει παθιασμένος συγγραφέας περνώντας απ’ όλα εκείνα τα μυητικά στάδια και αναβαθμούς, που τον οδηγούν στην πεμπτουσία και το απόγειο της δημιουργίας. Το μυστήριο της γλώσσας, η τελετουργία της ανάγνωσης, οι αλχημιστικές διεργασίες της γραφής και η συνάρτησή τους με την ανθρώπινη ζωή είναι το θέμα που πραγματώνεται συναρπαστικά στις σελίδες του Ζαμπόρ, μέσα από μια υποβλητική μυθοπλασία υπερβατικού χαρακτήρα με πλούσιο συμβολισμό. Θρησκευτικοί απόηχοι, μυθολογικές αντηχήσεις, λαϊκές παραδόσεις, ψυχαναλυτικές συνδηλώσεις φτιάχνουν ένα πυκνό πλέγμα μέσα από το οποίο αναδύονται, με την περιβολή του μύθου και της αλληγορίας, βαθιές και ακατάλυτες ανθρώπινες αλήθειες.

Ξορκίζοντας τον θάνατο με τη γραφή

Ζώντας απομονωμένος σ’ ένα μικρό χωριό της Αλγερίας, ο Ζαμπόρ διαπιστώνει ότι είναι προικισμένος μ’ ένα μοναδικό χάρισμα: με τις ιστορίες που γράφει, μπορεί να επιμηκύνει τη ζωή άρρωστων ή ετοιμοθάνατων συγχωριανών του, αν τον καλέσουν έγκαιρα να επέμβει και να ανακόψει την πορεία τους προς τον θάνατο. Ορφανός από μητέρα και παρατημένος απ’ τον πατέρα του, ο Ζαμπόρ μεγαλώνει με τη θεία του Χάτζερ, μια δυναμική γεροντοκόρη που τον υιοθετεί και αναλαμβάνει απέναντί του χρέη μάνας. Η πρωτοφανής έφεση του Ζαμπόρ στα γράμματα και η κλίση του στο γράψιμο προκαλούν στους συντοπίτες του αμφίθυμα αισθήματα, που κυμαίνονται από την αμηχανία μέχρι τον ανοιχτό χλευασμό και τον καθιστούν ενίοτε αποδιοπομπαίο και απορριπτέο, καθώς μάλιστα υποφέρει συχνά και από κρίσεις επιληψίας. Προνομιακό πεδίο ελευθερίας για τον υπερευαίσθητο κι αποδιωγμένο Ζαμπόρ αναδεικνύεται η γλώσσα, που του επιτρέπει να εκφράζει με χειμαρρώδη και ασυγκράτητη δημιουργικότητα τις σκέψεις και τις ανησυχίες του, μέσα σ’ ένα περιβάλλον κλειστό και απορριπτικό. Έχοντας εξελιχθεί σε παράταιρο σαμάνο του χωριού του, ο Ζαμπόρ μετατρέπει την πλούσια εσωτερική του ζωή σε πυρετική γραφή γεμίζοντας αναρίθμητα τετράδια, που μετά παραχώνει στην ύπαιθρο σε διάφορες αναπάντεχες κρυψώνες. Σημείο καμπής στην παράδοξη καριέρα του ως γραφέα-σωτήρα θα αποτελέσει η αρρώστια του μισητού πατέρα του, την οποία θα κληθεί να θεραπεύσει κάνοντας χρήση του θεϊκού του χαρίσματος. Τα αποξενωμένα ετεροθαλή αδέλφια του Ζαμπόρ θα του δώσουν περιθώριο τρεις μέρες ώστε να συντάξει με τη γραφίδα του ένα κείμενο ικανό να διώξει τον επικείμενο θάνατο από το προσκεφάλι του ψυχορραγούντος πατέρα.

kamel daoud 728

Γεννηµένος το 1970 στο Μοσταγκανέµ, ο Καµέλ Νταούντ ζει στο Οράν της Αλγερίας. Υπήρξε για περισσότερο από δεκαπέντε χρόνια ο πιο πολυδιαβασµένος δηµοσιογράφος και χρονικογράφος της Καθηµερινής του Οράν. Το πρώτο του µυθιστόρηµα, Μερσώ, ο άλλος ξένος (2014, Εκδ. Πατάκη, 2016, µτφρ. Γιάννης Στρίγκος), απέσπασε στη Γαλλία το βραβείο Goncourt µυθιστορήµατος πρωτοεµφανιζόµενου συγγραφέα και µεταφράστηκε σε 35 γλώσσες. 

Ο Ζαμπόρ και οι γυναίκες

Τρεις γυναίκες έχουν καθορίσει τη ζωή του Ζαμπόρ. Η πεθαμένη μητέρα του, που ο πατέρας του εγκατέλειψε βυθίζοντάς τη σε μαρασμό, η θεία Χάτζερ και η Τζεμίλα. Και οι τρεις έχουν υποφέρει μέσα στην πατριαρχική, απαγορευτική κοινωνία της Αλγερίας. Εσώκλειστες και περιορισμένες στα σπίτια τους, επειδή έτσι αποφάσισαν οι άντρες, βλέπουν τη ζωή τους να κυλάει χωρίς νόημα και μάταια προσπαθούν να βρουν διαφυγές. Η γεροντοκόρη θεία Χάτζερ υιοθετεί τον παρατημένο ανιψιό και προσπαθεί μέσα από τη μητρότητα να αναπληρώσει όλα όσα της έκλεψε η ζωή. Στον ελεύθερο χρόνο της, παρακολουθεί στην τηλεόραση αισθηματικές ταινίες και χάνεται μέσα σ’ έναν ερωτικό ρεμβασμό. Η Τζεμίλα είναι η γειτόνισσα που έχει ερωτευθεί ο Ζαμπόρ. Ο άντρας της τη χώρισε και τώρα αυτή πρέπει να εκμετρήσει τον βίο κλεισμένη και αποκλεισμένη στο σπίτι των δικών της, για πάντα στιγματισμένη, απαξιωμένη και συντετριμμένη. O Ζαμπόρ παρατηρεί τις γυναίκες του περιβάλλοντός του και δεν παύει να στοχάζεται εντατικά πάνω στην άδικη μοίρα τους. Αν και άντρας, υφίσταται κι ο ίδιος δυσμενή μεταχείριση κι έχει να αντιμετωπίσει αποκλεισμούς που συνδέονται με τους κανόνες και τα έθιμα μιας κοινωνίας ανοιχτά εχθρικής απέναντι στο διαφορετικό.

Ο Ζαμπόρ και η Σεχραζάντ

Ο πυρετός της γραφής διασώζει τον Ζαμπόρ απ’ την αδράνεια και την παραίτηση. Η εμμονή του να γράφει και να καταγράφει τη ζωή στα ποικίλα φανερώματά της είναι η συνθήκη εκείνη που τον προφυλάσσει από έναν αργό θάνατο. Χρόνος στενά συνυφασμένος με τη δημιουργία είναι πάντα η μυστηριώδης νύχτα και ο Ζαμπόρ επιλέγει να κοιμάται τη μέρα και να συντάσσει ξαγρυπνώντας κάθε νύχτα τα ακριβά πονήματά του. Η Σεχραζάντ σώζει κι αυτή τη ζωή της διηγούμενη κάθε νύχτα στον σουλτάνο κι από μια διαφορετική ιστορία, που μένει σκόπιμα ημιτελής ώστε να συνεχισθεί το επόμενο βράδυ κι έτσι να αναβάλει τη θανατική ποινή. Μετά από χίλιες και μια νύχτες απέραντων αφηγήσεων, η Σεχραζάντ κατορθώνει να μεταπείσει τον σουλτάνο και να αλλάξει τη μοίρα της. Σαν άλλη Σεχραζάντ, ο Ζαμπόρ ξεγελά κάθε νύχτα τον θάνατο, τον δικό του και των άλλων, γράφοντας αδιάκοπα ιστορίες που δεν τελειώνουν ποτέ. Η Σεχραζάντ διηγείται προφορικά, ο Ζαμπόρ γράφει γεμίζοντας τη νύχτα μελάνι. Το μελάνι είναι το θεϊκό υγρό, που του επιτρέπει να ζει και ν’ αναπνέει χωρίς ν’ ασφυκτιά.

Το κείμενο, χειμαρρώδες και πληθωρικό, ονειρικό και λυρικό, με ποιητικές εξάρσεις που το απογειώνουν, αποδίδεται υποδειγματικά από τον Γιάννη Στρίγκο.

Συνδέοντας την ιερότητα της ζωής με τη δημιουργικότητα του λόγου και της γραφής, ο Ζαμπόρ κινείται στα άδυτα της γλώσσας και εξορύσσει μυστικά και αλήθειες με πανανθρώπινη ισχύ. Οι τελετουργίες γύρω από τις οποίες οργανώνει την καθημερινότητά του τον συνδέουν μυστικιστικά με τις απαρχές της ύπαρξης και τον κάνουν κοινωνό των μεγάλων οικουμενικών αξιών, που διαχρονικά διέπουν τον ανθρώπινο βίο. Το κείμενο, χειμαρρώδες και πληθωρικό, ονειρικό και λυρικό, με ποιητικές εξάρσεις που το απογειώνουν, αποδίδεται υποδειγματικά από τον Γιάννη Στρίγκο.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


zampor i oi psalmoiΖαμπόρ ή οι ψαλμοί
KAMEL DAOUD
Μτφρ. ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΡΙΓΚΟΣ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 400, τιμή εκδότη €17,70

politeia link more

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ KAMEL DAOUD 

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Περιφερόμουν μόνος, ανοίγοντας πόρτες από ντουλάπια, ψηλαφώντας αντικείμενα, κι έπειτα ξαφνικά θυμήθηκα την αποθήκη όπου στοιβάζαμε όλες τις παλιατσαρίες, τα χειμωνιάτικα σκεπάσματα, τα άδεια καφάσια και τις προμήθειες, στην πίσω αυλή. Πήγα εκεί σχεδόν με τη βεβαιότητα πως κάτι με περίμενε (φλεγόμενη βάτος, λευκές πέτρες, ψίχουλα) και ψαχούλεψα με τα μάτια το σκοτάδι του μικρού δωματίου. Κι εκεί είδα μια στοίβα κιτρινισμένα βιβλία τυλιγμένα με σπάγκο, με σελίδες τσαλακωμένες και δεμένα σαν κακοποιοί με τα χέρια πίσω απ’ την πλάτη. Μπήκα, όλος περιέργεια, κάθισα στο πάτωμα, τα άπλωσα κι άρχισα να ξεφυλλίζω ένα απ’ αυτά, απλά με περιέργεια, χωρίς να περιμένω κάτι σπουδαίο, όπως θα κοιτούσα κάποια άγνωστα πρόσωπα που ήρθαν να μας επισκεφθούν. Και τότε μια στρατιά από έντυπους χαρακτήρες ξεχύθηκε σαν σμήνος από μυρμήγκια αυστηρά παρατεταγμένα, με τα λεπτά ποδαράκια τους να παρελαύνουν, παράγραφοι που ξεκινούσαν με κενά διαστήματα και εισαγωγικά που πάλλονταν από θαυμαστικά. Μια νεκρή πεταλούδα έπεσε με το που ανασήκωσα ένα άλλο βιβλίο καθώς και μια μικρή πλεξούδα από μαλλιά, που την πέρασα για αράχνη, μια στιγμή πανικού».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το κόκκινο και το φαιό, του Μορίς Αττιά

Το κόκκινο και το φαιό, του Μορίς Αττιά

Για το μυθιστόρημα του Maurice Attia «Το κόκκινο και το φαιό» (μτφρ. Ειρήνη Παπακυριακού, εκδ. Πόλις).

Της Έλενας Χουζούρη

Γνωρίσαμε τον Μορίς Αττιά από την τριλογία του, ...

Ο άρχοντας της ζήλιας, του Τζο Νέσμπο

Ο άρχοντας της ζήλιας, του Τζο Νέσμπο

Για τη συλλογή διηγημάτων του Jo Nesbo «Ο άρχοντας της ζήλιας» (μτφρ. Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Στην φωτογραφία, ο συγγραφέας στην Κάλυμνο, όπου διαδραματίζεται το ομότιτλο και εκτενέστερο διήγημα της συλλογής. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...
Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Για το μυθιστόρημα της Jenny Offill «Καιρός» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Υποσημειώσεις ενός κόσμου που ακόμη δεν έχει αναδυθεί και ουδείς γνωρίζει αν αυτό θα συμβεί κάποτε ή αν πρέπει να συμβεί. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ