zabor 800

Για το μυθιστόρημα του Kamel Daoud «Ζαμπόρ ή οι ψαλμοί» (μτφρ. Γιάννης Στρίγκος, εκδ. Πατάκη).

Της Νίκης Κώτσιου

Δεύτερο βιβλίο του Αλγερινού συγγραφέα Καμέλ Νταούντ (που είχε τιμηθεί το 2013 με το Γκονκούρ πρωτοεμφανιζόμενου για το Μερσώ, ο άλλος ξένος (μτφρ. Γιάννης Στρίγκος, εκδ. Πατάκη), το Ζαμπόρ ή οι ψαλμοί αποθεώνει τη θαυματουργό δύναμη της λογοτεχνίας και εξετάζει τη γλώσσα, τη γραφή και την ανάγνωση στη μεταξύ τους συνάρθρωση και θαυμαστή αλληλεπίδραση… Ο αφηγητής και πρωταγωνιστής είναι ένας αισθαντικός ήρωας που ξεκινά από παθιασμένος αναγνώστης για να καταλήξει παθιασμένος συγγραφέας περνώντας απ’ όλα εκείνα τα μυητικά στάδια και αναβαθμούς, που τον οδηγούν στην πεμπτουσία και το απόγειο της δημιουργίας. Το μυστήριο της γλώσσας, η τελετουργία της ανάγνωσης, οι αλχημιστικές διεργασίες της γραφής και η συνάρτησή τους με την ανθρώπινη ζωή είναι το θέμα που πραγματώνεται συναρπαστικά στις σελίδες του Ζαμπόρ, μέσα από μια υποβλητική μυθοπλασία υπερβατικού χαρακτήρα με πλούσιο συμβολισμό. Θρησκευτικοί απόηχοι, μυθολογικές αντηχήσεις, λαϊκές παραδόσεις, ψυχαναλυτικές συνδηλώσεις φτιάχνουν ένα πυκνό πλέγμα μέσα από το οποίο αναδύονται, με την περιβολή του μύθου και της αλληγορίας, βαθιές και ακατάλυτες ανθρώπινες αλήθειες.

Ξορκίζοντας τον θάνατο με τη γραφή

Ζώντας απομονωμένος σ’ ένα μικρό χωριό της Αλγερίας, ο Ζαμπόρ διαπιστώνει ότι είναι προικισμένος μ’ ένα μοναδικό χάρισμα: με τις ιστορίες που γράφει, μπορεί να επιμηκύνει τη ζωή άρρωστων ή ετοιμοθάνατων συγχωριανών του, αν τον καλέσουν έγκαιρα να επέμβει και να ανακόψει την πορεία τους προς τον θάνατο. Ορφανός από μητέρα και παρατημένος απ’ τον πατέρα του, ο Ζαμπόρ μεγαλώνει με τη θεία του Χάτζερ, μια δυναμική γεροντοκόρη που τον υιοθετεί και αναλαμβάνει απέναντί του χρέη μάνας. Η πρωτοφανής έφεση του Ζαμπόρ στα γράμματα και η κλίση του στο γράψιμο προκαλούν στους συντοπίτες του αμφίθυμα αισθήματα, που κυμαίνονται από την αμηχανία μέχρι τον ανοιχτό χλευασμό και τον καθιστούν ενίοτε αποδιοπομπαίο και απορριπτέο, καθώς μάλιστα υποφέρει συχνά και από κρίσεις επιληψίας. Προνομιακό πεδίο ελευθερίας για τον υπερευαίσθητο κι αποδιωγμένο Ζαμπόρ αναδεικνύεται η γλώσσα, που του επιτρέπει να εκφράζει με χειμαρρώδη και ασυγκράτητη δημιουργικότητα τις σκέψεις και τις ανησυχίες του, μέσα σ’ ένα περιβάλλον κλειστό και απορριπτικό. Έχοντας εξελιχθεί σε παράταιρο σαμάνο του χωριού του, ο Ζαμπόρ μετατρέπει την πλούσια εσωτερική του ζωή σε πυρετική γραφή γεμίζοντας αναρίθμητα τετράδια, που μετά παραχώνει στην ύπαιθρο σε διάφορες αναπάντεχες κρυψώνες. Σημείο καμπής στην παράδοξη καριέρα του ως γραφέα-σωτήρα θα αποτελέσει η αρρώστια του μισητού πατέρα του, την οποία θα κληθεί να θεραπεύσει κάνοντας χρήση του θεϊκού του χαρίσματος. Τα αποξενωμένα ετεροθαλή αδέλφια του Ζαμπόρ θα του δώσουν περιθώριο τρεις μέρες ώστε να συντάξει με τη γραφίδα του ένα κείμενο ικανό να διώξει τον επικείμενο θάνατο από το προσκεφάλι του ψυχορραγούντος πατέρα.

kamel daoud 728

Γεννηµένος το 1970 στο Μοσταγκανέµ, ο Καµέλ Νταούντ ζει στο Οράν της Αλγερίας. Υπήρξε για περισσότερο από δεκαπέντε χρόνια ο πιο πολυδιαβασµένος δηµοσιογράφος και χρονικογράφος της Καθηµερινής του Οράν. Το πρώτο του µυθιστόρηµα, Μερσώ, ο άλλος ξένος (2014, Εκδ. Πατάκη, 2016, µτφρ. Γιάννης Στρίγκος), απέσπασε στη Γαλλία το βραβείο Goncourt µυθιστορήµατος πρωτοεµφανιζόµενου συγγραφέα και µεταφράστηκε σε 35 γλώσσες. 

Ο Ζαμπόρ και οι γυναίκες

Τρεις γυναίκες έχουν καθορίσει τη ζωή του Ζαμπόρ. Η πεθαμένη μητέρα του, που ο πατέρας του εγκατέλειψε βυθίζοντάς τη σε μαρασμό, η θεία Χάτζερ και η Τζεμίλα. Και οι τρεις έχουν υποφέρει μέσα στην πατριαρχική, απαγορευτική κοινωνία της Αλγερίας. Εσώκλειστες και περιορισμένες στα σπίτια τους, επειδή έτσι αποφάσισαν οι άντρες, βλέπουν τη ζωή τους να κυλάει χωρίς νόημα και μάταια προσπαθούν να βρουν διαφυγές. Η γεροντοκόρη θεία Χάτζερ υιοθετεί τον παρατημένο ανιψιό και προσπαθεί μέσα από τη μητρότητα να αναπληρώσει όλα όσα της έκλεψε η ζωή. Στον ελεύθερο χρόνο της, παρακολουθεί στην τηλεόραση αισθηματικές ταινίες και χάνεται μέσα σ’ έναν ερωτικό ρεμβασμό. Η Τζεμίλα είναι η γειτόνισσα που έχει ερωτευθεί ο Ζαμπόρ. Ο άντρας της τη χώρισε και τώρα αυτή πρέπει να εκμετρήσει τον βίο κλεισμένη και αποκλεισμένη στο σπίτι των δικών της, για πάντα στιγματισμένη, απαξιωμένη και συντετριμμένη. O Ζαμπόρ παρατηρεί τις γυναίκες του περιβάλλοντός του και δεν παύει να στοχάζεται εντατικά πάνω στην άδικη μοίρα τους. Αν και άντρας, υφίσταται κι ο ίδιος δυσμενή μεταχείριση κι έχει να αντιμετωπίσει αποκλεισμούς που συνδέονται με τους κανόνες και τα έθιμα μιας κοινωνίας ανοιχτά εχθρικής απέναντι στο διαφορετικό.

Ο Ζαμπόρ και η Σεχραζάντ

Ο πυρετός της γραφής διασώζει τον Ζαμπόρ απ’ την αδράνεια και την παραίτηση. Η εμμονή του να γράφει και να καταγράφει τη ζωή στα ποικίλα φανερώματά της είναι η συνθήκη εκείνη που τον προφυλάσσει από έναν αργό θάνατο. Χρόνος στενά συνυφασμένος με τη δημιουργία είναι πάντα η μυστηριώδης νύχτα και ο Ζαμπόρ επιλέγει να κοιμάται τη μέρα και να συντάσσει ξαγρυπνώντας κάθε νύχτα τα ακριβά πονήματά του. Η Σεχραζάντ σώζει κι αυτή τη ζωή της διηγούμενη κάθε νύχτα στον σουλτάνο κι από μια διαφορετική ιστορία, που μένει σκόπιμα ημιτελής ώστε να συνεχισθεί το επόμενο βράδυ κι έτσι να αναβάλει τη θανατική ποινή. Μετά από χίλιες και μια νύχτες απέραντων αφηγήσεων, η Σεχραζάντ κατορθώνει να μεταπείσει τον σουλτάνο και να αλλάξει τη μοίρα της. Σαν άλλη Σεχραζάντ, ο Ζαμπόρ ξεγελά κάθε νύχτα τον θάνατο, τον δικό του και των άλλων, γράφοντας αδιάκοπα ιστορίες που δεν τελειώνουν ποτέ. Η Σεχραζάντ διηγείται προφορικά, ο Ζαμπόρ γράφει γεμίζοντας τη νύχτα μελάνι. Το μελάνι είναι το θεϊκό υγρό, που του επιτρέπει να ζει και ν’ αναπνέει χωρίς ν’ ασφυκτιά.

Το κείμενο, χειμαρρώδες και πληθωρικό, ονειρικό και λυρικό, με ποιητικές εξάρσεις που το απογειώνουν, αποδίδεται υποδειγματικά από τον Γιάννη Στρίγκο.

Συνδέοντας την ιερότητα της ζωής με τη δημιουργικότητα του λόγου και της γραφής, ο Ζαμπόρ κινείται στα άδυτα της γλώσσας και εξορύσσει μυστικά και αλήθειες με πανανθρώπινη ισχύ. Οι τελετουργίες γύρω από τις οποίες οργανώνει την καθημερινότητά του τον συνδέουν μυστικιστικά με τις απαρχές της ύπαρξης και τον κάνουν κοινωνό των μεγάλων οικουμενικών αξιών, που διαχρονικά διέπουν τον ανθρώπινο βίο. Το κείμενο, χειμαρρώδες και πληθωρικό, ονειρικό και λυρικό, με ποιητικές εξάρσεις που το απογειώνουν, αποδίδεται υποδειγματικά από τον Γιάννη Στρίγκο.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


zampor i oi psalmoiΖαμπόρ ή οι ψαλμοί
KAMEL DAOUD
Μτφρ. ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΡΙΓΚΟΣ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 400, τιμή εκδότη €17,70

politeia link more

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ KAMEL DAOUD 

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Περιφερόμουν μόνος, ανοίγοντας πόρτες από ντουλάπια, ψηλαφώντας αντικείμενα, κι έπειτα ξαφνικά θυμήθηκα την αποθήκη όπου στοιβάζαμε όλες τις παλιατσαρίες, τα χειμωνιάτικα σκεπάσματα, τα άδεια καφάσια και τις προμήθειες, στην πίσω αυλή. Πήγα εκεί σχεδόν με τη βεβαιότητα πως κάτι με περίμενε (φλεγόμενη βάτος, λευκές πέτρες, ψίχουλα) και ψαχούλεψα με τα μάτια το σκοτάδι του μικρού δωματίου. Κι εκεί είδα μια στοίβα κιτρινισμένα βιβλία τυλιγμένα με σπάγκο, με σελίδες τσαλακωμένες και δεμένα σαν κακοποιοί με τα χέρια πίσω απ’ την πλάτη. Μπήκα, όλος περιέργεια, κάθισα στο πάτωμα, τα άπλωσα κι άρχισα να ξεφυλλίζω ένα απ’ αυτά, απλά με περιέργεια, χωρίς να περιμένω κάτι σπουδαίο, όπως θα κοιτούσα κάποια άγνωστα πρόσωπα που ήρθαν να μας επισκεφθούν. Και τότε μια στρατιά από έντυπους χαρακτήρες ξεχύθηκε σαν σμήνος από μυρμήγκια αυστηρά παρατεταγμένα, με τα λεπτά ποδαράκια τους να παρελαύνουν, παράγραφοι που ξεκινούσαν με κενά διαστήματα και εισαγωγικά που πάλλονταν από θαυμαστικά. Μια νεκρή πεταλούδα έπεσε με το που ανασήκωσα ένα άλλο βιβλίο καθώς και μια μικρή πλεξούδα από μαλλιά, που την πέρασα για αράχνη, μια στιγμή πανικού».

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ