olive kentriki

Για το μυθιστόρημα της Elizabeth Strout «Όλιβ Κίττριτζ» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Η Φράνσις Μακ Ντόρμαντ (βλ. κεντρική εικόνα) ενσάρκωσε το 2014 την Όλιβ Κίττριτζ, στην ομότιτλη μίνι σειρά τεσσάρων επεισοδίων του HBO.

Της Νίκης Κώτσιου

Η ζωή είναι απλή στην πόλη Κρόσμπυ του Μέην, εκεί όπου μένει η Όλιβ Κίττριτζ, πρωταγωνίστρια στο μυθιστόρημα της Ελίζαμπεθ Στράουτ Όλιβ Κίττριτζ – σε ωραιότατη μετάφραση της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου, από τις εκδ. Άγρα. Η Όλιβ διδάσκει μαθηματικά στο σχολείο της περιοχής, είναι σύζυγος φαρμακοποιού και μητέρα ενός παιδιού. Τη γνωρίζουμε από τη μέση ηλικία και μετά και παρακολουθούμε τη ζωή της μέχρι και τον θάνατο του συζύγου της, οπότε πια μένει μόνη κι έχει να διαχειριστεί ένα βαρύ φορτίο μοναξιάς. Εκτός από την οικογένεια της Όλιβ, περνούν στο μυθιστόρημα πολλά ακόμη πρόσωπα, που απασχολούν ξεχωριστά κεφάλαια και εμφανίζονται να έχουν κάποιου είδους σχέση με την πρωταγωνίστρια. Κάθε κεφάλαιο διαθέτει αυτονομία και αφηγείται με τρόπο σπαρταριστό αντιπροσωπευτικές σκηνές από τις ζωές συμπολιτών της Όλιβ, που με κάποιο τρόπο συνδέονται μαζί της έχοντας υπάρξει κάποτε μαθητές της, γείτονες, συνάδελφοι ή φίλοι.

Η Όλιβ είναι ένα καλόβολος άνθρωπος με απότομα όμως φερσίματα, που συχνά τη φέρνουν σε δύσκολη θέση. Έντιμη και ειλικρινής με έναν ανεπεξέργαστο, σχεδόν ωμό τρόπο, αναστατώνεται εύκολα και δεν ξέρει να κρύβει τον θυμό της. Μολονότι φαντάζει σε μερικούς αλλόκοτη, οι περισσότεροι έχουν να πουν μια καλή κουβέντα γι’ αυτή. Προσπαθεί να αντλεί απόλαυση από τις μικρές χαρές της ζωής και είναι αδιαπραγμάτευτα φυσιολάτρης και ζωόφιλη. Επικριτική και ενίοτε πικρόχολη, δεν ξέρει να αποφεύγει τις εντάσεις και της λείπει η διπλωματία και η ικανότητα ελιγμών. Η ευθύτητά της τη βάζει σε μπελάδες, ακόμα και όταν είναι καλοπροαίρετη.

Οι εντάσεις που σιγοβράζουν σε μια φαινομενικά ανέφελη οικογενειακή ζωή κάνουν την Όλιβ αμφιθυμική και αλλοπρόσαλλη, με ξεσπάσματα που υποσκάπτουν το κύρος της. Της λείπει η ευπροσηγορία αλλά  δεν παύει να είναι ένας ευθύς και ακέραιος χαρακτήρας.

Μέσα στον γάμο της, είναι φορές που ασφυκτιά. Οι πιέσεις που υφίσταται και οι τριβές της συμβίωσης, την κάνουν οξύθυμη και δυσάρεστη, επιρρεπή στον τσακωμό. Έχει υψηλές προσδοκίες από τον σύζυγό της και θεωρεί πως τα αιτήματά της δεν βρίσκουν ανταπόκριση. Είναι πάντα έτοιμη να διαμαρτυρηθεί και να διατυπώσει αντιρρήσεις, ακόμα και όταν δεν συντρέχει σοβαρός λόγος. Οι εντάσεις που σιγοβράζουν σε μια φαινομενικά ανέφελη οικογενειακή ζωή κάνουν την Όλιβ αμφιθυμική και αλλοπρόσαλλη, με ξεσπάσματα που υποσκάπτουν το κύρος της. Της λείπει η ευπροσηγορία αλλά  δεν παύει να είναι ένας ευθύς και ακέραιος χαρακτήρας. Βρίσκει διαφυγή στον κήπο της, στη φροντίδα του σκύλου και στα υποθετικά σενάρια που αρέσκεται να φαντάζεται για τον εαυτό της. Όταν ο γιος της –μεγάλος πια– της προσάψει μομφές για τον τρόπο που τον μεγάλωσε και τη συμπεριφορά της απέναντί του, η Όλιβ θα καταρρεύσει και θα φύγει από κοντά του κακήν κακώς.

olive ex


Όμως, το γήρας λειαίνει και μαλακώνει το χαρακτήρα της Όλιβ φέρνοντας στην επιφάνεια κρυμμένες ευαισθησίες και ανύποπτες πτυχές. Μόνη πια με τα τραύματά της, αποσύρεται σε μια μοναχική ζωή ακολουθώντας μια απαρέγκλιτη ρουτίνα, που τη βάζει σε ρυθμό και διώχνει την κατάθλιψη. Την περιστοιχίζουν συνομήλικοι και συνομήλικες, που κουβαλούν τραύματα ενίοτε χειρότερα από τα δικά της. Αυτή η τυραννισμένη κοινότητα των γερόντων, που γυρεύει τρόπους να εκμετρήσει τον βίο υποφερτά, ανώδυνα και με αξιοπρέπεια, δίνει ένα συγκλονιστικό στίγμα και καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του μυθιστορήματος με τις περιπέτειες, τις ταλαιπωρίες και τις κάθε είδους κακουχίες, ιατρικές, σωματικές, συναισθηματικές, ηθικές, που την ταλανίζουν.

Προς το τέλος, η εβδομηντατετράχρονη πλέον Όλιβ βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη καμπή. Η οικογένειά της έχει σχεδόν διαλυθεί κι αυτή ατενίζει το φάσμα του επικείμενου μαρασμού και το τέλος. Ανέκαθεν διέθετε έναν στιβαρό και ανυπόταχτο χαρακτήρα, ήξερε να είναι δυναμική και αποφασιστική. Καμία ψυχική πίεση δεν στάθηκε ποτέ αρκετή να την πτοήσει και να την κάμψει. Η ζωή που αναβλύζει από μέσα της της δίνει κι πάλι τη δύναμη να σταθεί όρθια και να συνεχίσει. Οι φίλοι και γνωστοί που την πλαισιώνουν καλούνται να αντιμετωπίσουν παρόμοιες κρίσεις ηλικίας, που τους κλονίζουν και τους αποδιοργανώνουν. Καθένας δίνει τη δική του απάντηση, λιγότερο ή περισσότερο επαρκή, μπροστά στα επείγοντα διλήμματα που θέτει η εμπειρία και η ηλικία. Στο Όλιβ Κίττριτζ παρακολουθούμε ένα πανόραμα επιλογών και συμπεριφορών απέναντι σε λεπτά ζητήματα, που δοκιμάζουν τις αντοχές και τις αξίες.

Παρουσιάζοντας καθημερινούς ανθρώπους σε συνθήκες κρίσης, η Ελίζαμπεθ Στράουτ μιλά για την ευθραυστότητα της ζωής και τη δύναμη των συναισθηματικών δεσμών χρησιμοποιώντας μια πρόζα που λάμπει.

Elizabeth Strout
Η Ελίζαμπεθ Στράουτ γεννήθηκε στο Πόρτλαντ το 1956. Διηγήματά της έχουν δημοσιευτεί επανειλημμένως στον Τύπο, συμπεριλαμβανομένων του "New Υorker" και του "Oprah Magazine". Το μυθιστόρημά της "Olive Kitteridge" πήρε το βραβείο Πούλιτζερ το 2008. Είναι μέλος του καθηγητικού σώματος της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Κουίνς της Σάρλοτ, στη Βόρεια Καρολίνα, και μένει στη Νέα Υόρκη.

 

Αφού πρώτα ακτινογραφήσει τους οικογενειακούς δεσμούς και τον γάμο με τις δυσχέρειές του, η συγγραφέας χαρτογραφεί στη συνέχεια, με διεισδυτική ματιά και ανείπωτη τρυφερότητα, όλες εκείνες τις ανάγκες, επιθυμίες, προσδοκίες αλλά και διαψεύσεις, που συγκροτούν το σύμπαν ανθρώπων που δεν είναι πια νέοι. Η επισφαλής υγεία και το άγχος που αυτή συνεπάγεται, η αναγκαστική απόσυρση και η εξοικείωση με τη δυσάρεστη πραγματικότητα του γήρατος, οι απολογισμοί και οι εκκρεμότητες, τα πάθη και τα λάθη που γίνονται πιο βασανιστικά από ποτέ, η αναγκαστική προσαρμογή σε καινούρια δεδομένα, το σώμα που νοσεί και η ψυχή που υποφέρει, οι επιβεβλημένοι αποχωρισμοί κι αποχαιρετισμοί, το πένθος, όλα αυτά γίνονται πολύ απτά και χειροπιαστά σ’ αυτό το απαράμιλλα αισθαντικό βιβλίο, που μιλά με γενναιότητα αλλά και με υπέροχο χιούμορ για τη ζωή από τη μέση ηλικία και μετά.

Τιμημένο με το βραβείο Pulitzer 2009, το Όλιβ Κίττριτζ είναι ένα καθηλωτικά εναργές και βαθιά ανθρώπινο μυθιστόρημα, που διακρίνεται για την απλότητα και την πυκνότητα της γραφής του. Παρουσιάζοντας καθημερινούς ανθρώπους σε συνθήκες κρίσης, η Ελίζαμπεθ Στράουτ μιλά για την ευθραυστότητα της ζωής και τη δύναμη των συναισθηματικών δεσμών χρησιμοποιώντας μια πρόζα που λάμπει. Η ανάδειξη της σημαίνουσας λεπτομέρειας φωτίζει αδιόρατες πτυχές και λεπτές αποχρώσεις που δίνουν άλλη διάστση στα τεκταινόμενα, ενώ η καθημερινότητα αναδεικνύεται σ’ ένα πεδίο σύγκρουσης και διαπραγμάτευσης, όπου καθένας καλείται να δώσει έναν αγώνα ψυχικής επιβίωσης. Στο βιβλίο υπάρχουν χαρακτήρες λιγότερο ή περισσότερο δυνατοί, που έρχονται αντιμέτωποι με προκλήσεις. Η Όλιβ Κίττριτζ διαθέτει αντοχές που της επιτρέπουν να τα βγάζει πέρα, αφού πρώτα αναμετρηθεί με τη λύπη και τον πόνο. Οι περιστάσεις είναι πάντα κρίσιμες αλλά το σπιρτόζικο ύφος του μυθιστορήματος ακτινοβολεί χιούμορ και ειλικρίνεια, χωρίς ποτέ να υποτάσσεται ολοκληρωτικά στη θλίψη και την απόγνωση.

* Η ΝΙΚΗ ΚΩΤΣΙΟΥ είναι φιλόλογος.


ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

«Η Όλιβ είναι μεγαλόσωμη. Το ξέρει αυτό, αλλά δεν ήταν πάντα έτσι, και ακόμα της φαίνεται κάτι που πρέπει να το συνηθίσει. Είναι αλήθεια πως ήταν πάντα ψηλή και πολύ συχνά ένιωθε ανοικονόμητη, αλλά αυτό το να είναι μεγαλόσωμη ήρθε με την ηλικία. Οι αστράγαλοί της χόντρυναν, οι ώμοι της έχουν κάνει δίπλες πίσω από τον αυχένα της, και οι καρποί της και τα χέρια της απέκτησαν θαρρείς αντρικό μέγεθος. Την πειράζει, φυσικά και την πειράζει αυτό, καμιά φορά μέσα της την πειράζει πάρα πολύ. Αλλά σ’ αυτή τη φάση του παιχνιδιού πια, δεν έχει καμιά διάθεση να απαρνηθεί την παρηγοριά του φαγητού, το οποίο σημαίνει πως αυτή τη στιγμή μοιάζει με μια χοντρή νυσταλέα φώκια μπανταρισμένη με γάζες».


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

Όλοι θέλουν να χορεύουν, του Αλμπέρτο Γκαρλίνι

Όλοι θέλουν να χορεύουν, του Αλμπέρτο Γκαρλίνι

Για το μυθιστόρημα του Alberto Garlini «Όλοι θέλουν να χορεύουν» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το ιταλικό εξώφυλλο του βιβλίου (εκδ. Mondadori)

Της Χριστίνας Μουκούλη

Στην Εμίλια-...

Ο γιος του Ιταλού, του Ραφέλ Ναδάλ

Ο γιος του Ιταλού, του Ραφέλ Ναδάλ

Για το μυθιστόρημα του Rafel Nadal «Ο γιος του Ιταλού» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

O ισπανικός εμφύλιος, ο απόηχος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο «γιος του Ιταλού», ο Ματέου, και...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ