koritsaki ston pagetona kentriki

Για το βιβλίο-μαρτυρία της Adélaide Bon «Το κοριτσάκι στον παγετώνα» (μτφρ. Άννα Δαμιανίδη, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Θυμάμαι πολύ καλά το ψυχικό στράγγισμα που δέχθηκα πριν από δύο χρόνια όταν ολοκλήρωσα το πολυσέλιδο μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα Λίγη ζωή (μτφρ. Μαρία Ξυλούρημ εκδ. Μεταίχμιο). Ο τρομώδης βίος του Τζουντ, του ενός από τους τέσσερις ήρωες του μυθιστορήματος, σου μεταφέρει την διαπερατότητα του σωματικού και ψυχικού άλγους του. Είναι ένα βιβλίο που χρειάζεσαι χρόνο να το ξεπεράσεις. Θυμάμαι πολύ καλά την παγωμένη ακινησία στην οποία με υπέβαλλε το μυαλό μου ολοκληρώνοντας το πρώτο μέρος της τριλογίας του Εντουάρντ Λουί Να τελειώνουμε με τον Εντύ Μπεργκέλ (μτφρ. Μιχάλης Αρβανίτης, εκδ. Αντίποδες). Ήταν ένα δριμύ σοκ, μια αφιονισμένη αφήγηση δίχως καλλωπισμούς.

Η πρώτη περίπτωση, φυσικά, ήταν προϊόν μυθοπλασίας. Η δεύτερη χρησιμοποίησε τον μανδύα της πλοκής για να εκθέσει δημόσια και δίχως αποστάσεις το δράμα μιας πραγματικής ζωής. Τα όρια μεταξύ επινόησης και πραγματικής πραγματικότητας υπήρξαν αρκετά δυσδιάκριτα.

Στην περίπτωση της Adélaide Bon τα πράγματα ολότελα ξεκάθαρα. Γι’ αυτό και ευθύς εξαρχής πρέπει να τονιστεί με πάσα καθαρότητα πως είναι μια γενναία γυναίκα γι’ αυτό που καταθέτει. Στη δική της περίπτωση το συγγραφικό αποτύπωμα, έτσι όπως ήρθε σ’ εμάς με τη μορφή του αφηγήματος Το κοριτσάκι στον Παγετώνα (μτφρ. Άννα Δαμιανίδη, εκδ. Στερέωμα), δεν γίνεται να κριθεί επί τη βάσει μιας τυπικής λογοτεχνικής κριτικής. Είναι μια δήλωση ύπαρξης του πληγωμένου της εγώ αυτό το βιβλίο. Ένα πλησίασμα σ’ αυτό που έχασε στην παιδική της ηλικία. Είναι, εν πολλοίς, μια κατάκτηση που κερδήθηκε με πολύ πόνο και κόπο.

Είναι μια δήλωση ύπαρξης του πληγωμένου της εγώ αυτό το βιβλίο. Ένα πλησίασμα σ’ αυτό που έχασε στην παιδική της ηλικία. Είναι, εν πολλοίς, μια κατάκτηση που κερδήθηκε με πολύ πόνο και κόπο.

Έως τα εννέα της χρόνια, η Αντελαΐντ ήταν ένα χαρούμενο κορίτσι. Ένα τυπικό παιδί μιας οικογένειας αστών στο Παρίσι που τίποτα δεν του έλειπε και ζούσε με περίσσεια αγάπης και φροντίδας. Ώσπου μια Κυριακή Μαΐου, την ώρα που επέστρεφε στο σπίτι της, στην πολυκατοικία της μπήκε και ένας άγνωστος άντρας· ο άντρας στο πλατύσκαλο όπως θα θυμάται ξανά και ξανά. Από εκείνη τη στιγμή άρχεται η κάθοδός της στην κόλαση. Ο άντρας την κακοποιεί σεξουαλικά. Τόσο σκληρά και επώδυνα η ζωή της αλλάζει δραματικά. Εκείνος τρέπεται σε φυγή, τη στιγμή που το μυαλό και το σώμα της μικρής Αντελαΐντ διολισθαίνει επικίνδυνα μέρα με τη μέρα, χρόνο με τον χρόνο. Βρίσκεται σε κατακόρυφη κατάσταση αποδρομής.

Adelaide Bon
Η Adélaide Bon είναι συγγραφέας και ηθοποιός. Το πρώτο της βιβλίο αφορά τη διαχείριση και το τέλος της αθωότητας, καταθέτοντας στη δημόσια συζήτηση επιπλέον δεδομένα για το θέμα της σεξουαλικής βίας.

Πώς αποτυπώνεις με λέξεις ένα παιδικό τραύμα; Των ενηλίκων μπορούν να εκλογικευτούν, να αποκτήσουν –έστω– ένα επίχρισμα εξήγησης. Εντέλει, να οδηγηθούν σε μια κάθαρση. Τι γίνεται, όμως, με εκείνα των παιδιών που ξαφνικά παύουν με βίαιο τρόπο να είναι παιδιά, αλλά δεν μετατρέπονται ούτε σε ενήλικες; Διαβιούν σε μια ενδιάμεση κατάσταση (ολότελα μετέωρη) βιώνοντας συνεχώς τις συνέπειες ενός μετά-τραυματικού σοκ, το οποίο δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν.

Οι λέξεις της Μπον αποκτούν την επικινδυνότητα μιας λεπίδας που φτιάχτηκε για να προκαλεί βαθιές ουλές. Κάθε κεφάλαιο είναι κι ένα βύθισμα, μια σπασμένη αλληλουχία. Το κορίτσι περνάει από όλα τα στάδια της αυτοκαταστροφής. Κατηγορεί τον εαυτό του, αυτοοικτίρεται, φτάνει στο σημείο να προκαλεί τραύματα στο ίδιο του το σώμα, επιθυμεί να φαίνεται άσχημη και ποταπή. Καταναλώνει με αρρωστημένη βουλιμία μεγάλες ποσότητες φαγητού κι ύστερα τις αποβάλλει με την ίδια βιαιότητα. Θέλει να χαλάσει την εικόνα της, όπως συνέβη μέσα της.

Κάθε πλησίασμα άλλου άντρα είναι ένας νέος τρόμος. Δεν μπορεί να χαρεί το απλό φλερτ. Η εγγύτητα είναι ένα αγκάθι σε κάθε πόρο του δέρματός της. Στο σεξ στέκεται απαθής, παγωμένη· ένα ξένο σώμα έχει εποικήσει το δικό της. Το ονομάζει «οι μέδουσες» μια ονομασία που έχει τη δική της σημειολογία. Η μυθική Μέδουσα βιάστηκε από τον Ποσειδώνα και στη συνέχεια απέκτησε τέτοια άσχημη όψη που πέτρωνε όποιον την κοιτούσε. Η Αντελαΐντ παγώνει κάθε φορά που προσπαθεί να αντικρύσει τον εαυτό της, να αισθανθεί ολόκληρη. Μάταιος κόπος: εκείνος ο άγνωστος την έσπασε σε χίλια κομμάτια.

Προσπαθώντας να κατανοήσει το τραύμα της, να το ορίσει με λέξεις, να του δώσει μια συγκεκριμένη υπόσταση ώστε να πλησιάσει την ίαση, ακολουθεί διάφορες θεραπευτικές μεθόδους. Από τις κλασικές συνεδρίες με ψυχιάτρους έως εναλλακτικές μορφές αυτοβελτίωσης και από θεατρικές ομάδες έως γκρουπ όπου διδάσκεται δημιουργική γραφή. Είναι ένα κορίτσι που γίνεται γυναίκα, αλλά παραμένει ένα έκκεντρο πλάσμα. Οι λέξεις που της λείπουν έτσι ώστε να ορίσει την κατάστασή της είναι αυτές που την εξοπλίζουν με την ικανότητα να αναδιαμορφώσει τις παρελθοντικές εμπειρίες της και να περιηγηθεί στα αποτελέσματα του παρόντος. Ίσως έτσι μπορεί να εξηγηθεί ακόμη καλύτερα η ύπαρξη αυτού του αφηγήματος. Το απροσπέλαστο του πόνου μετασχηματιζόμενο σε λέξεις γίνεται θεατό, αποκτά μια βασική ορολογία. Άλλωστε, η Μπον, συν τω χρόνω, μαθαίνει τόσο την ιατρική όσο και την νομική ορολογία γύρω από αυτό που της συνέβη. Ήταν διείσδυση ή βιασμός; Τι ορίζει ο νόμος, πώς το αντιμετωπίζει η κοινωνία;

Η καίρια «συνάντηση» με το τραυματικό παρελθόν θα έρθει δύο και πλέον δεκαετίες μετά τον βιασμό της όταν θα συλληφθεί ο δράστης και θα συρθεί σε δίκη.

Η καίρια «συνάντηση» με το τραυματικό παρελθόν θα έρθει δύο και πλέον δεκαετίες μετά τον βιασμό της όταν θα συλληφθεί ο δράστης και θα συρθεί σε δίκη. Πρόκειται για έναν ιταλό, τον Τζοβάνι Κόστα, ηλικιωμένος πλέον, με βαρύ ποινικό μητρώο που δεν περιορίζεται σε κλοπές και απάτες, αλλά αποδεικνύεται πως θυσίασε για το βίτσιο του κάμποσες αθώες ψυχές. Το δικαστήριο γεμίζει από τα παγωμένα πρόσωπα των θυμάτων του. Ενήλικες πλέον, με έντονα τα σημάδια του ασίγαστου φόβου στο βλέμμα, αποφασίζουν να τον αντικρύσουν ελπίζοντας στην καταδίκη του. Η απονομή της Δικαιοσύνης δεν θα απαλύνει τη σκαιότητα του πόνου, αλλά τουλάχιστον θα είναι γι’ αυτές μια δικαίωση. Κάποια από τα θύματά του λυγίζουν, δεν παρίστανται στο δικαστήριο, δεν κινούν καν διαδικασία εναντίον του. Η Bon στέκεται εκεί στο δικαστήριο· σπασμένος βράχος, αλλά και αποφασισμένη να δει την τελευταία πράξη του δράματος.

Είναι η στιγμή που έπειτα από πολλά χρόνια διαρρηγνύεται το πέπλο σιωπής που είχε απλωθεί ανάμεσα στην ίδια και την οικογένειά της. Οι γονείς της στέκονται στο πλάι της, τα αδέλφια της επίσης (αποδεικνύεται πως και μια αδελφή της κουβαλάει τα δικά της ανομολόγητα τραύματα), οι συγγενείς το ίδιο. Περισσότερο από όλους, ο άντρας της. Μέσα σε όλο αυτό τον κυκεώνα, η Αντελαΐντ στέκεται τυχερή και συναντάει έναν άνθρωπο που δεν της προκαλεί τρόμο όταν την πλησιάζει (καίτοι χρειάστηκε να περάσει πολλά στάδια αποδοχής), να κάνει παιδί – καίτοι αναγκάστηκε να σταθεί αμφίθυμη ακόμη και μπροστά στο πλάσμα που βγήκε από μέσα της. Αλήθεια, ένας τραυματισμένος άνθρωπος πώς αγγίζει ένα μωρό; Δεν είναι «λογικό» να σκεφτεί ότι ενδέχεται να του κάνει κακό; Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι παρελθόν, στέκουν αδυσώπητα μπροστά της. Όμως, για πρώτη φορά είναι τόσο αποφασισμένη να τα αντιμετωπίσει.

Η ακροαματική διαδικασία αποδεικνύεται –όπως αναμενόταν– επώδυνη. Ο Κόστα εμφανίζεται αμετανόητος, προκλητικός, ένας άνθρωπος εθισμένος στην βαναυσότητα. Προκαλεί συνεχώς τους δικαστές, τους υβρίζει, αδιαφορεί για τις συνέπειες των πράξεών του, αρνείται πως βίασε ή απείλησε νεαρά κορίτσια. Τελικά καταδικάζεται σε ποινή φυλάκισης 18 ετών, αλλά ασκεί έφεση. Κάτι που σημαίνει πως η πόρτα της κόλασης δεν έκλεισε οριστικά. Η Αντελαΐντ και τα υπόλοιπα κορίτσια, όσα αντέξουν, θα χρειαστεί να περάσουν ξανά την ταπεινωτική διαδικασία της παρουσίας σε ένα νέο δικαστήριο, στο οποίο θα εκτεθούν δημόσια όλα τα τραύματά τους. Η πρωτόδικη απόφαση, όμως, είναι μια μορφή κάθαρσης, μια λύτρωση που δεν σφραγίζει τα τραύματα, αλλά, τουλάχιστον, δεν τα αφήνει ανοιχτά επ’ αόριστον.

Μας θυμίζει πως ακόμη και στις μέρες μας ο βιασμός είναι ένας κοινωνικός στιγματισμός όχι μόνο για τον δράστη της αποτρόπαιης πράξης αλλά και του θύματος.

Το Κοριτσάκι στον παγετώνα είναι ένα γενναίο βιβλίο και αποζητάει αναγνώστες με πλήρη κατανόηση. Είναι ένα σκληρό βιβλίο. Η Bon δεν αποκρύπτει τίποτα, αφήνει όλα τα δαιμόνια που ήταν φυλακισμένα μέσα της να βγουν στο φως. Είναι ένα βιβλίο που δεν γίνεται να μην σε σημαδέψει αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

Μας θυμίζει, δε, πως ακόμη και στις μέρες μας ο βιασμός είναι ένας κοινωνικός στιγματισμός όχι μόνο για τον δράστη της αποτρόπαιης πράξης αλλά και του θύματος. Γι’ αυτό και πολλές υποθέσεις δεν βγαίνουν ποτέ στην επιφάνεια ή όταν βγαίνουν είναι πλέον πολύ αργά. Είθε αυτό το βιβλίο να βοηθήσει πολλά από τα θύματα αυτού του ακήρυχτου σεξουαλικού πολέμου που δεν έχει καμία σχέση με την πλέριας ομορφιάς πράξη του έρωτα και της αγάπης. Τι σχέση μπορεί να έχει η βία με το αμοιβαίο δόσιμο δύο σωμάτων;

Η άρτια μετάφραση ανήκει στην Άννα Δαμιανίδη.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).


bonΤο κοριτσάκι στον παγετώνα
ADÉLAÏDE BON
Μτφρ. ΔΑΜΙΑΝΙΔΗ ΑΝΝΑ
ΣΤΕΡΕΩΜΑ 2020
Σελ. 248, τιμή εκδότη €17,00

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Ο Αντρέι Κούρκοφ στο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Χάρη στη δημοκρατία στην Ουκρανία μπορώ να γράφω τα βιβλία μου στα ρωσικά»

Μια σπάνια ευκαιρία δόθηκε στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Βιβλίου που διεξάγεται στα Χανιά. Ο Ουκρανός συγγραφέας Αντρέι Κούρκoφ, συνομίλησε με τον συγγραφέα Σταύρο Ζουμπουλάκη. Ο διάλογος που ανέπτυξαν ήταν ουσιαστικός κι αποκαλυπτικός για το τι σημαίνει εθνική ταυτότητα για έναν ρωσόφωνο Ουκρανό και πώς εξηγεί τον δ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ