alt

Για το τρίτο μέρος, «Κύδος» (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Gutenberg), της τριλογίας της Rachel Cusk.

Του Διονύση Μαρίνου

Δοξολογώντας το άδοξο. Είναι κι αυτός ένας τρόπος να φανερωθεί πως το μέγα τρόπαιο που προσφέρει η ζωή δεν είναι κάποιο κλέος, αλλά η μακρά διαδοχή γεγονότων που οδηγούν –ή οφείλουν να οδηγούν– στη συνειδητοποίηση του ελαχίστου που μάς συνέχει. Το τελευταίο μέρος της θαυμαστής τριλογίας της Ρέιτσελ Κασκ φέρει τον τίτλο Κύδος. Σπάνια λέξη και, φευ, ελάχιστες φορές έχει πρακτική αξία στη ζωή των ανθρώπων. Δόξα, λοιπόν, φήμη και τιμή εν ταυτώ. 

Τι παράξενο, σχεδόν κανένας από τους ανθρώπους που διατρέχουν αυτό το τελευταίο βιβλίο δεν μπορεί να καυχηθεί για τα τρόπαιά του. Ούτε καν η Φαίη, η «αόρατη» συγγραφέας της τριλογίας που εξακολουθεί να παραχωρεί το δικαίωμα στους συνομιλητές της να αναλαμβάνουν τα ηνία της εξομολόγησης, άρα και της πλοκής.

Τι παράξενο, σχεδόν κανένας από τους ανθρώπους που διατρέχουν αυτό το τελευταίο βιβλίο δεν μπορεί να καυχηθεί για τα τρόπαιά του. Ούτε καν η Φαίη, η «αόρατη» συγγραφέας της τριλογίας που εξακολουθεί να παραχωρεί το δικαίωμα στους συνομιλητές της να αναλαμβάνουν τα ηνία της εξομολόγησης, άρα και της πλοκής. Τη βρίσκουμε σε ένα λογοτεχνικό συνέδριο σε κάποια ευρωπαϊκή πόλη (δεν δηλώνεται ευθέως, αλλά μέσω συμφραζομένων) να μετακινείται από ιστορία σε ιστορία κι από εξομολόγηση σε εξομολόγηση ωσάν να είναι ένα δεκτικό αυτί. Και, όντως, είναι ένα τέτοιο, μόνο που δεν στέκεται αρωγός των παθημάτων τους, δεν τους συντρέχει, δεν σκοπεί να τους τείνει ένα χέρι βοήθειας. Είναι ένα αποστασιοποιημένο αυτί. Ακούει, αλλά δεν αντιδρά. 

Αν και θεωρητικά πρωταγωνίστρια είναι η αφηγήτρια, η εκδότριά της έχει ετοιμάσει ένα ολόκληρο πλάνο συνεντεύξεων και παρουσιάσεων, εντέλει τίποτα δεν πηγαίνει σύμφωνα με τον προγραμματισμό. Από το αεροπλάνο που θα την πάει στο συνέδριο έως το τέλος της διαδρομής του μυθιστορήματος (πρέπει, άραγε, να το ονομάσουμε έτσι αυτό που κάνει η Κασκ;) οι άλλοι παίρνουν τον λόγο. Η δική της παρέμβαση είναι μετρημένη και πλαγιομετωπική. Ο ρόλος της παραμένει αυτός της ακροάτριας. 

Αν υπάρχει μια μικρή μετατόπιση σε τούτο το τρίτο μέρος της τριλογίας, το επιλογικό σημάδι της, είναι ότι οι αποκαλύψεις βγαίνουν –κυρίως– από γυναικεία στόματα. Μόνο που δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με τη φεμινιστική εκδοχή των σχέσεων (ναι, πάλι οι σχέσεις είναι το ζητούμενο), αλλά και με τη θέση που έχει μια γυναίκα μέσα σ’ αυτές. Είναι οι ταλαιπωρίες που έχει υποστεί, τα ψυχικά τραύματα που φέρει, η αίσθηση της πιεσμένης ελευθερίας έπειτα από ένα διαζύγιο, αλλά και η επώδυνη αορατότητά της. Το αποτέλεσμα, είτε έτσι είτε αλλιώς, είναι μια διαδικασία αποδοχής ότι κανείς οφείλει να περάσει μέσα από τις δαγκάνες της απογοήτευσης για να δημιουργήσει τον προσωπικό του μύθο. Οι γυναίκες που μιλούν στην αφηγήτρια φέρουν αυτή την απογοήτευση που άλλοτε είναι καλλιτεχνική κι άλλοτε ιδιωτική. Ωστόσο, δεν έχει τη χροιά της παθητικότητας. 

alt
Διαβάστε την κριτική για το Περίγραμμα,
τον πρώτο τόμο της τριλογίας
της Rachel Cusk.


Όπως η Φαίη έχει υποστεί τους δικούς της ψυχικούς καταναγκασμούς, αλλά προσπαθεί να γράψει το επόμενο κεφάλαιο στη ζωή της (γνωρίζουμε από τα προηγούμενα δύο βιβλία ότι είναι χωρισμένη με δύο παιδιά), έτσι και οι συνομιλήτριές της προσπαθούν να αναγεννηθούν συνειδητοποιώντας πως φέρουν και οι ίδιες σημαντικό μέρος της ευθύνης για την κατάστασή τους. Αφέθηκαν στον μαρασμό κι άφησαν να τους γλιστρήσει η ελευθερία από τα χέρια. Και είναι, ίσως, ο πόνος αυτής της παραδοχής που μπορεί να τις βοηθήσει να προχωρήσουν τη ζωή τους. Πριν αναδημιουργήσεις οφείλεις να κάψεις τις γέφυρες με το παρελθόν. 

Το Κύδος, ομοίως με τα προηγούμενα δύο βιβλία της τριλογίας, περιλαμβάνει πλήθος ιστοριών που η μια επικαλύπτει την άλλη. Η ασυνέχεια των εξομολογήσεων και η χαλαρή σύνδεσή τους, ωσάν ένα υγρό που κυλάει ανεμπόδιστο, δημιουργεί έναν αφηγηματικό καμβά που αποτελείται από μονολόγους και κόντρα μονολόγους. 

Στο περιθώριο αυτών εμφανίζεται ξανά η αφηγήτρια, άλλοτε υποφωτισμένη κι άλλοτε με τη δύναμη που της παρέχει το γεγονός ότι είναι ο φορέας αυτών των ιστοριών (καίτοι, η Κασκ σπάει τον κανόνα της συγγραφικής εξουσίας) για να μας φανερώσει τη δική της θέση. Διότι κι αυτή επιθυμεί να απαλλαγεί από τις λογής αυταπάτες που θέτει κάθε άνθρωπος. Γι’ αυτήν, πλέον, δεν υπάρχει γυρισμός: δεν γίνεται να «διακοσμεί» τις εμπειρίες της. Αυτό το σχήμα δεν λειτουργεί και φαίνεται ολοκάθαρα στον τηλεφωνικό διάλογο που έχει στο τέλος του βιβλίου με τον γιο της που έχει μπλέξει με την αστυνομία. Άρα, το καρύκευμα των πληγών με μια δόση φαντασίας όχι μόνο δεν βοηθάει, αλλά λειτουργεί και ανασχετικά στην «πρόοδο» του πολύπαθου εγώ.

alt
Διαβάστε την κριτική για τη Μετάβαση,
τον δεύτερο τόμο 
της τριλογίας
της Rachel Cusk.


Τι μας αφήνει, άραγε, αυτή η τριλογία της Κασκ; Γιατί γράφτηκαν τόσα πολλά πράγματα γι’ αυτήν; Τι το καινούργιο έφτιαξε που θα πρέπει να αναλυθεί εις βάθος; Αυτό που πέτυχε είναι να μιλήσει αντι-ηρωικά για μιαν αντι-ηρωική εποχή όπου τα πάντα τίθενται εν αμφιβόλω, όπου οι σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι δύσκαμπτες και ακροσφαλείς. Ναι, πάντα ήταν έτσι, θα πει κανείς, όμως τώρα είναι και η εποχή που επιδεινώνει την κατάσταση.

Η Κασκ σχηματοποιεί μια περσόνα ηρωίδας (το alter ego της) που δεν φέρει καμία εξουσία, δεν τραβάει πάνω της όλα τα φώτα, δεν έχει καμία βεβαιότητα να ακουμπήσει. Μοιάζει να είναι η κιβωτός των ιστοριών των άλλων. Τις φυλάει, αλλά δεν σκοπεύει να τις προφυλάξει. Αντίθετα, τις αφήνει να εκτεθούν στο φως υπό το φόβο να υποστούν αλλοιώσεις. Σαν τις παλιές φωτογραφίες που όταν τις χτυπούσαν οι ακτίνες του ήλιου αποχρωματίζονταν. 

Κι όμως, στην Κασκ κάθε δραματική αποκάλυψη, κάθε αποχρωματισμός, είναι ένα ακόμη βήμα συνειδητοποίησης. Ναι, δεν έχουμε να κάνουμε με ένα κλασικό αφηγηματικό τόξο. Ναι, υπάρχουν φορές που οι στοιβάδες των επάλληλων ιστοριών κουράζουν. Ναι, έχει ενδιαφέρον η απόφασή της να κομματιάσει τη συγγραφική εξουσία και να δώσει το λόγο σε ανθρώπους που κάνουν cameo εμφανίσεις κι ύστερα εξαχνώνονται. Όλα τούτα, εν μέρει, είναι γνωστά, έχουν υπάρξει ξανά στη λογοτεχνία. Αυτό που κάνει η Κασκ είναι να τα ενώνει σε ένα ενιαίο σχήμα. Να τους δίνει μια συνολική υπόσταση και, μάλιστα, σε μια εποχή που αποζητάει κάτι ανάλογο. Ήταν, λοιπόν, θέμα ευνοϊκής συγκυρίας να βγάλει η Κασκ αυτή την τριλογία. Το αν προηγείται της εποχής της μένει να το δούμε στην πορεία. Όπως και στα προηγούμενα δύο βιβλία, έτσι και σ’ αυτό οφείλουμε να προσέξουμε τη μεταφραστική δουλειά της Αθηνάς Δημητριάδου. Εδωσε έως το τέλος το στίγμα που ήθελε να περάσει η Κασκ στους αναγνώστες της. Ένα εντελώς ιδιότυπο στίγμα. 

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).


altΚύδος
Rachel Cusk
Μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου
Gutenberg 2019
Σελ. 248, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ RACHEL CUSK

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

«Ο τρελός του βασιλιά» του Μαχί Μπινμπίν (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Mahi Binebine «Ο τρελός του βασιλιά» (μτφρ. Έλγκα Καββαδία, εκδ. Άγρα).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Υπάρχει περίπτωση μια δουλεία να είναι συναινετική ή ένα βασιλικό παλάτι, να είναι τρομακτικό και ταυτόχρονα μαγευτικό;...

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

«Θα χρειαστείτε ένα λεξικό και καλή επαφή με την πραγματικότητα»: οι δέκα συγγραφικές συμβουλές της Μάργκαρετ Άτγουντ

Η Margaret Atwood είναι Καναδή συγγραφέας και ποιήτρια, ευρέως γνωστή για το μελλοντολογικό μυθιστόρημά της «Η ιστορία της θεραπαινίδας», το οποίο εκτυλίσσεται σε μια δυστοπική, πατριαρχική κοινωνία όπου οι γυναίκες έχουν χάσει τα περισσότερα δικαιώματά τους. Τόσο με το λογοτεχνικό της έργο, όσο και με τα δοκίμια, τ...

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

«Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» του Σαντιάγο Ρονκαλιόλο (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Santiago Roncagliolo «Αλλά ρύσαι ημάς από του Πονηρού» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου, εκδ. Καστανιώτη).

Του Διονύση Μαρίνου

Το 2021, έπειτα από τρία χρόνια εργώδους προσπάθειας και αναγκαίας κατάδυσης στο σκότος, η περιβ...

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Τα Χανιά τίμησαν τη Μάρω Δούκα

Σε μια σεμνή μα συγκινησιακά φορτισμένη εκδήλωση, ο Δήμος Χανίων τίμησε τη Χανιώτισσα συγγραφέα, Μάρω Δούκα, για την προσφορά της στις Τέχνες, τα Γράμματα και την ανάδειξη της Ιστορίας του τόπου. Στη φωτογραφία, ο Δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης καθώς αποδίδει το μετάλλιο της πόλης στη συγγραφέα.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Εννιά αστυνομικά που ξεχωρίζουν αυτό το καλοκαίρι

Από την πληθώρα των νέων εκδόσεων μεταφρασμένων αστυνομικών βιβλίων ξεχωρίσαμε εννέα. Σας τα παρουσιάζουμε. 

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Μήπως το κατασκοπικό εξελίσσεται στο νέο συναρπαστικό θρίλερ; Εννέα –κλασικά και σύγχρονα– αστυνομικά μυθιστορήμ...

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ