anisixa akra kentriki

Για τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Σχέδιο του © Seungwon Hong

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος είναι μια σταθερά της σύγχρονης πεζογραφίας μας, καθώς –από τα πρώτα του έργα έως και το τελευταίο– η στάθμη της γραφής του δεν παρουσιάζει ηχηρές αυξομειώσεις, αλλά διατηρείται σε υψηλά επίπεδα: από την Ενοχή των υλικών (Πόλις, 1997), τον Ζίγκι απ' τον Μάρφαν (Πόλις, 1998, που ξαναγράφτηκε ως Το ημερολόγιο ενός εξωγήινου, Μεταίχμιο, 2017), Το γονίδιο της αμφιβολίας (Πόλις, 1999), την Αγιογραφία (Πόλις, 2003), Τα παιδιά του Κάιν (Μεταίχμιο, 2011) μέχρι τα διηγήματά του Γραφικός χαρακτήρας (Μεταίχμιο, 2016) και τη νουβέλα του Ολομόναχος (Μεταίχμιο, 2018). Ίσως πλήν του Κάιν, ο συγγραφέας κερδίζει ικανοποιητικότατα τον αναγνώστη με την πολυμέρεια και την άνεση της αφήγησής του.

Το ίδιο συμβαίνει και στην ανά χείρας συλλογή διηγημάτων, τα οποία εκτείνονται από το 1999 έως το 2015· στην ουσία δηλαδή συμπορεύονται με τα άλλα εκδεδομένα βιβλία του και στίζουν το πεζογραφικό του έργο. Η πρώτη επιφάνεια δείχνει μια άνεση, μια κινηματογραφική ζωντάνια, μια απλότητα στις λεπτομέρειες οι οποίες φαίνονται φυσικές όσο και αναγκαίες. Ο αναγνώστης διαβάζει και δεν σκοντάφτει, προχωρά χωρίς να στέκεται, κυλάει πάνω στον διάδρομο που άπλωσε ο διηγηματογράφος χωρίς να κοντοστέκεται σε σημεία της ιστορίας από ανία. Απολαυστικό από αυτήν την άποψη είναι το τελευταίο κείμενο, «Το φάντασμα ή the way young lovers do».

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα διηγήματα στηρίζονται σε μια εύπεπτη αφήγηση, καθώς οι δύο –ή τρεις συχνά– διασταυρούμενες ιστορίες δημιουργούν έναν βόστρυχο αλληλεπίδρασης, που κλονίζει την ευθύγραμμη ανάγνωση. Στο ίδιο λογοτεχνικό μπολ, δηλαδή, συναντάται η σκληρότητα της ζωής με την ελπίδα του έρωτα και στο άλλο η αιχμηρότητα του έρωτα με τη συγκλονιστική επίδραση του θανάτου.

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, καθώς μεγαλώνει ο ίδιος, συλλαμβάνει τον κόσμο ως πεδίο αντιδικιών, συγκρούσεων, υπόρρητων ή και ρητών, αντιθέσεων εν γένει, που διασχίζουν τη ζωή. Ο ορμητικός έρωτας και η τελμάτωση, η τρυφερότητα και η βία, η πραγματικότητα και η κινηματογραφική μυθοπλασία, τα νιάτα και τα γηρατειά, η φυγή και η παραμονή, οι επιθυμίες και η πραγματοποίησή τους…

Πολλά κείμενα της συλλογής βρίσκονται στο σημείο τομής μιας ανιούσας και μιας κατιούσας πορείας. Θερμά ρεύματα αέρος ανεβαίνουν προς πάνω, ενώ άλλα κρύα κατεβαίνουν βαριά και απειλητικά προς τα κάτω. Μία ανιούσα δύναμη είναι η νιότη που με την ορμή της συναντά τη σοβαρότητα αλλά και την αμηχανία της ώριμης ηλικίας. Στο «Σύνδρομο των ανήσυχων άκρων» το γήρας της ηρωίδας δεν την εμποδίζει να στρέψει την καραμπίνα της στον επίδοξο νεαρό κλέφτη και να αποκαλύψει ότι τον έστειλε το ρεμάλι ο γιος της. Ηλικιωμένοι – Νέοι: 1 – 0. Αντίθετα, στο «Ο θάνατος και η κόρη», ο μεσήλικας καθηγητής κινηματογράφου πέφτει στα δίχτυα της νεαρής φοιτήτριάς του, ώσπου ανακαλύπτει ότι αυτή είναι η κόρη μιας παλιάς του αγάπης. Το παρελθόν εκδικείται και κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από την ιστορία του. Το παιχνίδι συνεχίζεται και δεν είναι σαφές αν οι νέοι ισοφαρίζουν, όσο κι αν πιέζουν…

panagiotopoulos ex


Αντίνομες δυνάμεις είναι φυσικά ο έρωτας με τη φθορά, τον θάνατο, την απόσυρση. Είδαμε πριν από λίγο τον ώριμο καθηγητή με τη φοιτήτρια. Σε μια σειρά διηγημάτων αυτή η αντίθεση εμφανίζεται με διάφορες μορφές. Στο «Sic transit» ο κινηματογραφιστής που πάσχει από μια εκφυλιστική ασθένεια ζει και κινείται μέσα στον δικό του πόνο, ενώ όλοι γύρω του τρέχουν και κυνηγάνε το εφήμερο σεξ ή το ρίγος της ευδαιμονιστικής έλξης. Η φθορά του έρωτα ενός ζευγαριού βρίσκει τη (μικρή) ανάκαμψή του ή η ματιά μιας πανέμορφης γυναίκας μένει ως άγγιγμα δίπλα στον τάφο του Ρουσό.

Ο κόσμος ως πεδίο αντιδικιών και αντιθέσεων

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος, καθώς μεγαλώνει ο ίδιος, συλλαμβάνει τον κόσμο ως πεδίο αντιδικιών, συγκρούσεων, υπόρρητων ή και ρητών, αντιθέσεων εν γένει, που διασχίζουν τη ζωή. Ο ορμητικός έρωτας και η τελμάτωση, η τρυφερότητα και η βία, η πραγματικότητα και η κινηματογραφική μυθοπλασία, τα νιάτα και τα γηρατειά, η φυγή και η παραμονή, οι επιθυμίες και η πραγματοποίησή τους… Οι χαρακτήρες του δεν μπορούν να ξεπεράσουν πάντα τον εαυτό τους, ζουν μέσα τους τις αντινομίες που προδιέγραψαν, έρχονται σε σύγκρουση με τον άλλο αλλά και με το εγώ τους.

Δείγμα αυτής της πολυφωνικής διασταύρωσης ξιφών είναι «Η σκοτεινή πλευρά της Αφροδίτης». Ο άντρας μιλάει με επιθετική σχολαστική πολυμάθεια για τον πλανήτη Αφροδίτη, για να πάρει απάντηση στο τέλος με τις πληροφορίες της γυναίκας για τον Άρη. Η θηλυκή πλευρά του έρωτα συναντά τη βία του Άρη, η επιστημονικότητα της γνώσης την ερωτικότητα της καθημερινότητας, η αεικίνητη συμπεριφορά της γάτας τη νεκρική ακινησία των φυτών. Τελικά υπάρχει νερό στην Αφροδίτη, υπάρχει κίνηση στον πεθαμένο έρωτα, υπάρχει απάντηση στη λεκτική βία; 

Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος διερευνά τον έρωτα. Αυτό το σχεδόν σταθερό νήμα σε κάθε διήγημα συνυφαίνεται με άλλα, μπλέκεται, ξεμπλέκεται, μένει καθαρό ή νοθεύεται από κλωστές και ξεφτίδια της ζωής. Κι επειδή ο διηγηματογράφος είναι ικανότατος συγγραφέας, η επιφάνεια της αφήγησης αφήνει τρύπες για να διεισδύσει ο αναγνώστης στο υπόστρωμα της ανθρώπινης ψυχολογίας. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Πριν φτάσουμε στην κορυφή, το είχα μετανιώσει. Ποιος είχε πάρει την απόφαση ν’ ανέβουμε απ’ το μονοπάτι; Ίσως και να το ’χα προτείνει εγώ, αλλά πρέπει να ήταν το ούζο που μιλούσε. Τίνος ιδέα ήταν να πιούμε ούζο μεσημεριάτικα – δεν θυμάμαι. Καλά καλά δεν θυμάμαι και τίνος ιδέα ήταν αυτή η εκδρομή…

Εφτά ώρες μέσα στο μισοδιαλυμένο Φίατ, ο τόπος να σιγοβράζει στους σαράντα βαθμούς, το κασετόφωνο αχόρταγο να μασουλάει τις κασέτες στα καλύτερα (τον Μπάουι τον έφαγε στο “Rock ’n’ Roll Suicide”, τον Ντύλαν στο “Spanish boots of Spanish leather” […])»

Από το διήγημα «Το φάντασμα ή the way young lovers do»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

Μαρία Καλιόρη: «Το υλικό που είχε συσσωρευτεί απαίτησε να βγει από το συρτάρι και να τυπωθεί»

Μαρία Καλιόρη: «Το υλικό που είχε συσσωρευτεί απαίτησε να βγει από το συρτάρι και να τυπωθεί»

Η Μαρία Καλιόρη μας συστήθηκε πρόσφατα με την ώριμη συλλογή διηγημάτων «Οι καλοί πεζοπόροι», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ιωλκός. 

Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης

Με ποια λόγια θα συστήνατε το βιβλίο σας σε κάποιον που δεν γνωρίζει τίποτε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ