«Κάποιοι μήνες της ζωής μου» του Μισέλ Ουελμπέκ (κριτική) – Ένα βιβλίο για το άγριο εξάμηνο της ζωής του Ουελμπέκ

Για το βιβλίο του Μισέλ Ουελμπέκ [Michel Houellebecq] «Κάποιοι μήνες της ζωής μου» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Εστία). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Προβοκάτορας, φίλεχθρος, άνθρωπος που ζει από τις αντιπαραθέσεις και ξεσκολισμένος στα άγρια μονοπάτια της δημόσιας σφαίρας, την οποία συνήθως κατακεραυνώνει (ειδικά όταν πρόκειται για δημοσιογράφους και φεμινίστριες). Ό,τι και να γράψει κανείς για τον Μισέλ Ουελμπέκ θα μοιάζει λίγο σε σχέση με την εξτρεμιστική εικόνα που έχει φιλοτεχνήσει ο ίδιος για τον δημόσιο εαυτό του.

Στα 67 του χρόνια παραμένει συγγραφικά ακμαίος και μάλιστα εξακολουθεί να ενισχύει τη δυναμική του, καθώς το ένα βιβλίο μετά το άλλο δεν ξεσηκώνουν μόνο θύελλα αντιδράσεων, αλλά επιβεβαιώνουν (ακόμη και σε εκείνους που δεν θέλουν να τον βλέπουν μπροστά τους) ότι παραμένει ένας «ιερέας» των σύγχρονων γαλλικών γραμμάτων. Ιερέας μεν, αλλά κομμάτι ανίερος.

Μια μακρά δημόσια δήλωση του συγγραφέα

Το τελευταίο που περιμένεις από τον Ουελμπέκ είναι να απολογηθεί δημοσίως για δηλώσεις που έχει κάνει, για θέσεις που έχει πάρει ή για πράξεις που τον οδήγησαν στο… εδώλιο που στήνει συχνά πυκνά η γαλλική κοινωνία. Κι όμως, το έκανε.

Το τελευταίο βιβλίο του Κάποιοι μήνες της ζωής μου που εκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Εστία σε μετάφραση του Γιώργου Καράμπελα δεν είναι μυθοπλασία, όπως θα περίμεναν οι λάτρεις των γραπτών του. Δεν είναι ένα ακόμη έργο που καταπιάνεται με κάποιο δύσκολο και αμφίσημο θέμα των ημερών, αλλά μια μακρά δημόσια δήλωση του συγγραφέα για δύο γεγονότα που τον ταρακούνησαν τους τελευταίους μήνες και, σαφώς, τον εξέθεσαν δημόσια.

Αλήθεια, σε ποια άλλη χώρα θα τολμούσε ένας εκδοτικός οίκος να εκδώσει ένα τέτοιο βιβλίο, το οποίο, ουσιαστικά, είναι τα εσώψυχα του συγγραφέα κατατεθειμένα στο χαρτί;

Μικρή παρένθεση, αλλά ενδιαφέρουσα: η Γαλλία πρέπει να είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που εξακολουθεί να θεωρεί τους συγγραφείς της σημαίνουσες προσωπικότητες, να τους τιμάει όταν πρέπει και να τους επιπλήττει όταν ξεφεύγουν από την αστική ευγένεια που απαιτεί ο δημόσιος λόγος τους. Αλήθεια, σε ποια άλλη χώρα θα τολμούσε ένας εκδοτικός οίκος να εκδώσει ένα τέτοιο βιβλίο, το οποίο, ουσιαστικά, είναι τα εσώψυχα του συγγραφέα κατατεθειμένα στο χαρτί; Επίσης, πού αλλού, πλην Γαλλίας, αυτό το βιβλίο θα διαβαζόταν από τους αναγνώστες;

Θα πει κανείς, ο Ουελμπέκ είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, που, ενώ φέρει όλα τα στοιχεία του αντιστάρ, καταφέρνει να διατηρεί τα προνόμια ενός καθολικού σταρ. Άρα, και να εκδίδει τέτοιου είδους «προσωπικά» βιβλία.

Το «επί προσωπικού» του Ουελμπέκ καλύπτει στην πραγματικότητα ένα άγριο εξάμηνο της ζωής του (Οκτώβριος 2022 – Μάρτιος 2023), κατά το οποίο του συνέβησαν δύο γεγονότα που τον έφεραν σε άβολη θέση με άμεσο αποτέλεσμα να γίνει βορά της κοινής γνώμης. Παλιά του τέχνη κόσκινο μεν, του στοίχισε αρκετά δε. Κάτι που φάνηκε από την ανάγκη του να απαντήσει διεξοδικά με τον μόνο τρόπο που γνωρίζει καλά: γράφοντας την άποψή του.

Δύο επεισόδια που του στοίχισαν

Το πρώτο «επεισόδιο» έχει να κάνει με τις παρενέργειες που προκάλεσε η συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στον Μισέν Ονφρέ [Michel Onfray] και στο περιοδικό Front Populaire. Σε εκείνη τη συνέντευξη ο Ουελμπέκ εμφανίστηκε να δηλώνει πως οι μουσουλμάνοι αποτελούν απειλή για τους μη μουσουλμάνους Γάλλους και ότι καλύτερα θα ήταν να απελαθούν όσοι διαφαίνεται ότι ακολουθούν ακραίες πρακτικές.

Σε εκείνη τη συνέντευξη ο Ουελμπέκ εμφανίστηκε να δηλώνει πως οι μουσουλμάνοι αποτελούν απειλή για τους μη μουσουλμάνους Γάλλους και ότι καλύτερα θα ήταν να απελαθούν όσοι διαφαίνεται ότι ακολουθούν ακραίες πρακτικές. 

Επειδή είχε προηγηθεί η Υποταγή (μτφρ: Λίνα Σιπητάνου, εκδ. Εστία) και όσα είχε προκαλέσει όταν δημοσιεύτηκε, ήταν πρόδηλο αρκετοί να ταιριάξουν αυτές τις δηλώσεις μ’ εκείνο το εμπρηστικό βιβλίο. Μόνο που ο Ουελμπέκ γράφει τώρα πως το νόημα των δηλώσεών του ήταν εντελώς άλλο και μάλιστα ήκιστα ισλαμοφοβικό.

Στα τέλη του Δεκεμβρίου 2022, ο ιμάμης του Μεγάλου Τζαμιού του Παρισιού ανακοίνωσε την πρόθεσή του να πάει στην δικαιοσύνη τον Ουελμπέκ για τα περαιτέρω. Τελικά, όταν οι δύο άντρες συναντήθηκαν, έλυσαν τη μεταξύ τους διένεξη και ο ιμάμης αποφάσισε να εγκαταλείψει κάθε σκέψη δικαστικής μάχης. Του έφτανε που ο Ουελμπέκ είχε δηλώσει μετανιωμένος.

Αυτό, ωστόσο, δεν μετρίασε την πολεμική εις βάρος του από άλλα μέλη της μουσουλμανικής κοινότητας. Ο Ουελμπέκ ζήτησε από τον εκδότη του περιοδικού να αποσυρθεί η ειδική έκδοση από την κυκλοφορία, αλλά πολύ γρήγορα κατάλαβε πως χτυπούσε μια πόρτα που δεν θα άνοιγε ποτέ. Κάπως έτσι η αρχική αμήχανη στιγμή μετατράπηκε σε δυσφορία και τελικά σε μια ακόμη κηλίδα στο πρόσωπό του.

Ο Ουελμπέκ και στις δύο περιπτώσεις παραδέχεται ευθαρσώς –και το λέει έτσι ακριβώς– ότι έπεσε θύμα της «μαλακίας» του.

Ωστόσο, τον περίμενε κάτι χειρότερο λίγο καιρό μετά. Αίφνης, ένα πρωί το Διαδίκτυο πλημμύρισε από ένα ερωτικό βίντεο στο οποίο μετείχε ο Ουελμπέκ. Ο Γάλλος συγγραφέας δηλώνει πως παγιδεύτηκε, καθώς ναι μεν πήγε οικεία βουλήσει με τη συγκεκριμένη γυναίκα, αλλά δεν πίστευε ποτέ ότι αυτό το βίντεο θα έβγαινε στη δημοσιότητα και ότι θα πρόσφερε και κέρδος στον δημιουργό και την παρτενέρ του που διατηρούσε λογαριασμό στο OnlyFans.

Ο Ουελμπέκ και στις δύο περιπτώσεις παραδέχεται ευθαρσώς –και το λέει έτσι ακριβώς– ότι έπεσε θύμα της «μαλακίας» του. Ο σκηνοθέτης, τον οποίο τον ονομάζει Κατσαρίδα, τον έδεσε χειροπόδαρα, καθώς τον έβαλε να υπογράψει ένα συμβόλαιο που του έδινε το δικαίωμα να κάνει ό,τι ήθελε με το υλικό που είχε τραβήξει. Η «Γουρούνα» (όπως την ονομάζει), η γυναίκα με την οποία συνευρέθηκε ήταν μέσα στο κόλπο, όπως και η Οχιά, η γυναίκα της Κατσαρίδας.

Για την ιστορία, το βίντεο γυρίστηκε στην Ολλανδία, κάτι που σήμαινε πως στη συνέχεια, όταν ξεκίνησε η δικαστική διαμάχη, ο Ουελμπέκ έπρεπε να παραστεί τόσο σε γαλλικό δικαστήριο όσο και σε ολλανδικό. Αυτό που ζητούσε ήταν να μην μεταδοθεί η ταινία της Κατσαρίδας. Το γαλλικό δικαστήριο απέρριψε το αίτημά του, κάτι που έκανε και το ολλανδικό, ωστόσο του έδωσε το δικαίωμα να εφεσιβάλλει την απόφαση. Όλη αυτή η περιπέτεια, πάντως, «έγδαρε» την έτσι κι αλλιώς τραχιά επιφάνεια της προσωπικότητάς του. Δεν είναι τυχαίο ότι παραδέχεται πως αισθάνθηκε ντροπή όταν είδε τον εαυτό του να πρωταγωνιστεί σε μια ταινία πορνό κι αυτή να εμφανίζεται σε κοινή θέα.

Μια καθόλου συνηθισμένη περίπτωση...

Το φοβερό με την περίπτωση του Ουελμπέκ είναι ότι αν και βρίσκεται σε άκρως δύσκολη κατάσταση, σε τούτο το βιβλίο δεν ξεχνάει να φιλοσοφεί για το ένα ή το άλλο θέμα, να αναφέρεται σε αγαπημένα βιβλία και συγγραφείς ή να ψιλολογεί για τον αθεϊσμό του ωσάν να γράφει ένα δοκίμιο για κάποιο θέμα με το οποίο δεν έχει καμία προσωπική εμπλοκή.

Κάποιοι μήνες της ζωής μουΝα σημειωθεί πως ο Ουελμπέκ δεν γράφει τίποτα για ένα ακόμη σκάνδαλο που τον αφορά. Πρόκειται για την κατηγορία που εκτόξευσε εις βάρος του ο συγγραφέας και δημοσιογράφος El Hadji Diagola, τον Ιανουάριο του 2022. Ο Γαλλο-σενεγαλέζος κατηγόρησε τον Ουελμπέκ για λογοκλοπή, καθώς σύμφωνα με τη δική του άποψη η Υποταγή στηρίχθηκε σε δικό του έργο. Μάλιστα, απαίτησε 132,8 εκατ. ευρώ ως ανταμοιβή για την βλάβη που υπέστη. Ο Ουελμπέκ προσπάθησε να αποφύγει τη δικαστική διαμάχη, αλλά δεν τα κατάφερε. Η δική θα γίνει κανονικά. Η μοναδική περίπτωση να μην μπει ξανά σε ένα νέο δικαστικό βασανιστήριο είναι να προσφύγουν στον Ακυρωτικό Δικαστήριο οι δικηγόροι του Ουελμπέκ και του εκδότη του. Κοινώς, μύλος.

Τι ενδιαφέρον έχει, άραγε, αυτό το βιβλίο; Για τους αρνητές του Ουελμπέκ είναι μια γλυκιά εκδίκηση, καθώς βλέπουν τον μέχρι πρότινος σκληροπυρηνικό αντίπαλό τους να είναι γυμνός (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Για τους θιασώτες του είναι είναι ένα βιβλίο που θα ενισχύσει μέσα τους την αγάπη που ήδη του έχουν καθώς θα τον φαντάζονται ως θύμα μιας σειράς μηχανορραφιών σε βάρος του.

Όσο για όλους τους υπόλοιπους, τους ουδέτερους παρατηρητές, τίποτα δεν προκαλεί εντύπωση. Ο Ουελμπέκ ποτέ δεν είπε πως είναι καλό και αγαθό παιδί. Δεν έχει σταματήσει ως τώρα να επιβεβαιώνει πόσο «σκοτεινός» είναι. Όταν το κάνει μέσω ενός μυθιστορήματος, η πράξη του τυλίγεται από τον έγκριτο μανδύα της τέχνης. Όταν, όμως, του συμβαίνει στην «κανονική» ζωή, τότε δύσκολα μπορεί να αναζητήσει άλλοθι ή υποστηρικτές. Πλην του Ζεράρ Ντεπαρντιέ που του στάθηκε σαν φίλος. Ζεράρ Ντεπαρντιέ; Άλλη μια εξόχως ιδιαίτερη και αντιφατική φιγούρα της γαλλικής showbiz.


 *Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Με το που γύρισα στο Παρίσι, στις 31 Ιανουαρίου, μπήκα πραγματικά στην κόλαση. Ακόμα εκεί βρίσκομαι σήμερα – και είναι μια κόλαση πολυεπίπεδη. Όταν διάβασα για πρώτη φορά το άρθρο 1.4 του συμφωνητικού που είχα υπογράψει με την Κατσαρίδα, άρχισα να πανικοβάλλομαι για τα καλά. Το συμφωνητικό είχε εν πολλοίς αναδρομική ισχύ: αν και είχε υπογραφεί στις 21 Δεκεμβρίου στο Άμστερνταμ, επέτρεπε στην Κατσαρίδα να χρησιμοποιεί τις πορνογραφικές εικόνες που είχαν τραβηχτεί στο Παρίσι την 1η Νοεμβρίου, κατά τη συνέρευσή μου με τη Γουρούνα. Ένα συμφωνητικό με αναδρομική ισχύ ήταν για μένα κάτι αδύνατον, κάτι αδιανόητο μάλιστα, παραβίαζε τις πιο στοιχειώδεις αντιλήψεις μου περί δικαίου».

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μια ασήμαντη γυναίκα» της Σόνια Παρνέλ (κριτική) – Βιρτζίνια Χολ, μια αφανής και δαιμόνια κατάσκοπος

«Μια ασήμαντη γυναίκα» της Σόνια Παρνέλ (κριτική) – Βιρτζίνια Χολ, μια αφανής και δαιμόνια κατάσκοπος

Για το βιβλίο της Σόνια Παρνέλ [Sonia Purnell] «Μια ασήμαντη γυναίκα» (μτφρ. Θεοδώρα Δαρβίρη, εκδ. Μίνωας). Κεντρική εικόνα: Η κατάσκοπος Βιρτζίνια Χολ. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Η επιβλητική θωριά και το απαράμιλλο σ...

«Φλεγόμενο αγόρι» του Πολ Όστερ (κριτική) – Στίβεν Κρέιν, ένας πρωτοπόρος που χάθηκε νωρίς

«Φλεγόμενο αγόρι» του Πολ Όστερ (κριτική) – Στίβεν Κρέιν, ένας πρωτοπόρος που χάθηκε νωρίς

Για το βιβλίο του Πολ Όστερ [Paul Auster] «Φλεγόμενο αγόρι» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Ο Στίβεν Κρέιν [Stephen Crane] όπως φωτογραφήθηκε το 1897 (© Britannica). 

Γράφει ο Μιχάλης Πιτένης

Κά...

«Elon Musk: Η επίσημη βιογραφία» του Γουόλτερ Άιζακσον (κριτική) – Μια αμφιλεγόμενη φυσιογνωμία

«Elon Musk: Η επίσημη βιογραφία» του Γουόλτερ Άιζακσον (κριτική) – Μια αμφιλεγόμενη φυσιογνωμία

Για το βιβλίο του Γουόλτερ Άιζακσον [Walter Isaacson] «Elon Musk: Η επίσημη βιογραφία» (μτφρ. Γιώργος Μαραγκός, εκδ. Κλειδάριθμος).

Γράφει ο  Διονύσης Μαρίνος

Πριν από λίγες ημέρες ο ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Πολύ αργά πια» της Κλερ Κίγκαν (προδημοσίευση)

«Πολύ αργά πια» της Κλερ Κίγκαν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κλερ Κίγκαν [Claire Keegan] «Πολύ αργά πια» (μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Την Παρασκευή, 29 Ιουλίου, το...

«Η εμμονή» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η εμμονή» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η εμμονή» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν ήθελε να μου πει το όνομά της.

...
Ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος τιμήθηκε από τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου για το σύνολο του έργου του

Ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος τιμήθηκε από τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου για το σύνολο του έργου του

O Σύνδεσμος Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου τίμησε το περασμένο Σάββατο (2/12) σε μια σεμνή τελετή τον Γιώργο Μαρκόπουλο, καθώς και τον Κύπριο ομότεχνό του Αντώνη Πιλλά.

Επιμέλεια: Book Press

Tο Βραβείο «Λογοτέχνη για το σύν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πολύ αργά πια» της Κλερ Κίγκαν (προδημοσίευση)

«Πολύ αργά πια» της Κλερ Κίγκαν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κλερ Κίγκαν [Claire Keegan] «Πολύ αργά πια» (μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Την Παρασκευή, 29 Ιουλίου, το...

«Η εμμονή» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η εμμονή» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η εμμονή» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν ήθελε να μου πει το όνομά της.

...
«Μερικές ακόμα σημειώσεις ενός πορνόγερου» του Τσαρλς Μπουκόβσκι (προδημοσίευση)

«Μερικές ακόμα σημειώσεις ενός πορνόγερου» του Τσαρλς Μπουκόβσκι (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Τσαρλς Μπουκόβσκι [Charles Bukowski] «Μερικές ακόμα σημειώσεις ενός πορνόγερου» (νέα μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2023 σύμφωνα με τους New York Times

Τα δέκα καλύτερα βιβλία του 2023 σύμφωνα με τους New York Times

Η συντακτική ομάδα των New York Times ξεχώρισε τα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν το 2023, επιλέγοντας πέντε έργα μυθοπλασίας και πέντε δοκίμια. Στην κεντρική εικόνα, η Ζέιντι Σμιθ [Zadie Smith], συγγραφέας του «The fraud», το οποίο αναφέρεται στη λίστα ως ένα από τα πέντε σημαντικότερα μυθιστορήματα του έτους που ...

«Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή» – Αυτοβιογραφίες και βιογραφίες, 15+1 επιλογές από τις πρόσφατες εκδόσεις

«Ο βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρή» – Αυτοβιογραφίες και βιογραφίες, 15+1 επιλογές από τις πρόσφατες εκδόσεις

Τι κοινό μπορεί να έχει η Μαρινέλλα με τον Έλον Μάσκ; Η Μαρία Κάλλας με τον Ανδρέα Παπανδρέου και ο Πρίγκιπας Χάρι με τον Διονύση Σιμόπουλο; Οι βιογραφίες όλων αυτών, και μερικές ακόμη, κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες και σας τις παρουσιάζουμε.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστό...

Κλερ Κίγκαν – Η Ιρλανδή που ανέδειξε τις χάρες της μικρής φόρμας

Κλερ Κίγκαν – Η Ιρλανδή που ανέδειξε τις χάρες της μικρής φόρμας

Η Ιρλανδή συγγραφέας έχει αγαπηθεί από το ελληνικό αναγνωστικό κοινό και όχι άδικα. Τι είναι αυτό που την κάνει ιδιαίτερη και γιατί η πρόσφατη νουβέλα της «Πολύ αργά πια» (μτφρ. Μαρτίνα Ασκητοπούλου, εκδ. Μεταίχμιο) την καταξιώνει. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ