ergastiri kovalenko

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Τόνια Κοβαλένκο για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy] «Μακριά απ' το αγριεμένο πλήθος» (εκδ. Καστανιώτη).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης συναντήσατε δυσκολίες που δεν τις περιμένατε;

Εξοικειωμένη πια με τον Τόμας Χάρντυ, αφού είχα πρόσφατα μεταφράσει τον Δήμαρχο του Κάστερμπιτζ, για τις εκδόσεις Gutenberg, ψυχανεμιζόμουν τι θα ήταν αυτό που περισσότερο θα με δυσκόλευε και εδώ: η απόδοση των διαλόγων ανάμεσα στους δευτερεύοντες λαϊκούς χαρακτήρες, αυτό τον Xορό που παρακολουθεί τα δρώμενα και παίζει τον δικό του μικρό μεν αλλά πάντα ουσιαστικό ρόλο στο σύμπαν του συγγραφέα. Πώς να μιλούν ή να αστειεύονται οι χωρικοί, οι εργάτες, οι απλοί άνθρωποι της αγγλικής υπαίθρου του 19ου αιώνα με έναν τρόπο φυσικό, που να μην ξενίζει τους Έλληνες αναγνώστες του 21ου; Ήταν γι' άλλη μια φορά ένα στοίχημα που θέλω να ελπίζω ότι κερδήθηκε, στο μέτρο πάντα του δυνατού.

Συμβουλευτήκατε παλαιότερες μεταφράσεις του κειμένου στα ελληνικά ή αποδόσεις του σε άλλη γλώσσα;

Το Μακριά απ' το Αγριεμένο Πλήθος δεν είχε ξαναμεταφραστεί ποτέ στη γλώσσα μας, κι έτσι πορεύτηκα χωρίς δεκανίκια προηγούμενων μεταφράσεων. Όταν συναντούσα στο βιβλίο κάποια δύσπεπτα ή δυσνόητα σημεία, ανέτρεχα για μια «δεύτερη γνώμη» στην ιταλική μετάφραση του Enrico Mistretta (Fazi Editore, 2016).

Τα πρώτα χρόνια της ενασχόλησής μου με τη λογοτεχνική μετάφραση, είχα μερικές φορές την τάση να επιλέγω, στα δύσκολα, την... εύκολη οδό της απιστίας. Με τον καιρό, άρχισα να συνειδητοποιώ ότι οι παρεκκλίσεις από το πρωτότυπο, όσο μικρές κι αν είναι, εμπεριέχουν μια ασέβεια προς το έργο του συγγραφέα...

Πώς τοποθετείστε στο δίλημμα «πιστή μετάφραση / καλή μετάφραση»;

Η προσωπική μου τριβή με το αντικείμενο με έχει διδάξει πως τέτοιο δίλημμα δεν πρέπει να υφίσταται. Τα πρώτα χρόνια της ενασχόλησής μου με τη λογοτεχνική μετάφραση, είχα μερικές φορές την τάση να επιλέγω, στα δύσκολα, την... εύκολη οδό της απιστίας. Με τον καιρό, άρχισα να συνειδητοποιώ ότι οι παρεκκλίσεις από το πρωτότυπο, όσο μικρές κι αν είναι, εμπεριέχουν μια ασέβεια προς το έργο του συγγραφέα – κι όσο σημαντικότερος ο συγγραφέας, τόσο βαρύτερη η ασέβεια. Εγώ τις επιτρέπω πλέον στον εαυτό μου μόνο σε περιπτώσεις ανυπέρβλητου αδιεξόδου. Μια πιστή μετάφραση μπορεί να είναι και καλή – αυτό είναι το μότο μου και ο στόχος μου σε κάθε βιβλίο που αναλαμβάνω.

Προτιμάτε να μεταφράζετε κείμενα συγγραφέων που έχετε μεταφράσει βιβλία τους ή να γνωρίζετε νέους συγγραφικούς κόσμους;

Είναι ομολογουμένως ανακουφιστικό κι ευχάριστο μαζί να ξαναγυρνάς στα οικεία εδάφη ενός συγγραφέα που γνωρίζεις πια καλά. Όσες κακοτοπιές κι αν κρύβουν, έχεις μάθει να τις αντεπεξέρχεσαι, έστω κι όταν πρόκειται για έναν κλασικό του προπερασμένου αιώνα, όπως ο Τόμας Χάρντυ ή για έναν «δύσκολο» σύγχρονο πεζογράφο όπως ο Τζων Μπάνβιλ, τον οποίο μεταφράζω αποκλειστικά τα τελευταία χρόνια. Φυσικά, το στοιχείο της έκπληξης που επιφυλάσσει κάθε καινούριος συγγραφικός κόσμος, έχει κι αυτό την ιδιαίτερη γοητεία του – όταν μάλιστα η έκπληξη είναι θετική, το μεταφραστικό ταξίδι γίνεται ακόμα πιο συναρπαστικό.

kastaniotis hardy makria apo to agriemeno plithos

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης η χρονική απόσταση που σας χωρίζει με τον συγγραφέα αισθανθήκατε ότι ήταν ανασταλτικός παράγοντας για τη μετάφραση ή λειτούργησε με τρόπο απελευθερωτικό για το μεταφρασμένο κείμενο;

Για να είμαι ειλικρινής, αυτά τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ και το μυθιστορηματικό του Ουέσεξ, ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος που δεν θα το χαρακτήριζα απελευθερωτικό – όπως ανέφερα παραπάνω, με διαφορετικά λόγια, όσο σπουδαιότερος ο συγγραφέας, τόσο πιστότερα οφείλει να αντιγράφει τον βηματισμό του ο μεταφραστής.


Η Τόνια Κοβαλένκο γεννήθηκε το 1961, ζει στην Αθήνα και ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση. Έχει μεταφράσει έργα πολλών συγγραφέων μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται οι: Τζον Μπάνβιλ, Ντόρις Λέσινγκ, Καζούο Ισιγκούρο, Ναντίν Γκόντιμερ, Άντζελα Κάρτερ, Αντρέ Μπρινκ, Ντον Ντελίλλο, Άννυ Πρου και Σαμ Σέπαρντ. Το 2007 και το 2011 ήταν υποψήφια για το Βραβείο Μετάφρασης Αγγλόφωνης Λογοτεχνίας του ΕΚΕΜΕΛ, με τα μυθιστορήματα της Ναντίν Γκόντιμερ Ξύπνα! και Ο Συντηρητής αντίστοιχα. Έχει δημοσιεύσει τις ποιητικές συλλογές Γιούρι (1999, εκδ. Χατζηνικολή), Πότε νυχτώνει (2008, εκδ. Ηριδανός) και Μαύρο προς Μπλε (2012, Τυπωθύτω).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Παναγιώτης Κεχαγιάς για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Ουίλιαμ Φόκνερ [Wil...

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Νίκος Α. Μάντης για τη μετάφραση των διηγημάτων του Μπάρι Χάνα [Barry Hannah] «...

Μιχάλης Δελέγκος: «Και τα τρία βιβλία της Ντόνα Ταρτ μου άφησαν ανεξίτηλες εντυπώσεις»

Μιχάλης Δελέγκος: «Και τα τρία βιβλία της Ντόνα Ταρτ μου άφησαν ανεξίτηλες εντυπώσεις»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφράστής Μιχάλης Δελέγκος για τη μετάφραση των τριών μυθιστορημάτων της Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt] «Η μυσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ