ergastiri delegkos tartt

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφράστής Μιχάλης Δελέγκος για τη μετάφραση των τριών μυθιστορημάτων της Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt] «Η μυστική ιστορία», «Ο μικρός φίλος» και «Η καρδερίνα», τα οποία κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης συναντήσατε δυσκολίες που δεν τις περιμένατε; 

Σε γενικές γραμμές, και τα τρία βιβλία της Ντόνα Ταρτ είναι απαιτητικά, λόγω της διακειμενικότητάς τους. Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται εξοικείωση, κατ’ ελάχιστο, τόσο με κλασικά λογοτεχνικά έργα όσο και με κείμενα της αρχαίας γραμματείας. Επιπλέον, χρειάστηκε να αποδοθούν φράσεις και διάλογοι από άλλες γλώσσες – πλην της αγγλικής, χωρίς να επηρεάζεται η ροή του κειμένου. Οφείλω να ομολογήσω ότι θυμήθηκα ξανά κείμενα με τα οποία είχα χρόνια να ασχοληθώ, και πραγματικά χάρηκα τη διαδικασία, στη διάρκεια της οποίας είχα απρόσμενες συναντήσεις με πρόσωπα του παρελθόντος, που εξακολουθούν να έχουν να πουν κάτι στο σήμερα. Δεν γινόταν να μη δώσω βαρύτητα στη φωνή τους.

Συμβουλευτήκατε παλαιότερες μεταφράσεις του κειμένου στα ελληνικά ή αποδώσεις του σε άλλη γλώσσα;

Βρήκα τις παλαιότερες μεταφράσεις στα Ελληνικά, αλλά τολμώ να πω ότι δεν τις συμβουλεύτηκα, απλώς τις διάβασα για να δω την προσέγγιση των συναδέλφων. Άλλωστε, ειδικά η παλαιά μετάφραση της Μυστικής Ιστορίας είναι πια σχεδόν 30 ετών, δηλαδή μιλάμε για μια άλλη εποχή με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη γλώσσα και τα στοιχεία που πρέπει να χρησιμοποιηθούν ώστε το βιβλίο να συνεχίσει να έχει απήχηση στο σήμερα. Αποδόσεις σε άλλες γλώσσες δεν συμβουλεύτηκα, είναι τρομερές οι διαφορές από γλώσσα σε γλώσσα. Επιπλέον, ήθελα να είμαι τρόπον τινά ανεπηρέαστος, προκειμένου να μπω καλύτερα στο πνεύμα του κάθε βιβλίου.

dioptra tartt i mistiki istoria

Πώς τοποθετείστε στο δίλημμα «πιστή μετάφραση / καλή μετάφραση»;

Υπάρχει λόγος που οι Ιταλοί λένε «traduttore, traditore» δηλαδή «προδότη μεταφραστή», λόγω των παρεμβάσεων που επιχειρούν ορισμένοι μεταφραστές στον πυρήνα του πρωτοτύπου κειμένου, ώστε να βγουν από μια δύσκολη θέση, με αποτέλεσμα σοβαρές αλλοιώσεις. Υπάρχει η τάση η πιστή μετάφραση να ταυτίζεται με την απλή μεταφορά από τη μία γλώσσα στην άλλη. Αυτό θεωρώ ότι δεν είναι μετάφραση, όπως δεν είναι και, σε καμία περίπτωση, απόδοση. Πιστεύω πως το ζητούμενο είναι να μπορεί κανείς να αποδώσει το νόημα, αφήνοντας ανεπηρέαστες τις εικόνες που θέλει να σχηματίσει ο συγγραφέας. Δεν χρειάζονται λαθροχειρίες, απλώς διαφορετική διαχείριση του κειμένου προκειμένου να υπάρχει φυσικότητα στη ροή του λόγου. Τελικά, ο μεγαλύτερος έπαινος, κατά την ταπεινή μου γνώμη, που μπορεί να λάβει ένας μεταφραστής είναι να του πουν ότι το μεταφρασμένο βιβλίο διαβάζεται σαν να μην είναι μετάφραση. Κάτι που λέει πολλά.

dioptra tartt mikros filos

Προτιμάτε να μεταφράζετε κείμενα συγγραφέων που έχετε μεταφράσει ήδη βιβλία τους ή να γνωρίζετε νέους συγγραφικούς κόσμους;

Όταν έχεις ήδη μεταφράσει ένα βιβλίο κάποιου συγγραφέα, είναι πιο εύκολο να μπεις στη λογική και στον τρόπο γραφής του. Αυτό διευκολύνει τη διαδικασία, καθώς, κατά πάσα πιθανότητα, ξέρεις ήδη τις «κακοτοπιές», ξέρεις πού μπορεί να αντιμετωπίσεις δυσκολίες. Οπότε η δουλειά σου γίνεται πιο εύκολη, αν μπορώ να πω κάτι τέτοιο.

Όταν ζεις ένα βιβλίο, όταν κυκλοφορείς στις σελίδες του ενδεδυμένος την περιβολή των πρωταγωνιστών, διακατέχεσαι από την επιθυμία να περάσεις αυτή την αίσθηση στον αναγνώστη.

Επιπλέον, αν σου αρέσει ένας συγγραφέας, αν σου ταιριάζει ο τρόπος γραφής του, σίγουρα είναι θετικό να μεταφράζεις τα έργα του, γιατί πολύ απλά αποδίδεις καλύτερα. Να πω εδώ ότι και τα τρία βιβλία της Ντόνα Ταρτ μου άφησαν ανεξίτηλες εντυπώσεις. Οπότε, αδημονώ να εμφανιστεί το επόμενο.

dioptra tartt karderina

Από την άλλη, βέβαια, η γνωριμία με νέους κόσμους συνοδεύεται πάντα από ενθουσιασμό, περιέργεια και όλα αυτά που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον. Γενικά, δεν θα έλεγα ότι έχω κάποια προτίμηση. Αυτό που με ενδιαφέρει πρωτίστως είναι να με κρατήσει το βιβλίο από την αρχή μέχρι το τέλος. Νομίζω ότι μόνο έτσι μπορεί ο μεταφραστής να βάλει τα δυνατά του, ας πούμε. Όταν ζεις ένα βιβλίο, όταν κυκλοφορείς στις σελίδες του ενδεδυμένος την περιβολή των πρωταγωνιστών, διακατέχεσαι από την επιθυμία να περάσεις αυτή την αίσθηση στον αναγνώστη.

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης επιδιώξατε επαφή με τον συγγραφέα; Αν ναι, σε τι σας βοήθησε;

Γνώριζα εκ των προτέρων ότι η Ντόνα Ταρτ δεν επιδιώκει πολλές επαφές. Οπότε η όποια επικοινωνία μαζί της, έστω και για την έγκριση του κειμένου, γινόταν μέσω του ατζέντη της. Οφείλω να ομολογήσω, πάντως, ότι θα με ενδιέφερε πολύ να κάνω μια –έστω σύντομη– συζήτηση μαζί της για διάφορες σκέψεις που μου γεννήθηκαν κατά τη διαδικασία της μετάφρασης των βιβλίων της. Ελπίζω να συμβεί αυτό κάποτε.


Ο Μιχάλης Δελέγκος σπούδασε Νομικά και Αγγλική Φιλολογία. Είναι συνεργάτης πανεπιστημίων του εξωτερικού σε ζητήματα έρευνας νέου ελληνικού πολιτισμού. Έχει εργαστεί στην ιδιωτική τηλεόραση και ραδιοφωνία. Έχει μεταφράσει πάνω από 100 τίτλους βιβλίων και είναι ένθερμος βιβλιόφιλος και συλλέκτης παλαιών εκδόσεων. Ασχολείται ερασιτεχνικά με την ιστορία της ελληνικής τυπογραφίας.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Παναγιώτης Κεχαγιάς για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Ουίλιαμ Φόκνερ [Wil...

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Νίκος Α. Μάντης για τη μετάφραση των διηγημάτων του Μπάρι Χάνα [Barry Hannah] «...

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Τόνια Κοβαλένκο για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy] «Μακριά απ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Και τα δύο βιβλία που βραβεύτηκαν με το Women's prize 2024 εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παρασύρονται από τον εξτρεμισμό. Κεντρική εικόνα: αριστερά η Naomi Klein και δεξιά η V.V. Ganeshananthan.

Επιμέλεια: Book Press

...
Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο –  Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο – Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία του Αναγνώστη 2024 για βιβλία που εκδόθηκαν το 2023. Η τελετή απονομής, διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στο Μουσείο Μπενάκη. 

Επιμέλεια: Book Press

Το μεγάλο τιμητικό βραβείο για το σύνολο του έργου της απονεμήθηκε στη ...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Λουξεμβουργιανής συγγραφέως Ναταλί Ρονβό [Nathalie Ronvaux] «Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» (μτφρ. Χάρης Παπαϊωάννου), η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει το Euro 2024 στη Γερμανία κι όλη η ποδοσφαιρική Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει τη γιορτή. Σας προτείνουμε τρία πρόσφατα βιβλία, αμιγώς ποδοσφαιρικά, που θα σας βάλουν στο κλίμα της διοργάνωσης. Κεντρική εικόνα: Ο Θοδωρής Ζαγοράκης σηκώνει την βαρύτιμη κούπα του Euro μέσα στο Στάδιο Ντα Λουζ της...

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Η λίστα του δικαστή» (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) εξετάζουμε την ξεχωριστή περίπτωση του Αμερικανού συγγραφέα που είναι μετρ των δικαστικών θρίλερ (και όχι μόνο), με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 300 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Κεντρική εικόνα: © achiev...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ