alt

Του Νίκου Κουρμουλή

Το βιογραφικό του νεόκοπου Λευκορώσου συγγραφέα Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ είναι κάθε άλλο παρά συνηθισμένο: Σπούδασε θέατρο και κινηματογράφο στη μεγάλη σχολή του Μινσκ, θεολογία στο Θεολογικό Ινστιτούτο του Σαιν-Ζορζ στο Παρίσι, ενώ έχει αποφοιτήσει από το Λογοτεχνικό Ινστιτούτο «Γκόρκι» στη Μόσχα. Έχει δουλέψει ως υπάλληλος τσίρκου, νυχτοφύλακας και δημοσιογράφος στο ραδιόφωνο. Σχεδόν όλες αυτές οι επιδράσεις αναγνωρίζονται στο εν λόγω βιβλίο. 

Ο Διαβολικός λοχαγός Μπερτράν είναι μια καφκική μυθιστορία που με μια πρώτη ματιά θα έλεγε κανείς ότι πρόκειται για ολιγοσέλιδη μπροσούρα φόρο τιμής στον Τσέχο δημιουργό. Όμως ο συγγραφέας ξεγελά ευχάριστα τον αναγνώστη, παίζοντας μαζί του τη γάτα με το ποντίκι. Το μυαλό του Νικολάι, φαίνεται εξαρχής σχεδόν σαλεμένο. Κύρια εμμονή, η γυναίκα του, η οποία στα μάτια του ήρωα φαντάζει ιδιαίτερα όμορφη και ποθητή. Τα ερώτηματα για τον Σκορομπογκάτοφ ανακύπτουν από τις ακραίες δολιχοδρομίες του ήρωα του. Πού μπαίνει το όριο του αποδεκτού και από που ξεκινά η ίσαλος γραμμή της παράνοιας;  Μπορεί η ωμή ερωτική έλξη να τισαθευτεί από τη λογική;

Στον κήπο της γαμήλιας Εδέμ

Με στοιχειωμένη γραφή και ένα σπαρακτικό βλέμμα ο Λευκορώσος δημιουργεί ένα τρομακτικό περιβάλλον ασφυξίας

Με στοιχειωμένη γραφή και σπαρακτικό βλέμμα, που ποτέ δεν γίνεται κακόμοιρο ή μελό, ο Λευκορώσος δημιουργός -που ζει μόνιμα στην Αμβέρσα του Βελγίου- δημιουργεί ένα τρομακτικό περιβάλλον ασφυξίας. Ένας κοπιαστικός αγώνας, όπου τα δύο μέρη φτάνουν ένα βήμα πριν από την αλληλοεξόντωση. H ιδιωτική σφαίρα βιωμένη πίσω από κλειστές πόρτες και το παραβάν των ψιθύρων. Εκκούσια φράγματα, μέσα στον υποτιθέμενο ειδυλλιακό κήπο της γαμήλιας Εδέμ. 

Ο Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ κατασκευάζει ένα βασανιστικό δράμα δωματίου, μια camera obscura ο φακός της οποίας είναι στραμμένος από έξω προς τα μέσα. Ο λοχαγός Μπερτράν είναι το είδωλο που δημιουργεί η συσκοτεισμένη συνείδηση του Νικολάι. Το περίγραμμά του είναι σαφές και αδρό: Ρωμαλέος, άτρωτος, κυνικός και συνάμα ένα εξασκιμένο αυτί που ακούει τα παράπονα του ήρωα. Ο λοχαγός Μπερτράν συνθέτει τον θρυμματισμένο κόσμο του πρωταγωνιστή και προσπαθεί να κολλήσει τα κομμάτια, σύμφωνα με τις δικές του βουλές. Είναι το εργαλειακό μέσο του συγγραφέα που βαυκαλίζεται πως είναι ο πραγματικός συγγραφέας. Από σελίδα σε σελίδα, το παιχνίδισμα του Σκορομπογκάτοφ γίνεται όλο και πιο ολισθηρό. Παίρνει παράξενες κλίσεις και απότομες στροφές. Η Βέρα, γυναίκα του Νικολάι, είναι ταλαντούχα θεατρίνα. Άπαντες τη θαυμάζουν και τη θωπεύουν. Φαντασίωση του ήρωα ή πραγματικότητα; Δεν θα μάθουμε ποτέ. 

Αρχέτυπα και στερεότυπα

Χειρίζεται με μαεστρία την αρχετυπική ιεράρχιση των φύλων: άνδρας, η επιβάλλουσα βούληση, γυναίκα, ο καταδιωκόμενος δέκτης

Για την Βέρα, ο Νικολάι είναι το υποτυπώδες ράμμα για την τραυματική απώλεια του παιδιού τους που το έχασαν πολύ μικρό. Για τον Νικολάι η Βέρα είναι η εμμονή που οφείλει να της απευθύνεται, μήπως και συνεχίσει να αναπνέει. Ο τρόμος της σωματικής επαφής του δημιουργεί ένα αίσθημα αναβαλόμενης θανατικής ποινής. Ή θα εξοντώσει ή θα εξοντωθεί. Ο Σκορομπογκάτοφ χειρίζεται εδώ με μαεστρία την αρχετυπική ιεράρχιση των φύλων: άνδρας, η επιβάλλουσα βούληση, γυναίκα, ο καταδιωκόμενος δέκτης, για να τα αντιστρέψει, μέσω ενός σχινοτενούς ερωτικού τριγώνου. Με τον λοχαγό Μπερτράν να ενσωματώνει τον διττό όλο του τρίτου «πόλου» και συνάμα τον αποδέκτη-ανατροπέα της συζυγικής σχέσης. Ο συγγραφέας, ακολουθώντας πιστά τους κανόνες του δράματος δωματίου, αποφεύγει να αποσαφηνίσει τι προηγήθηκε. Ο ιστορικός χρόνος, συμπιέζεται εντός του ευρύχωρου διαμερίσματος του ζευγαριού, κατατάσσοντας τις μεταξύ τους σχέσεις άχρονες. Υπάρχουν στοιχεία που φέρνουν στο νου το μητροπολιτικό περιβάλλον των μεγάλων ρωσικών πόλεων του 19ου αιώνα, αλλά η ιστορία θα μπορούσε να συμβαίνει και σήμερα. Βέβαια, η ιδιοσυστασία τους δεν έχει καμία αναφορά στους περίφημους χαρακτήρες «της διπλανής πόρτας».

Εν κατακλείδι, ο Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ διαθέτει και την ευθυκρισία και την λογοτεχνική στόφα για να καλουπώσει τις φυγόκεντρες δυνάμεις ενός παρανοϊκού πνεύματος. Ενός ήρωα που συγκλονίζεται από τον πολιορκητικό κλοιό του Εγώ. Ο Έντγκαρ Άλαν Πόου, ο Φραντς Κάφκα, ο Λεονίντ Αντρέγιεφ και άλλοι εκλεκτοί, θα ήταν ευχαριστημένοι με το καρπό της σποράς τους.  

ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΜΟΥΛΗΣ

altΟ διαβολικός λοχαγός Μπερτράν
Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ
Μτφρ: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου
Εκδόσεις Καστανιώτη 2013
Σελ. 157, τιμή € 10,65

alt

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

«Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ – Ταξίδι στην πιο εκπληκτική χώρα: την παιδική ηλικία

Για το μυθιστόρημα «Το σιντριβάνι ξεχειλίζει» της Ρεμπέκα Γουέστ (μτφρ. Κλαίρη Παπαμιχαήλ, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πώς φαντάζει η ζωή και ο κόσμος μας μέσα από τα μάτια ενός παιδιού; Τι κερδίζεις και τι χάνεις ...

«Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» του Φραντς Κάφκα

«Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» του Φραντς Κάφκα

Για τη συλλογή με διηγήσεις του Φραντς Κάφκα «Ένας καλλιτέχνης της πείνας και άλλες δύο αποδιδαχές» (μτφρ. Θοδωρής Τσομίδης, επίμετρο: Θανάσης Τριαρίδης, εκδόσεις Gutenberg)

Του Νίκου Νικολέτου

Είναι αλήθεια ότι οι μεγάλοι ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Athena: Η νέα εντυπωσιακή ταινία του Ρομέν Γαβράς

Ο Ρομέν Γαβράς (Romain Gavras) άνοιξε δια της παρουσίας του το χειμερινό πρόγραμμα της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση με προβολή της τρίτης του ταινίας Αthena, που ξεκίνησε -επίσης χθες- να προβάλλεται σε συνδρομητικό κανάλι.

Του Νίκου Ξένιου

Στα ίχνη του ...

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας ΗΠΑ: Ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός πως οκτώ στους δέκα υποψηφίους για το βραβείο καλύτερου λογοτεχνικού έργου στις φετινές υποψηφιότητες για τα Εθνικά Βραβεία Λογοτεχνίας των ΗΠΑ, είναι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς.

Επιμέλεια: Book Press

...
Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Πέθανε η Χίλαρι Μαντέλ, συγγραφέας των δύο Μπούκερ και των εκατομμυρίων πωλήσεων

Σε ηλικία 70 ετών πέθανε η δύο φορές βραβευμένη με Booker Βρετανή συγγραφέας Χίλαρι Μαντέλ (Hilary Mantel).

Επιμέλεια: Book Press

Βραβευμένη με Μπούκερ για το πρώτο μέρος της τριλογίας της Wolf Hall, η ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Δέκα κλασικά βιβλία που λογοκρίνονται ξανά και ξανά

Πολλοί πιστεύουν πως η εποχή που τα λογοτεχνικά βιβλία απαγορεύονταν και καίγονταν στην πυρά έχει παρέλθει. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα, πολλές συντηρητικές ομάδες σε πολλές χώρες του κόσμου επιχειρούν να λογοκρίνουν και να καταστρέψουν ακόμα και έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, με διάφορες δικαιολογίες....

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ