alt

Του Νίκου Κουρμουλή

Το βιογραφικό του νεόκοπου Λευκορώσου συγγραφέα Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ είναι κάθε άλλο παρά συνηθισμένο: Σπούδασε θέατρο και κινηματογράφο στη μεγάλη σχολή του Μινσκ, θεολογία στο Θεολογικό Ινστιτούτο του Σαιν-Ζορζ στο Παρίσι, ενώ έχει αποφοιτήσει από το Λογοτεχνικό Ινστιτούτο «Γκόρκι» στη Μόσχα. Έχει δουλέψει ως υπάλληλος τσίρκου, νυχτοφύλακας και δημοσιογράφος στο ραδιόφωνο. Σχεδόν όλες αυτές οι επιδράσεις αναγνωρίζονται στο εν λόγω βιβλίο. 

Ο Διαβολικός λοχαγός Μπερτράν είναι μια καφκική μυθιστορία που με μια πρώτη ματιά θα έλεγε κανείς ότι πρόκειται για ολιγοσέλιδη μπροσούρα φόρο τιμής στον Τσέχο δημιουργό. Όμως ο συγγραφέας ξεγελά ευχάριστα τον αναγνώστη, παίζοντας μαζί του τη γάτα με το ποντίκι. Το μυαλό του Νικολάι, φαίνεται εξαρχής σχεδόν σαλεμένο. Κύρια εμμονή, η γυναίκα του, η οποία στα μάτια του ήρωα φαντάζει ιδιαίτερα όμορφη και ποθητή. Τα ερώτηματα για τον Σκορομπογκάτοφ ανακύπτουν από τις ακραίες δολιχοδρομίες του ήρωα του. Πού μπαίνει το όριο του αποδεκτού και από που ξεκινά η ίσαλος γραμμή της παράνοιας;  Μπορεί η ωμή ερωτική έλξη να τισαθευτεί από τη λογική;

Στον κήπο της γαμήλιας Εδέμ

Με στοιχειωμένη γραφή και ένα σπαρακτικό βλέμμα ο Λευκορώσος δημιουργεί ένα τρομακτικό περιβάλλον ασφυξίας

Με στοιχειωμένη γραφή και σπαρακτικό βλέμμα, που ποτέ δεν γίνεται κακόμοιρο ή μελό, ο Λευκορώσος δημιουργός -που ζει μόνιμα στην Αμβέρσα του Βελγίου- δημιουργεί ένα τρομακτικό περιβάλλον ασφυξίας. Ένας κοπιαστικός αγώνας, όπου τα δύο μέρη φτάνουν ένα βήμα πριν από την αλληλοεξόντωση. H ιδιωτική σφαίρα βιωμένη πίσω από κλειστές πόρτες και το παραβάν των ψιθύρων. Εκκούσια φράγματα, μέσα στον υποτιθέμενο ειδυλλιακό κήπο της γαμήλιας Εδέμ. 

Ο Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ κατασκευάζει ένα βασανιστικό δράμα δωματίου, μια camera obscura ο φακός της οποίας είναι στραμμένος από έξω προς τα μέσα. Ο λοχαγός Μπερτράν είναι το είδωλο που δημιουργεί η συσκοτεισμένη συνείδηση του Νικολάι. Το περίγραμμά του είναι σαφές και αδρό: Ρωμαλέος, άτρωτος, κυνικός και συνάμα ένα εξασκιμένο αυτί που ακούει τα παράπονα του ήρωα. Ο λοχαγός Μπερτράν συνθέτει τον θρυμματισμένο κόσμο του πρωταγωνιστή και προσπαθεί να κολλήσει τα κομμάτια, σύμφωνα με τις δικές του βουλές. Είναι το εργαλειακό μέσο του συγγραφέα που βαυκαλίζεται πως είναι ο πραγματικός συγγραφέας. Από σελίδα σε σελίδα, το παιχνίδισμα του Σκορομπογκάτοφ γίνεται όλο και πιο ολισθηρό. Παίρνει παράξενες κλίσεις και απότομες στροφές. Η Βέρα, γυναίκα του Νικολάι, είναι ταλαντούχα θεατρίνα. Άπαντες τη θαυμάζουν και τη θωπεύουν. Φαντασίωση του ήρωα ή πραγματικότητα; Δεν θα μάθουμε ποτέ. 

Αρχέτυπα και στερεότυπα

Χειρίζεται με μαεστρία την αρχετυπική ιεράρχιση των φύλων: άνδρας, η επιβάλλουσα βούληση, γυναίκα, ο καταδιωκόμενος δέκτης

Για την Βέρα, ο Νικολάι είναι το υποτυπώδες ράμμα για την τραυματική απώλεια του παιδιού τους που το έχασαν πολύ μικρό. Για τον Νικολάι η Βέρα είναι η εμμονή που οφείλει να της απευθύνεται, μήπως και συνεχίσει να αναπνέει. Ο τρόμος της σωματικής επαφής του δημιουργεί ένα αίσθημα αναβαλόμενης θανατικής ποινής. Ή θα εξοντώσει ή θα εξοντωθεί. Ο Σκορομπογκάτοφ χειρίζεται εδώ με μαεστρία την αρχετυπική ιεράρχιση των φύλων: άνδρας, η επιβάλλουσα βούληση, γυναίκα, ο καταδιωκόμενος δέκτης, για να τα αντιστρέψει, μέσω ενός σχινοτενούς ερωτικού τριγώνου. Με τον λοχαγό Μπερτράν να ενσωματώνει τον διττό όλο του τρίτου «πόλου» και συνάμα τον αποδέκτη-ανατροπέα της συζυγικής σχέσης. Ο συγγραφέας, ακολουθώντας πιστά τους κανόνες του δράματος δωματίου, αποφεύγει να αποσαφηνίσει τι προηγήθηκε. Ο ιστορικός χρόνος, συμπιέζεται εντός του ευρύχωρου διαμερίσματος του ζευγαριού, κατατάσσοντας τις μεταξύ τους σχέσεις άχρονες. Υπάρχουν στοιχεία που φέρνουν στο νου το μητροπολιτικό περιβάλλον των μεγάλων ρωσικών πόλεων του 19ου αιώνα, αλλά η ιστορία θα μπορούσε να συμβαίνει και σήμερα. Βέβαια, η ιδιοσυστασία τους δεν έχει καμία αναφορά στους περίφημους χαρακτήρες «της διπλανής πόρτας».

Εν κατακλείδι, ο Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ διαθέτει και την ευθυκρισία και την λογοτεχνική στόφα για να καλουπώσει τις φυγόκεντρες δυνάμεις ενός παρανοϊκού πνεύματος. Ενός ήρωα που συγκλονίζεται από τον πολιορκητικό κλοιό του Εγώ. Ο Έντγκαρ Άλαν Πόου, ο Φραντς Κάφκα, ο Λεονίντ Αντρέγιεφ και άλλοι εκλεκτοί, θα ήταν ευχαριστημένοι με το καρπό της σποράς τους.  

ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΡΜΟΥΛΗΣ

altΟ διαβολικός λοχαγός Μπερτράν
Αλεξάντρ Σκορομπογκάτοφ
Μτφρ: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου
Εκδόσεις Καστανιώτη 2013
Σελ. 157, τιμή € 10,65

alt

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ