ergastiri pavese pappas

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Γιάννης Η. Παππάς, με αφορμή την έκδοση του μυθιστορήματος του Cesare Pavese «Ο σύντροφος» (εκδ. Καστανιώτη).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μετάφραση του Συντρόφου είναι προϊόν του αναγκαστικού εγκλεισμού λόγω της καραντίνας. Ήταν ένας τρόπος διαφυγής από τη δυστοπική πραγματικότητα. Η μετάφραση με βοήθησε να περάσω όσο πιο ανώδυνα γινόταν την πρωτόγνωρη και δύσκολη αυτή κατάσταση. Επίσης ένα άλλο στοιχείο που μου κέντρισε το ενδιαφέρον ήταν και το θέμα του βιβλίου. Υπάρχει μια ιδεολογική συγγένεια με τον Παβέζε και στον τρόπο που έβλεπε την κοινωνία, αλλά και τον τρόπο που έβλεπε γενικά τα πράγματα, χωρίς βέβαια να συμφωνώ με την αυτοχειρία του.

Ο Παβέζε στα μυθιστορήματά του είναι ένας συγγραφέας του αγροτικού χώρου, της επιστροφής στις ρίζες, βαθύς γνώστης της παράδοσης και των μύθων. Αυτό ήταν ένας πρόσθετος λόγος για να με κάνει να αγαπήσω αυτόν τον συγγραφέα μιας και οι δικές μου παιδικές και εφηβικές αναμνήσεις έχουν, με διαφορά χρόνων, τις ίδιες πάνω κάτω αναφορές. Ο Παβέζε εξέφραζε την οδυνηρή ανάγκη, την οποία έχουμε, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, σχεδόν όλοι μας, ενός ανθρώπου και ενός συγγραφέα που αναζητούσε επίμονα τη λύση του προβλήματος της μοναξιάς του και της απελπισίας του στην επαφή του με τους άλλους.

Ο Παβέζε εξέφραζε την οδυνηρή ανάγκη, την οποία έχουμε, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, σχεδόν όλοι μας, ενός ανθρώπου και ενός συγγραφέα που αναζητούσε επίμονα τη λύση του προβλήματος της μοναξιάς του και της απελπισίας του στην επαφή του με τους άλλους.

Σημαντικές δυσκολίες δεν συνάντησα, γιατί το έργο του Παβέζε θεωρώ ότι το γνωρίζω αρκετά καλά. Γνωρίζω το ύφος του συγγραφέα και τον τρόπο γραφής του. Κάποιες δυσκολίες αντιμετώπισα στην απόδοση ορισμένων εκφράσεων και ιδιωματισμών που χρησιμοποιεί ο Παβέζε αν και αυτές δεν είναι πολλές στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα.

Εφαρμόζω ένα συγκεκριμένο κανόνα όταν μεταφράζω: διαβάζω τις άλλες μεταφράσεις αλλά μετά δεν τις ξανακοιτάω. Το καινούργιο κείμενο θέλω να είναι δικό μου και να μη θυμίζει άλλες μεταφραστικές προσπάθειες. Αν είναι καλή η μετάφραση θα το κρίνει ο αναγνώστης, ο οποίος είναι και ο τελικός αποδέκτης και αξιολογητής. Ο μεταφραστής αυτό που πρέπει να κάνει είναι να προσπαθήσει να αποδώσει όσο το δυνατόν καλύτερα το πρωτότυπο κείμενο έτσι ώστε να μπορεί να λειτουργήσει και στη νέα γλώσσα. Πιστεύω ότι ειδικά για τα κλασικά έργα η κάθε γενιά θα πρέπει να κάνει τις δικές της μεταφράσεις έτσι ώστε να αναδεικνύονται και άλλα στοιχεία κάθε φορά.

Οι μεταφράσεις που κάνω προσπαθώ να είναι όσο γίνεται πιστές στο πρωτότυπο κείμενο. Πιστεύω ότι όταν απομακρύνεσαι από το αρχικό κείμενο το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αρνητικό. Θεωρώ δηλαδή ότι σε αντίθεση με τη μετάφραση της ποίησης όπου, όπως έχει υποστηριχτεί, μια μετάφραση θα πρέπει να είναι πιστή ως προς το νόημα, στο συγκινησιακό νόημα του πρωτότυπου ποιήματος. Με την πρόζα τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά, γιατί εδώ το νόημα είναι το περιεχόμενο.

Πιστεύω ότι ειδικά για τα κλασικά έργα η κάθε γενιά θα πρέπει να κάνει τις δικές της μεταφράσεις έτσι ώστε να αναδεικνύονται και άλλα στοιχεία κάθε φορά.

Μεταφράζοντας έχω πάντα στο μυαλό μου τις απόψεις και τις θέσεις του Μίλτου Φραγκόπουλου ο οποίος υποστήριζε πως μια βασική μεταφραστική αρχή είναι το πώς ο μεταφραστής ερμηνεύει το κείμενο μέσα από τη δική του ανάγνωση: «Γιατί η μετάφραση είναι η στιγμή μιας συνάντησης. Δεν είναι το έργο σε μια άλλη γλώσσα. Είναι μια απόδοση. Μία –ανάμεσα σε πολλές–, ανάγνωση».

Καλή μετάφραση κατά τη γνώμη μου δε σημαίνει και πιστή μετάφραση, αρκεί να μην αποκλίνεις τελείως από το αρχικό κείμενο.

Σε ό,τι αφορά κάποιες [ευτυχώς ελάχιστες] μεταφράσεις έργων του Παβέζε, το αποτέλεσμα είναι απελπιστικό. Δεν θυμίζουν καθόλου το αρχικό κείμενο του συγγραφέα επιδιώκοντας να δημιουργήσουν συνειδητά ένα άλλο κείμενο το οποίο είναι, δυστυχώς, προϊόν τερατογένεσης. Ο μεταφραστής, κατά τη γνώμη μου, οφείλει να αναζητήσει την αρχική πρόθεση του συγγραφέα και να την αναδημιουργήσει. Να μένει πιστός στο γενικό κλίμα του έργου και να μην θέλει σώνει και καλά να υπερβαίνει το κείμενο αλλά να μένει κοντά σ’ αυτό και να επιστρέφει εκεί συνέχεια και να «ακούει» τους εσωτερικούς ρυθμούς του, να νοιώθει τον παλμό του. Να αποδώσει το ιδιαίτερο ύφος του συγγραφέα και την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα του έργου. Αυτά φυσικά είναι αρκετά δύσκολα και σύνθετα και είναι τα στοιχεία που διακρίνουν τους καλούς από τους κακούς ή καλύτερα τους λιγότερο καλούς μεταφραστές.

Ο μεταφραστής, κατά τη γνώμη μου, οφείλει να αναζητήσει την αρχική πρόθεση του συγγραφέα και να την αναδημιουργήσει. Να μένει πιστός στο γενικό κλίμα του έργου και να μην θέλει σώνει και καλά να υπερβαίνει το κείμενο αλλά να μένει κοντά σ’ αυτό και να επιστρέφει εκεί συνέχεια και να «ακούει» τους εσωτερικούς ρυθμούς του, να νοιώθει τον παλμό του.

Η ενασχόλησή μου με τον Παβέζε ανάγεται στο μακρινό 2000 όταν για πρώτη φορά διάβασα ποιήματά του. Τότε αποφάσισα να ασχοληθώ συστηματικά με το ποιητικό του έργο. Καρπός αυτής της ενασχόλησης ήταν το βιβλίο Τζέζαρε Παβέζε – Τα ποιήματα, που κυκλοφόρησε το 2004 από τις εκδόσεις Printa. Στη συνέχεια το 2011 κυκλοφόρησε ακόμη ένα βιβλίο μου για τον συγγραφέα από τις εκδόσεις Διαπολιτισμός της Πάτρας με τίτλο Εξορία – Έρωτας – Αυτοκτονία – Επιστολές – Κείμενα – Ποιήματα. Πάντα όμως επέστρεφα στο έργο του και μελετούσα διάφορα κείμενα. Επίσης, έχω δημοσιεύσει σε ηλεκτρονικά λογοτεχνικά περιοδικά πολλά κείμενα με θέμα το έργο και τη ζωή του συγγραφέα.

Σε λίγες εβδομάδες αναμένεται να κυκλοφορήσει ένα, ανέκδοτο στα ελληνικά, βιβλίο του Παβέζε με τίτλο Διάλογοι με τη Λευκοθέα από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Η μετάφραση είναι της Μαρίας Χατζηκυριακίδου και δική μου. Επίσης ετοιμάζω ένα βιβλίο με κείμενα του Πιερ Πάολο Παζολίνι για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια από τη γέννησή του τα οποία συμπληρώνονται το 2022. Ακόμη, μέσα στο 2022, θα κυκλοφορήσει μια μεγάλη ανθολογία με ποιήματα και κείμενα του μεγάλου νομπελίστα Έλληνα-Σικελού [η γιαγιά του από την πλευρά του πατέρα του, Ρόζα Παπανδρέου, κατάγονταν από την Πάτρα] ποιητή Σαλβατόρε Κουαζίμοντο. 


pavese syntrofosInfo

Ο Γιάννης Ηλ. Παππάς γεννήθηκε στην Άρτα (Χαλκιάδες) το 1962. Τελείωσε το 1ο Λύκειο Τούμπας στη Θεσσαλονίκη. Είναι πτυχιούχος του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Για δύο χρόνια παρακολούθησε μαθήματα ιταλικής γλώσσας και λογοτεχνίας στα Πανεπιστήμια της Perugia και του Bari της Ιταλίας. Στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (Τμήμα Φιλολογίας) έχει εκπονήσει τη διδακτορική του διατριβή με θέμα το συγγραφέα Αντρέα Φραγκιά. Από το 1990 εργάζεται ως καθηγητής φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Έχει γράψει δύο ποιητικές συλλογές [Στην άκρη του ονείρου, Το ανεκτίμητο τίποτα] και μια συλλογή διηγημάτων [Θαμπές ζωές]. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών. Έχει μεταφράσει τα Ποιήματα του Cesare Pavese [εκδ. Printa]. Μαζί με τον ποιητή Σωτήρη Παστάκα, μετέφρασε 12 σύγχρονους Ιταλούς ποιητές [περ. «Πλανόδιον», τχ. Δεκέμβριος 2007]. Υπήρξε συνδιευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού «Ελίτροχος» της Πάτρας (1993-1999). Από το 2002 μέχρι το 2015 ήταν πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Πάτρας. Επίσης από το 2003 είναι εκδότης - διευθυντής του ηλεκτρονικού λογοτεχνικού περιοδικού Διαπολιτισμός.

 

    

 

politeia link more

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η Χάνα Κεντ στο εργαστήρι της Μαρίας Αγγελίδου

Η Χάνα Κεντ στο εργαστήρι της Μαρίας Αγγελίδου

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια και συγγραφέας Μαρία Αγγελίδου, με αφορμή το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (εκδ. Ίκ...

Ο Αλέξανδρος Δουμάς στο εργαστήρι της Ελένης Γ. Γύζη

Ο Αλέξανδρος Δουμάς στο εργαστήρι της Ελένης Γ. Γύζη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Ελένη Γύζη, με αφορμή το μυθιστόρημα του Alexandre Dumas «Πωλίν» (εκδ. Σοκόλη).

Επι...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις). Κεντρική φωτογραφία © Karsten Winegeart / Unsplash.

Του Γιώργου Βέη

«Η αλήθεια είναι απεχθής: έχουμε την τέχνη ...

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Σε κάθε περίπτωση η ορθοδοξία θα νικήσει (διήγημα)

Λάλησε ο κόκορας στο κινητό. Σηκώθηκα με ταραχή να κλείσω το ξυπνητήρι. Δεν ξέρω γιατί αλλά στο τρίτο χτύπημα νομίζω πως κυνηγάω το πετεινάρι και όλο μου ξεφεύγει. Θέλω να το πιάσω από το λαιμό και να το ταρακουνώ μέχρι να γίνει κόκκινο, όπως το λειρί του.

Του Δημήτρη Μαγριπλή

...
«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ