Bundesarchiv Bild Auschwitz Ankunft ungarischer Juden

Σκέψεις με αφορμή την επανέκδοση του βιβλίου-μαρτυρία του Elie Wiesel «Η νύχτα» (μτφρ. Γιώργος Ξενάριος, εκδ. Μεταίχμιο)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Μόλις λίγους μήνες πριν, τον Ιούλιο, έφυγε από τη ζωή, στα 88 του χρόνια, ο βραβευμένος με Νόμπελ Ειρήνης Ελί Βιζέλ (Eliezer "Elie" Wiesel, 1928-2016), εμβληματική μορφή της λεγόμενης «στρατοπεδικής λογοτεχνίας», όπως αποκαλείται το σώμα εκείνων των αφηγήσεων-κειμένων που αναφέρονται στην πραγματικότητα των στρατοπέδων συγκέντρωσης και εξόντωσης του ναζισμού (Πρίμο Λέβι, Χόρχε Σεμπρούν κ.ά.) και του σταλινισμού (Αλεξάντερ Σολζενίτσιν, Βαρλάμ Σαλάμοφ κ.ά). Ο Βιζέλ, γεννημένος και μεγαλωμένος στην Τρανσυλβανία, σε μια περιοχή που αμφιταλαντεύεται ιστορικά μεταξύ Ουγγαρίας και Ρουμανίας, βρέθηκε στα ναζιστικά στρατόπεδα στα δεκαέξι του χρόνια, μαζί με τη μητέρα του, τον πατέρα του και τη μικρή του αδερφή – εκ των οποίων μονάχα εκείνος επέζησε (βλ. κεντρική φωτογραφία: οικογένειες Ούγγρων Εβραίων, μετά τον διαχωρισμό τους από τους άντρες, λίγο αφότου έφτασαν στο Άουσβιτς τον Μάιο του 1944. Τα γυναικόπαιδα θα πήγαιναν πλέον κατευθείαν για εξόντωση στα κρεματόρια ή για ιατρικά πειράματα στα χέρια του διαβόητου Μένγκελε, βρίσκοντας συνήθως φριχτό τέλος. Κάπως έτσι, από την πρώτη νύχτα, έχασε ο Βιζέλ τη μητέρα του και την 7χρονη αδερφή του, την Τσιπόρα). 

Η πρώτη έκδοση στα γαλλικά, και δυο χρόνια μετά στα αγγλικά, βρήκε αρχικά πολύ μικρή ανταπόκριση, μέσα στο κλίμα ενοχικής άρνησης και δυσπιστίας που συναντούσαν ακόμη οι επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος.

Στη Νύχτα, ο Βιζέλ περιγράφει τη ζωή του περίπου από τον Ιούνιο του 1944, όταν ολόκληρη η εβραϊκή κοινότητα της πόλης Σιγκέτ μεταφέρθηκε στο Άουσβιτς –τα μέλη της οποίας εξοντώθηκαν στη συντριπτική τους πλειονότητα άμα τη αφίξει τους–, μέχρι την απελευθέρωση από τον αμερικανικό στρατό του στρατοπέδου Μπούχενβαλντ στις 11 Απριλίου του 1945, όπου ο Ελί με τον πατέρα του είχαν καταλήξει έχοντας επιζήσει από πορεία εξόντωσης λίγους μήνες νωρίτερα. Η πρώτη εκδοχή του βιβλίου υπήρξε ένα κατά πολύ εκτενέστερο κείμενο, εννιακοσίων σελίδων (!), γραμμένο στη γερμανοεβραϊκή διάλεκτο, τα γίντις, το 1954 ή το 1955, με τίτλο Και ο κόσμος σιωπούσε, του οποίου μια συντομευμένη εκδοχή εκδόθηκε στην Αργεντινή το 1956. Το κατά πολύ μικρότερο σε έκταση βιβλίο που έχουμε στα χέρια μας βασίζεται στη γαλλική έκδοση του 1958, που βγήκε με τη βοήθεια και την καθοδήγηση του νομπελίστα Φρανσουά Μωριάκ. Η πρώτη έκδοση στα γαλλικά, και δυο χρόνια μετά στα αγγλικά, βρήκε αρχικά πολύ μικρή ανταπόκριση, μέσα στο κλίμα ενοχικής άρνησης και δυσπιστίας που συναντούσαν ακόμη οι επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος. Για τη «φιλολογία» που έχει αναπτυχθεί σχετικά με το πώς το αρχικό κείμενο-ποταμός με τον καταγγελτικό τίτλο και τις εκκλήσεις για εκδίκηση έδωσε τη θέση του στο βιβλίο που έχουμε σήμερα στα χέρια μας, καθώς και για τις διαφορές ανάμεσα στα δύο, γράφει αναλυτικά ο Σταύρος Ζουμπουλάκης στο κατατοπιστικό του επίμετρο. Όπως και να έχει, διαβάζοντας το κείμενο των περίπου 150 σελίδων που έχουμε στη διάθεσή μας, γρήγορα αντιλαμβάνεται κανείς ότι έχει να κάνει με ένα σπαρακτικό ντοκουμέντο, γραμμένο με λιτό και συνάμα λογοτεχνικά λειτουργικό τρόπο (με τις προλήψεις, τις αναλήψεις, τις ένθετες αφηγήσεις, πολλά από τα «κόλπα» της αφηγηματικής τέχνης, δηλαδή), που ξεπερνάει τα στενά όρια της μαρτυρίας ή, αλλιώς, τα επεκτείνει πέρα από τα αναμενόμενα. Δικαίως, λοιπόν, η Νύχτα –μαζί ίσως με το Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Πρίμο Λέβι–, αποτελεί ένα από τα διαχρονικώς σταθερά σημεία αναφοράς της στρατοπεδικής λογοτεχνίας, έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από τριάντα γλώσσες κι έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα (καμιά δεκαριά μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες). Πρόκειται για μια αφήγηση που –όσες εικόνες για το Ολοκαύτωμα κι αν έχει εγγράψει κανείς στον ψυχισμό του ως σύγχρονος αναγνώστης-θεατής– είναι αδύνατον να μην σε συγκλονίσει με την αλήθεια της. Το ερώτημα «πώς μπορεί αυτά να έχουν συμβεί» επανέρχεται πάλι και πάλι, το ίδιο ηχηρά, το ίδιο απεγνωσμένα.

Buchenwald Victims 04510
    Αμερικανοί στρατιώτες μπροστά σε πτώματα θυμάτων των Ναζί,
    στο Μπούχενβαλντ, στις 14 Απριλίου του 1945.
 

Δεν έχει βέβαια νόημα, σε ένα τέτοιο σημείωμα, ίσως και γενικότερα, να αναπαράγει κανείς με λεπτομέρειες αφηγήσεις, περιστατικά και γεγονότα. Το έργο αυτό ανήκει στον Βιζέλ, στους ίδιους τους μάρτυρες, στις λέξεις και στις προτάσεις που εκείνοι επέλεξαν για να το κάνουν. Να πούμε μονάχα ότι δύο είναι τα κεντρικά «νήματα» που μας οδηγούν μέσα από τη νύχτα αυτής της εξιστόρησης, κι αναλόγως τα πιστεύω ή τις ευαισθησίες του ακολουθεί κανείς περισσότερο το ένα ή το άλλο. Το πρώτο είναι η αγανάκτηση του 16χρονου και μέχρι τότε ένθερμου θρησκευόμενου Ελί απέναντι στον Θεό του, συναίσθημα που εκφράζεται επανειλημμένως και με σπαραξικάρδιο τρόπο σε κομβικά σημεία της αφήγησης. Η αγανάκτηση αυτή, και η συνακόλουθη συνειδητοποίηση των επιπτώσεων που έχει για την πίστη του, καταλαμβάνει τον ήρωα σχεδόν από τα πρώτα λεπτά της άφιξής του στο Άουσβιτς, όταν πλέον αντιλαμβάνεται τι σημαίνουν οι καπνοί που βγαίνουν από τις ψηλές καμινάδες του στρατοπέδου. Κορυφαία στιγμή αυτού του βαθύτατου σπαραγμού είναι αναμφίβολα το συνταρακτικό «Μα πού είναι τέλος πάντων ο Θεός;» που αναφωνεί δυο φορές ένας συγκρατούμενός του καθώς έχουν υποχρεωθεί από τους δεσμώτες τους να παρακολουθούν ένα παιδί να ψυχομαχεί στην κρεμάλα, με τον συγγραφέα να του απαντά, από μέσα του, «Πού είναι; Να τος – είναι κρεμασμένος εδώ, σ’ αυτή την αγχόνη…»  Η αγανάκτηση αυτή (ας επιμείνουμε σε αυτή τη λέξη γιατί εκφράσεις όπως «σιωπή του Θεού» ή «απώλεια της πίστης» απονευρώνουν το σοκ της προδοσίας που αισθάνθηκαν οι πιστοί Εβραίοι από τον Θεό τους μπροστά στα όσα αντίκρισαν και βίωσαν στα Στρατόπεδα) διαπερνά ολόκληρο το κείμενο και συνυπάρχει με θαυμαστό τρόπο με το δεύτερο «νήμα» της μαρτυρίας: το συγκινητικό δέσιμο και την αμοιβαία αγάπη γιου και πατέρα που εκδηλώνονται, αναπτύσσονται και κορυφώνονται στους επτά μήνες αυτής της τρομερής δοκιμασίας. Ο δεσμός γιων και πατεράδων, πατεράδων και γιων, που εμφανίζεται σε ποικίλες εκδοχές και ποιότητες στην πορεία της Νύχτας, όλες συγκλονιστικές, λειτουργεί αναμφίβολα για τον αναγνώστη παραπληρωματικά με την αγανάκτηση μπροστά στην αβουλία, απροθυμία ή απουσία του Θεού: κατά μία έννοια, σχεδόν την προϋποθέτει. Λες και η τραυματική πλην αναντίρρητη αβουλία, απροθυμία ή απουσία του Θεού να αναδεικνύει, ως ακόμη πολυτιμότερη, την εγκόσμια σχέση γιου και πατέρα, ακριβώς τη στιγμή που ο δεσμός τους απειλείται με πλήρη διάρρηξη και απονοηματοδότηση μέσα στο απάνθρωπο περιβάλλον του Στρατοπέδου, σ’ αυτή την επικράτεια του θανάτου.

Buchenwald Slave Laborers Liberation
   Φωτογραφία από το στρατόπεδο συγκέντρωσης Μπούχενβαλντ που πάρθηκε στις 16 Απριλίου 1945, πέντε μέρες μετά την απελευθέρωση του
   στρατοπέδου από τον αμερικανικό στρατό. Ο Ελί Βιζέλ είναι στο δεύτερο επίπεδο, στο κέντρο, έβδομος από τα αριστερά. (πηγή: Wikipedia)

Πέραν των παραπάνω, τρία ακόμη θέματα ιστορικής, κυρίως, σημασίας τίθεται επιτακτικά στη Νύχτα, που τα καταγράφει ο Σταύρος Ζουμπουλάκης στο επίμετρό του. Το πρώτο αφορά συνολικά την εξόντωση των Εβραίων της Ουγγαρίας, 750.00 ψυχών, σε μια στιγμή που ο γερμανικός στρατός ήταν ξεκάθαρο ότι όδευε προς ολοκληρωτική ήττα. Όπως σωστά επισημαίνει ο Ζουμπουλάκης, ο αφανισμός των Εβραίων «δεν ήταν δευτερεύουσα όψη του ναζισμού, αλλά αυτό που του δίνει την αποκρουστική ιδιαιτερότητά του» (σ. 174). Δεύτερον, τίθεται το ερώτημα γιατί οι Σύμμαχοι, που πλέον γνώριζαν την ύπαρξη και την πραγματικότητα των Στρατοπέδων, δεν έκαναν τίποτε για να διασώσουν αυτούς τους πληθυσμούς, εμποδίζοντας έστω μερικώς την τεράστια επιχείρηση μεταφοράς τους στα στρατόπεδα τη στιγμή που, το επαναλαμβάνουμε, η Γερμανία γνώριζε απανωτές και συντριπτικές ήττες σε όλα τα μέτωπα. Ο Ζουμπουλάκης το δηλώνει απερίφραστα: «η σωτηρία των Εβραίων δεν αποτελούσε προτεραιότητα για τους Συμμάχους» (σ. 175). Τρίτον, τίθεται με ξεκάθαρο τρόπο το ζήτημα του ρόλου των Εβραϊκών Συμβουλίων, για τα ανύπαρκτα ανακλαστικά τους, για το κλίμα μοιρολατρίας και απραξίας που καλλιέργησαν στους πληθυσμούς, αφήνοντάς τους να οδηγηθούν αδιαμαρτύρητα στο χαμό τους. Το ζήτημα αυτό είναι τεράστιο και ιδιαίτερα σύνθετο, κι αφορά όχι μονάχα Εβραίους που, τελικά, κι οι ίδιοι εξοντώθηκαν, πληρώνοντας το τρομερό τίμημα της παθητικότητάς τους, αλλά και τους Εβραίους του «ελεύθερου κόσμου», οι οποίοι επέδειξαν ακατανόητη αδράνεια απέναντι στο Ολοκαύτωμα, τη στιγμή που αυτό συντελούταν.

Μόνο εκείνοι που γνώρισαν το Άουσβιτς ξέρουν τι ήταν. Οι υπόλοιποι δεν θα το μάθουν ποτέ.

Η Νύχτα του Ελί Βιζέλ, στη μετάφραση του Γιώργου Ξενάριου, είχε κυκλοφορήσει πρώτη φορά από τις ίδιες εκδόσεις το 2007. Σε τούτη την πιο φροντισμένη κι εκ νέου επιμελημένη επανέκδοση, σε ποιοτικό χαρτί και ειδικά σχεδιασμένο εξώφυλλο από τον Redoine Amzlan, για την οποία αξίζουν συγχαρητήρια στις εκδόσεις Μεταίχμιο, περιλαμβάνεται εκτός από το επίμετρο του Σταύρου Ζουμπουλάκη, ο ιστορικός πρόλογος του Φρανσουά Μωριάκ καθώς και ο πρόλογος του ίδιου του συγγραφέα για την «οριστική» έκδοση του 2007 – απαραίτητα συμπληρώματα όλα τους ως προς το βασικό κείμενο (βέβαια, συστήνουμε την ανάγνωση πρώτα του «πυρηνικού κειμένου» και στη συνέχεια των συνοδευτικών). Όσο για τα βαθύτερα νοήματα και τις συνδηλώσεις αυτού του υπερσχολιασμένου, πλέον, βιβλίου, που αποτελεί κατά την άποψή μας «υποχρεωτικό ανάγνωσμα» για κάθε άνθρωπο της εποχής μας, ας είμαστε ταπεινοί και σεβαστικοί απέναντι στο ανείπωτο, κι ας ακούσουμε προσεκτικά τα λόγια του ίδιου του Βιζέλ, από τον πρόλογό του: «Μέσα βαθιά του αυτός ο μάρτυρας γνώριζε, όπως και τώρα το γνωρίζει καμιά φορά, ότι η μαρτυρία του δεν θα γίνει δεκτή. Μόνο εκείνοι που γνώρισαν το Άουσβιτς ξέρουν τι ήταν. Οι υπόλοιποι δεν θα το μάθουν ποτέ». 

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας.


Απόσπασμα από το βιβλίο 

«Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνη τη νύχτα, την πρώτη νύχτα που πέρασα στο στρατόπεδο, που μετέτρεψε όλη μου τη ζωή σε μια μακριά, επτασφράγιστη νύχτα.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνο τον καπνό.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τα προσωπάκια των παιδιών που 'χα δει τα κορμάκια τους να μετατρέπονται σε τολύπες καπνού κάτω από το βουβό γαλάζιο τ' ουρανού.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνες τις φλόγες που έκαψαν για πάντα την πίστη μου.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω τη σιωπή εκείνης της νύχτας, που μου στέρησε για πάντα την επιθυμία για ζωή.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω εκείνες τις στιγμές που σκότωσαν τον Θεό μου, την ψυχή μου και τα όνειρά μου, τα οποία πήραν την όψη της ερήμου.
Ποτέ δεν θα ξεχάσω όλα αυτά, ακόμα κι αν με καταδίκαζαν να ζήσω όσους αιώνες ζει και ο Θεός. Ποτέ.» (σ. 69) 


 

wieselΗ νύχτα
Elie Wiesel
Μτφρ. Γιώργος Ξενάριος
Πρόλογος: Φρανσουά Μοριάκ
Επίμετρο: Σταύρος Ζουμπουλάκης
Μεταίχμιο 2016
Σελ. 200, τιμή εκδότη €11,00 
alt
 
 
 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Extraterrestrial, του Άβι Λεμπ: μια πολύ τολμηρή υπόθεση

Extraterrestrial, του Άβι Λεμπ: μια πολύ τολμηρή υπόθεση

Τούτο το βιβλίο του αστροφυσικού Avi Loeb με τον προκλητικό τίτλο Extraterrestrial, και υπότιτλο «Η πρώτη ένδειξη νοήμονος εξωγήινης ζωής» (μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος, εκδ. Utopia), κυκλοφόρησε τέλος Ιουλίου, κι έχει για την ώρα μάλλον περάσει απαρατήρητο. Κι όμως! Είναι ένα από τα πιο ε...

Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας: μια εισαγωγή στην γεωπολιτική σκέψη

Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας: μια εισαγωγή στην γεωπολιτική σκέψη

Πόσο συχνά, κλείνοντας ένα βιβλίο, έχεις την αίσθηση ότι η ανάγνωσή του σου άνοιξε, όχι ένα, αλλά πολλά παράθυρα στον κόσμο; Κι ότι σου έδωσε εργαλεία κατανόησης περίπλοκων ιστορικών και γεωπολιτικών ζητημάτω ...

Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους: σκέψεις και αφηγήσεις για την τετράποδη σκιά μας

Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους: σκέψεις και αφηγήσεις για την τετράποδη σκιά μας

«Όπου κι αν είμαστε, η σκιά που καλπάζει πίσω μας είναι τετράποδη» μας λέει η Αμερικανίδα ψυχαναλύτρια, ποιήτρια και κανταδόρα Κλαρίσα Πίνκολα Εστές, καθώς εξιστορεί εμπειρίες που την έκαναν να δει αλλιώς το σώμα της και τη ζωή της.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ