babassakis skaki

Σε τούτον τον τελευταίο για φέτος «Σάκο εκστρατείας» του, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης κουβαλάει τέσσερα πρόσφατα βιβλία και μερικά παλιότερα στα οποία πρωταγωνιστής είναι το σκάκι. 

Γράφει ο Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης

Τα τελευταία δέκα χρόνια, επιτρέπω στον εαυτό μου την πολυτέλεια ενός μικρού λυτρωτικού δώρου. Δουλεύω κτηνωδώς, λες κι είμαι δέκα ανθρακωρύχοι, τα πρώτα είκοσι τρία εικοσιτετράωρα του τελευταίου μήνα του έτους, και από τις 24 Δεκεμβρίου έως τις 6 Ιανουαρίου, επιδίδομαι σε ό,τι έχω ονομάσει (για να μην τσιγκλάνε οι ενοχές την εργασιομανία μου) «εργασία υποδομής». Πάει να πει: παύω να μεταφράζω, κλείνω τον υπολογιστή, κατεβάζω τα τηλέφωνα, φορτώνω στον κόκορα το γράψιμο, οχυρώνομαι στο γραφειόσπιτό μου, και μοιράζω τις ώρες μου (μετά εκλεκτής μουσικής) στο να ξεντανιάζω βιβλία, να αναδιευθετώ βιβλιοθήκες, και να διαβάζω (ή και να ξαναδιαβάζω) περιπαθώς πονήματα και λογοτεχνήματα, ταξινομημένα σε χριστουγεννιάτικες/πρωτοχρονιάτικες κατηγορίες.

Παύω να μεταφράζω, κλείνω τον υπολογιστή, κατεβάζω τα τηλέφωνα, φορτώνω στον κόκορα το γράψιμο, οχυρώνομαι στο γραφειόσπιτό μου, και μοιράζω τις ώρες μου στο να ξεντανιάζω βιβλία, να αναδιευθετώ βιβλιοθήκες, και να διαβάζω περιπαθώς πονήματα και λογοτεχνήματα, ταξινομημένα σε χριστουγεννιάτικες/πρωτοχρονιάτικες κατηγορίες.

Ο Σάκος Εκστρατείας του Επίμονου Αναγνώστη γεμίζει κι αδειάζει με ρυθμούς Νίκι Λάουντα, καίτοι η ανάγνωση, κατά τα προσωπικά μου ειωθότα και δεδομένα, παραμένει βασανιστικά –με την καλή έννοια!– αργή, πολύ αργή, συνοδευόμενη με σημειώσεις, υπογραμμίσεις, αναμηρυκασμούς, επαναλήψεις. Θα σας μιλήσω, λοιπόν, σε αυτό και στα επόμενα τεύχη της Bookpress, για βιβλία που ήδη έχω πιάσει να διαβάζω για δεύτερη φορά, ολόκληρα ή και μόνο ορισμένα κρίσιμα κεφάλαιά τους, για κάποια που διαβάστηκαν τις προηγούμενες ημέρες, καθώς και για κάποια που θα καταβροχθιστούν οσονούπω. Αρχίζουμε με βιβλία σχετικά με το σκάκι, άριστο παιχνίδι για τις χειμερινές γιορτινές ημέρες, θα συνεχίσουμε με αφηγήματα στα οποία πρωταγωνιστούν ζωγράφοι, θα περάσουμε σε βιβλία σχετικά με εγκλεισμούς, θα ξεναγηθούμε στον πύργο του Μοντένι, και βλέπουμε!

Το γκαμπί της βασίλισσας

psichogios gabiΤο θέλησε η συγκυρία, «αυτή η κυρία», όπως μας έλεγε η αμείμνηστη Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, να ξαναπιάσω το σκάκι ύστερα από πολλά χρόνια. Μπαίνοντας εκ νέου στον λαβύρινθο των εξήντα τεσσάρων τετραγωνιδίων, είδα, για ευνόητους λόγους, τη σειρά Το γκαμπί της βασίλισσας, με την εκπληκτικά διεισδυτικού βλέμματος Άνια Τέιλορ-Τζόι, και διάβασα πάλι κάποια κεφάλαια από το ομότιτλο μυθιστόρημα του Γουόλτερ Τέβις [Walter Tevis, 1928-1984] που είχε κυκλοφορήσει πριν από δεκαετίες στα Bell, ενώ κυκλοφορεί τώρα, άρτια μεταφρασμένο από την Αριάδνη Μοσχονά, και με πλούσιο επίμετρο του Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλου, από της εκδόσεις Ψυχογιός. Η ηρωίδα του μυθιστορήματος, η Μπεθ Χάρμον, ένα είδος θηλυκού Ρόμπερτ Φίσερ, με γοήτευσε για μιαν ακόμα φορά με την ιδιοφυΐα, την ακατάβλητη επιμονή της, τη δύναμη αλλά και την ευθραυστότητά της. Διαβάζουμε στη σελίδα 189:

«Άλλος ένας γλόμπος άστραψε για να τραβήξει κάποιος μια φωτογραφία, κι εκείνη άκουσε τον διευθυντή του τουρνουά να ψιθυρίζει θυμωμένος να μην ενοχλούν τους παίκτες. Η Μπεθ έφερε το πιόνι της στην τρίτη γραμμή στη στήλη του πύργου, κάνοντας επίθεση στον αξιωματικό. Ο Μποργκόφ τον τράβηξε πίσω στην τέταρτη γραμμή στη στήλη του πύργου. Εκείνη πιέστηκε για να αυτοσυγκεντρωθεί, έφερε έξω τον άλλο ίππο της, και ο Μποργκόφ έκανε ροκέ. Όλα τούτα της ήταν οικεία, αλλά αυτό δεν την ανακούφιζε διόλου. Τώρα έπρεπε να αποφασίσει αν θα έπαιζε την ανοιχτή ή την κλειστή εναλλακτική».

Η διαγώνιος Αλιέχιν

metaixmio aliechinΑπό τις εκδόσεις Μεταίχμιο, κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα Η διαγώνιος Αλιέχιν (μτφρ. Κάλλια Ταβουλάρη) του Αρτίρ Λαρύ [Arthur Larrue, Παρίσι, 1984], μια συναρπαστική καταβύθιση στον ψυχισμό ενός από τους μεγαλύτερους σκακιστές που πέρασαν ποτέ από τον πλανήτη, του Αλεξάντρ Αλιέχιν [Alexander Aleksandrovich Alekhine,1892-1946]. Η πολυτάραχη ζωή του, η εμπλοκή του με τη ναζιστική προπαγάνδα, οι μάχες του με το αλκοόλ, τα οδυνηρά φαντάσματα συμπαικτών του που τον καταδιώκουν και, βέβαια, η σκακιστική διάνοιά του αποτελούν την πρώτη ύλη του μυθιστορήματος από τις σελίδες του οποίου παρελαύνουν μέγιστοι διάκονοι της Κάισσας, της Θεάς του Σκακιού, όπως ο Χοσέ Ραούλ Καπαμπλάνκα, ο Σαβιέλι Ταρτακόβερ, ο Ακίμπα Ρουμπινστάιν, ο Ρούντολφ Σπίλμαν.

Συνδυάζοντας το ντοκιμαντέρ με τη μυθοπλασία, ο Λαρύ μυεί τον αναγνώστη στις δίνες και τους συνδυασμού του σκακιού, στα θέλγητρα του παιχνιδιού, αλλά και στα βαριά τιμήματα που υποχρεώθηκαν να καταβάλουν ορισμένοι από τους σπουδαιότερους παίκτες. «Καθώς διαβάζουμε τις παρτίδες του Αλιέχιν», γράφει, στη σελίδα 44, ο Λαρύ, «προσπαθώντας να χαρακτηρίσουμε το στιλ του, κυριαρχεί η ιδέα ενός μισθοφόρου οπλισμένου με ένα τεράστιο αμφίστομο ξίφος που θα αγωνιζόταν με ξιφομάχους οπλισμένους με λεπτά ξίφη. Οι αντίπαλοί του προσπαθούν να του καταφέρουν χειρουργικές τομές, τον τσιμπούν σαν σφήκες ή σαν κουνούπια, όταν ο Αλιέχιβν τους ακρωτηριάζει, τους χτυπά, τους πετσοκόβει, τους καταστρέφει, τους ξεκοιλιάζει και τους διατρυπά».

Σκάκι – Ο κόσμος σε 64 τετράγωνα

antipodes 64 f skakiΟ καθηγητής αρχαίας ιστορίας και Διεθνής Μετρ στο σκάκι Κρίστιαν Μαν [Christian Mann, Χάιλμπρον, 1971], υπογράφει το λίαν κατατοπιστικό εγχειρίδιο Σκάκι — Ο κόσμος σε 64 τετράγωνα (μτφρ. Νίκος Θεοδωρόπουλος, εκδ. Αντίποδες). Έξυπνα, και με ακρίβεια, γραμμένο, το βιβλίο είναι μια άριστη εισαγωγή στο σκακιστικό σύμπαν για τον αρχάριο και μια ευπρόσδεκτη υπενθύμιση για όσους ήδη έχουν δώσει μάχες στη σκακιέρα. Καταρρίπτονται κάποιοι δημοφιλείς, αλλά δίχως ιδιαίτερη υπόσταση, μύθοι, όπως το ότι οι σκακιστές ρέπουν προς την τρέλα, ενώ οι πληροφορίες σχετικά με τις έμφυλες σχέσεις και το σκάκι, ή την παρουσία αυτού του παιχνιδιού/αθλήματος στη λογοτεχνία, τα εικαστικά, και τον κινηματογράφο, είναι πολύτιμες.

Οι σκληροί παίζουν σκάκι

ouapiti oi skliroiΤο ολιγοσέλιδο βιβλίο Οι σκληροί παίζουν σκάκι (μετάφραση & επίμετρο: Ηλίας Διάμεσης, εκδ. Ουαπίτι) στεγάζει ένα κείμενο των Franz Blaha και Marge Cathcart που εκφωνήθηκε ως ανακοίνωση στο συμπόσιο Σκάκι και Ανθρωπιστικές Επιστήμες, τον Μάιο του 1978, στη Νεμπράσκα. Παρελαύνουν εδώ σκακιστικά στιγμιότυπα αλιευμένα από αστυνομικά και νουάρ αφηγήματα πασίγνωστων συγγραφέων όπως οι: Έλερι Κουίν, Ίαν Φλέμινγκ, Τζον Ντίξον Καρ, Ζορζ Σιμενόν, Ρεξ Στάουτ, Λεν Ντέιτον, Ουίλιαμ Φώκνερ, Άγκαθα Κρίστι. 

Τρία βιβλία ακόμη

Ας θυμίσω ότι από τις εκδόσεις Άγρα κυκλοφορεί η περιλάλητη Σκακιστική Νουβέλα του Στέφαν Τσβάιχ (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου), το Μυθιστόρημα του Δον Σανδάλιο, σκακιστή του Ουναμούνο (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης), και το σημαντικό μελέτημα Η γέννηση της βασίλισσας του σκακιού της Μέριλιν Γιάλομ (μτφρ. Εύη Κλαδούχου). «Η βασίλισσα του σκακιού και η λατρεία του έρωτα αναπτύχθηκαν ταυτόχρονα και δημιούργησαν μια σχέση συμβιωτική, όπου η μία έτρεφε την άλλη», παρατηρεί η Γιάλομ.

«Με το που εμφανίστηκε η βασίλισσα, νομιμοποιήθηκε η παρουσία των γυναικών σ᾽ ένα πεδίο δράσης που πριν το κατείχαν μόνο οι άντρες και ενθάρρυνε περισσότερο τη γυναικεία συμμετοχή στο παιχνίδι. Τα κορίτσια καλών οικογενειών μπορούσαν να πάρουν μέρος σε παρτίδες με τη συμμετοχή και των δύο φύλων, με όλες τις ρομαντικές δυνατότητες που μπορούσαν να προσφέρουν αυτές οι συναντήσεις. Το σκάκι προσέφερε τη δικαιολογία στους εραστές να συναντηθούν στη φιλική ατμόσφαιρα των κήπων και των μπουντουάρ, όπου μπορούσαν να παίζουν με τα συναισθήματά τους όπως με τους πεσσούς τους».

Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης - Κυψέλη, 23.12. 2022

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ζωγραφικές που τρέχουν με χίλια χιλιόμετρα την ώρα – Για την «Ιστορία της τέχνης» του Νίκου Δασκαλοθανάση

Ζωγραφικές που τρέχουν με χίλια χιλιόμετρα την ώρα – Για την «Ιστορία της τέχνης» του Νίκου Δασκαλοθανάση

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και πάλι με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, o εξαιρετικός τόμος του –καθηγητή ιστορίας της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολή...

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 2ο): Μυθοπλασία αλλά και η πρώτη μαρτυρία για τα στρατόπεδα

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 2ο): Μυθοπλασία αλλά και η πρώτη μαρτυρία για τα στρατόπεδα

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και πάλι με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται βιβλία βασισμένα σε έρευνα, ντοκουμέντα αλλά και μυθοπλασία, σχετικά με την καταγραφή της θηριωδίας του Γ' Ράι...

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 1ο): Ζώα, ναρκωτικά, μάνατζμεντ

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 1ο): Ζώα, ναρκωτικά, μάνατζμεντ

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και πάλι με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, στο πρώτο μέρος, τρία βιβλία για ιδιαίτερες κι εν πολλοίς άγνωστες πλευρές του ναζισμού, που αποκαλύπτουν τη βαθύτερη φύση του. Στην κεντρική ε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης στήνουν νέο ΕΚΕΒΙ χωρίς διαβούλευση – Τι καταγγέλλουν οι εκδότες

Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, Μενδώνη και Γιατρομανωλάκης, στήνει νέο ΕΚΕΒΙ ερήμην εκδοτών και συγγραφέων. Τα σωματεία των εκδοτών καταγγέλλουν ότι δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους για συνάντηση και ζητούν από το υπουργείο, την ύστατη ώρα, να κληθούν για να συνεργαστούν. Φωτογραφία: Το κτίριο που...

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

«Αστικά βήματα» του Γιώργου Ν. Θεοχάρη (κριτική)

Για την ποιητική και φωτογραφική συλλογή του Γιώργου Ν. Θεοχάρη «Αστικά βήματα» (εκδ. ΑΩ). Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία του Thorsten Koch.

Γράφει η Διώνη Δημητριάδου

Αναπαράσταση συναισθημάτων με λόγο και ε...

«Διάλογοι με την αρχαιότητα»: Μία εκδήλωση για τη βία, τον έρωτα και τα παράδοξα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο

«Διάλογοι με την αρχαιότητα»: Μία εκδήλωση για τη βία, τον έρωτα και τα παράδοξα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο

Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης σας προσκαλούν στην εκδήλωση «Βία, έρωτας και παράδοξα στον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο. Αναγνώσεις από τους πρόσφατους τόμους της σειράς Διάλογοι με την αρχαιότητα».

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ