Ποια είναι η αληθινή Ιστορία της Αραβο-ισραηλινής σύγκρουσης και ποιες οι βαθύτερες ρίζες του σημερινού αδιεξόδου. Τι έχει κάνει το Ισραήλ στην Παλαιστίνη και στη Γάζα τα προηγούμενα χρόνια και πώς έχουν αντιδράσει οι δυτικές κυβερνήσεις. Επτά βιβλία για την ιστορία της περιοχής από το μακρινό 1882 μέχρι το αιματηρό σήμερα.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Τους τελευταίούς μήνες πύκνωσαν οι εκδόσεις βιβλίων γύρω από την ιστορία της Γάζας και της ευρύτερης Παλαιστίνης. Τα βιβλία που επιλέγουμε μάς βοηθούν να κατανοήσουμε σε βάθος το πολύπλοκο ζήτημα, αλλά και πώς μοιράζονται οι ευθύνες για τη σημερινή απελπιστική κατάσταση.
Για την Παλαιστίνη των Νόαμ Τσόμσκι & Ιλάν Παπέ (μτφρ. Μιχάλης Λαλιώτης, εκδ. Σάλτο).
Το σημαντικό γεγονός σ’ αυτό το βιβλίο είναι η συνάντηση δύο ανήσυχων πνευμάτων. Του ακτιβιστή γλωσσολόγου Νόαμ Τσόμσκι και του Ισραηλινού ιστορικού και πολιτικού επιστήμονα Ιλάν Παπέ. Με κριτικό πνεύμα και με διάθεση να ξεδιαλύνουν πολλές γκρίζες ζώνες.
Σημαντικά ερωτήματα τίθενται από τους δύο και απαντώνται δίχως διάθεση να στρογγυλεύσουν τα πράγματα. Είναι ο σιωνισμός κρατική θρησκεία ή ένα πρόγραμμα εποικιστικής αποικιοκρατίας; Ομοιάζει το ισραηλινό καθεστώς με το Απαρτχάιντ της Νότιας Αφρικής; Η μομφή κατά του Ισραήλ είναι, τελικά, δηλωμένος αντισημιτισμός και εναντίωση στον εβραϊσμό;
Για τη συναίνεση στον αφανισμό της Γάζας του Ντιντιέ Φασάν (μτφρ. Γιώργος Θ. Καράμπελας, εκδ. Πόλις).
Ίσως ένα από τα σημαντικότερα βιβλία για το τι πραγματικά έχει συμβεί όλα αυτά τα χρόνια στη Γάζα αλλά και στη Δύση. Σαφώς, η απάνθρωπη επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο 2023 δεν γίνεται να ξεχαστεί. Ομοίως, ωστόσο, δεν πρέπει να λησμονηθούν και οι επί σειρά δεκαετιών πράξεις καταπίεσης, βίας και ταπείνωσης των Παλαιστίνιων στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη.
Οι δυτικές κυβερνήσεις δέχθηκαν ένα ισχυρό σοκ με την επίθεση της Χαμάς, αλλά το ίδιο θα έπρεπε να αισθανθούν με το σχέδιο του Ισραήλ. Για να αποδειχθεί πως η βία πυροδοτεί περισσότερη βία και η δράση φέρνει πάντα αντίδραση.
«Δεν πρέπει να αποδεχθούμε τη συντριβή ενός λαού και τη διαγραφή της μνήμης του, ούτε την αντιστροφή της έννοιας των λέξεων και των αξιών που θέτουν σε δοκιμασία την πολιτική σκέψη και την ηθική κρίση. Το ανά χείρας βιβλίο καταγράφει και αναλύει πώς η συναίνεση στον αφανισμό της Γάζας, πώς η ηθική παραίτηση των πολιτικών και των διανοουμένων, προκάλεσε μια τεράστια πληγή στην ηθική τάξη του κόσμου».
Η Γάζα μπροστά στην Ιστορία του Έντζο Τραβέρσο (μτφρ. Νίκος Κούρκουλος, εκδ. Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου).
O Έντζο Τραβέρσο, σημαντικός Ιταλός ιστορικός και διανοούμενος, προσπαθεί κι αυτός με τη σειρά του να καταδείξει την επιλεκτική αφωνία της Δύσης απέναντι στις επιχειρήσεις του Ισραήλ, οι οποίες αναπτύχθηκαν εδώ και δεκαετίες στη Γάζα και στη Δυτική Όχθη.
Όπως σημειώνει, στο μέλλον η Γάζα θα αποτελεί ένα σημείο αιχμής για τους ιστορικούς, καθώς θα διαπιστώσουν πως οι σημερινές εργαλειοποιήσεις των ειδήσεων, ελάχιστη σχέση έχουν με τη σκληρή πραγματικότητα. Ο Τραβέρσο σημειώνει πως η δική του σκοπιά ξεφεύγει από την ομοφωνία της «χορωδίας», με την έννοια ότι δεν συμπίπτει με τα αξιώματα αυτού του μικρού μέρους του κόσμου που ονομάζουμε Δύση, η οποία ισχυρίζεται ότι κατέχει το μονοπώλιο, όχι μόνο της εξουσίας αλλά και της ηθικής.
Όχι στο όνομά μας του Νιρ Αβισάι Κοέν (μτφρ. Βίβιαν Αβραμίδου-Πλουμπή, εκδ. Μελάνι).
Ο Νιρ Αβισάι Κοέν (Nir Avishai Cohen), γεννημένος το 1981, κατάγεται από το Μοσάβ Αλμαγκόρ του Ισραήλ. Είναι ταγματάρχης στην εφεδρεία των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα και πρώην εκπρόσωπος του οργανισμού «Σπάζοντας την Σιωπή».
Με τη σειρά του καταγράφει τα αποτελέσματα που επιφέρουν οι εποικισμοί και τα οποία μόνο θετικά δεν είναι ακόμη και για το Ισραήλ. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά: «Δεν υπάρχει πραγματική δημοκρατία σε ένα τόπο όπου ένας λαός εφαρμόζει στρατιωτικό νόμο έναντι ενός άλλου. Το κράτος του Ισραήλ δεν είναι μια δημοκρατική χώρα. Θα μπορέσει να είναι, μόνο αν γυρίσει στα σύνορα που είχε το 1967. Ωστόσο, μισό εκατομμύριο Ισραηλινοί που ζουν πέρα από αυτά τα σύνορα αναγκάζουν το Ισραήλ να διατηρεί μια στρατιωτική δικτατορία, ελέγχοντας εκατομμύρια Παλαιστίνιους».
Δύο κείμενα για την ιστορία της Αραβο-Ισραηλινής σύγκρουσης και τον αγώνα του παλαιστινιακού λαού του Πέρι Άντερσον (μτφρ. Ομάδα μεταφραστών, εκδ. Τόπος).
Όπως σημειώνει και ο μακροσκελής τίτλος του βιβλίου, πρόκειται για δύο κείμενα του Βρετανού διανοητή, ιστορικού και πολιτικού φιλόσοφου Πέρι Άντερσον, τα οποία γράφτηκαν για να καταδείξουν πόσο μάταιη και αδύναμη ήταν η Συμφωνία του Όσλο.
Ο Άντερσον εξηγεί ότι σημαντικό ρόλο σ’ αυτή την εξέλιξη έπαιξε η ιστορική καταγωγή ενός αποικιοκρατικού σχεδίου που ξεκίνησε να υλοποιείται πριν από έναν αιώνα και του οποίου οι καταστροφικές συνέπειες βιώνονται στην πιο ακραία τους μορφή από τον παλαιστινιακό λαό, ο οποίος σήμερα απειλείται με γενοκτονία. Κάπως έτσι, κατανοούμε την ιστορική εξέλιξη που μας οδήγησε στα σημερινά γεγονότα.
Η εθνοκάθαρση της Παλαιστίνης του Ιλάν Παπέ (μτφρ. Κώστας Κούσιαντας, Ελένη Τιμογιαννάκη, εκδ. Σάλτο).
Καίτοι Ισραηλινός (Χάιφα, 1954), από γονείς Γερμανοεβραίους, ο Ιλάν Παπέ δεν χρησιμοποιεί… παρωπίδες για να εξηγήσει τι ακριβώς έχει συμβεί στην Παλαιστίνη από το 1947 και εντεύθεν. Συγκεκριμένα, αναφέρει πως μέσα σε δύο χρόνια (1947-1949), πάνω από 400 παλαιστινιακά χωριά καταστράφηκαν σκόπιμα, ένα εκατομμύριο άνθρωποι εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, ενώ άμαχοι σφαγιάστηκαν.
Αυτό που κάνει ο Παπέ είναι να καταρρίπτει το επιχείρημα του Ισραήλ ότι οι Παλαιστίνιοι έφυγαν οικειοθελώς από τα σπίτια τους. Μάλιστα, προς επίρρωση της έρευνάς του προσφέρει στοιχεία που προέρχονται από τα απόρρητα αρχεία του ισραηλινού στρατού. Αυτά δείχνουν πως ο εκτοπισμός έγινε βάσει συγκεκριμένου σχεδίου από την πλευρά του Ισραήλ. Σχεδόν 80 χρόνια μετά, αυτό το σχέδιο παραμένει εν ισχύ μάς λέει ο Παπέ.
Μικρή ιστορία της σύγκρουσης Ισραήλ-Παλαιστίνης του Ιλάν Παπέ (μτφρ. Φώτης Τερζάκης, εκδ. Σάλτο).
Αυτό είναι το τρίτο βιβλίο του Ιλάν Παπέ που παρουσιάζουμε, αποτέλεσμα της εργώδους προσπάθειας που κάνει εδώ και χρόνια για να καταδείξει πως ο σημερινός πόλεμος δεν προέκυψε από το πουθενά, αλλά έχει πολύ βαθιές ρίζες.
Συγκεκριμένα, θα πρέπει να ανατρέξουμε στο μακρινό 1882 κι από εκεί να ξεκινήσουμε να περπατάμε μια αιματοβαμμένη οδό που περιλαμβάνει εκτοπίσεις, εξεγέρσεις, διπλωματικές ενέργειες, πλάνες, θρησκείες, αλλά και ξένες δυνάμεις όπως η Μ. Βρετανία και οι ΗΠΑ. Φτάνοντας στο αιματηρό σήμερα.
＊Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας.
