dune

Τέσσερα ελληνικά μυθιστορήματα που προβάλλουν ένα μέλλον ζοφερό και σκληρό για τους ανθρώπους αποτυπώνοντας ανησυχίες του σήμερα. Κεντρική εικόνα από το εξώφυλλο ενός παλιότερου δυστοπικού μυθιστορήματος της Μαρίας Κουγιουμτζή «Κι αν δεν ξημερώσει;»

Γραφει ο Διονύσης Μαρίνος

Αδηλο μέλλον, σκοτεινές προοπτικές, περίκλειστες καταστάσεις, χρόνος που συστέλλεται και περιζώνει. Οι δυστοπίες είναι μια προβολή σε ένα μέλλον που δεν στέργει, που δεν θερμαίνει τους ανθρώπους, που αφήνει κάθε προοπτική μετέωρη και επίφοβη.

Ίσως να τα ζούμε όλα αυτά. Ίσως οι σημερινές δυστοπίες, σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες που έμοιαζαν με μακρινές οραματικές σκέψεις συγγραφέων, να είναι πιο κοντά στο παρόν, παρά να προβάλλουν το «έργο» τους στο μέλλον.

Τούτο δεν μπορεί παρά να έχει αντανάκλαση στα έργα που γράφονται και περιλαμβάνουν τη «σήμανση»: δυστοπίες. Η κλιματική κρίση, η τεχνητή νοημοσύνη και οι πόλεμοι μέχρις εσχάτων «προσφέρουν» άφθονο υλικό για να φανταστούμε πως δεν απέχουμε και πολύ από ένα μέλλον που θα είναι αβίωτο και δύσκολο να το διαβεί ο άνθρωπος.

Η ελληνική λογοτεχνία, καίτοι δεν έχει να επιδείξει πολλές δυστοπίες (αυτό πάντα θα είναι προνόμιο των Αμερικανών συγγραφέων και λιγότερο των Ευρωπαίων), ενδιαφέρεται πάντα για το είδος και το τιμάει όταν και όσο πρέπει.

kastaniotis bourazopoulou h mnhmh tou pagouΜια εκ των επιφανέστερων συγγραφέων της δυστοπίας στις μέρες μας είναι η Ιωάννα Μπουραζοπούλου. Μυθιστορήματα όπως ο Δράκος της Πρέσπας Ι – Η Κοιλάδα της λάσπης (εκδ. Καστανιώτη), η Κεχριμπαρένια έρημος (εκδ. Καστανιώτη) και Τι είδε η γυναίκα του Λωτ (εκδ. Καστανιώτη) πιστοποιούν ότι η συγγραφέας είναι ικανότατη στο να δημιουργεί σκοτεινές φαντασμαγορίες που πλέκονται με αλληγορικά σχήματα, σασπένς και οργουελικής έμπνευσης πλοκές.

Τώρα, έπειτα από δύο χρόνια επώασης (ίσως και περισσότερα) επανέρχεται με το τρίτο μέρος της «Τριλογίας της Πρέσπας» που έχει τίτλο Η μνήμη του πάγου και αναμένεται να κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Στην τριλογία εμφανίζονται τρεις αντικρουόμενες εκδοχές για την ύπαρξη ενός τέρατος στη Μεγάλη Πρέσπα.

Η λίμνη είναι το υδάτινο σύνορο ανάμεσα σε τρεις χώρες (Ελλάδα, Β. Μακεδονία και Αλβανία) που δείχνουν να είναι ευάλωτες σε δαιμόνια και λογής κακοδαιμονίες. Το θηρίο είναι υπεύθυνο για μια σειρά από δραματικές αλλαγές στο κλίμα, την πολιτική, την οικονομία, τους θανάτους και τις καταστροφές που πέφτουν πάνω τους. Κάθε χώρα επιλέγει τη δική της αφήγηση για το θηρίο και σε τούτο το τρίτο μέρος το λόγο παίρνει η Αλβανία. Η χώρα πλήττεται από παγετό.

Οι ερευνήτριες της όχθης –τοξότριες και ιέρειες δρακολόγοι– αγωνίζονται να λύσουν το αίνιγμα της στοιχειωμένης λίμνης, αγνοώντας ότι αποτελούν μέρος του. Η Μνήμη του Πάγου είναι ταυτόχρονα το τέλος και η έναρξη της τριλογίας, επειδή μας μεταφέρει στην απαρχή του φαινομένου, όπου βρίσκεται και η λύση. Το τρίπτυχο του δράκου ξεδιπλώνεται ολοκληρωμένο και η συνείδηση καλείται να αναμετρηθεί με τις πέντε αισθήσεις.

Η τριλογία του Δράκου της Πρέσπας είναι με τέτοιο τρόπο γραμμένη που μπορεί να διαβαστεί με οποιαδήποτε σειρά. Κάθε βιβλίο αποκαλύπτει έναν καινούργιο κόσμο δράσης και μυστηρίου, παθών και διλημμάτων, εγκλημάτων και δολοπλοκιών, φωτίζοντας τα λεπτά νήματα που ενώνουν τα όνειρα και τις αυταπάτες ανθρώπων και λαών.

kritiki xenios allotekoithΤο νέο μυθιστόρημα του Νίκου Ξένιου Αλλοτεκοίτη – Εκεί που χάθηκε η βλάστηση (εκδ. Κριτική), μας πηγαίνει σε ένα αύριο που μοιάζει πολύ με το σήμερα. Ο φόβος της κλιματικής κρίσης είναι κάτι παραπάνω από προφανής στο βιβλίο του. Στη δική του «περιοχή έρευνας» η βλάστηση δεν υπάρχει με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να αισθάνονται ξεκομμένοι από το φυσικό περιβάλλον.

Στην εξουσία βρίσκεται το κόμμα «Νέοι Δρόμοι για τον Λαό» που σε αντίθεση με την ονομασία του ούτε λαοφιλές είναι ούτε οι σκοποί του έχουν δημοκρατικό πυρήνα. Αντίθετα, χτίζει απ’ άκρου εις άκρον την Αλλοτεκοίτη και θέτει ουσιαστικά εκτός νόμου όσους κρατούν μέσα τους ψήγματα νοσταλγίας για τη φύση και το νερό.

Μια εκ των πρωταγωνιστών του βιβλίου, η φιλόλογος Κυβέλη, τάσσεται υπέρ της φύσης γνωρίζοντας πως έτσι θέτει τον εαυτό της σε κίνδυνο. Καταφεύγει στην ενδοχώρα που παραμένει ακόμη κατάφυτη και δίπλα στον Μάρκο Βρεμέτη παλεύει να επαναφέρει τον κόσμο σε μια κατάσταση ανθρώπινη.

Τα πλοκάμια του Κόμματος όμως είναι παντού και τους συλλαμβάνουν και τους δύο. Πού ακριβώς είναι και τι συμβαίνει στην Αλλοτεκοίτη το μαθαίνουμε από τις καταγραφές της δημοσιογράφου Στέλλας Μπεράτη που ψάχνει τα ίχνη τους, αλλά και τα κομμάτια της ιστορίας που λείπουν για να συμπληρωθεί η εικόνα της καταστροφής.

grafi poymenakos skoteino fosΤο Σκοτεινό φως (εκδ. Γραφή) του Γιώργου Πολυμενάκου είναι το δεύτερο μέρος της «Τριλογίας των Φάρων» και ακολουθεί τα χνάρια του προηγούμενου βιβλίου του Το σημείο εξόδου ΕΝΑ. Μια σκοτεινή εποχή που έχει επικαθίσει στην ιστορία είναι σύμφυτη με τη σκοτεινή εποχή που ανατέλλει για τον κόσμο. Στην ιστορία ο φάρος είναι σβησμένος, αλλά συνεχίζει να στέλνει σήμερα στον κόσμο για τις δύσκολες μέρες που έρχονται.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η υπόθεση δεν αναπτύσσεται σε κάποια μακρινή περιοχή, αλλά σε έναν τόπο που έχει τον χάρτη του και είναι γνωστός στον συγγραφέα. Σαν να μας λέει πως ζούμε ήδη τη δυστοπία, βρίσκεται μπροστά μας.

Στην ουσία το βιβλίο του Πολυμενάκου είναι η καταβύθιση σε ένα παιδικό τραύμα, σε σκληρές μνήμες του παρελθόντος (άρα υπάρχει ένα αυτοβιογραφικό στοιχείο στο βιβλίο) που συνδέονται με κάποιο τρόπο με την οργανωμένη παιδοκτονία στον Καιάδα. Στο βάθος του βιβλίου πάντα υπάρχει ο φάρος ωσάν υπόμνηση ότι έρχονται κίνδυνοι που θα αλλοιώσουν τη ψυχή των ανθρώπων μετατρέποντάς τους σε σκοτεινά όντα.

oasis georgakis xameni edemΣτο βιβλίο του Βαγγέλη Γεωργάκη Χαμένη Εδέμ (εκδ. Oasis) τα πρόσωπα των ανθρώπων αλλάζουν, χάνουν την ανθρώπινη οντότητά τους. Γίνονται άυλα ολογράμματα.

Το μυθιστόρημα έλκει την καταγωγή του από την πηγή έμπνευσης του Γουίλιαμ Γκίμπσον και μάς μεταφέρει σε ένα μέλλον όπου η τεχνητή νοημοσύνη έχει επικυριαρχήσει πλήρως έναντι των ανθρώπων.

Δεν είναι μόνο οι άνθρωποι που χάνουν την υπόστασή τους, αλλά ακόμη και οι εντυπώσεις τους για τον κόσμο είναι πλαστές. Καταπίνονται από έναν φανταστικό ηλεκτρονικό κόσμο, κάτι που ήδη γίνεται εμφανές και στις μέρες μας.

Πρόκειται για ένα νευρώδες cyberpunk μυθιστόρημα που κρούει ένα καμπανάκι ανησυχίας για την υπερτεχνολογία που τείνει να αφομοιώσει τον ανθρώπινο πολιτισμό και όχι το αντίστροφο όπως θα περίμενε κανείς. Η «Χαμένη Εδέμ» μάς περιέχει όλους.

 


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

«Respublica»: μια κοινότητα χαράς απέναντι σ’ ένα σύμπαν καταναλωτισμού και στρες

Για την multi παράσταση «Respublika» του Λούκας Τβαρκόβσκι [Lukasz Twarkowski], σε παραγωγή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, η οποία παρουσιάστηκε στο Terra Vibe Park στη Μαλακάσα. Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Πολωνός σκηνοθέτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ