Τρία πρόσφατα feelgood μυθιστορήματα που θα σας κάνουν να αγαπήσετε (ακόμη περισσότερο) τα βιβλιοπωλεία και τους βιβλιοπώλες. Τι θα κάναμε, άλλωστε, χωρίς τους «ναούς» των βιβλίων και τους «μύστες» τους; Κεντρική εικόνα: Σκηνή από την ταινία «Notting Hill» με πρωταγωνιστή τον Χιου Γκραντ.
Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος
Ο παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ (μτφρ. Μαρία Τοπάλη, εκδ. Άγρα) του Στέφαν Τσβάιχ. Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα (μτφρ. Δημήτρης Παπαδημητρίου, εκδ. Κριτική) του Ρομπέρτο Βεκιόνι. Ο βιβλιοπώλης στο βιβλιοπωλείο «Γυάλινο» που μνημονεύει ο Ρομπέρτο Μπολάνιο σε μια διάλεξή του, με τον οποίο είχε πιάσει κάποτε μια εντελώς σουρεαλιστική συζήτηση γύρω από τα βιβλία (τι άλλο;)
Είναι οι «δικοί» μας άνθρωποι, αυτοί που μας βοηθούν να βρούμε το αγνό κοίτασμα μέσα σε μια θάλασσα από βιβλία. Αν τα βιβλιοπωλεία είναι οι ναοί του βιβλιόφιλου, ο ενημερωμένος βιβλιοπώλης είναι ο ιεροφάντης του χώρου. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευτυχία να συναντήσεις έναν τέτοιο: όχι μόνο θα σε σώσει από λανθασμένες επιλογές (άρα και χρήματα), αλλά θα σου ανοίξει διάπλατα ένα παράθυρο προς συγγραφείς που ως εκείνη τη στιγμή δεν γνώριζες.
Τα βιβλία που αναφέρονται στα βιβλιοπωλεία και τους βιβλιοπώλες είναι, αναμφίβολα, από τα πλέον βιβλιοφιλικά. Μόνο κάποιος που αγαπάει τη μυρωδιά του τυπωμένου χαρτιού μπορεί να φανταστεί πως αυτοί οι άνθρωποι που συναντάμε μπροστά από τους κατάφορτους πάγκους ή σκυμμένους σε κάποιο ράφι να αναζητούν τον τίτλο που ψάχνουμε, θα μπορούσαν να γίνουν ήρωες σε βιβλία.
Παρατηρώντας τους πελάτες
Έχετε φανταστεί τι μπορεί να σκέφτεται ένας βιβλιοπώλης όταν μπαίνετε στο κατάστημά του; Ο Βρετανός συγγραφέας και βιβλιοπώλης Σον Μπίθελ μάς λύνει πολλές από τις απορίες με το ενδιαφέρον βιβλίο του Οσα σκέφτεται ο βιβλιοπώλης σου για σένα (μτφρ. Μαριάννα Καλέμη, εκδ. Key Books).
Eίναι ξεχωριστή περίπτωση ο Μπίθελ, καθώς είναι ο ιδιοκτήτης του βιβλιοπωλείου «The Bookshop» στο Wigtown της Σκωτίας, και επίσης ένας από τους διοργανωτές του Wigtown Festival. Οταν δεν ασχολείται με το να γεμίζει τα ράφια με βιβλία, του αρέσει να παρατηρεί τους πελάτες του, να μεταφορτώνει τραγούδια των Sugarhill Gang με βιβλιοφιλικά θέματα στο YouTube και εσχάτως να καταγράφει τις σκέψεις του με λέξεις και στη συνέχεια να τις βλέπει τυπωμένες.
Το τελευταίο του βιβλίο είναι ολότελα βιωματικό, όπως και τα προηγούμενα που κινούνται γύρω από τον χώρο του βιβλίου και τις σχέσεις πελατών με τον βιβλιοπώλη τους.
Βάσει της εμπειρίας του ταξινομεί τους πελάτες ενός βιβλιοπωλείου σε επτά «γένη». Μια ειδολογική διάκριση που, όντως, μπορείς να την δεις να εμφανίζεται καθημερινά σε ένα βιβλιοπωλείο. Από τον «Ειδήμονα» έως τον «Μουσάτο Συνταξιούχο» κι από τον «Όχι Και Τόσο Σιωπηλό Ταξιδιώτη» στον «Αργόσχολο», αυτά τα γένη, μάς λέει ο Μπίθελ, υποδιαιρούνται σε μικρά «υπογένη». Άρα, τέλος δεν έχει ο κατάλογος των ξεχωριστών περιπτώσεων-πελατών.
Το βιβλίο είναι σπαρταριστό, βγάζει γέλιο και ακόμη κι αν δεις μέσα σ’ αυτούς τους τύπους τον εαυτό σου (διόλου απίθανο), αυτό δεν σου δημιουργεί συστολή. Αντίθετα, καταλαβαίνεις πως ανήκεις στην «πανίδα» των βιβλιόφιλων.
Ο Μπίθελ δεν αφήνει τον εαυτό του εκτός, καθώς στο τέλος υπάρχει και ένα επί προσωπικού κεφάλαιο στο βιβλίο και φυσικά τον περιπαίζει δίχως έλεος. Οσο κι αν σου δίνει την αίσθηση ενός σκληρού κριτή των πάντων, ο Μπίθελ γράφει κάτι που σίγουρα θα σε αγγίξει, καθώς σε περιβάλλει. Αν μη τι άλλο, οι βιβλιόφιλοι ανά τον κόσμο μοιάζουν μεταξύ τους. Είναι μια ιδιαίτερη συνομοταξία.
Ο καλός άνθρωπος Κόλχοφ
Ο Κάστερν Χεν στο μυθιστόρημά του Ο ταχυδρόμος των βιβλίων (μτφρ. Μαρία Μάντη, εκδ. Μεταίχμιο) μάς γνωρίζει έναν άλλον βιβλιοπώλη, τον εβδομηνταπεντάχρονο Καρλ Κόλχοφ. Εκ πρώτης όψεως είναι ένα συνηθισμένο γεροντάκι. Αγαπάει παθολογικά τα βιβλία, είναι κολλημένος στις παλιές ένδοξες εποχές και αν μη τι άλλο είναι μια ρομαντική ψυχή που δεν γίνεται να προσπεράσεις.
Ως άοκνος εργάτης της γνώσης, ο Κόλχοφ, όταν κλείνει το βιβλιοπωλείο δεν πηγαίνει σπίτι του να ξεκουραστεί ούτε καταλήγει σε κάποια μπιραρία (όπως τυχόν θα έκαναν άλλοι στην ηλικία του), αλλά, ως άλλος ταχυδρόμος, παραδίδει βιβλία κατ’ οίκον σε ανθρώπους που για συγκεκριμένους λόγους δεν έχουν δυνατότητα να προμηθευτούν αλλιώς τα βιβλία που θέλουν να διαβάσουν.
Η σχέση που δημιουργεί μ’ αυτούς τους ξεχωριστούς πελάτες του είναι ιδιαίτερη και καθοριστική. Ο Κόλχοφ είναι ο σύνδεσμος αυτών των ανθρώπων με τον έξω κόσμο. Μαζί με τα βιβλία τούς μεταφέρει και την αύρα της πόλης και της παλλόμενης κατάστασης στους δρόμους.
Πάνω από όλα, όμως, τους δίνει χαρά, καθώς τι άλλο μπορεί να προσφέρει αγαλλιάση σε έναν βιβλιόφιλο από το να του πας τα βιβλία του στο σπίτι;
Οταν θα χάσει τη δουλειά του ο Κόλχοφ όλα θα ανατραπούν. Τόσο στη δική του ζωή όσο και σε εκείνη των πελατών του. Θα χρειαστεί η σωτήρια «επέμβαση» ενός μικρού κοριτσιού για να αποδειχθεί ότι οι άνθρωποι δεν χρειάζονται πολλά ώστε να έρθουν κοντά. Τα βιβλία, σίγουρα, είναι κάτι που μπορεί να φέρει τον έναν δίπλα στον άλλον.
Το βιβλίο του Χεν μοιάζει με τον χαρακτήρα του κεντρικού του ήρωα. Είναι ρομαντικό, βιβλιοφιλικό, ανάλαφρο (αυτό που λέμε feelgood) και σίγουρα θα αγγίξει για τα καλά την τρυφερή πλευρά του εαυτού σας.
Το θαύμα των Χριστουγέννων
Στην ίδια κατηγορία των feelgood βιβλίων ανήκει και το μυθιστόρημα της Τζένι Κόλγκαν Το βιβλιοπωλείο των Χριστουγέννων (μτφρ. Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου, εκδ. Ψυγογιός).
Πρωταγωνίστρια είναι η Κάρμεν, η οποία όσο θυμάται τον εαυτό της δούλευε πάντα στο πολυκατάστημα της περιοχής της. Το κακό είναι ότι παλιό κτίριο που στεγαζόταν το πολυκατάστημα έκλεισε (ο χρόνος είναι αδήριτος και για τα κτίρια) με αποτέλεσμα η Κάρμεν να μείνει χωρίς δουλειά.
Ως μάννα εξ ουρανού της έρχεται τότε η πρόταση της αδελφής της, Σοφίας, να δουλέψει σε ένα μικρό βιβλιοπωλείο στο Εδιμβούργο και να διαμείνει στο ελεύθερο δωμάτιο του σπιτιού της.
Αρχικά η Κάρμεν διστάζει. Ήταν πάντα πολύ επιφυλακτική ως προς το να δεχτεί βοήθεια. Ωστόσο δεν έχει πολλές εναλλακτικές, οπότε θα βρεθεί στη χιονισμένη πόλη έναν μήνα πριν από τα Χριστούγεννα.
Αυτό που η Σοφία δεν της είπε για το μικρό βιβλιοπωλείο είναι ότι «ξεψυχάει» οικονομικά και ότι, αν η Κάρμεν δεν καταφέρει να κάνει τη διαφορά πριν από τα Χριστούγεννα, ο ιδιοκτήτης του θα αναγκαστεί να το πουλήσει. Χωρίς να το ομολογεί σε κανέναν, η Σοφία είναι σίγουρη πως θα χρειαστεί ένα θαύμα για να σωθεί το κατάστημα, αλλά ίσως αυτά τα Χριστούγεννα η Κάρμεν τούς εκπλήξει.
Προφανώς, έχουμε να κάνουμε με ένα βιβλίο που σε κεντρίζει με τη γλυκύτητά του, την οποία μπορείτε να τη συνδυάσετε με το κλίμα των επερχόμενων εορτών (ειδικά αν το διαβάσετε εκείνη την περίοδο).
Πάντως, αν ανατρέξουμε σε λίγο παλαιότερες εκδόσεις θα βρούμε κι άλλα βιβλία που έχουν θέμα βιβλιοπωλεία και βιβλιοπώλες (το θέμα είναι πάντα ενδιαφέρον). Ενδεικτικά θα αναφέρουμε Το βιβλιοπωλείο των μικρών θαυμάτων της Μόνικα Γκουτιέρες (μτφρ. Κάλλια Ταβουλάρη, εκδ. Μεταίχμιο), Το μικρό Παριζιάνικο βιβλιοπωλείο της Νίνα Γκεόργκε (μτφρ. Χριστίνα Σωτηροπούλου, εκδ. Κλειδάριθμος) και το Μια νύχτα στο βιβλιοπωλείο της Μαίρης Κόντζογλου (εκδ. Μεταίχμιο).
＊Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).
