Ο Γιάννης Βαρβέρης εκτός από ποιητής ήταν και οξύ κριτικό πνεύμα. Κι όχι μόνο στο χώρο του θεάτρου, όπως καταδεικνύει η αιρετική κι ενδιαφέρουσα ανάγνωση που έκανε στο μυθιστόρημα του Άρη Αλεξάνδρου.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Ανταποκρινόμενος άμεσα στην πρόσκλησή μας, ο ποιητής και κριτικός θεάτρου Γιάννης Βαρβέρης έθεσε εύστοχα και με ακρίβεια τι είναι αυτό που θεωρεί υπερεκτιμημένο σε ένα από τα θεωρούμενα ως σπουδαιότερα πεζογραφήματα της μεταπολεμικής μας λογοτεχνίας. Προσωπικές προτιμήσεις και στιβαρή άποψη, η οποία παραβλέπει τον όποιο μύθο έχει φτιαχτεί γύρω από πρόσωπα, βιβλία και συγγραφείς, είναι οι συνιστώσες του κειμένου που ακολουθεί.
Θεωρώ όμως τον συμβολισμό του πρωτογενή, την ιδέα αδύναμη να υπηρετήσει ένα τόσο εκτενές μυθιστόρημα και τη γραφή κουραστική, καθώς δεν διαθέτει ελκυστικά στοιχεία για τον αναγνώστη
«Θεωρώ έξυπνη την ιδέα του ερωτήματος, γιατί παραβιάζει με χαριτωμένη αδιακρισία το μπουντουάρ των συγγραφικών επιλογών μας, ξεψαχνίζει απαραβίαστες απαρέσκειες που κανείς συνήθως δεν τολμά να εκφράσει.Το ερώτημα το έχω θέσει πολλές φορές στον εαυτό μου και το έχω απαντήσει σε ό,τι αφορά το θέατρο, τη μουσική ή τον κινηματογράφο. Ξέρω, παραδείγματος χάρη, ότι η Άννα Καλουτά ή ο Μίμης Φωτόπουλος αγαπήθηκαν από πολλούς, αλλά εμένα μου φαίνονται φτιαχτοί και μονότροποι. Αναγνωρίζω ότι ο Oμάρ Σαρίφ έχει κάνει μεγάλες επιτυχίες, αλλά η ωραιοπάθειά του με ενοχλεί. Διαβλέπω την ποιότητα του Ταρκόφσκι, αλλά ο χριστιανισμός του με απωθεί. Και λατρεύω το γαλλικό τραγούδι, ενώ δεν υποφέρω την Eντίθ Πιαφ.
»Κλασικό κατά ταύτα στη μεταπολεμική μας πεζογραφία θεωρώ το ογκώδες μυθιστόρημα «Το Κιβώτιο» του Άρη Αλεξάνδρου, που έχει εκτιμηθεί υπέρμετρα. Θεωρώ όμως τον συμβολισμό του πρωτογενή, την ιδέα αδύναμη να υπηρετήσει ένα τόσο εκτενές μυθιστόρημα και τη γραφή κουραστική, καθώς δεν διαθέτει ελκυστικά στοιχεία για τον αναγνώστη. Δεν μου διαφεύγει το γεγονός ότι το «Κιβώτιο» έχει μια δομική αυστηρότητα σπάνια, αλλά το προδιδόμενο ιδεολογικό φορτίο που περιέχει νομίζω ότι θα μπορούσε να χωρέσει σε ένα διήγημα ή, έστω, σε μια νουβέλα. Υπάρχουν συγγραφείς και βιβλία, που περιβαλλόμενα την ιστορικοκοινωνική συγκυρία και την εντεύθεν αποδοχή, δύσκολα μπορούν να κριθούν αντικειμενικά, τουλάχιστον στον καιρό τους».
